Definitions containing the research ակն : 3462 Results

Բարեվստահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

good assurance, certainty, boldness.

NBHL (1)

Վստահութիւն մեծ. գովելի համարձակութիւն, կամ ակնկալութիւն. բարեյուսութիւն.


Բարետեսակ

See full entry →

adj.

having a good prospect, aspect or countenance, handsome, charming, graceful, genteel, delicate, pretty, agreeable.

NBHL (1)

Փոխանակ տգեղին եւ զազրատեսակին զգեղեցիկն եւ զբարետեսակն յարդարէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 24։)


Բարետեսիլ

See full entry →

adj.

cf. Բարետեսակ.

NBHL (1)

Ու՞ր բարետեսիլ եւ ակնարկող աչքն. (Ոսկ. ննջ.։)


Բարետիպ

See full entry →

adj.

becoming, proper;
of good figure, genteel.

NBHL (1)

Հրեշտակն է հայելի մաքուր, ընդունելով զբոլոր գեղեցկութիւնն բարետիպ աստուածատեսակութեանն. (Դիոն. ածայ.։)


Բարեփառ, աց

See full entry →

adj.

glorious, illustrious, splendid, magnificent.

NBHL (1)

Որոց հնար էր զբարեփառ ընտրել պողոտայ, ընտրեցէք զխոտորնակն եւ զփշաբեր. (Գէ. ես.։)


Բարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

anger, wrath, ire, indignation, passion;
harshness;
disgrace;
զիջանել, ցածնուլ, դառնալ ի բարկութենէ, to be appeased, to allay one's anger;
թափել զ—, to give vent to one's anger;
— or հրացան —, thunder-bolt;
սրտմտիլ բարկութեամբ, to rage, to get into a passion;
— սրտմտութեան, սրտմտութիւն բարկութեան, furry, ire, wrath.

NBHL (2)

ԲԱՐԿՈՒԹԻՒՆ. կամ ՀՐԱՑԱՆ ԲԱՐԿՈՒԹԻՒՆ. κεραυνός fulmen Կայծակն, շանթ երկնից.

Որ կերաւնոսն կոչէր. այսինքն է բարկութիւն։ Պտղոմէի բարկութեանն (այսինքն կայծակն կոչեցելոյ) գտանի կալեալ զտարի եւ զհինգ ամիս. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Բարձուենեակ

See full entry →

s. bot.

southernwood.

NBHL (1)

ἁβρότονον (իբրու անմահական). abrotonum էգն կոչի յիտալականն. abrotono femina, santolina Բանջար մշտադալար, յորմէ կազմի եւ գինի. բարձուէնեկ. բացվենիկ .... Որձ բարձուենեակն կոչի եւ ԳՆԴԱԾԱՂԻԿ. սպիտակն ասի եւ ԿԱՅԾՈՒՍ. եւ դեղինն՝ ըստ ոմանց ԲՐԻՆՃԱՍԻՍ, կամ ԲՈՆՋԱՍ։ (Գաղիան.։ եւ Բժշկարան.։)


Բարձրաբերձ, աց

See full entry →

adj.

very high, much elevated, lofty.

NBHL (1)

Զբարձրաբերձ աշտարակն շինէին։ Սկսանէին զբարձրաբերձ զբուրգն կանգնել. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Բարձրագլուխ

See full entry →

adj. adv.

high, elevated;
bold, frank, honourable;
holdly, highly.

NBHL (1)

Բարձրիգլուխ պարծեսցի։ Ողորմութիւնն՝ անցեալ կայ բարձրիգլուխ, ոչ ամաչէ, ոչ զանգիտէ։ Ըմբշամարտ ոք առ մարտագիրն մատուցեալ բարձրագլուխ զպսակն պահանջէ. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)


Բարձրադիտակ

See full entry →

adj. s.

very high, to wer-ing;
observatory.

NBHL (1)

Խաչն կանգնեցաւ ի բարձրադիտակն գողգոթայ. (Տօնակ.։)


Բարձրահասակ, աց

See full entry →

adj.

that has a large size, tall.

NBHL (1)

Յերեւութանալն մարդկան՝ զառն կերպարան եւ բարձրահասակն մարմնակերպութիւնս զգենուն. (Տօնակ.։)


Բարձրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to rise, to ascend, to re-ascend, to surmount, to exceed, to surpass;
to increase, to grow;
to be proud, to pride one's self;
բարձրացեալ, cf. Բարձր, cf. Բարձրաբերձ, cf. Փառաւոր, cf. Յաղթական.

NBHL (1)

Եւ աղաղակն Երուսաղէմի բարձրացաւ. (Երեմ. ՟Ժ՟Դ. 2։)


Բարձրաւանդակ, աց

See full entry →

cf. Բարձրաւանդ.

NBHL (1)

Շինեաց Սողոմոն ի բարձրաւանդակն գաբաւոնի։ Կործանեցին զբարձրաւանդակսն, եւ զբագինսն։ Շինեաց զբարձրաւանդակն մահարձանօք։ Գահավէժ առնէին զնոսա ի ծայրից բարձրաւանդակին։ Ի բարձրաւանդակաց քաղաքաց իւրոց։ Ի բարձրաւանդակաց ցուրտ։ Ի բարձրաւանդակի գերեզմանաց.եւ այլն։


Բարունակ, ի, աց

See full entry →

s.

vine-branch;
branch, bough, shoot.

NBHL (1)

Բարունակն, եւ բարութիւնք իւր. (Նար. ՟Լ՟Ը։)


Բարտի, տւոյ

See full entry →

s. bot.

Aspen (poplar)

NBHL (1)

Եւ զբարտի ծառն մի՛ աւելի պատուէք քան զուռին եւ զկաղամախին, եւ զայլս ի ծառոց. եւ մի՛ կարծէք, թէ փայտ խաչին Քրիստոսի բարտի էր ... Այդ ծառ՝ որ բարտի անուանի, ի կռապաշտութեան ժամանակն ի պաշտօն առեալ էր նոցա. (Շ. թղթ.։)


Բարւոք, ոց

See full entry →

adj. adv.

good;
well;
եթէ — թուի առաջի or յաչս, if you please or like;
— ծերութիւն, a prosperous old age;
— վարդապետութիւն, good or sound doctrine;
— այր, a good man;
— խոտել, to despise or to scorn well;
— է մեզ աստ լինել, it is a good thing for us to remain here;
— է or — է բանդ, վադապետ, you say well, master;
ոչ է — մարդոյգ միայն լինել, it is not well for man to be alone;
տուժել զայր արդար չէ —, it is not a good thing to do ill to the just.

NBHL (1)

Ո՛չ է բարւոք զհաց մանկանց։ Ոչ է բարւոք՝ լուրն, զոր ես լսեմ։ Ոչ են բարւոք պարծանքդ ձեր։ Տուժել զայր արդար՝ չէ՛ բարւոք։ Ակն առնուլ ամբարշտի՝ չէ՛ բարւոք։ Կշիռ նենգութեան ո՛չ է բարւոք առաջի նորա։ Ակն առնուլ ի դատաստանի չէ՛ բարւոք։ Մեղր շատ ուտել՝ չէ՛ բարւոք։ Տգիտութիւն անձին իւրում ոչ է բարւոք։ Որ ակն ածէ զերեսս անօրինաց յանդիմանել, չէ՛ բարւոք.եւ այլն։


Բարօրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

happiness, prosperity, well-being.

NBHL (1)

Սովորեցին յաղօթս կալ ... իբրեւ արեւ ծագէ, բարօրութիւն խնդրելով՝ զէապէսն բարօրութիւն, երկնային լուսովն զմիտսն առլնուլ։ Ընդ առաւօտն ... զճշմարիտ բարօրութիւնն եւ զճշմարտութիւնն ըղձիւք խնդրեն, եւ սրակնութիւն խորհրդոց եւ մտաց. (Փիլ. տեսական.։)


Բացակայ, ի, ից

See full entry →

adj.

absent, distant, remote, far off.

NBHL (1)

Ընդ սպիտակն հարկանին եւ ընդ սեաւն ... որ ուրիշ եւ բացակայ են գունովն. (Նիւս. կազմ.։)


Բացայայտակի

See full entry →

adv.

evidently, manifestly, intelligibly;
formally, expressly.

NBHL (1)

Կարի յայտնապէս, բացերեւակի, անպատրուակ, ակն յայտնի.


Բացասութիւն, ութեան

See full entry →

s.

denial, disavowal.

NBHL (1)

որ եւ ԲԱՑԱՍԱՑՈՒԹԻՒՆ. Երբեմն՝ որպէս ἁπόφανσις enunciatio, pronuntiatio, sententia Բացաձայնութեամբ արտասանութիւն. բան բացարձակ. վճիռ. դատակնիք.


Բացարձակ, աց

See full entry →

adj.

much extended, vast, ample, full;
absolute, independent, despotic;
free;
distant, far.

NBHL (2)

Եւ է բացարձակն՝ մի ըստ այնմ, զի ոչ տեսանի, բայց ի հեռուատ հաւատով իմանի. իսկ միւսն՝ բացարձակ ձայնիւ լսի. (Երզն. քեր. եւ Նչ. քեր.։)

Բացարձակ եթող զերանութիւնն ի վերայ հաւատացելոց։ Յովանակն զհետ մօրն երթայր բացարձակ. (Տօնակ.։)


Բացերեւ

See full entry →

adj. adv.

evident, clear, open;
evidently, plainly, openly, clearly.

NBHL (1)

Բա՛ց եւ երեւելի, ակներեւ, յայտնի.


Բացումն, ման

See full entry →

s.

act of opening, opening, discovery, expansion, extent.

NBHL (1)

Մեծ խորհրդոյ բացումն։ Ժամանակն այն բացումն է դպրութեան. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. օրին.։)


Բացուստ, ի Բացուստ

See full entry →

adv.

far, very far;
— ի բաց cf. Բաց.

NBHL (1)

Նշանակիչ ժամանակին ի բացուստ անդր ծանուցմամբն։ Ի բացուստ ի հեռուստ իբր ըստ հուպ նայեցեալ տեսանօղս։ Ի բացուստ նկատել, ակնարկել, հերքել. (Նար.։)


Բաւանդակ

See full entry →

cf. Բովանդակ.

NBHL (1)

Զբաւանդակ (կամ զբովանդակ) իսկ զպարտեացն մերոց խզեալ զդատակնիք. (Պտրգ.։)


Բաւեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render sufficient, to give sufficiently;
to satisfy, to content;
to suffice.

NBHL (1)

Երկայն ճանապարհացն զթոշակն բաւեցուցին. (Ագաթ.։)


Բելիար, այ

See full entry →

s.

Belial;
devil, demon.

NBHL (1)

Երախտիք փրկչին հենգնեալ, եւ բելիար զուարթացեալ։ Յամառեալ քարացեալ սրտիւ, որպէս օրինակն է բելիարայ. (Նար. ՟Դ. ՟Կ՟Դ։)


Բեկանեմ, բեկի

See full entry →

va.

to break;
to break to pieces;
to crack, to split;
to dishearten.

NBHL (2)

Առեալ զհինգ նկանակն եւ զերկուս ձկունս, օրհնեաց եւ եբեկ։ Առ Յիսուս հաց, օրհնեաց եւ եբեկ, եւ ետ աշակերտացն։ Առանին բեկանէին զհաց։ Եւ մի՛ բեկցի հաց սգոյ նոցա՝ ի մխիթարութիւն ի վերայ մեռելոց.եւ այլն։

Նախանձու բեկեալն՝ անբաժ է յուրախութենէ. (Լմբ. յանառակն։)


Բեկումն, ման

See full entry →

s.

breaking;
rupture, fracture;
fraction;
refraction;
rebuff;
— ոգւոյ, discouragement, despondency.

NBHL (1)

Բեկումն ընդ բեկման (որպէս վնաս ինչ խեղութեան եւ այլն). ակն ընդ ական, ատամն ընդ ատաման. (Ղեւտ. ՟Ի՟Դ. 20։)


Բեհեզ, ոց

See full entry →

s.

byssus, muslin.

NBHL (1)

Ծիրանեացն եւ բեհեզոցն թագաւորաց պատշաճ է առակն. (Կիւրղ. ղկ.։)


Բեր, ից

See full entry →

int.

come now ! come on!

NBHL (1)

Բերս եւ անբերութիւնս պտղոց։ Բերոց եւ անբերութեանց։ Անիրաւութեանց բերս եբեր ժամանակն այն։ Ի հասակի ափման յղփութեան ամենեցուն որայիցս, եւ ի բերի անկցի ի վերայ չարն (ջրհեղեղի). (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։ )


Բեր, ոյ, ոց

See full entry →

s.

product, fruit;
a not in music.

NBHL (1)

Բերս եւ անբերութիւնս պտղոց։ Բերոց եւ անբերութեանց։ Անիրաւութեանց բերս եբեր ժամանակն այն։ Ի հասակի ափման յղփութեան ամենեցուն որայիցս, եւ ի բերի անկցի ի վերայ չարն (ջրհեղեղի). (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։ )


Բերանանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to form itself a mouth, to open, to flow away, to stream.

NBHL (2)

(Արեգակն զիւր լոյս) ի վայր կոյս հեղու՝ բերանացեալ, ի պէտս ներքնոցս վայելչութեան. (Եղիշ. ՟Ը։)

Արեգակն բերանացեալ՝ հոսէ, հեղլով զբոլորութիւն լուսոյն. (Շիր.։)


Բերդամէջ, միջի

See full entry →

s.

the interior or centre of a fortress.

NBHL (1)

Միջավայրն բերդի. բուն դղեակն.


Բերիմ, բերայ

See full entry →

vp.

to go;
to carry or to bear ones self;
to be inclined, to lean;
to behave one's self, to act;
զի՞նչ օգուտ յայնմանէ բերցի, what advantage will result from it ? — ի վերայ ջրոց, to walk on the waters;
ընդ երկիր —, to travel, to voyage;
to be busy with mundane things;
առ երկրաւ —, to travel round the world;
to shed on the earth;
անխտիր ընդ մեզս —, to be given up to sin;
այսր անդր — or բերեալ լինել, to go here and there;
to be taken hither and thither;
շուրջ — զօրինօք Աստուծոյ, to observe the laws of God;
— ի կործանումն, ի վայր, to fall into ruin, to fall down;
ի նախանձ or նախանձու —, to envy, to covet;
ի բարկութիւն orբարկութեամբ —, to get angry;
ընդ քիրտն —, to sweat, to perspire;
եւ այլ որ ընդ սոքօք բերին, եւ որ զկնի բերին ասացեալքն, and so on for the rest, as follows.

NBHL (1)

Արեգակն բերի հրամանաւն Աստուծոյ յընթացս. (Լմբ. սղ.։)


Բէջ

See full entry →

s.

back, shonlder;
handle of a weavers comb.

NBHL (1)

Արք եւ կանայք՝ բազումք ի խռչակն, եւ ոմանք մինչեւ առ ստինսն, եւ այլք ոմանք մինչեւ ցբէջն խոյլս ունին իբրեւ զբաղաբուշտ մեծ, չափ փարչի միոյ, եւ այլ մեծ, եւ այլ մանրունս. (Մարթին.։)


Բժշկարան, աց

See full entry →

s.

place of cure;
doctors shop;
medical book.

NBHL (1)

Առ ժամանակն մարմնոց եւեթ բժիշկս առնէ զնոսա. յետոյ եւ զոգւոց իսկ բժշկարանս տայ ի ձեռս նոցա, զլաւն եւ զկարեւորն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։)


Բժոտ

See full entry →

adj.

bleared.

NBHL (1)

Բժոտ աչքն ոչ կարէ հայել յարեգակն. (Առաք. մոլ.։)


Բիժ, բժոց

See full entry →

s.

blearedness.

NBHL (1)

Եթէ բժով, եւ կամ այլով իւիք ախտացեալ իցեն աչքդ, աղօտաբար տեսանես զարեգակն. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)


Բիրտ

See full entry →

adj.

big, coarse, aukward, rude, clownish, rough, rustic, wild, base, un-genteel, clumsy, heavy, impolite, dull, ignorant, brutal.

NBHL (1)

Բիւրեակն՝ միակի եղբայր. քանզի որպէս միանգամ մի՝ մի է եւ բիւր անգամ՝ մի բիւր. (Փիլ. լին.։)


Բիւրակերպ

See full entry →

adj.

cf. Բիւրազգի.

NBHL (1)

Ըստ միակացն տասներորդաց մինչեւ ի բիւրակն ի հինգանկիւնի ձեւով միջին գտանի հարիւրն. (իբրու թէ՝ որպէս, ՟Ա, ՟Ժ, ՟Ճ, ՟Ռ, ՟.Ա. ուր ՟.Ա նշանակէ զբիւր. Փիլ. լին.։)


Բիւրապատիկ

See full entry →

cf. Բիւրազգի.

NBHL (1)

Աչք տեառն բիւրապատիկ քան զարեգակն լուսաւորագոյն են։ Սիր. (՟Ի՟Գ. 28։)


Բլշանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Բլշակնիմ.


Բղխեմ, եցի

See full entry →

va.

to produce, to cause;
to spread;
to pour.

NBHL (2)

Արկածից չարեաց, զոր ժամանակն այն աղբերաբար բղխեաց. (Փիլ. իմաստն.։)

(Հոգին սուրբ) աղբիւր մշտական՝ բղխեալ յարական՝ յերկուց միական, յակնէ հայրական՝ գետէ ծննդական՝ ծով ծաւալական. (Գանձրն.։)


Բղխումն, ման

See full entry →

s.

source, gush, eruption;
emission, spiration, proceeding, emanation.

NBHL (1)

Ասի բղխումն հոգւոյն սրբոյ եւ նմանութեամբ ծագման ծաղկի կամ պտղոյ իբր յարմատոյ եւ ի բնոյ. եւ նմանութեամբ բղխման շնչոյ ի բերանոյ, կամ ճառագայթի յարեգակնէ. եւ այլն։ (Վրդն. ծն.։ Կիր. պտմ. ի վանականէ։ Կիւրղ. գանձ.։)


Բնախօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

physiology;
physics.

NBHL (1)

Զի մի՛ բնախօսութեան անվարժն՝ ընդ էակն բնախօսութեանն զարմասցի. (Փիլ. այլաբ.։)


Բնակ, աց

See full entry →

adj. s.

inhabitant, native, indigenous;
inherent;
habitation, dwelling;
sepulchre, tomb;
բնակք, cf. Գերեզման, cf. Շիրիմ.

NBHL (2)

Բնակն, եւ պանդուխտն. յեկաց եւ ի բնակաց երկրին. եկին եւ բնակի երկրին. բնակին եւ եկին. եւ այլն։

Բնակ բարձրելոյն ոտից (եկեղեցի)։ Ծով՝ բոլոր էից գոգ, անքոյթ ծոց, եւ բնակ բանակի։ Նախ զբնակն, ապա զբազմեալն. (Նար.։)


Բնականաբար

See full entry →

adv.

naturally.

NBHL (1)

Տարբերութիւնն. (բնականաբար նախադասեցաւ յառաջ քան զտեսակն. Անյաղթ պորփ.։)


Բնականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

nature, naturalness;
simplicity.

NBHL (1)

Ոչինչ զգացուցի մարմնոյ եւ արեան, զառաքելոցն ակնարկէ, եւ բնականութեամբ անուամբ կոչէ զնոսա. (Ոսկ. գղ.։)


Բնակունակ կայտնք

See full entry →

s.

sepulchres.

NBHL (1)

Եթէ առ Ռաքէլ (ապաւինեցայց), նա անդ ի տեղւոջն ունի զբնակունակն կայեանս. (Պիտ.։)