Definitions containing the research ակն : 3462 Results

Անյոյս, յուսից, աց

See full entry →

adj. adv.

hopeless, desperate;
despaired of;
unhoped, unexpected;
desperately;
— առնել, to render hopeless;
— լինել, to despair, to give way to despair, cf. Յուսահատ լինել, cf. Յուսահատեմ, cf. Անյուսանամ.

NBHL (3)

իբր Անյուսալի. զորմէ չկայր յոյս. անակնունելի. անհնարին.

Զանյոյսս՝ որոց ոչ ակն ինչ կայր, արար վարդապետս որպէս զպօղոս. (Ոսկ. ես.։)

ἁνελπίστως. ex insperato, παρ’ ἑλπίδα, preater spem, որ եւ ԱՆՅՈՒՍԱԲԱՐ. Առանց յուսոյ, կամ արտաքոյ ակնկալութեան.


Անյուշ

See full entry →

adj.

forgotten;
— առնել, to bury in oblivion.

NBHL (1)

Ոչ եղեաք բաւական յիշել զբովանդակն ի կարգի, այլ եւ ո՛չ բնաւ գտեալ անյուշք՝ յապաղեալ մոռացաք ինչ. (Փարպ.։)


Անյուսալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

desperate, despaired of;
unhopeful.

NBHL (1)

ἁέλπιστος. insperabilis. Ոչ յուսալի. անյոյս՝ ըստ ՟Բ նշ. յուսահատելի. եւ Անակնունելի. անկարծ.


Աննիրհ

See full entry →

adj.

sleepless, watchful.

NBHL (1)

Աննիրհելի ակն կամ պահապան։ Աննիրհելի դիտմամբ։ Աննիրհելի փառաբանողաց։ Զուարթունք աննիրհելիք. (Նար.։)


Աննիրհելի

See full entry →

cf. Աննիրհ.

NBHL (1)

Աննիրհելի ակն կամ պահապան։ Աննիրհելի դիտմամբ։ Աննիրհելի փառաբանողաց։ Զուարթունք աննիրհելիք. (Նար.։)


Աննուաղ

See full entry →

adj.

inextinguishable.

NBHL (1)

Արեգակն աննուաղելի. (Ճ. ՟Ա.։)


Անշէջ

See full entry →

adj.

inextinguishable.

NBHL (1)

Անշէջ ճրագ, լոյս, կայծակն, եւ յիշատակ. (Եղիշ. դտ.։ Խոսր.։ Նար. կուս.։ Յճխ. ՟Ժ՟Դ։)


Անշնչանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to expire, to die;
to commit suicide by suffocation.

NBHL (1)

Որ ի խաչին անշնչացար։ Կամաւորապէս անշնչացար։ Որ զդատակնիք մահու ելոյծ իւրով անշնչացեալ մարմնով զհոցեալ մարդոյն. (Շար.։)


Անորակ

See full entry →

adj.

without quality or accident.

NBHL (1)

Անորակ եւ անարարուած է աստուած։ Աննիւթ են շնորհքն աստուծոյ, եւ անորակք։ Խնդրել զանորակն եւ զանտեսակն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Անուաձեւ, ի

See full entry →

adj.

in the shape of a wheel.

NBHL (1)

Բոլորակ անուին գիգղա (կամ գեղգեղ) կոչի ի հեբրայեցւոց լեզուն. արդ յանուաձեւէն եւ ի շուրջ պարուրելոյն զթլփատութիւնն գաղգաղա կոչէ. եւ անտի եւ անուն տեղւոյն։ Բոլորակն անուաձեւ իբրեւ զգլուխ երեւէր. (Կիւրղ. յես. եւ Կիւրղ. թագ.։)


Անունակ

See full entry →

adj.

that does not contain, that has not;
poor, needy.

NBHL (1)

Զանունակս բարեաց հոգիս։ Զանունակն յանցմանց։ Անունակն նիւթոյ յանցանաց. (Նար. ՟Լ՟Զ եւ Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)


Անչար

See full entry →

adj.

not vicious, harmless, void of malice.

NBHL (1)

Ընտրէ ի թռչնոց զպարկեշտն զտատրակն զանչարն. (Մեկն. ղեւտ.։)


Անպատուեմ, եցի

See full entry →

va.

to dishonour.

NBHL (2)

Աստ զժամանակն միայն անպատուեմք, ուր մանաւանդ պատուելի՛ է զի դէպ ժամանակն։ Մի՛ որ յայսոսիկ է զարդն՝ անպատուեսցուք։ Ընդ բեթղեհեմի դասեցայց, ընդ մսրոյն անպատուեցայց։ Զաստուած անպատուես. (Առ որս. ՟Ա. ՟Ը։)

Ոչ անպատուիս ի քաղցրութեանց։ Անպատուեցաւ ճաշակն պտղոյ։ Անօգուտ եղեալ՝ անպատուի։ Հողոյս անպատուելոյ. (Նար.։)


Անպատրաստ, ից

See full entry →

adj. adv.

unprepared, unfurnished, unprovided;
յանպատրաստից, without preparation, unawares, unexpectedly;
cf. Յանկարծակի.

NBHL (1)

ՅԱՆՊԱՏՐԱՍՏԻՑ. ἁφυλάκτως, ἁιφνίδιον. incaute, improvise. Յանակնկալ պահու. յանկարծակի. զաֆիլ, ափանսըզ.


Անպարունակ

See full entry →

cf. Անպարոյր.

NBHL (1)

Անպարունակ մեծութիւն, կամ բացարձակութիւն։ Ի քեզ անպարունակն աստուած մարդացեալ. (Նար.։)


Անպարունակելի

See full entry →

cf. Անպարունակ.

NBHL (1)

Անպարունակ մեծութիւն, կամ բացարձակութիւն։ Ի քեզ անպարունակն աստուած մարդացեալ. (Նար.։)


Անպարտակիր

See full entry →

adj.

that suffers innocently, innocent.

NBHL (1)

Որ ինչ ոչ է ի պարտուց, այլ ձրի. կամաւ յանձն առեալ. կամաւոր, եւ անակնունելի.


Անջատումն, ման

See full entry →

s.

separation, disjunction.

NBHL (1)

Ութերեակն ամենայն ուստեք զհանգստութիւնն զեկուցանէ։ Զանջատուածսն զամենեսին՝ զոյգս ցուցանելով. (Փիլ. լին.։)


Անսամ, ացի, սա՛

See full entry →

vn.

to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.

NBHL (2)

Պսակն քո պատրաստեալ է. հրեշտակք անսան քեզ (Հ=Յ. մայ. ՟Ի՟Թ.։)

Ինքն իսկ անսայր քահանայութեան. (՟Ա. Մակ. ՟Է. 5.) իմա՛, ակնկալեալ մնայր. յն. խորհէր կամ կամէր։


Անսէր

See full entry →

adj.

without love, — affection;
cold, unfeeling.

NBHL (1)

Յիշատակէ զանանձուկ եւ զանսէր ժամանակն (գեհենին). (Ոսկ. յանդամալոյծն.։)


Անսուտ, ստից

See full entry →

adj.

real, true, certain.

NBHL (1)

Անսուտ արեգակն, կամ յարութիւն, կամ խորհուրդ. աւետիք, խոստովանութիւն, երդումն, յիշատակարան, պատմութիւն, բան. (Մամբր.։ Նար. խչ.։ Լմբ. սղ.։ Յճխ.։ Ագաթ.։ Եղիշ.։ Պիտ.։ Նար. ՟Ծ՟Ա։)


Անիրաւ, աց

See full entry →

adj. adv.

unjust, iniquitous, wicked;
injurious, offensive;
perfidious, disloyal;
false, illegitimate;
tyrannical;
—, յանիրաւի, յ—ս, unjustly, iniquitously.

NBHL (1)

ἅδικος. injustus, iniquus. Հակառակն իրաւանց. օտար յիրաւանց արդարութեան. անարդար. անօրէն. սուտ. ոչ իրաւացի (անձն կամ իր). նեհագ. շերիսիզ. ատալէթսիզ.


Անիւ, նուոյ, ոց

See full entry →

s.

wheel;
— մեքենայի, — of a machine;
— յեսանի, grindstone;
— խորտկաց, jack;
— տղայոց, gig;
— առաջակողման նաւին, capstern, capstan.

NBHL (1)

Ճառագայթք արգեական զանուէն կախեալ կան։ Որպէս արեգակն մի է, եւ բազում. զի մի անիւ է, եւ բազում ճառագայթք. (Եզնիկ.։)


Անլու, ի, աց

See full entry →

adj.

disobedient.

NBHL (1)

Ամենեւին անլուն՝ եւ ո՛չ ունկն է. եւ որ բոլորովին ոչ տեսանէ՝ եւ ո՛չ ակն է. (Դիոն. ածայ. ՟Ը։)


Անլուսին

See full entry →

adj.

moonless, dark.

NBHL (1)

Ամանակն՝ գիշեր, եւ նա անլուսին. (Տօնակ.։)


Անխակ

See full entry →

adj.

ripe.

NBHL (1)

Անխակ քաղցրութեամբ բերել (ձիոյ) զվերելեակն. (Պիտ.։)


Անխայեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to be economical;
to spare, to except;
to respect;
to preserve.

NBHL (2)

φείδομαι. parco. Խնայել. գթալ. արգահատել. զգուշանալ. պահել. ակն ածել. խղճալ. գըյնամագ. գըյմամագ. էսիրկէմէք. աճըմագ.

Ոչ անխայեսցէ ակն ի վերայ այնոցիկ. (Յուդթ. ՟Բ. 6։)


Անխառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

purity, unmixed state;
intemperance.

NBHL (1)

Անխառնութիւն կա՛մ զայն ասէ, որ յայլոց առնու զրկութեամբ, եւ ինքն բնաւին ումեք ոչ հաղորդի. կամ անխառն՝ պարկեշտ անուամբ զխառնակն եւ զպիղծն ասէ, զի ոչ ոք խառնի ի նա վասն աղտեղութեանն։


Անխարշ

See full entry →

adj.

not boiled, raw.

NBHL (1)

Ճակնդեղ անխարշ. (Վրք. հց. ՟Ե։)


Անխորշելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

inevitable.

NBHL (1)

Տե՛ս զանակնածելի թշնամանսն, եւ զանխորշելի չարութիւնսն. (Նանայ.։)


Անխուճապ

See full entry →

adj.

intrepid, calm.

NBHL (1)

Ոչ խուճապեալ. անվրդով. անխռով. հանդարտ. խաղաղ, եւ խաղաղութեամբ. աչալրջութեամբ. (լծ. եւ թ. հիճապսըզ առանց ակնածութեան)


Անխրամատելի

See full entry →

cf. Անխրամ.

NBHL (1)

Զբովանդակն արգելուին վայր՝ անխրամատելիս գործելով. (Պիտ.։)


Անխօս, ից

See full entry →

adj.

dumb;
irrational.

NBHL (1)

Արեգակն եւ լուսին, որք անխօսքն եւ անմռունչ են. (Եզնիկ.։)


Անծանակ

See full entry →

adj.

that is not mocked;
free from shame.

NBHL (1)

Անծանակն յաղագս մեր տղայաբար բարձեալ գրկօք. (Տօնակ.) թուի գրելի գոլ՝ անժամանակն, կամ իմանալի՝ անծանն։


Անծեր

See full entry →

adj.

not subject to the effects of age, perpetual, durable.

NBHL (1)

Պսակն յանծերականս եւ յանմահս եւ յանսպառս եւ այլն. (Ոսկ. մ. գ. 18։)


Անկայ, ի, ից

See full entry →

adj.

unestablished, unfounded, unsupported, uncertain, frail.

NBHL (1)

Զկարճն եւ զանկայ ժամանակն ողբայր (Դաւիթ). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)


Անկանիմ, անկայ, անկիր

See full entry →

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

NBHL (2)

Որ համարիցի հաստատուն կալ, զգո՛յշ լիցի՝ գուցէ անկանիցի։ Զիա՞րդ անկաւ յերկնից արուսեակն։ Անդ անկցին ամենեքեան։ Անկցի հպարտութիւն մարդկան։ Ապարանք անկցին։ Անկաւ պարիսպն շուրջանակի։ Յորոց վերայ անկաւ աշտարակն։ Անկցի ի վերայ նորա կարկուտն։ Իբրեւ զցօղ անկեալ ի Տեառնէ։ Բարձի՛ր, եւ անկի՛ր ի ծով։ Անկաւ ի վերայ երեսաց իւրոց։ Անկայ առաջի Տեառն։ Անկեալ երկիր պագանէին նմա։ Անկեալ ի վերայ պարանոցին։ Անկաւ զպարանոցաւն նորա։ Յորմէ անկաւ Յուդաս գնալ ի տեղի իւր։ Անկցին ի տանց փափկութեանց իւրեանց։ Անդր անկցուք, զի Տէր Աստուած մեր ընկէց զմեզ։ Անկաւ ի գլխոց ձերոց պսակ փառաց ձերոց։ Անկցի ի գուբ առիւծուց։ Անկցի ի հնոց հրոյն, յորոգայթ, եւ այլն։

Եթէ առնու զմիակն, անգանի ի տասն լինելոյ. (Սահմ.։)


Անկապուտ

See full entry →

adj.

that cannot be plundered or robbed.

NBHL (1)

Առ պսակն անկապտելի։ Անկապտելի անուամբ. (Նար.։)


Անկար

See full entry →

adj.

seamless;
not sewed;
incapable, unable, weak, feeble, impotent;
impossible;
— է, it is impossible.

NBHL (1)

Առանց սոցա անկար է լինել։ Անկար իսկ զբովանդակն է ճառել. (Պիտ.։)


Անկարծ

See full entry →

adj. adv.

unexpected, unforeseen, extraordinary, unaccountable;
յ—ս, suddenly.

NBHL (1)

ἁδόκητος. inopinatus. Ոչ կարծեցեալ. անկարծելի. անակնկալ. յեղակարծ. չի կարծած. գաֆիլ. ումուլմազ.


Անկարծելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անկարծ.

NBHL (1)

Որ չէր կարծելի. անկարծ. արտաքոյ կարծեաց. անակնունելի. յանկարծական. եւ Նորահրաշ. հրաշափառ. նոր իմն. որպէս յն. ἁδόκητος, παράδοξος եւ այլն. inopinatus, inexpectabilis եւ այլն.


Անկենդան

See full entry →

adj. s. chem.

lifeless, dead;
cold, without ardour, — animation;
inanimate;
azote.

NBHL (1)

Տունկն պտղակորոյս անկենդան։ Անկենդան ցուպ։ Արեգակնս այս անկենդան. (Նար. ՟Թ. ՟Կ՟Գ. ՟Ձ՟Գ։)


Անկեր

See full entry →

adj.

that does not eat;
not eaten;
that has nothing to eat, famished.

NBHL (1)

Լիցի անկերակուր կրակ իբրեւ զարեգակն։ Զանկերակուր իմն հրեշտակաց բերէր զնմանութիւն. (Եղիշ. ՟Ը։)


Անկերպ

See full entry →

adj.

shapeless;
unformed, imperfect;
ugly.

NBHL (1)

Զի՞նչ է իմաստ (իմացականութիւն). պարգեւ աստուծոյ, զօրութիւն աննիւթ, անկերպ ակն հոգւոյ. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Անկերպութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անկերպարանութիւն.


Անկիւնաւոր, աց

See full entry →

adj.

angulous, angular.

NBHL (1)

Ամենայն անկիւնաւորաց սկիզբն՝ միակն է. (Լծ. սահմ.։)


Անկշիռ

See full entry →

adj.

that cannot be weighed;
inestimable, incomparable.

NBHL (1)

Որչափ այն արեգակն արեգականս այսորիկ անչափ եւ անկշիռ է. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)


Անկողոպուտ

See full entry →

adj.

that cannot be plundered, not subject to devastation.

NBHL (1)

Աստի անդր մատուսցուք յանկողոպտելի գանձանակն ի ձեռն աղքատաց։ Զամենայն ինչ անդր ժողովեսցուք յանկողոպտելի գանձարանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 24. 28։)


Անհամբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impatience;
intolerance.

NBHL (1)

Իւրաքանչիւր չարի յօրինել զներհակն, անհամբերութեանն՝ համբերութիւն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)


Անհանդերձ

See full entry →

adj.

unclad, naked.

NBHL (1)

Ոչխարք ոչինչ ցանկան պէսպէս խորտկաց, այլ զլոկն զհանդերձ ճարակն ճարակին. (Ոսկ. ես.։)