Definitions containing the research ակն : 3462 Results

Ջահ, ից

See full entry →

adj. ast.

light, torch, flambeau, link;
candelabra, chandelier;
facula, bright spot on the sun.

NBHL (1)

Որ զերկնական ջահն զարեգակն արարե լուսաւորիչ երկնի եւ երկրի։ Զայսպիսի ջահունս եւ զարեգակունս սնուցանէր. (Ճ. ՟Բ.։)


Ջահաբորբոք

See full entry →

adj.

burning or shining like a torch.

NBHL (1)

Արեգակն ոչ ապականի այլ ընկղմի ի ջահաբորբոք փառացն քրիստոսի. (Մեկն. ղկ.։)


Ջահազգեաց, եցից

See full entry →

adj.

bearing or carrying light, luminous, splendid.

NBHL (1)

Ուրա՛խ լեր բերկրեալ՝ ջահազգեաց կոյս, անշէջ ճառագայթ, պայծառացեալ քան զարեգակն։ Կուսանք իմաստունք՝ մշտավառ լուսով ջահազգեաց՝ ծագեն յարեւմտից. (Եպիփ. ի կոյսն.։ Խոր. հռիփս.։)


Ջահազգեստ, ից

See full entry →

cf. Ջահազգեաց.

NBHL (1)

Ուրա՛խ լեր բերկրեալ՝ ջահազգեաց կոյս, անշէջ ճառագայթ, պայծառացեալ քան զարեգակն։ Կուսանք իմաստունք՝ մշտավառ լուսով ջահազգեաց՝ ծագեն յարեւմտից. (Եպիփ. ի կոյսն.։ Խոր. հռիփս.։)


Ջահացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to shine like a torch, to irradiate.

NBHL (1)

Լուսաւորիք զիւերանց լոյսն՝ յակնարկել ճառագայթից նորա՝ ի մէջ արարածոց նորա ջահացուցանեն. (Ագաթ.։)


Ջահաւոր

See full entry →

adj.

shining, luminous, brilliant.

NBHL (1)

Արեգակն ջահաւոր քո է, լուսին սպասավորուհի քո է. (Ոսկ. ղկ.։)


Ջահաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to illuminate, to enlighten, to render luminous.

NBHL (3)

Անմուտ արեգակնն ջահաւորեաց զընդհանուր տիեզերս։ Երկին ի վերուստ ջահաւորէ լուսով զգալիս զայս աշխարհ. (Խոր. առ արծր. եւ Խոր. վրդվռ.։)

Արեգակն արդարութեան արփիահրաշ ճառագայթիւք զստորինս ջահաւորեաց։ Լերինք պայծառացեալ ջահաւորին։ Լուսին զմթին գիշերն ջահաւորէ. (Զքր. կթ.։)

Լուսին կտրակնապէս լրացեալ՝ արեգակնապէս զբոլոր գիշերն ջահաւորէ. (Սհկ. կթ.։)


Ջահընկալ, աց

See full entry →

adj. s.

flambeau carrying;
acolyte.

NBHL (1)

Զարեգակն ունիս արագագոյն ընթացիւք զամենայն օրն ջահընկալ քեզ ճառագայթիւք. (Բրս. պհ.։)


Ջան, ից

See full entry →

s.

diligence, care, study, work;
զուր —, labour lost, labour in vain;
— դնել, տանել, յանձին ունել cf. Ջանամ.

NBHL (1)

Այս ջան է առ առաջի իմ, մինչեւ մտից ի սրբութիւն աստուծոյ։ Ամենայն բան ջանիւ։ Վասն բազմացն հաճութեան ջան յանձն առաք։ Եւ անդ լինէր ոչ սակաւ ջան եւ վտանգ խռովութեան քաղաքին։ Յիշէր եղբարք, զվաստակն մեր եւ զջան.եւ այլն։


Ջեր, ոց

See full entry →

s. adj.

fine weather;
heat, caloric, warmth;
warm, hot;
serene, fine, clear.

NBHL (2)

Արեւ եւ լոյս եւ ջերճ մի արեգակն ասի. (Յճխ. ՟Ա։)

Խաղաղութիւն եւ ջեր գործի։ Յերկինս այլ նշան ձմերայնւոյէ (այսինքն մրրկի). եւ ոչ ոք իցէ՝ որ տեսանիցէ զձմերայնւոյ նշանն, եւ ջերոյ ակն ունիցի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։ ՟Բ. 28։)


Ջերմ, ոյ

See full entry →

adj. fig. s.

warm;
serene, calm;
ardent, burning, fervid, fiery, passionate;
tender, affectionate;
heat, warmth;
hot viands;
— է, it is warm;
cf. Ջերմն.

NBHL (2)

Ի տապ խորշակի ջերմոցն արեգակնակէզ լինելով։ Խստագոյնս պահէին ի ջերմոջ աշխարհին. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Ը։)

Ա՛յլ ժամանակ է ձմերանոյ, եւ ա՛յլ ջերմոյ. եւ ոչ ոք տեսանիցէ զնշանս ձմերանոյ, եւ ջերմի ակն ունիցի. (Մեկն. ղկ.։)


Ջերմաձայն

See full entry →

adj.

still small voiced, tenderly cooing.

NBHL (1)

Տատրակն ամուսնասէր երեւեալ՝ զջերմաձայն զքաղցրաձայն զլսելիս մարդկան լնու. (Ագաթ.։)


Ջերմային

See full entry →

adj.

warm.

NBHL (1)

Զսպիտակ պղպեղ եւ զսեաւ նմանս միմեանց ասեմք ըստ ջերմայնոյն։ Սեաւն առաւել ջերմային է. իսկ սպիտակն նուազ. (Սահմ. ՟Ծ։)


Ջեք

See full entry →

int.

how ! oh ! o strange ! wonderful !

NBHL (1)

Ջէքն բախճանագոյն (կամ խրախճանագոյն) լսի, կամ զօրազուարճ։ Ջէքն այնքան գեղեցիկ էր պսակն։ Ջէք պայծառ իմն է լոյսն։ Ջէք անճառականք են աստուծոյքն, եւ հրեշտականք։ Բէքիցն աւանք, եւ ջեքիցն խումբք սոսկականք են, եւ գեղաղէշք. (Երզն. քեր.։)


Ջլուտ

See full entry →

adj.

furnished with nerves, sinewy, nervous.

NBHL (1)

Զխելապատակն, եւ զջլուտ պարուտակսն։ Մկունք ջլուտք (ի մարմնի). (Պիտ.։ Վրդն. սղ.։)


Ջնեմ, եցի

See full entry →

va.

to heat, to cudgel, to cane, to whip.

NBHL (1)

Զդաստիրակն (անխրատ մանկան՝ դիոգինէս) ջնեալ պատուհասէր. (Պիտ.։)


Ջուխտակ

See full entry →

s.

pair.

NBHL (1)

Ջուխտակն տատրակաց, որ վասն նորա պատարագ մատուցանէր. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ.) (որ ի նոր տիպ ըստ միում ձ. ջամբթակն)։ 30


Յեսանեմ, եցի

See full entry →

va.

to grind, to sharpen, to whet, to set.

NBHL (1)

Զայս եղջիւր խեթկիչ մոլի գոռոզին յեսանեալ սրեցեր։ Սուր աստուածամուխ փայլակնաձեւ փայլմամբ յեսանեալ. (Նար. ՟Ղ՟Բ. եւ Նար. խչ.։)


Յետին, տնոց

See full entry →

adj.

last, furthest, ulterior, posterior;
lowest, meanest;
extreme, utmost, greatest, utter, uttermost;
—ք, posterity;
— օր, the day of judgment, doomsday;
— չքաւորութիւն, utter misery, extreme poverty;
— կարօտութիւն, extreme need;
— կողմն, cf. Յետակողմն.

NBHL (1)

Զյետին թոշակն ըստ պատշաճի ընդունել՝ առհաւատչեայ յաւիտենական կենաց. (Խոսր.։)


Յետնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

lowest rank;
extremity;
posteriority.

NBHL (1)

Յամենայն յետնութենէ անշեղաբար վերաբնակեալ։ Անկեալ՝ առ հակառակն յետնութիւն ածաւ. (Դիոն.։)


Յետոյ

See full entry →

prep. adv.

back, backward;
behind;
after, then, since, afterwards, subsequently, posterior to, after that;
— կողմանէ, backward;
behind, from behind;
— հուսկ, — յետուստ or ուրեմն, at last, finally, at length, in fine, in conclusion;
— եւ առաջոյ, behind and before;
— ապա, after;
— ձերմէ, behind or after you;
— գտանիլ, to be deprived of.

NBHL (1)

Թողոյր զարեգակն յետոյս կուսէ անձինն. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Յիշեմ, եցի

See full entry →

va.

to bear in mind, to call to mind, to remember, to recollect;
to record;
յիշեա զիս, remember me;
don't forget me;
յիշե՞ս, do you remember ?
չյիշեմ զանունն, I don't remember his name, I have forgotten his name.

NBHL (1)

Ցանկալի են գործքն, զի զյիշատակն մեր անմահ պահեն. զի մի՛ յիշիցիմք միայն, այլ զի ի բարիս յիշիցիմք, եւ մի՛ ի չարիս, որպէս Յուդա եւ այլք. (Գէ. ես.։)


Յիսնապատիկ

See full entry →

adj. adv.

fifty times as much.

NBHL (1)

Եւ մեք իսկ ակնունիմք տեսանել զԱստուած՝ որպէ՛ս եւ էն, յիսնապատիկ աչօք. յիսնաւորք՝ աչացեալք յամենայն կողմանց. (Վրդն. երգ.։)


Յիսներեակ, եկաց

See full entry →

adj. s.

fiftieth;
period of fifty days;
Pentecost;
jubilee.

NBHL (2)

Ըննսուն եւ ինն ամացն թիւ բաղկացեալ է ի յիսնեկէ եւ յեօթն յեօթնեկաց. քանզի յիսներեակն թողութիւն անուանի յօրինադրին՝ ամենեցուն ազատեցելոց, անշնչից եւ որ շունչն ունին. (Փիլ. լին. ՟Գ. 39։)

Պատուեն եբրայեցիքն զյիսներեակ օր. եւ մեք խորհրդաբար զյիսներեակն պատուեմք, եւ զհոգւոյն գալուստ. (Ածաբ. պենտեկ.։)


Յիսունժամեան

See full entry →

adj.

of fifty hours.

NBHL (1)

Ձանձրութեան դեւն զարեգակն իսկ երեւեցուցանէ դժուարաշարժ, կամ բնաւ իսկ անշարժ, իբրեւ (թէ) յիսունժամեան իցէ օրն. (Կիր. ՟ը. խհ.։)


Յիրեմ, եցի

See full entry →

va.

to attach, to connect, to unite;
to stretch or hold out;
to fix.

NBHL (1)

Եղբօրորդի իմ յիրեաց (յն. առաքեաց) զձեռն իւր ընդ ծակն։ Ընդ վանդակապատսն՝ որ ընդ պատուհանսն է, ակամբն ի ներքս յիրեալ. (յն. յառեալ) (Նիւս. երգ. յորմէ եւ Վրդն. երգ.։)


Յղկեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to rough-hew, to roughen down, to smooth, to plane, to polish;
to burnish, to gloss;
to polish.

NBHL (1)

Նախ առաջին ի խորշութենէն յղկէ զտախտակն, եւ ապա յօրինէ ի նմին զպատկերն. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Յոգնական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

numerous, many;
plural.

NBHL (1)

Ի միում նուագի կանգնեաց զնիզակն ի վերայ յոգնական համաթիւ վիրաւորաց. (Խոր. ՟Բ. 79։)


Յոգնակի

See full entry →

adv. adj.

in the plural number;
often, many times;
cf. Յոգնական.

NBHL (1)

Եզակի ասէ, կե՛ր. յոգնակի ասէ, մի՛ ուտիցէ՛ք։ Իբրեւ զԱստուածսն՝ յոգնակի ասացեալ է։ Յոքնակի ասաց՝ մանկունս։ Բարւոք ասացեալ է յոքնակի (աչք). ոչ մի ակն բացեալ, այլ՝ զամենայն աչս, որ յոգւոջ են. (Փիլ.։)


Յոգնահռչակ

See full entry →

cf. Բազմահռչակ.

NBHL (1)

Եկեալ յոքնահռչակն Պօղոս վկայել ճշմարտութեանն՝ ասաց. (Աթ. ՟Ը։)


Յոլովագոյն

See full entry →

adj. adv.

more;
much more, in greater number;
often, very frequently, generally.

NBHL (1)

Արիստոտէլի կրթութեամբքն յոլովագոյն էր հրահանգեալ։ Յոլովագոյն զդժնդակն հասեալ կալաւ վայրս. (Պիտ.։)


Յողդողդ, աց

See full entry →

adj.

not firm, weak, tottering, unstable, unsteady;
inconstant, mutable, vacillating, wavering, versatile, fickle, volatile.

NBHL (1)

Վերաձգին (թռիչք լուսոյ) որպէս փայլակն, զոր անուսք եւ յողդողդք աստեղաձիգ կոչեն. (Պիտառ.։)


Յոյն, յունի, նաց

See full entry →

s. adj.

Greek;
— լեզու, Greek, the — tongue.

NBHL (1)

Յոյնդ քաջութիւն թարգմանի. կա՛մ ակնարկէ ի հյ. բառդ Ոյնք (արմատ Ունելոյ), եւ կամ շփոթէ ընդ անունդ Հոռոմ, հռովմ, որ յունարէն ռօ՛մի ասի, եւ նշանակէ զօրութիւն, քաջութիւն. ոյժ. որպէս եւ ի լտ. ռօ՛պուր։


Յոռի, ռւոյ, ռեաց

See full entry →

adj.

wicked, bad, defective, paltry, wretched, low, vile, sorry;
unseemly, detestable.

NBHL (2)

Յիշեա՛, զի յոռի է ակն չար. (Սիր. ՟Լ՟Դ. 14։)

Յետին եւ յոռի պտուղ (չար զաւակն), անհաւատ եւ պիղծ վարուք. (Մեկն. ղկ.։)


Յովանակ

See full entry →

cf. Յաւանակ.

NBHL (2)

Յովանակս անհամբոյր։ Ընտանեցոյց զյովանակն. (Նար. ՟Ի՟Ա. եւ Նար. յովէդ.։)

Ի մսրոյ սկսաւ, եւ առ յովանակն կատարեաց. ի Բեթղահէմ մսրով, եւ յԵրուսաղէմ յովանակով. (Եփր. համաբ.։)


Յովատակ, աց

See full entry →

s.

stone-horse, stallion;
colt.

NBHL (1)

Արականք են եւ ձիոց՝ յովատակք (կամ յովտակք), նժոյգ, փահլ, երիվար։ Բազէի արական՝ ճուռակ (յն. իէ՛ռագս), որպէս յովատակն (կամ ի յովտակ՝ ակն) է արական։ Թէպէտեւ ակն յերկբարբառ (կամ յերկուս բարբառս) յանգինն նշանակէ, մատակ, ճակ, յովատակ (կամ յովտակ). (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Յորդալոյս

See full entry →

adj.

full of light, very luminous, shining.

NBHL (1)

Որպէս զարուսեակն յորդալոյս ծայրափայլ աստուածաբանութեամբն պայծառացեալ. (Գր. սքանչ. ի ստեփ.։)


Յորդելակ

See full entry →

adj.

high, acute, shrill.

NBHL (1)

Յորդելակն եւ բռնաբարբառն։ Յորդելակ շեշտիւք. (Քեր. քերթ.։)


Յորդեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to cause to abound or flow in abundance, to deluge with, to pour out abundantly;
to augment, to increase;
to be full of, to abound, to superabound, to stream or flow copiously;
to overflow, to run over;
to flood;
to be gorged with, to swim in abundance;
— զափամբք, to overflow, to rise above the banks.

NBHL (2)

Նշանակն ամբարձաւ յորդեալ. իմա՛ առաւելապէս։

Ըստ յորդել ստացուածոց՝ զօրանայ չարակնութիւն. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Յորդորակ, աց

See full entry →

s. adj. mus.

exhortation;
parenesis;
homily;
andantino.

NBHL (1)

Յորդորակն, յորդորումն յունկնդրութիւն գրոց։ Յորդորակն. ընթանալ յեկեղեցին, եւ այլն. (Ցանկ. Ոսկ. մտթ.։)


Յորսայս

See full entry →

adv. fig.

supinely, with one's face upward, lying on one's back;
backwards;
— զարկուցանել, to hurl or throw backwards, to overthrow, to upset, to throw down on the back, to stretch on the earth;
— կալ, խաղալ, to lie down prone, flat on the face, to stretch at one's whole length;
to fall backwards;
— կալ, լինել, to be idle, negligent, neglectful, to stand with folded arms;
պրկել ի —, to throw down and hind strongly;
— անկանիլ, to fall on one's back, backwards;
— կացի ի դալարւոջ, I stretched myself on the grass;
յինքն —եալ անկանիլ, to recede, to flow back;
մինչեւ յե՞րբ —եալ կաս ոʼվ վատ, how long wilt thou sleep, o sluggard ?

NBHL (1)

Եւ զդաշտն արեւելից իմն գոգցես իբր որսայսեալ ձիգ յարեգակն կոյս զերկայնութիւն պարզեալ. (Խոր. ՟Ա. 11։)


Յորսայսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

overthrow.

NBHL (1)

Յորսայս լինելն. ըստ յն. վերակնարկութիւն.


Յուդայական, ի, աց

See full entry →

adj.

jewish, judaical.

NBHL (1)

Մեծ իմն գովեստ կարծէին զբնակելն յԵրուսաղէմ, եւ զՀրէաստանեայ գոլն, որ է յուդայեան վիճակն. (Ոսկ. գծ.։)


Յուդայեան

See full entry →

adj.

Jewish;
—ք, the tribes of Israel.

NBHL (1)

Մեծ իմն գովեստ կարծէին զբնակելն յԵրուսաղէմ, եւ զՀրէաստանեայ գոլն, որ է յուդայեան վիճակն. (Ոսկ. գծ.։)


Յուռթեմ, եցի

See full entry →

va.

to make amulets or charms, to enchant, to cast a spell over, to bewitch, to charm, to fascinate.

NBHL (1)

Դիւաբնակն բագնաց, յորս յուռթեալք հեթանոսական յիմարութեամբքն (զոհէին զզաւակս). (Անան. եկեղ։)


Յուռմարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ill-will, malice, rancour.

NBHL (1)

Զնախանձ ի բա՛ց մերժեսցուք, զտրտմութիւն, եւ զյուռմարութիւն, եւ զառանց բարբառոյ աղաղակն հատցուք. (Ճ. ՟Գ. ըստ Ոսկ. մտթ. ՟Ա։)


Յուսաբար

See full entry →

adv.

hopingly.

NBHL (1)

Իբրեւ յոյս. ակնկալութեամբ եւ յուսով իւիք.


Յուսագնեալ

See full entry →

adj.

waiting with hope.


Յուսալիր

See full entry →

cf. Յուսալից.

NBHL (1)

ՅՈՒՍԱԼԻՐ ՅՈՒՍԱԼԻՑ. Լի կամ լցեալ յուսով, եւ ակնկալութեամբ.


Յուսալից

See full entry →

adj.

full of hope or confidence, hopeful.

NBHL (1)

ՅՈՒՍԱԼԻՐ ՅՈՒՍԱԼԻՑ. Լի կամ լցեալ յուսով, եւ ակնկալութեամբ.