Definitions containing the research ակն : 3462 Results

Գահաւանդակ, աց

See full entry →

s.

cap, height, ele vation, precipice, very high and steep place.

NBHL (1)

Որ բազում գահաւանդակօք բաժանեալ է։ Զառաջին գահաւանդակն ելանիցէ։ Եօթն գահաւանդակօք. (Սարգ. ՟ա. յհ. յռջբ. եւ վջ։)


Գահոյք, հոյից

See full entry →

s. pl.

throne;
high canopy, arm-chair;
state-bed, palanquin.

NBHL (1)

Արքայական կամ կայսերական գահոյից։ Բազմեալ (եպիսկոպոսն) ի գահոյս, եւն։ Բարձրեալ ահաւոր բազմեցաւ նստաւ ի գերունակն գահոյս. (Նար.։)


Գաղտնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

occultation, hiding, concealment;
secret.

NBHL (1)

Խոստովանութիւն գաղտնութեանց չարեաց։ Զնպատակն խաւարային աղեղնաւորին գաղտնութեան. (Նար. ՟Ի՟Բ. զբ.)


Գայթագղեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

cf. Գայթագղիմ. to scandalize, to supplant;
to stumble, to trip.

NBHL (1)

Եթէ ակն քո կամ ձեռն քո գայթագղեցուցանէ զքեզ։ Մի գայթագղեցուսցուք զնոսա։ Որ ոք գայթագղեցուցանէ զմի ի փոքրկանցս յայսցանէ. (Մտթ. եւ այլն։)


Գայթագղեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Գայթագղեմ.

NBHL (1)

Եթէ ակն քո կամ ձեռն քո գայթագղեցուցանէ զքեզ։ Մի գայթագղեցուսցուք զնոսա։ Որ ոք գայթագղեցուցանէ զմի ի փոքրկանցս յայսցանէ. (Մտթ. եւ այլն։)


Գայիսոն, ի, աւ

See full entry →

s.

lance.

NBHL (1)

Ունէր զգայիսոնն, որ է նիզակն, ի ձեռին. (Շ. բարձր.։)


Գանալից

See full entry →

adj.

much cudgeled, punished, chastised;
— առնել, to give a heavy blow with a stick, to strike with a stick;
— լինել, to be struck with a stick.

NBHL (1)

Զոր սիրէ տէր՝ խրատէ. գանալից առնէ զորդի՝ զոր յակն առնու. (Ագաթ.։ Իսիւք.։)


Գանձանակ, աց

See full entry →

s.

box, chest, casket;
alms-box;
poor-box;
treasure, treasury;
— մանկտոյ, money-box.

NBHL (1)

Կայր յս ընդդէմ գանձանակին. տեսանէր՝ զիարդ ժողովուրդն արկանէր պղինձ ի գանձանակն. (Մրկ. ՟Ժ՟Բ. 41։)


Գարնանագեղ

See full entry →

adj.

vernal;
green.

NBHL (1)

Բոցանշոյլ յակնթաց, գարնանագեղ զմրխտաց. (Նար. խչ.։)


Գաւարս, ից

See full entry →

s.

yellow millet.

NBHL (1)

Գարին եւ կորեակն եւ գաւարսն. (Ագաթ.։)


Գեղակ

See full entry →

s.

small village;
villa.

NBHL (1)

Այժմ գեղակ է տեղին. (Վրդն. լս.։ Պատահի ի գեղակն աղբիւր քաղցրահամ. Վստկ ՟Ե։)


Գեղգեղեմ, եցի

See full entry →

va.

to trill, to modulate, to quaver, to shake, to sing agreeably.

NBHL (1)

Զեռահիւսակն գեղգեղեն սրբասացութիւն. (Նանայ.։)


Գեղեցիկ, ցկի, ցկաց

See full entry →

adj. adv.

handsome, pretty, genteel, gallant, agreeable, smiling, graceful, cheerful;
polite, becoming, proper, decent, light, elegant, happy, good;
—, —ս, — իմն, well, very well, prettily, politely, decently;
bravely, excellently, gallantly;
— դպրութիւնք, fine letters.

NBHL (1)

Դարձո՛ զակնդ քո ի կնոջէ գեղեցկէ. (Սիր. ՟Թ. 8։)


Գեղեցկագոյն

See full entry →

adj.

very pretty, — agreeable, genteel, graceful, charming.

NBHL (2)

Գեղեցկագոյն է նա քան զարեգակն. (Իմ. ՟Է. 29։)

Գեղեցկագոյնք էիցս արեգակն եւ լուսին։ Զի՞նչ է գեղեցկագոյն՝ քան զպաշտօն աստուծոյ միաբան յամենեցունցն կատարիլ. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. ել.։)


Գեղեցկանսիհ

See full entry →

cf. Գեղանսիհ.

NBHL (1)

Որ այսքանում գեղեցկանսիհ եւ վայելուչ կարգի զհակառակն փութացաւ հասուցանել խախտումն. (Պիտ.։)


Գեղեցկաստեղն

See full entry →

adj.

furnished with good branches or shoots.

NBHL (1)

Որոյ ստեղն կամ բարունակն է գեղեցիկ.


Գեղեցկատես

See full entry →

adj.

having a good aspect, well looking, handsome, graceful, agreeable.

NBHL (1)

Ոչ խնայէր ակն նոցա ի գեղեցկատես պայծառագեղ մանկան հասակ արուի կամ իգի. (Կաղանկտ.։)


Գեղեցկատեսիլ

See full entry →

adj.

cf. Գեղեցկատես.

NBHL (1)

Ոչ խնայէր ակն նոցա ի գեղեցկատես պայծառագեղ մանկան հասակ արուի կամ իգի. (Կաղանկտ.։)


Գետահերձ

See full entry →

adj.

that divides a river.

NBHL (1)

Գետահերձ մաշկեակն (եղիայի) սքանչելահրաշ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Գետին, գետնի

See full entry →

s.

ground, earth, soil, land, place;
զգետնի, ընդ —, ի գետնի, ի —, on the ground, in the earth;
կորացեալ մտանել or պշնուլ ընդ —, covered with confusion to look on the ground;
անկեալ ի — երկիր պագանել, prostrated to worship;
հարկանել զգլուխն ի —, to knock one's head on the ground;
զարկանիլ, հարկանիլ զգետնի, to throw one's self violently on the ground;
զարկուցանել, հարկանել զգետնի, cf. Զգետնեմ;
գետնի աղիք or պտուղ, earth-worm.

NBHL (1)

Ընդ գետին եւեթ պշուցեալ՝ տխուր հայեցեալ։ Կորացեալ մտանէր ընդ գետին. (Պիտ.։ Փարպ.։) Իբր ակնկորել. ռմկ. գետինը մտնել. ամօթով վար նայիլ։


Գերագոյակ

See full entry →

cf. Գերագոյ.

NBHL (2)

ԳԵՐԱԳՈՅԱԿ եւ ԳԵՐԱԳՈՅԱԿԱՆ. Գերագոյ. եւ Սեպհական կամ գերագոյակն երրորդութիւն ունին զհայեցուածս անլոյծ պնդութեամբ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Առեալ սոցա զիշխանութիւն փառաց ի գերագոյակն իշխանութենէ. (Շ. հրեշտ.։)


Գերազանցեմ, եցի

See full entry →

vn.

to surpass, to surmount, to excel, to exceed.

NBHL (1)

Գերազանցէ քան զհեղեղին յորդութիւն։ Անդր քան զօրինակն գերազանցեաց ճշմարտութիւն ի նշանս, եւ այլն։ Հօրն կրիցն գերազանցեաց։ Անճառ ես բանից, եւ գերազանցեալ քննութեանց. (Նար.։)


Դառնագոյն

See full entry →

adj. adv.

very bitter;
—, —ս, bitterly.

NBHL (1)

Փայտ ընկէց յակն աղբերն, որ հոսէր դառնագոյն. (Շ. բարձր.։)


Դառնահոտ

See full entry →

adj.

that stinks.

NBHL (1)

Ի ցրտանալ հիւսիսոյ, եւ ի դառնահոտ փչելոյ։ Ի դառնահոտ փչմանէ հիւսիսոյ պաղացեալ ձուլեալ վտակն. (Խոր. ՟Բ. 6. 36։)


Դառնամ, դարձայ

See full entry →

vn.

to turn, to turn about, to return, to go or come hack again;
to repair;
to be converted;
— յետս or ընդ կրունկն, to recede;
ընդէմ —, to object, to resist, to oppose;
— ի քրիստինէութիւն, to become a christian;
— առ Տէր, to repent, to reform;
— յաստուծոյ, to rebel against God;
— աւուր, to draw towards night;
ի — տարւոյն, the year after;
ի ղէն —, to arm one's self, to take arms.

NBHL (1)

Յստակ ջուրք գետոյն յարիւն դառնային։ Ամենեւին մոխիր դառնայ (կրակն՝ յոչ տալն զնիւթ). (Եղիշ. ՟Դ։)


Դասակ, աց

See full entry →

s.

troop, order, division;
flock (of sheep, etc.);
herd (of oxen, etc.).

NBHL (1)

Դասակն (այսինքն դաս զօրականաց) հոռոմոց յափշտակեցին զնա. (Ոսկ. գծ.։)


Դաստառակ, աց

See full entry →

s.

handkerchief;
towel, napkin.

NBHL (2)

Զդաստառակն՝ ոտից մատուցանես. (Իսիւք.։)

Զսուրբ պատկերն քրիստոսի՝ որ ի սուրբ դաստառակին։ Զսուրբ դաստառակն քրիստոսի զանձեռագործ նկարն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Դաստիարակ, աց

See full entry →

s.

preceptor, tutor, pedagogue.

NBHL (1)

Զտղայս դաստիարակն հրահանգէ ի բաց կալ ի վնասակարաց։ Հեզութիւն դաստիարակ է մանկութեան. (Յճխ. ՟Թ. ՟Ժ՟Ա։)


Դատաստան, աց

See full entry →

s.

judgement, discernment, criticism;
sentence, condemnation;
act, arbitration, judgement;
justice;
cause, lawsuit, proceedings;
-աւ, judicially;
կոչել ի —, to summon, to cite before a judge;
— տալ, to be condemned;
— առնել, cf. Դատապարտեմ, cf. Մեղադրեմ.

NBHL (1)

κρίσις, κρίμα judicium որ եւ ԴԱՏ. Դատումն. քննութիւն իրաւանց. իրաւունք. կշռութիւն. վճիռ. դատակնիք. եւ Դատապարտութիւն.


Դատարկաբան, ից

See full entry →

adj.

that speaks in vain.

NBHL (1)

Փարիսեցին այն՝ գեղեցիկ դատարկաբանն՝ առ ի դատելոյն զփորձութեանն թոշակն առեալ իջանէր ի տաճարէն. (Կլիմաք.։)


Դատափետ

See full entry →

adj.

summoned;
ill-treated;
— առնել, to condemn, to blame, to reprobate, to ill-treat, to offend in words, cf. Դատափետեմ, cf. Հարստահարեմ, cf. Նեղեմ, cf. Ատեմ.

NBHL (1)

Այն լեզուք են, որով մարգարէք դատափետ եղեալ թոպեցան։ Դատափետ աղաղակն զիս պաշարեալ (ի բանտի). (Յհ. կթ.։)


Դատողական, ի, աց

See full entry →

adj.

judicial;
critical.

NBHL (1)

Մտանելոց էր ի բանակն, այսինքն ուր դատողական կայանքն էր. (Ոսկ. գծ.։)


Դարագլուխ, գլխոյ

See full entry →

s.

completion of a century.

NBHL (2)

Դար է, որ կարօղ գոյ յերկուս զոյգս (կամ հաւասարս) բաժանիլ. որպէս չորք, վեց ... Ընդհանուր սկիզբն դարիցն եւ կոճատացն միակն է, իսկ դարին երկեակն. (Սահմ. ԺԴ։)

Դիմեաց ամենայն երամակն ի դարէ անտի ի ծով. (Մտթ. Ը. 32։ եւ Մրկ. Ե. 13։)


Դարակոճատ

See full entry →

adj. s.

even and odd (number).

NBHL (1)

Տասնեկաւ, որ ունի զամենայն թուոց զանազանութիւնս, դարից եւ կոճատաց եւ դարակոճատաց. դարից, ՟Բ. եւ կոճատաց, ՟Գ. եւ դարակոճատաց, ՟Ե։ Վեցեակն՝ առաջին դարակոճատ, եւ այլն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ եւ Փիլ. լին. ՟Գ. 38. եւ 49։ Վրդն. ծն.։)


Դեռահաւակ

See full entry →

adj.

new, recently begun.

NBHL (1)

Դեռահաւակ ժամանակն ստիպէր առնել այնպէս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Դէմ, դիմի

See full entry →

prep. adv.

cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
— ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
— յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.

NBHL (1)

Տխուր դէմ։ Դիմօք ժպտեալ։ Ի դիմաց եւ ի թիկանց։ Ապտակն դիմաց. (եւ այլն. Նար.։)


Դժնահայեաց

See full entry →

adj.

that has a bad or malignant look or aspect;
haggard.

NBHL (1)

Խորակն, եւ դժնահայեաց. (Խոր. ՟Բ. 7։)


Գիծ, գծից

See full entry →

s.

line, stroke, dash, trace;
notch, incision, cut;
flourish;
hyphen.

NBHL (1)

Նշանակն ըստ միակի կարգեալ, իսկ գիրծն՝ ըստ երկակին, եւ երեւութիւն ըստ եռակին, իսկ հաստատունն ըստ քառակին։ Բոլորաձեւ գծոյ կազմեալ կերպարան. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. տեսական.։)


Գինեակ

See full entry →

s.

small wine.

NBHL (1)

Այնչափ աղքատ, մինչ զի եւ գինեակն եւս հատաւ. (Սեբեր. ՟Ը։)


Գինեբեր

See full entry →

adj.

that produces much wine, abounding in wine.

NBHL (1)

Զի գինեբեր էր գնդակն (որթոյ). (Վրդն. ծն.։)


Գինեգոյն

See full entry →

adj.

wine-colour.

NBHL (1)

Գինէգոյն է սուտակն. (Վրդն. ծն.։)


Գիշերամարտ

See full entry →

adj. s.

that makes war during the night;
cf. Գիշերամարտութիւն.

NBHL (1)

Զբանակն մադիանացւոց իմաստութեամբ ի գիշերամարտութիւն գեդէոնեան վարէր զօրութիւն. (Պիտ.)


Գիշերամարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

nocturnal combat.

NBHL (1)

Զբանակն մադիանացւոց իմաստութեամբ ի գիշերամարտութիւն գեդէոնեան վարէր զօրութիւն (Պիտ.։)


Գիշերավար, ի

See full entry →

s.

Venus, the evening star;
cf. Գիշերագնաց.

NBHL (4)

ἔσπερος esperus, vesper, stella, vespertina որ եւ Venus, Lucifer. Արուսեակն՝ ո՛չ ընդ այգն ծագեալ յարեւելից, այլ ընդ երեկս երեւեալ յարեւմուտս. վասն որոյ նաեւ Երեկ ասի.

Զի՞նչ է արուսեակն, եւ կամ զի՞նչ է գիշերավարն. (Կոչ. ՟Զ. 1։)

Արուսեակն՝ զվեց ամիս արուսեակ է, եւ զվեց ամիս՝ գիշերավար. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)

Արուսեակն՝ Յովհաննէս, գիշերավարն (սօղոս, որ եղեւ) Պօղոս. (Վանակ. տարեմտ.։)


Գիջացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Խոնաւեցուցանեմ;
cf. Տամկացուցանեմ

NBHL (1)

Արեգակն գիճացուցանէ զմոմ. (Վանակ. յոբ.։)


Գիտակ, աց

See full entry →

adj.

knowing, wise, experienced.

NBHL (1)

Գիտակն աստուած հարցանէր իբրեւ զանգէտ. գիտակն զգիտակն (խղճին) հարցանէր. (Եփր. ծն.։)


Գիրկ, գրկաց

See full entry →

s.

the two arms extended, open arms;
bosom, breast;
fathom;
—ս արկանել, — ընդ —ս խառն լինել, to embrace, to hug one another;
ընդ —ս մտանել, ընդ աղեղն լինել, to draw the bow well;
այն ինչ լինէր զոգիսն ի —ս իւր թափել, whilst he drew his bow tight;
— ընդ — խառնել or խառն լինել, — ընդ խառն or գրկընդխառն or գրկախառն լինել, to wrestle, to struggle with one;
— ընդ խառն կռիւ or մարտ, wrestling.

NBHL (1)

Ի գրկաց հարց փախչէին։ Վարեցին զջուր ի կրակն որպէս ի գիրկս եղբօր. (Փարպ.։)


Գլորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Գլորեմ.

NBHL (1)

Զահագին աշտարակն գլորեցուցանել. (Իսիւք.։)


Գծագիր, գրաց

See full entry →

adj. s.

traced, sketched;
designer;
draught;
drawing;
sketch;
writing, letter.

NBHL (1)

Օրինակ է մարմնոյ՝ գծագիրն պատկեր, եւ աստուծոյ՝ արեգակն. (Լմբ. պտրգ.։)


Գնամ, ացի

See full entry →

vn.

to go, to walk, to repair;
to abandon;
to behave one's self, to conduct one's self;
to flow, to flow away;
to be in circulation;
to act, to prevail;
to run, to overflow;
— զկնի, զհետ —, to follow, — ճանապարհ, զճանապարհաւ, ընդ ճանապարհ, զկողմամբք, to walk;
— ի վերայ ջրոց, to swim;
— ի չորս, to go on hands and feet, to grope;
որ գնայ ի ձեռս or ի վերայ ձեռաց, that walks on its hands, or who walks on his hands;
յապականութիւն անցեալ —, to be corrupted;
ի բաց —, to go away;
to depart;
— յաշխարհէ, to die;
ոչ ինչ գնան առ նոսա բանք սպառնալեացն, the threats make no impression on them;
ընդդէմ —, to resist;
— արուեստի, to be in use, vogue or fashion;
գործք գնացեալք, things that are past;
ի գնացելում աւուր, yesterday, the other day;
գնացեալ, deceased.

NBHL (1)

Եւ ոչ առ մի ոք ակնառութեամբ գնայ. այսինքն վարի. Պիտ.։