Definitions containing the research ակն : 3462 Results

Ներշրջանակք, կաց

See full entry →

s.

encyclopedia.

NBHL (2)

Ներշրջանակք՝ սպասաւորականքն են առաքինութեան. վասն զի առաքինութիւն վայր ունի զոգի. իսկ ներշրջանակք կարօտեալ լինի մարմնական գործեացն։ Ի ձեռն ներշրջանակացն գեղապարէ։ Զառաջին մրցանակն դնէ առաքինութեանց, իսկ զերկրորդն ներշրջանակացն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 19. 20։)

Վերացոյց զնոսա ի ներշրջանակացն տեղեկութիւն։ Զանազան զօրութեանց նոցա (այս ինքն լուսաւորաց) ի ներշրջանակացն տեղեկութիւն հանճարեաց. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. յանառակն։)


Ներքնակ, աց

See full entry →

s.

under-coat, under-waistcoat;
shirt-front;
— կանանց, chemisette, habit-shirt, under-petticoat.

NBHL (1)

Վտաւակն ներքնա՛կ է. (Նախ. ել.։)


Ներքս, ի ներքս

See full entry →

adv.

in, into, inside;
մտանել ի —, to go in, to enter;
ընկալաւ զնա ի —, he took him in, he received him;
եդաք ի — ի սենեակն, we placed it in the room.


Նժար, ից

See full entry →

s.

balance-scale.

NBHL (1)

Ի մէտս կշռոց եթէ ղմին ծանրացուցանես նժար, թեթեւագոյն ամենայն իրօք զընդդիմակն առնես. (Բրս. հայեաց.։)


Նիզակ, աց

See full entry →

s.

lance, spear;
pelta, clypheus;
հարուած —ի, spear or lance-thrust;
ի տէգ —ի վառեալ, armed with a lance, pikeman;
անտառախիտ —ք, a forest of spears;
սատակել —աւ գերանդւոյ, to slay with scythes.

NBHL (1)

Եւ ահա սաւուղ յեցեալ կըայր ի նիզակն իւր։ Եհար զնա աբեններ նիզակաւն ընդ սնակու շան, եւ ել նիզակն ընդ զիստ նորա։ Եւ փոյտ նիզակի նորա իբրեւ զստթորի ոստայնանկաց։ Նիզակ իբրեւ զփայտ կամրջի։ Սպան զնա նորին նիզակաւըն։ Նիզակ ոսկի կռածոյ, եւ երեքարիւր դահեկան ի վերայ միոյ նիզակի (որ այլուր կոչի վահան)։ Հովանի լինէր ամենայն գնդին իւրով նիզակաւն (յն. սուսերաւ). եւ այլն։


Նիզակատէգ

See full entry →

s.

the dart or the head of a lance.

NBHL (1)

Տէգն նիզակի (որպէս թէ նիզէք դիքէնի ). երկաթն նիզակի, որպէս սլաք փշատեսիլ. եւ Նիզակն հանդերձ տիգաւ իւրով.


Նիզակընկէց լինիմ

See full entry →

sv.

to throw down one's arms and desert, to abandon one's post, to flee.

NBHL (1)

ՆԻԶԱԿԸՆԿԷՑ ԼԻՆԵԼ. λειποτάκτη desertio. Ի բաց ընկենուլ զնիզակն առ ահի. լքանել զդաս, եւ փախչել ի պատերազմէ.


Նիւթ, ոց

See full entry →

s.

matter, body;
element;
substance;
subject, matter;
cause, reason, grounds;
—ք, materials;
— հրոյ, matches, incentive, tinder;
— ցրիւ, diffuse matter;
— եւ տեսակ, form and matter;
խօսեսցուք զայսր —ոյ, let us discourse on this subject.

NBHL (1)

Նիւթ բարկութեան աղաղակն է. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)


Նիւթական, ի, աց

See full entry →

adj.

material.

NBHL (1)

Սուտակն՝ խոստովանութեան յեղանակն, քանզի յուդա դրեալ էր ի նմա, որ է անմարմին. վասն որոյ ո՛չ ասաց քար, զի աննիւթ է. եւ ակն գահանակ՝ նիւթակ. (Վրդն. ծն.։)


Նկատեմ, եցի

See full entry →

vn.

to see, to look at, to regard, to observe, to examine, to consider, to contemplate, to reflect, to ponder on;
to show or pay regard to.

NBHL (1)

σκέπτομαι, ὀράω, ἑφοράω, θεωρέω, ὅπτομαι specto, aspicio, aspecto, intueor, contueor, considero, cerno, video οἱκάζω conjicio στοχάζομαι conjecto ἁπείδω prospicio ἁκριβόω diligenter exploro ἑμβατέω, ἰστορέω exploro եւ այլն. Նայել. դիտել. տեսանել. աչօք բացօք կամ մտօք՝ դէմ յանդիման. յառել զաչս. ակնարկել. զննել. լրտեսել. քաջ նշմարել եւ որոշել. (նկատ. լծ. թ. նիյաթ, նիյէթ, դիտումն մտաց. իսկ նկատել աչօք, նազար էթմէք ... պ. նիկեահ քէրտէն .... cf. ԴԻՏԵՄ. պ. տիտեն)


Նկատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նկատումն.

NBHL (1)

Լուա՞յք զառակս, ծանեա՞յք զնկատումն (զդէմյանդիման տեսութիւն)՜ Ամենեւին լուսաւորութիւն, եւ նկատումն փրկութեան (այսինքն ակնարկութիւն կամ նայեցաք փրկարար). (Նար. ՟Խ. ՟Հ՟Զ։)


Նկատումն, ման

See full entry →

s.

observation, contemplation;
regard, consideration.

NBHL (1)

Լուա՞յք զառակս, ծանեա՞յք զնկատումն (զդէմյանդիման տեսութիւն)՜ Ամենեւին լուսաւորութիւն, եւ նկատումն փրկութեան (այսինքն ակնարկութիւն կամ նայեցաք փրկարար). (Նար. ՟Խ. ՟Հ՟Զ։)


Նկար, ուց

See full entry →

s.

painting, picture;
image, figure, effigy;
embroidery or needlework of divers colours;
lively description;
ի —ու հանել, to paint, to take or draw a portrait;
to describe;
cf. Թատրոնական;
cf. Մաւրիտանական.

NBHL (1)

Ետես զսուրբ զաստառակն քրիստոսի զանձեռագործ նկարն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Նկարագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to paint, to represent;
to portray, to depict, to paint, to describe, to give a description of;
to characterize.

NBHL (1)

Նկարագրեաց իբր զտարացոյց գեղոյ պատկերի ձեւոյ տեսակի զնմանութիւն նորին ի յանձին։ Նկարագրեա՛ հոգւով քո բարձրեալ ի նորոգումն անեղծանելի։ Որ զօրինակն նկարագրէր տէրունական տնտեսութեանն. (Նար. խչ. եւ ՟Ի՟Զ. կ. ուր եւ ՟Ծ. ասի, նկարագրեր, իբր նկարագրեցեր։)


Նկարակերտեմ, եցի

See full entry →

va.

to paint;
to embroider.

NBHL (1)

լուսինն նկարակերտի, եւ աստեղք արեգակնանան. (Գանձ.։)


Նկարեմ, եցի

See full entry →

va.

to paint;
to represent, to figure, to form;
to depict, to describe, to write;
— ի միտս, to imagine, to fancy, to picture to oneself;
— ի գրի, to write, to describe.

NBHL (1)

Զի քեզ զյարութեան օրինակն նկարիցէ. (Եզնիկ.։)


Նմանամասն

See full entry →

adj.

composed of similar or equal parts.

NBHL (1)

Մեք ի նմանամասունս եւ յաննմանամասունս հակադրիմք, զի ակն տեսանէ, եւ ոչ լսէ. (Քեր. քերթ.։)


Նմանեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Նմանեցուցանեմ;
cf. Նմանիմ.

NBHL (1)

Օրինակն մասն ինչ նմանէ զճշմարտութիւնն. (Ոսկիփոր.։)


Նմանօրինակ

See full entry →

cf. Նոյնօրինակ.

NBHL (2)

Ձգեցին յինքեանս սուրբքն զսուրբն ... վկայքն զնմանօրինակն։ Վերապատուեցէ՛ք սիրօղք՝ զնմանօրինակն. (Սկեւռ. լմբ.։)

Ողորմութիւն առ դատաստանաւ ի նմանօրինակն ի վեր ընթանայ՝ ասելով. յինէն ուսիր ո՛վ դատաւոր զողորմածութեան շնորհ. է որպէս երկու բառ՝ քան բարդեալ. այսինքն բուն գաղափար, կամ օրինակ համեմատ։


Նշան, աց

See full entry →

s. geom.

sign, mark;
sign, signal, character, symbol;
trace, vestige;
sign, proof, token;
omen;
miracle, prodigy, wonder;
ensign, colours, flag, standard, banner;
the Holy Cross;
betrothal, affiancing;
seal, mark;
central point, centre;
aim, butt;
point;
— կռուոյ, arms;
— յաղթութեան, trophy, triumph, victory;
— or —ս տալ, to give a sign, to beckon;
to signify, to indicate;
to affiance;
— առնուլ, to take aim at, to level at;
ոչ եւս տալ — կենաց, to give no signs of life;
— անձրեւի է, we shall have rain.

NBHL (1)

σημεῖον signum σύσσημον, σημείωσις commune signum, significatio, nota τύπος figura σημασία apostema եւ այլն. վր. նի՛շի. պ. նիշան, նիշանէ. Արմատն է ի մեզ Նիշ. որ եւ ՆՇԱՆԱԿ. Ցուակ իմն որոշիչ եւ գուշակ իրաց. ակնարկութիւն. եւ Տիպ, կնիք, հետք. կէտ. բիծ. սպի. պալար.


Նշանակաբար

See full entry →

adv.

symbolically, allegorically, mystically.

NBHL (1)

Նաշնակաբար ցօղն բանն է աստուածային։ Եգիպտոսի թագաւորն, որ է նշանակաբար միտք մարմնական։ Զտեսակն մտաց՝ զոր նշանակաբար երկին կոչեաց, եւ զտեսակն զգայութեան՝ զոր նշանակաբար երկիր անուանեաց. (Փիլ. ստէպ։)


Նշանակեմ, եցի

See full entry →

va.

to signify, to denote, to betoken, to indicate, to declare, to notify, to express, to distinguish;
to signalize;
to characterize;
to note, to mark, to remark;
to figure, to represent, to mean, to signify, to have the sense or a meaning of;
to cross, to make the sign of the cross;
— զգինս, to quote;
— զվաճառս, to ticket.

NBHL (1)

σημαίνω, ἑπισημαίνω significo, assigno, designo, signum do διασαφέω declaro, explano ἑξηγέομαι refero, enarro, explico. Նշանակաւ իւիք յայտ առնել. նշանաւ իմն յայտնել. տալ իմանալ. ծանուցանել. ակնարկել. ազդել գրով կամ բանիւ. իմացնել, ցցնել, նշան տալ.


Նշանատուր

See full entry →

s.

commandant, chief;
general.

NBHL (1)

σημάντωρ qui aliquid significat, dator signi, dux, imperator եւ այլն. Հրամանատու. զօրավար. որ ակնարկէ առնել ինչ.


Նշանացեմ, եցի

See full entry →

va.

to make signs, to beckon, to nod, to wink;
to indicate, to point out.

NBHL (1)

διανεύω annuo, nuto, significo, indico. Նշանացի կամ իւիք նշանաւ յայտնել, ակնարկել. իշմար ընել.


Նշանացի

See full entry →

adv.

by signs;
— խօսել, to speak -;
— առնել ձեռամբ, to point at, to signify by hand.

NBHL (1)

Նշանաւ իւիք. ակնարկութիւն կամ ձեռօք. առանց բարբառելոյ. իշմարով .... (յն. լտ. վարի ըստ նախընթաց բային).


Նշաւակ, աց

See full entry →

s. fig.

mark, butt, aim, target;
— or առակ —ի, spectacle, butt, object of derision, laughing-stock;
առակ —ի կացուցանել, յառակ —ի դնել, to expose to the mockery or contempt of the people, to set up to public ridicule;
տեսիլ —ի լինել, to make a show of oneself, to make oneself ridiculous to everybody;
— լինել, կալ, գտանիլ, to become an object of opprobrium, to be a prey or victim to ignominy, to be exposed to dirision;
— կալ կշտամբանաց, to be exposed to the darts of reproach or rebuke;
եդին զիս — իւրեանց, they regarded me with horror, or as an abomination;
եղիցին դիակունք — ընդ երեսս դաշտաց, the carcasses shall lie as dung upon the open field;
— եղէ ես բազմաց, I was as a wonder unto many;
cf. Առակ;
— ի նետաձգութիւն, skilful in archery.

NBHL (1)

Նետից թշնամւոյն նշաւակ եղէ, նոր միշտ խոցոտիմ։ Գրին նշաւակ իբրեւ նպատակ, եւ հարին նետիւ։ Զմանկունսն նշաւակ եդեալ չարաչար խոցոտելով սատակէին։ Զտէրն եդեալ նշաւակ՝ շարժէին զգլուխ. այլ նշաւակ՝ որպէս դնեն աղեղնաւորք՝ ձգելով զնետ նախատանաց։ Թափ տուեալ բազկին նիզակաւ, զի հարցէ զնշաւակն. (Ժմ.։ Վրք. հց. ՟Ը։ Լաստ. ՟Ի՟Ա։ Վրդն. սղ.։ Հ=Յ. դեկտ. ՟Ժ՟Գ.։)


Նշաւակեմ, եցի

See full entry →

va.

to confound, to put to shame, to expose to public censure or to the ridicule of everyone, to ridicule, to cry down, to defame, to slander, to lampoon;
to lead in triumph.

NBHL (1)

Իբրու թէ (ոք) քաջաղեղն զինուորաց զնպատակն նշաւակեալ. (Մագ. ՟Ա.։)


Նշկահեմ, եցի

See full entry →

va.

to rise, to rise against, to revolt, to rebel, to mutiny, to rise in insurrection;
to reject, to despise;
— զոք, — ի ներքուստ ձեռին ուրուք, to shake off the yoke, to free or rid oneself from another's domination.

NBHL (1)

Արեգակն իբրեւ ետես զտէրն նշկահեալ, պակասեցաւ. (Կոչ. ՟Դ։)


Նշմարեմ, եցի

See full entry →

va.

to catch a glimpse of, to see imperfectly, to perceive, to discover, to examine, to observe, to regard;
զերկիր —, to cast the eyes down, to look on the ground.

NBHL (1)

ὀράω aspicio, perspicio καταμανθάνω, κατανοέω cerno, considero γινώσκω nosco. Նկատել. դիտել. նայել՝ տեսանել ի բացուստ. ակնարկել ընդ աղօտ. զննել աչօք կամ մտօք.


Նշողեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to glitter, to glisten, to shine, to sparkle, to flash.

NBHL (1)

Եւ Նշմարել, ակնարկել ի նշոյլս.


Նշոյլ, շուլից

See full entry →

s.

light, shining;
reflex, glimmer;
— խնդութեան, ray or beam of joy;
աղօտ, մռայլ —, faint glimmer, dim light.

NBHL (1)

ՆՇՈՅԼ կամ ՆՇՈՅՂ. որ եւ ՆՇՈՂ կամ ՆՇՈԼ, ի, ից կամ աց. ἁπαύγασμα , ἁστραπή, σπινθήρ, μαρμαρυγή splendor, radius, fulgor, nitor եւ այլն. եւ բայիւ ἁντιλάμπω , στίλβω splendeo, fulgeo. Շող եւ շողիւ, ցոլք եւ արծարծումն լուսոյ արեգական, ճրագի, բոցոյ. ճառագայթ. ճաճանչ. փայլակն. փայլիւն զինուց, եւ կայծ՝ զգալի կամ իմանալի.


Նշուլազարդ

See full entry →

adj.

cf. Նշուլափայլ.

NBHL (1)

Նշուլազարդ է աստղ քան զաստղ լուսով իւրով։ Մովսէս այր մարգարէ՝ ակն նշողազարդ ամենայն ժողովրդեանն. (Մծբ. ՟Ժ՟Է։)


Նշտիր, տրոյ, ով

See full entry →

cf. Նշտրակ.

NBHL (1)

Նըշտարակն վասն իւր ինքեան փախչելի է, վասն զի ցաւեցուցանէ. իսկ վասն առողջութեան ընտրելի. (Անյաղթ պորփ.։)


Նշտրակ, աց

See full entry →

s.

lancet;
incision-knife or surgical-knife, bistoury;
— պայտարաց, fleam.

NBHL (1)

Նըշտարակն վասն իւր ինքեան փախչելի է, վասն զի ցաւեցուցանէ. իսկ վասն առողջութեան ընտրելի. (Անյաղթ պորփ.։)


Նոմիկոս, աց

See full entry →

s.

lawyer, jurisconsult;
president.

NBHL (1)

Երեք վկայքն՝ որք լինին զկնի նոմիկոսին, որ գրեաց զթուղթն (կտակի)։ Ոչ ոք է կարօղ շրջել զգրեալ կտակ թագաւորական նոմիկոսով։ Լիցի կտակն՝ նոմիկոսին ձեռնագրով. (Մխ. դտ.։)


Նոյն, նորին, նովին, նովիմբ

See full entry →

pron. adj. adv.

himself, herself, itself;
he, she, it;
even, equal, identical;
ditto, do, idem or id;
the same, of the same kind, after the same manner, equally, conformably, identically;
մի եւ —, the same;
ի —, ի նմին, together, all at once;
ի —, — ընդ —, ընդ —ս իսկ, ի մի եւ ի —, ի նմին ժամանակի, -ժամայն, —հետայն, soon, very soon, quickly, in the same moment, immediately, directly;
— գործել, to identify.

NBHL (4)

Նոյն միանգամայն եւ զիւր իսկ պատիւն ակնարկէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։)

Որպէս բոլորն ի մարմնի, նոյն նման բովանդակն ի ծոց հօր. (Ոսկիփոր.։)

Արդ զսա ակնունիմ արձակել, որպէս նոյն հետայն զանձնէ ստուգեցից. այսինքն իսկ եւ իսկ ընդ ստուգելն. (Փիլիպ. ՟Բ. 24։)

Նոյն օրին հատուսցես զվարձս նորա, եւ մի՛ մտանիցէ արեգակն ի վերայ այնորիկ. (Թուոց. ՟Ի՟Դ. 15։)


Նոյնաբար

See full entry →

adv.

identically;
uniformly, equally.

NBHL (1)

Միակն ի միոյն յանսկիզբն էին անեղ ծնեալ նոյնաբար՝ անժամանակ որդին. (Շ. տաղ.։)


Նոյնքանի

See full entry →

adv.

as much.

NBHL (1)

Նոյնքանեօք ճրագարանօք խորանին աշտանակն. (Սարգ.։)


Նոյնօրին

See full entry →

adv.

in the same day;
immediately, forthwith.

NBHL (1)

Նոյն օրին հատուսցես զվարձս նորա, եւ մի՛ մտանիցէ արեգակն ի վերայ այնորիկ. (Թուոց. ՟Ի՟Դ. 15։)


Նոյնօրինակ

See full entry →

adj. adv.

like, the same;
—, զ—, cf. Նոյնպէս.

NBHL (1)

Թէ միշտ նոյնօրինակ է, ոչ է չար, քանզի միշտ նոյնօրինակն՝ բարւոյ է իւր (այսինքն յատուկ). (Դիոն. ածայ.։)


Նորագիւտ

See full entry →

adj.

new-fangled, newly invented or discovered, new, recent, modern.

NBHL (1)

Նորագիւտ եւ դեռահասակ ժամանակն ստիպէր առնել այնպէս։ Զստեղծեալ առ ի քէն նորագիւտ բանս եւ իրս. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։)


Նորագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to renovate, to renew;
to restore;
to do something new, extraordinary, miraculous.

NBHL (1)

νεουργέω, καινουργέω, καινουργίζω , νεοποιέω novum facio, renovo, innovo, res notas edo. Նոր գործել. իբր նոր ինչ հաստել, նորակերտել. նորոնգել. նոր ինչ առնել արտաքոյ կարգի, կամանակնունելի.


Նորագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

renewing;
a miracle, an extraordinary or marvelous thing, deed or act.

NBHL (1)

καινούργησις, καινουργία, καινούργημα innovatio. Նորագործելն, իլն. նոր գործ անակնկալ.


Նորածին

See full entry →

adj.

new-born;
regenerate;
springing up afresh, budding anew;
—ծնեալ յաւազանէ, just christened;
կին —ծին, recently delivered woman.

NBHL (1)

Մինչդեռ նորածին իցէ, մանկանցն յայտարարութիւնք՝ լացն եւ աղաղակն։ Զարու կամ զէգ զայժմիկ նորածինն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Նորահրաշ, ի, ից

See full entry →

adj.

cf. Նորանշան.

NBHL (2)

παράδοξος inopinatus, admirabilus, mirus, excellens, egregius. Նորութեամբ հրաշալի. նորանշան. անակնունելի. հիանալի. հրաշափառ. խելքէ դուրս՝ վեր.

Ի նորահրաշ արեգակնէ։ Նորահրաշ շուշան վերաբուսեալ ի փշոց. (Տաղ.։)


Նորանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become new, to be renewed;
—նայ լուսին, it is new moon.

NBHL (1)

Արեգակն ի լուսնին նորանալն խաւարի։ Խաւարումն արեգական լինի ի նորանալ լուսնի. զի ընդդէմ անցանէ. (Վանակ. հց. եւ Վանակ. տարեմտ.։)


Նորապսակ

See full entry →

adj.

newly crowned;
— հայրապետն լեւոն ժգ, Leo XIII, lately raised to the pontificate.

NBHL (1)

Մատուցանէր ապա զնամակն արայական՝ նորապսակ հայրապետին. (Ժող. հռոմկլ.։)


Նորատունկ, տնկոց

See full entry →

adj. s. fig.

newly planted;
young, small plant;
neophyte.

NBHL (1)

Պատանեակն, եւ նորատունկն՝ որ ակն ունէր առագաստին. (Մաշկ.։)


Նորացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make new, to renew, to renovate.

NBHL (1)

Նորացուցանէ այնուհետեւ զյիշատակն մեր. (Ոսկ. մրգր. ՟Գ։)


Նորոգ

See full entry →

cf. Նոր.

NBHL (1)

Յորժամ ակն խաղայցէ, բնական ազդեցութեամբ՝ վասն զնորոգ ոք տեսանելոյ լինի ասեն նշանակ. (Եզնիկ.։)