Definitions containing the research ծանր : 463 Results

Անբերելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

intolerable, insupportable.

NBHL (1)

Բա՛րձ յինէն ողորմած զանբերելի ծանրութիւնս։ ԶԵրրորդութիւնն անզննելի զգայութեանց, անբերելի եղելոց. (Նար. ՀԵ։)


Անբժշկական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Անբժշկելի.

NBHL (1)

Ցաւովք եւ ծանրութեամբք անբժշկականօք. (Փիլ. իմաստն.։)


Անգիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ignorance, inexperience;
անգիտութեամբ, ignorantly.


Անդուստ

See full entry →

adv.

thence;
—ի վերուստ, from above.

NBHL (1)

Ամենեքեան անդուստ վայելեալք։ Խնդրէ անդուստ իբր ի ծանր ինչ բեռանց զերծանել. (Յհ. իմ. ատ։)


Այդքան

See full entry →

adj. adv.

cf. Այդչափ.

NBHL (1)

Ոչ գնեմ այդչափ ծանրագնոյ ... ոչ տամ այդքանոյ պակաս. (Ոսկ. ապաշխ.։)


Անընդոստ

See full entry →

adj.

that cannot be jolted out of its place, fast;
firm, steadfast.


Անիմաստասէր

See full entry →

adj.

that does not love wisdom, ignorant;
unphilosophical.


Անհրահանգ

See full entry →

cf. Անկիրթ.

NBHL (1)

Քան զամենայն ծանունս ծանրագոյն՝ մարդ անհրահանգ։ Մեծատուն անհրահանգ եւ առանց խրատու։ Ո՛չ բարւոք է, որք հրահանգեալ իցեն՝ ընդ անհրահանգս խօսել. (Ոսկիփոր.։)


Անձկայրեաց

See full entry →

adj.

burning with desire, sighing after.

NBHL (1)

Բազում անձկայրեաց տրտմութեամբ, եւ ծանրաթախիծ հոգով (կամ ոգւով) պաշարեալ. (Բուզ. ՟Գ. 11։ եւ Կորիւն.։)


Անձուկ, ձկի, ձկոյ

See full entry →

adj. s.

narrow, strait;
narrow passage, defile, strait, pass;
desire, wish;
— ունել, to desire, to wish.

NBHL (1)

Մերթ փոքրիկ. դոյզն. սակաւ. եւ դժուարին. ծանր.


Կայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be composed;
cf. Կամ.

NBHL (2)

Օդ ծանր գոլով քան զհուր, ի ներքոյ հրոյն կայացաւ. (Վրդն. ծն.։)

Ասել զբնութիւն ծընունդ շարժման՝ որք կայանան։ Ի ըստորին կոյս կայացեալ հող ծանրական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Կով, ուց

See full entry →

s.

cow;
շառագոյն՝ խայտաբղէտ —, russet, spotted or speckled —;
— վտիտ՝ պարարակ կամ գէր, lean, tat —;
կաթնտու՝ կաթնաւէտ —, milch cow, dairy cow;
կթել զկով, to milk a -;
ծանր —, a — with or in calf;
ծնանել կովու, to calve;
միս կովու, cow-beef;
կաշի, մորթ կովու, neat-leather, cowhide;
ստեւ կովու, cow hair;
կու, քակոր կովու, cow dung;
կոգի կովուց, butter of kine;
բչիւն՝ բառաչիւն կովու, bellowing, lowing of a -.


Կռփեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

"cf. Կռուփս հանեմ;
" to vex, to plague, to use ill, to injure or affront contumeliously, to outrage;
— զաղքատս, to smite with the fist of wickedness;
to trample the poor under foot, to oppress.


Կսկծելի, լւոյ

See full entry →

adj.

biting, cutting, satiric, poignant, tart;
witty, sarcastic, mordacious, keen, venomous, taunting, virulent, grievous, harrowing;
բանք —ք, keen words, bickering, teazing, taunt, rub, wipe.

NBHL (1)

Բեռինս ծանրութեան աղի ի վերայ ողինն՝ դժուարակիրս եւ կսկծելիս՝ բարձեալ բերէր. (Երզն. լս.։)


Կարի

See full entry →

adv.

—իմն, յոյժ, քաջ, enough, sufficient;
a great deal, too much, to excess, to distraction, to the utmost, beyond all measure, excessively, unboundedly, supremely;
եւ — քաջ, եւ — իսկ քաջ, certainly, surely, to be sure, assuredly, undoubtedly;
— յոյժ ձանձբացուցիչ, excessively annoying, tiresome beyond description;
— քաջ սիրել, to love to distraction.

NBHL (1)

Կարի յաճախել, կամ ծանրանալ, ճմլել, տագնապել, ամպարշտել։ Կարի իսկ ծերանալ։ Կարի շատ ստիպել։ Կարի զօրաւորոգոյն քան զմեզ եղեր։ Կարի զօրաւորք են յոյժ։ Կարի բարւոք իմաստութեամբ։ Կարի չար առնէ։ Մի՛ կարի արդար լինիր։ Էր տեղին կարի բացարձակ ի նոցանէ։ Բազում էր կարի յոյժ։ Եւ էր հեխելազօրն կարի յոյժ։ Կարի իսկ տագնապ է ինձ. եւ այլն։ Կարի իմն զարհուրեալ եմ։ Թէեւ կարի շատ կէի։ Կարի յոյժ սաստկանան։ Կարի յոյժ ուրախ եղէ. (Եղիշ. թղմ.։ Փարպ.։ Իգն.։ Մագ.։)


Կարկամ, ից

See full entry →

adj. fig.

bent, curved, bowed;
twisted;
contracted, ancbylosed, stiff;
precluded, impeded, impotent;
tenacious, niggardly, sordid.

NBHL (1)

Կարի կամ, կամարեալ, ոլորեալ, կծկեալ. կորացեալ. եւ Յինքն կոյս ամփոփեալ. նմանութեամբ՝ Ժլատ. կծծի. ոլրած, կծկած, ծռած մեջքով .... այսինքն ծանրաշարժ.


Կարճամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կարճամտութիւն.

NBHL (1)

Քուն ծանրութեան, այսինքն կարճամտութիւն եւ տրտմութիւն. (Եփր. համաբ.։)


Կափատեմ, եցի

See full entry →

va.

to tear in pieces.

NBHL (1)

Որ ծանրն է քան զամենայն չարիս մարդասպանութեանն, գրեթէ ատամամբ կափատեն զխողխողեալսն. (Մեկն. ղեւտ.։)


Կափչիմ, եայ, փուցեալ

See full entry →

vn.

to stick, to cling to, to hold fast by, to adhere.

NBHL (1)

Երկրիս թանձրահող ծանրութեամբ ի վայր կալով՝ կափչի հւղն յիրեարս. (Շիր.։)


Կենդրոն

See full entry →

s.

centre, middle;
— ծանրութեան, centre of gravity.


Խրոխտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Խրոխտամ.


Ծ (dza)

See full entry →

s.

the fourteenth letter of the alphabet, the ninth of the consonants;
fifty, fiftieth.

NBHL (1)

Ծայն, ծանուցանէ յոյժ ծանրագոյն ըզբան երդման ուրանալոյն։ Ծայն, ծովու նըման ասէ զիմաստ ... ծըծել մըտօքըդ լե՛ր պատրաստ. (Շ. այբուբ.։)


Ծանօթ, ից

See full entry →

adj. s.

knowing, known, manifest;
recognizable;
connoisseur, good judge of;
acquaintance;
friend;
indication, token, sign;
disciple, scholar;
—ս տալ, to make known, manifest, to disclose, to reveal;
to make acquaintance with;
—ս տալ զանձնէ, to make oneself known, to manifest or reveal oneself;
ի —ս գալ, to be known, manifest or revealed;
— լինել, to know, to be acquainted with;
—ք մեր, our acquaintances, friends, the people of our acquaintance.

NBHL (1)

Վարպետն, եւ ծանօթն։ Որդիք առ ծնողս, եւ ծանօթք առ վարդապետս։ Վարդապետաց սովորութիւն է, յորժամ ինչ ծանօթիցն պատմիցեն տեսիլ (կամ տեսութիւն), հրամայեն յիշել եւ ասել։ Վարդապետաց ծանրացեալ ընդ ծանօթից դժուարուսմնութիւն. (եւ այլն. Փիլ.։)


Կին, կնոջ, կնաւ, կանամբ

See full entry →

s.

woman;
wife, spouse;
ազգ կանանց, womankind, women, the fair sex;
թշնամի կանանց, woman-hater;
cf. Կնատեաց;
— առնակին, married woman, wife;
մանկահասակ — գեղեցիկ, a young beauty;
— այրասիրտ, heroine, courageous woman, championess;
գեղեցիկ՝ նազելի՝ առաքինի՝ բարեպաշտ՝ ամօթխած՝ ողչջախոհ՝ հաւատարիմ —, pretty, charming, virtuous, pious, modest or bashful, chaste, faithful -;
տգեղ՝ սոսկալի՝ զարդասէր՝ թեթեւամիտ՝ կամագնաց՝ փոփոխամիտ՝ անհաւատարիմ՝ լկտի՝ տռփոտ —, ugly, frightful, coquette, giddy or volatile, capricious, fickle, faithless, immodest, lewd -;
հարկանիլ ի սէր կնոջ, to be enamoured, smitten, in love with a -;
— առնել՝ առնուլ, to take a, wife, to wed, to marry, to take in marriage;
— լինել ումեք, to get married, to be spouse of;
— ածել զդուստր ուրուք, to marry the daughter of;
կեալ ընդ կնոջ, to live with a —;
պատրել՝ մոլորեցուցանել զկին, to deceive or seduce a -;
բռնադատել, ապականել զ—, to force, to dishonour a -;
ծանր նստել կնոջ, to be with child, pregnant, in the family way;
եւ առ նմա մայր նորա — յերկրէն եգիպտացւոց, & her mother gave him an Egyptian wife;
եւ եղեւ ինձ —, & I took her to wife;
կամաց տուն cf. Կանանոց.


Կնճիթն, ճթան

See full entry →

s.

sesame, sesamum.

NBHL (1)

ԿՆՃԻԹՆ կամ կնճիթ, կնջիթ, կնջիւթ, կնճութ, ի. σήσαμον, -ος sesamum. Շուշմայ. ունդ իբրեւ զկորեակ, եւ իւղ նորա ձիթանման՝ ծանրահոտ. եւ բոյս նորա. կունճի, կնջութ, կնջիթք. սուսամ, յորմէ սուսամ եաղը ... (իսկ յն. սիսա՛մի. լտ. սէ՛սամա. σησάμη sesama, կարծի յոմանց ցորեան ինչ ի հնդիկս)


Կշռաւոր, աց

See full entry →

adj.

important, weighty;
distinguished, much respected, eminent


Կշռեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to weigh, to measure;
to weigh, to calculate, to examine, to ponder on, to take into, consideration;
to compare, to confront;
to shoot, to dart, to take good aim at, to hit the mark;
քաջ —, to weigh well, to ponder, to reflect with mature consideration, to pause;
— զխօսս իւր, to be cautious in one's words;
— զփոխարէն, to return like for like, to recompense, to reward, to renumerate;
— զհարուածն, to strike, to adjust one's blow;
— զամենայն աշխարհս, to be worth the whole world;
ըստ կշռելոյ ական, judged by eyesight;
եւ ոչ կշռեսցի արծաթ ընդ գնոց նորա, neither shall silver be weighed for the price therof.

NBHL (1)

ἴστημι, σταθμάομαι, ζυγοστατέω libro, pondero, appendo եւ այլն. Ընդ կշռով արկանել. չափել կշռով զծանրութիւն իրաց. եւ Կշռով տալ. անվրէպ հատուցանել. վճարել.


Կշռութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig. ast.

weight, heaviness, weighing;
examination, judgment, consideration;
proportion, equality;
comparison;
Libration;
մէտ կշռութեան, equilibrium.

NBHL (1)

σταθμός, ὀλκή pondus եւ այլն. Կշռելն, եւ Կշիռ, չափ ծանրութեան. համեմատութիւն. քննութիւն. որոշողութիւն.


Հիւանդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indisposition, ailing, illness, sickness, infirmity, disease, complaint, disorder, malady, distemper;
passion;
թեթեւ, դժնդակ, վտանգաւոր, մահացու, ծանր —, slight, painful, dangerous, serious, fatal illness;
հիւանդանալ —, անկանել ի —, to catch, to contract a disease;
ախտանալ — անբուժելի, to be seized with an incurable malady;
զայրացուցանել կամ մեղմացուցանել զ—, to increase, to alleviate pain or sickness;
բժշկալ զ—, to cure;
անցուցանել զ—, բժշկիլ, կազդուրիլ ի —թէնէ, to get well, to be cured, recovered from illness;
կեղծել զ—, to feign sickness;
cf. Թօթափիմ, cf. Հինօրեայ.


Հոգամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to provide, to provision;
to furnish, to garnish, to store, to procure;
to take care of, to preserve with care, to keep, to husband;
to care, to mind;
— վասն ուրուք or զումեքէ, to grow or be anxious about, disquieted, uneasy, thoughtful, to trouble one's head or oneself about, to torment oneself, to fret about;
չ— վասն վաղուի, to take no thought for tomorrow;
մի՛ ինչ —այք, don't be uneasy, do not distress yourself.


Հող, ոյ, ով

See full entry →

s. fig.

earth, clay, dust;
ground, land, soil;
land, territory, dominions;
tomb;
նախնական, երկրորդական, երրորդական, անցողական, ողողական —ք, primitive or primordial, secondary, tertiary, transport, alluvial soil or rock;
— թափչի, fuller's earth;
—ի գլուխ լինել, — արկանել զգլխով, to throw dust or ashes on one's head;
ի — իջանել or ննջել, to be buried;
—ոյ եւ պատանաց չլինել արժանի, to be unworthy of burial, of funeral honours;
to be left unburied, without a tomb;
տալ —ոյ զմարմին, to inter, to bury, to entomb.

NBHL (1)

(լծ. յն. հիւլէ. եւ խօ՛օս, խօ՛մա. սանս. կօ. արաբ. խաք ). χοῦς կամ χόος, χνοῦς, γῆ terra, pulvis ἕδαφος solum. Մին ի չորից տարերաց՝ թանձր եւ ծանր։ Ընդհանրապէս՝ Երկիր. ցամաք. եւ ի մասնաւորի՝ Գետին, եւ փոշի երկրի.


Ճիգն, ճգունք, ճգանց

See full entry →

s. adv.

effort, endeavour, attempt, study;
labour, work, pains, suffering, hardship, toil, fatigue;
danger, hazard, jeopardy;
crisis;
conflict, contest, combat, fight;
cf. Ճգնութիւն;
— ի —, close or hard by, one after the other, without intervals;
ամենայն ճգամբք, with all one's strength or ability;
ճգունք մարտի, the toils of war;
տանել մեծամեծ ճգանց, to bear or sustain great hardships;
զամենայն յանձին ունել, թափել, ի մեջ առնուլ, բազում ճգունս առնել, to strive or struggle hard, to do one's best or utmost, to redouble one's endeavours, to make superhuman efforts;
— դնել, to make an effort, to strive, to endeavour;
— դնել զյետին —, յետին ճըգամբք գուն գործել, to make a last effort, or final efforts.

NBHL (1)

Զվաստակս ճգանց։ Յայսպիսի ճգանց։ Յաճախութենէ ճգանց։ Առաջին ամենայն ճեանց է համբերութիւն։ Ի ծանր աշխատութենէ ճգանցն. (Յճխ.։ Եղիշ.։ Նար.։ Վրք. հց.։)


Ճնշեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ճնշեցուցանեմ.

NBHL (1)

Թեթեւագոյնքն ի ծանրագունիցն ի վեր կոյս ճնշել դէպ եղեւ լինել. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Հեղգասիրտ

See full entry →

adj.

heavy-hearted;
— ի հաւատալ, slow of heart, slow to believe.

NBHL (1)

βραδύς τῇ καρδίᾳ tardus corde. Հեղգ սրտիւ. դանդաղ ոգւով. ծանրասիրտ. թոյլ. անհոգ.


Հեղգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

idleness, laziness, supineness, slowness, tardiness, listlessness, negligence, lukewarmness, indifference.

NBHL (1)

ՀԵՂԳՈՒԹԻՒՆ. βραδύτης tarditas. Յամրութիւն. ծանրաշարժութիւն.


Հեշտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to delight, to rejoice, to amuse, enjoy or divert oneself, to take pleasure or delight in, to lead a voluptuous life, to live in the midst of luxury, to give oneself up to amusement.

NBHL (1)

Ի սկսանելն թուի թէ ծանր իցէ, եւ անդէն գործն հեշտանայ. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)


Հետեւակագնացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

walking or travelling on foot.

NBHL (1)

Պարտասեալ ի ծանրութենէ զինուցն, եւ ի հետեւակագնացութենէ. (Արծր. ՟Բ. 4։)


Հետեւանք, նաց

See full entry →

s. geom.

consequence, result;
corollary;
—նս հանել, to deduce, to infer;
ծանր լիցին — գործոյս, this affair will have unpleasant or serious consequences.


Ծովափնեայ

See full entry →

cf. Ծովեզերեայ.

NBHL (1)

Քան զաւազ ծովափնեայ ծանրագոյն են։ Ծանրագոյն գտանիցէք քան զաւազ ծովափնեայ՝ զվիշտս իմ. (Իսիւք.։)


Ծունրդրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

genuflection.

NBHL (1)

Ծունրդրութիւնն, խաչատեսակն կնիք։ Քահանայիցն երկոքումբք ոտիւք ծանրդրութիւնքն. (Դիոն. եկեղ.։)


Հակ

See full entry →

adj. s.

contrary, opposed to;
bale, bag, sack, pack.

NBHL (1)

Հակ փորձութեանց զբարեկամսն փորձէ. կամ իմա՛, բեռն, ծանրութիւն, եւ կամ ընթերցի՛ր, հարկ։


Հակակայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

opposition, resistance;
antiperistasis.

NBHL (1)

Հաւասար հակակայութիւն ունին ծանր առ թեթեւն, եւ ջերմն առ ցուրտն. (Արիստ. աշխ.։)


Հակառակադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հակադրութիւն.

NBHL (1)

Անուանեաց զդրախտն փափկութիւն՝ ըստ հակառակադրութեան ցաւագին եւ դժնդակ կենացն։ Անծանր ըստ առ ծանր հակառակադրութեան. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Հակեմ, եցի

See full entry →

va.

to incline, to lean, to bend, to bow.

NBHL (2)

Բառնալ զինքեամբ զծանրութիւն հակօղ. (Պիտ.։)

Երկիր իւրով ծանրութեամբ հակէ՝ ի վայր իջանել. (Շիր.։)


Համայն, ից

See full entry →

adj. adv.

whole, entire, total, complete;
all, entirely;
together, all together, together with;
even, yet, still;
—, —իւ, totally, completely, wholly, thoroughly;
— եւ այնպէս, even though, even if, however, nevertheless;
— եւ այնպէս ոչ յագեցա՞ր, what, and you are not yet satiated?
— ասել, ասացեալ, in short, in a word.

NBHL (1)

Համայն ծանր էր։ Համայն արժանի մահու էր, եւ այլն. (Փարպ.։)


Համաստեղծ

See full entry →

adj.

innate, natural.

NBHL (1)

Ոչ բերօղ ծանրութեան բնակակիր համաստեղծս կարեաց. (Նար. կուս.։)


Կախեմ, եցի

See full entry →

va.

to hang, to suspend;
to hang on, to attach to;
to hang up, to hook, to clasp;
— զբեւեռաց, to hang from a nail.

NBHL (1)

Կարօղ է կախել նոցա բեռինս ծանրութեան. (Ագաթ.։)


Կաղամախ, ից

See full entry →

s.

poplar

NBHL (1)

ԿԱՂԱՄԱԽ ԿԱՂԱՄԱԽԻ. λεύκη populus alba. եբր. լիպնէք եւ αἵγειρος populus nigra, alnus. Ծառ բարձր ի ջրարբի վայրս, որոյ տերեւք դիւրաշարժ են ի հողմոյ, ի մի երես մթին կանաչ, եւ ի միւսն սպիտակ. որպէս եւ բունն՝ է՛ որ սպիտակ, եւ է որ մթնագոյն. փայտ միոյն թեթեւ, եւ միւսոյն ծանր.


Կաղամախի, խեաց

See full entry →

cf. Կաղամախ.

NBHL (1)

ԿԱՂԱՄԱԽ ԿԱՂԱՄԱԽԻ. λεύκη populus alba. եբր. լիպնէք եւ αἵγειρος populus nigra, alnus. Ծառ բարձր ի ջրարբի վայրս, որոյ տերեւք դիւրաշարժ են ի հողմոյ, ի մի երես մթին կանաչ, եւ ի միւսն սպիտակ. որպէս եւ բունն՝ է՛ որ սպիտակ, եւ է որ մթնագոյն. փայտ միոյն թեթեւ, եւ միւսոյն ծանր.


Հազիւ, հազիւ թէ, — իմն, հազիւ հազ, — ուրեմն, — ուրեք

See full entry →

adv.

hardly, scarcely, barely.

NBHL (1)

Հազիւ հազ ազատանան ի ծանրութենէն. (Բրս. արբեց.։)