Definitions containing the research ծանր : 463 Results

Միջօրեայ, էի, ից

See full entry →

s. adj.

noon, noon-tide, midday;
the south;
meridian;
southern, meridional;
half, semi;
— ջերմն, intermittent fever.

NBHL (1)

Ձանձրութեան դեւն՝ որ եւ միջօրեայն կոչի, քան զամենայն դեւս է նա ծանրագոյն. (Եւագր. ՟Դ։)


Միտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Միտումն.


Միտումն, ման

See full entry →

s. ast.

inclination, tendency, propensity, disposition;
proneness;
inclination;
—ումն ի չարն կամ ի բարին, good or evil propensities.


Պարզ, ի, ոյ

See full entry →

adj. adv. s.

simple;
serene, calm;
pure, clear, clean;
simple, sincere, genuine;
clear, evident;
simply;
ի —ի, ի —ոյ, with a clear sky;
serenity, sereneness, fine weather, clear sky, serene atmosphere;
evening stillness;
morning freshness.

NBHL (1)

Հոգի մտաւոր ... պարզ, անարատ։ Պարզ լիցի լեզու ծանրախոսաց. (Իմաստ. ՟Է. 22։ Ես. ՟Լ՟Է. 6։)


Պարզախօս, աց

See full entry →

adj.

speaking clearly, distinctly, explicit, intelligible, clear;
— լինել, to speak clearly.

NBHL (1)

Պարզախօս լիցին լեզուք ծանրախօսաց. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)


Պարուտակատ առնեմ

See full entry →

va.

to break the membrane.

NBHL (1)

Զնոյն ծածկեալ խաղաղեալ մոմակերտ ծեփօքն, ճեփին (մեղուք) անշարժ զշինուածն հաստատել ... զի մի՛ ծանրաբեռն ծանրութիւն մեղերն պարուտակատ լասակոտոր զգուրս մաղոցն առնիցէ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Պարպատեմ, եցի

See full entry →

va.

to fill to overflowing;
to break, to burst.

NBHL (1)

Յղփացեալ է գութ սիրոյ ի մարսն. վասն որոյ եւ ծանրեացեալ պարպատեն ստինքն կաթամբ. (Փիլ. ել. ՟Բ. 8։)


Պաքար

See full entry →

cf. Պաքարայք.

NBHL (1)

Զոր եւ ի սայլ է տեսանել. զի մենքենայեալ պաքարայքն զանշարժ լուցն ի մէջ ունելով՝ այնպէս ընթանան, տանելով զծանրութիւն բեռանցն. (Լմբ. ի լծ. նիւս. կազմ.։)


Պղտորական, ի, աց

See full entry →

adj. fig.

not clear or pure;
(ջուր) turbid, troubled, muddy;
(գինի) thick;
(օդ) obscure, misty, foggy, gloomy;
erroneous, perverse;
— հայելի, dim looking-glass.


Հանգուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to repose, to give repose, to leave to rest;
to recruit, to relax, to refresh, to ease, to recreate;
to lay, to set, to put, to place;
to finish, to end;
to bury, to inter;
to translate, to remove to heaven;
to make happy, to beatify, to glorify;
— յերկոց տունջեան, to rest from daily labour, to repose.

NBHL (1)

Որք ծանրաբեռնեալք են, հանգուցանին պահօք եւ սրբութեամբ անձինն. (Վրք. հց. ՟Ա։)


Հանգստարար, աց

See full entry →

adj. s.

comforting, restoring, refreshing, recreating, reviving;
Therapeutae.

NBHL (1)

Զաւազանն ասէ հանգստարար ծանրաբեռնեալ մեղաւորաց. (Վրդն. սղ.։)


Հանդարտ, ից

See full entry →

adj. adv.

peaceable, quiet, calm, tranquil, mild;
moderate, staid, sedate, grave, sober;
—, —ս, gently, softly, mildly, tranquilly, slowly;
— լինել, կալ, to remain quiet or tranquil;
— լինել, to have patience, to be patient.

NBHL (1)

Հանդարտն եւ ծանրաշարժն եւ լռինն հեզութեան անուամբ կոչի. (Շ. մտթ.։)


Հաստաբեստ

See full entry →

adj.

firm, solid, strong;
hard, compact.

NBHL (1)

Ոչ եթէ ի վերայ հաստաբեստ ինչ զօրութեանց հիմունք մաղոցն հաստատեալ իցեն։ Իբրեւ զմորթ հաստաբեստս բառնալ զմեծաբեռն ծանրութիւնն. (Վեցօր. ՟Թ։)


Հաստատ

See full entry →

adj. s. geom. adv.

solid, firm, stable;
sure, certain, positive;
solid;
solidly, firmly, strongly, steadily;
surely, truly, positively;
resolutely.

NBHL (1)

Հաստատ գիտէին զնմանէ, թէ ծանրութիւն մարմնոյ է զգեցեալ. (Երզն. մտթ.։)


Հարկապահանջութիւն, ութեան

See full entry →

s.

tax-gathering, collection of taxes.


Հարկաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

necessity, want;
ministry, office, service;
servitude.

NBHL (1)

Մի՛ անիրաւաբար վարիք առ հնազանդեալսդ՝ ծանր եւ դժուարակիր հարկաւորութեամբ, զոր ոչ կարեն բառնալ։ Սիրով եւ հարկաւորութեամբ հատուցանել։ Որ հոգիքդ էք հարկաւորութեան՝ սպասաւորիչք տեառն. (Շ. ընդհ.։ Իգն.։ Շար.։)


Հարկեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հարկեցուցանեմ.

NBHL (1)

Ոչ ախորժելի թուէր նմա հարկել յումեքէ, եւ ծանրացուցանել զինքն կերակրովք. (Վրք. ոսկ. (որ լինի եւ իբրու բռնադատիլ։))


Սուր

See full entry →

adj. s. adv. gr.

sharp, pointed, piercing, cutting, trenchant;
penetrative, acute, perspicacious, keen, subtle, lively;
sharpness;
sharply;
acute accent;
— ձայն, sharp sound, shrill voice;
— ազք, ակն, keen sight;
— ականջ, sharp ear;
— համ, acrid savour;
— ցաւ, acute pain;
— ունկն կալջիր խրատու հօր քոյ, be most attentive to your father's advice.

NBHL (2)

Բարբառք արագք եւ հեղգք, սուրք եւ ծանրագոյնք. (անդ։)

Չորեքաղեանն քնար ի չորից լարից. զիլ՝ որ է սուր. եւ պամ՝ որ է ծանր. եւ այլն։ Սուրն համեմատի հրոյն, զի տաք է եւ չոր. (Երզն. քեր.։)


Սպայ, ից

See full entry →

s.

army, troops, warriors, cavalry;
officer;
—ք զօրուն, the officers of an army.

NBHL (1)

Հասանել հարկահանի կայսեր, եւ սպայ ծանր ի սահմանս հայոց։ Մեծն թէոդոս՝ հանդերձ սպայիւն. (Խոր. ՟Բ. 45։ ՟Գ. 39։)


Սպառնումն, ման

See full entry →

s.

threat, threatening tone.

NBHL (1)

Ոչ ծանր սպառնմամբ։ Սպառնմամբ բանդից եւ կապանաց. (Պտմ. աղեքս.։ Նանայ.։)


Ստամոք, աց

See full entry →

s.

stomach;
belly;
ոչ գոյ յիս — կերակրոյ, I have a weak digestion;
— իմ ցաւէ, I have the stomach-ache.

NBHL (1)

Ճանաչել զոյժ հիւանդին, եւ ապա տալ զդեղն. զի մի՛ ծանրացուցեալ զստամոքսն՝ նողկտայցէ. (Շ. թղթ.։)


Ստեղն, ղան, ղին, ղունք

See full entry →

s. anat. gr. mus. bot.

branch, bough, shoot;
stalk, stem, trunk;
focil;
dactyle;
key, stop;
cf. Ստեղի;
umbel;
— ծխոյ, pillar of smoke;
ստեղունք աշտանակաց, branches of a candelabrum;
ստեղունք եղջերուաց, antlers or branches of stags' horns;
ստեղունք դաշնակի, keys, key-board, finger-board of a piano-forte;
— արձակել, to branch out, to ramify.

NBHL (1)

ՍՏԵՂՆ, կամ ՍՏԵՂ, որ եւ ՍՏԵՂԻ, ասին նմանութեամբ երկու ձայնք ի շարականի՝ իբր հաստաբեստ եւ աճունաճեղ ի նուագս ծանր երգոց.


Ստոման, աց

See full entry →

cf. Ստոմանի.

NBHL (1)

Ոչ ծանրանան տակառք (կամ պակասք) ի ստոմանաց. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)


Ստորասուզեմ

See full entry →

va.

submerge, to immerse, to send to the bottom, to ingulf.

NBHL (1)

Յամբարձմանէ բարձրութեան գերագունիցն կայից ստորասուզեալ ծանրութեամբ յանդնդային վհին խորխորատ. (Նար. ՟Ժ՟Ա։)


Ստորաքարշ

See full entry →

cf. Գետնաքարշ.

NBHL (1)

Թեթեւացեալ յամենայն ստորաքարշից ծանրութեանց բեռանց չարին։ Քաջ ընդդիմամարտք ստորաքարշից կարեաց. (Ներս. աբեղ. ի լմբ.։ Գանձ.։)


Չորսամսեան

See full entry →

adj.

of four months.

NBHL (1)

Չորսամսեան աւուրբք ծանրանաւեալք՝ հասին ի հռովմ. (Վրք. ոսկ. հին ձ. իսկ ի նոյրն՝ ՟Դ ամսեան. զոր մարթ է ընթեռնուլ եւ Չորեքամսեան։)


Պահկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

statute service, forced labour.


Չարաբարոյ, ից

See full entry →

adj.

ill-natured, perverse, ill-bred, ill-trained, ill-mannered, spiteful, malignant, malicious, malevolent, evil-disposed, inclined to evil;
immoral;
— լինել, to be ill-mannered, uncivilised, rough, rude.

NBHL (1)

κακόφρων, κακοήθης, πονηρός, ἁγνώμων male moratus, malignus, nequam, pravus, improbus, stolidus. որ եւ ՉԱՐԱԲԱՐ. Որոյ բարոյքն է չար. չարակամ. ծանր. անզգամ. անմիտ եւ չարաճճի. գէշ.


Չարաբեռնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

insupportable yoke, unsufferable grievance.

NBHL (1)

Բեռն չար, ծանր եւ անտանելի.


Սատեր, աց

See full entry →

cf. Սատր.

NBHL (1)

ՍԱՏԵՐ եւս եւ ՍԱՏՐ, տեր. Բառ յն. լտ. ստատիր. στατήρ stater . պ. սադիր, սիդիրշ իսդիր. (ըստ Մենիսքեայ՝ ալթը պուլուգ տիրհէմ. Նոյն է ընդ Դիդրաքմեայ. δίδραχμον , δραχμή διπλόη . Չորեքդրամեայ. կրկին երկդրամեան. արծաթի դրամ, որպէս եւ կշիռ ինչ, որոյ ծանրութիւն իցէ չորից տրամից. բայց լայնաբար վարի եւ որպէս դրաքմէ, այն է յն. տրախմի՛, այսինքն դրամ կամ տրամ. եւ սիկղ. տե՛ս (Ծն. ՟Ժ՟Գ. 15։ ՟Ի. 14։ ՟Ի՟Գ. 15։ Մտթ. ՟Ժ՟Է. 27. եւ այլն։)


Ստուարացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. phys.

to thicken, to enlarge;
to augment, to increase;
to magnify.

NBHL (1)

Տալ ստուաբանալ. թանձրացուցանել. զօրացուցանել. ծանրացուցանել. մենծցընել.


Ստրկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to reduce to slavery, to enslave, to enthrall.


Ջախջախեմ, եցի

See full entry →

va.

to crush or breakup totally, to pound, to triturate.

NBHL (1)

Պահել ոչ կարես. իսկ ջաղջախել զմարմինս քո ծանրութեամբ կերակրոցն կարիցե՞ս. (Բրս. պհ. ՟Ա։)


Յուշիկ

See full entry →

adv.

slowly, softly, easily, leisurely;
softly, gently, mildly;
— գնալ, to go fair and softly;
to walk gravely along.

NBHL (1)

ռմկ. ուշկեկ. թ. եավաշ ... Հանդարտիկ. մեղմիկ. մեղմով. յամր. ծանր շարժմամբ. կամաց, ծանտր.


Նազելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

excellent, praiseworthy, egregious, honourable, respectable;
honest, brave, gallant, reserved, grave, serious;
delicate, nice, pretty, genteel, charming, gracious;
գնացք —ք, majestic port or bearing;
ճեմք —ք, languishing or languid air.

NBHL (1)

σεμνός venerabilis, gravis, honestus, magnificus, gloriosus, pudicus, amabilis եւ այլն. Պանծալի. շքեղ. արգոյ. մեծարոյ. պատկառելի. ծանր. պարկեշտ. պատուական. հռչակելի. սրբազան. նուիրական. պաշտելի. մեծավայելուչ.


Նախատեմ, եցի

See full entry →

va.

to insult, to injure, to offend, to outrage, to abuse, to load with injuries;
to reproach, to blame, to censure.

NBHL (1)

ὁνειδίζω exprobro, probrio affiio, vitupero, convicior, carpo. Սակս կանխաւ կամ յոյժ ատելոյն՝ թշնամանել. կամ իբր նեխեալ եւ հոտեալ ատել. անարգել. ընդ վայր հարկանել. ծանր բանիւք պարսաւանս դնել. մեղ ի վերայ դնել. լուտալ. հայհոյել. յամօթ առնել. յանդիմանել.


Նարգէս, գիսի

See full entry →

s. bot.

narcissus, daffodil.

NBHL (1)

ՆԱՐԳԷՍ νάρκισσος narcissus որ եւ ՆԱՐԿԻՍ, ՆԵՐԳԷՍ. թ. նէրկիզ, նէրճիշ . յն. նա՛րգիսսօս. Ծաղիկ շիակգոյն դեղին, բոլորշի, ի ձեւ երիցուկ ծաղկան, ծանրահոտ. զէրրիկ գապահ (իբր ոսկեքատակ, կամ ոսկի բաժակ) մույան ...։ Ի գիրս Ագաթ. գրի Ներգէս, կամ Նարգէս, որպէս եւ Վրդն. յանթառամն.։ Կամ Ներկիս, Ներկէս. (Բժշկարան.։)


Յաջորդեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to cause to succeed, to replace;
cf. Յաջորդիմ.


Յարմարուած

See full entry →

cf. Յարմարումն.

NBHL (1)

Ձայնին իսկ սրագունին եւ ծանրագունին համանգամայն խառնել՝ յարմարութիւն առասասցի անուն։ Օցտիցեն քերթողքն զյարմարութիւն իսկ եւ զձեւս՝ առանց դաշանց սոսկ բանս առ չափս դնելով։ Զերգ եւ զյարմարութիւն առանց բանից՝ սոսկ փանդեռնահարութեամբ եւ փողհարութեամբ վարելով. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Յարմարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Յարմարումն.

NBHL (1)

Ձայնին իսկ սրագունին եւ ծանրագունին համանգամայն խառնել՝ յարմարութիւն առասասցի անուն։ Օցտիցեն քերթողքն զյարմարութիւն իսկ եւ զձեւս՝ առանց դաշանց սոսկ բանս առ չափս դնելով։ Զերգ եւ զյարմարութիւն առանց բանից՝ սոսկ փանդեռնահարութեամբ եւ փողհարութեամբ վարելով. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Յարմարումն, ման

See full entry →

s. mus.

fitness, suitableness, adaptability, conformity, analogy, congruity, concordance;
proportion, symmetry;
attitude, adaptation, application;
aptitude, disposition, capacity, ability, sufficiency;
accord, harmony, concord.

NBHL (1)

Ձայնին իսկ սրագունին եւ ծանրագունին համանգամայն խառնել՝ յարմարութիւն առասասցի անուն։ Օցտիցեն քերթողքն զյարմարութիւն իսկ եւ զձեւս՝ առանց դաշանց սոսկ բանս առ չափս դնելով։ Զերգ եւ զյարմարութիւն առանց բանից՝ սոսկ փանդեռնահարութեամբ եւ փողհարութեամբ վարելով. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Մկան, ի

See full entry →

s.

reins, loin, haunch, flank.

NBHL (1)

Մի՛ բեռինս անձանց մերոց կուտեսցուք, զոր բառնալն ծանր է, եւ ունելն զողորմելի, եւ թողուլն ի վերայ մկանանց՝ երիցս եղկելի. (Իսիւք.։)


Մշտաշարժ

See full entry →

adj.

perpetually in motion.

NBHL (1)

Հող եւ ջուր վայրաբերք ծանրութեամբ՝ մշտաշարժ երկրասողութեամբ. (Եղիշ. հոգ.։)


Մոռացումն, ման

See full entry →

s.

forgetfulness, want of memory;
ի — գալ, անկանել, to fall into oblivion;
ի խորանկանել, ի մոռացմունս խորոց մատնիլ, to be buried in oblivion.

NBHL (1)

Սփոփանօք լցուսցէ զձեզ, մոռացումն առնելով ծանր եւ մեծ վշտացդ. (Յհ. կթ.։)


Մռնչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to roar;
to bellow, to low;
to rage, to chafe, to fume, to burst into roaring;
մռնչէր առ հեծութեան իմոյ, I have roared by reason of the disquietness of my heart.

NBHL (1)

Ի ծանրութենէն մռնչեաց ողորմագին. (Տէր Իսրայէլ. հոկտ. ՟Ի՟Բ.։)


Մասնեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մասնաւորեմ.

NBHL (1)

Ոմն ի ծանր, եւ առ ի խոնարհ ձգողն, զոր մասնեցաւ երկիր եւ ջուր։ Զարժանաւոր զօրհնութիւնն մասնեցաւ. (Փիլ. ել. ՟Բ. 56. եւ 87։)


Մատնամուխ

See full entry →

adj.

thrusting in one's finger;
— զզուանօք փսխել, to provoke vomiting with the finger.

NBHL (1)

Զծանրութիւն սրտիս մատնամուխ զզուանօք փսխել. (Նար. ՟Զ։)


Մարմնափոխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հոգեփոխութիւն.

NBHL (1)

Յաղագս մարմնափոխութեանն առասպելաբանեն։ Ի մարմնափոխութիւնս ասեն պատժիլ ըստ ծանրութեան մեղացն. (Նիւս. կազմ. եւ Նիւս. բն.։)


Մեծագին, գնոյ

See full entry →

cf. Մեծագնի.


Մեստիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be fortified or strengthened by, to be consolidated.

NBHL (1)

Էին պատրաստեալք յառաջագոյն մեստեալ մահիճք երկաթիք յառաջահոգութեամբ, զի մի՛ անհնարին ծանրութեամբ փղացն բակցի. (Փիլ. լիւս.։)