Definitions containing the research նոր : 7447 results

Դենար, ի

s.

penny, denier, denarius.

· Calfa

NBHL (1)

Հնգից հարիւրոց դենարաց պարտուց շնորհաբաշխութիւն. (Նար. ՟Ժ՟Է։)


Դեռ, — եւս

adv.

still, yet, to this hour;
newly, recently.

· Calfa

NBHL (1)

Համարեսցուք, թէ առաջի նորա կամք եւ լսեմք դեռ. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Դեռաբողբոջ

adj.

born, grown or produced recently;
young, new.

· Calfa


Դեռաբոյս

cf. Դեռաբողբոջ.

· Calfa

NBHL (1)

Նորաբոյս. դեռաբողբոջ. մանկահասակ. նոր բուսած, մատղաշ.


Դեռադեռ

adj. adv.

recent, new;
recently, newly.

· Calfa

NBHL (1)

ἅρτι modo, nuper, jam jam Այն ինչ դեռ. արդ իսկ. նորոգ.


Դեռախօս

adj.

that has recently begun to speak.

· Calfa

NBHL (1)

Այն ինչ նորոգ սկսեալ ի խօսել.


Դեռածին

adj.

recently born or produced;
that has recently engendered.

· Calfa

NBHL (1)

ἕτι γεννώμενος, νεογενής Այն ինչ ծնեալ. նորածին. մատաղ. նոր ծնած.


Դեռակիրթ

adj.

new, inexperienced.

· Calfa

NBHL (1)

Դեռակրթիցն եւ նորածնելոցն աւազանին լուսով կարեւոր ժաման վարկանի. (Համամ առակ.։)


Դեռահասակ

adj.

young, junior.

· Calfa


Դեռահաւակ

adj.

new, recently begun.

· Calfa

NBHL (1)

Նորահաւեալ. այն ինչ սկզբնաւորեալ. նոր սկսած.


Դեռահաւատ, ից

adj.

neophyte, newly converted to christianity.

· Calfa


Դեռավարժ

cf. Դեռակիրթ.

· Calfa


Դեռընտիր

s.

conscript, recruit.

· Calfa

NBHL (1)

τυρόν tyro, novellus Նորընտիր. համբակ ի զինուորութեան. նորեկ. նորակարգ. նորակերտ. եւ յն. բառիւ, տիւռիոն, տիւռոն։ (Նիւս. թէոդոր.։)


Դերայ, ի

s.

antichrist;
priest.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանորդ սուտ. որպէս դերաքրիստոս, կամ անարժան քահանայ. (որպէս եւ ռմկ. տէրայ կոչի յոմանց երէցն, զի եւ տէյր, ըստ պրս. է տաճար).


Դերանդերձապետ

s.

vice-prefect;
treasurer.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանորդ կամ օգնական արքունի հանդերձապետի.


Դերեւ

adj.

eluded, vain, useless, frustrated;
—, ի —, ի —ս առնել, կացուցանել, հանել, to frustrate, to deceive, to deprive, to elude, to avoid, to render vain, to render abortive, to make useless;
to annul, to invalidate;
—, —ս լինել, ելանել, to deceive one's self, to be frustrated, to deprive one's self, to be vain, useless, to miscarry, to escape.

· Calfa

NBHL (2)

Անկիւղաս, զդաշտս նորա ասէ. սիմաքոս՝ զդերեւս նորա, այսինքն զխոպանս կորդացեալս եւ զփշաբերս. (Գէ. ես.։)

Առ բազումս ի դերեւ ելանեն աղօթքն սորա։ Զի մի՛ նորայն (աղօթք) լիցի դերեւ։ Ի յաղթութենէ ի դերեւս ելանել. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. ատ.։)


Դերեւացուցանեմ, ուցի

va.

"cf. Դերեւ առնեմ."

· Calfa

NBHL (1)

Զքաջաբերուն անդս դերեւեցուցանել, հնարեալ ի վերայ նորա անսերութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Դերեւեցուցանեմ, ուցի

va.

"cf. Դերեւ առնեմ."

· Calfa

NBHL (1)

Զքաջաբերուն անդս դերեւեցուցանել, հնարեալ ի վերայ նորա անսերութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Դէն

int.

bravo! o ! oh!

· Calfa

NBHL (1)

Եւ շնորհակալուն. դէ՜ն, արքէ՜ն, դրուա՜տ. (Թր. քեր. հյ.։)


Դժգոհ, աց

adj.

discontented, dissatisfied.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԺԳՈՀ ԼԻՆԵԼ. ἁχάριστος εἵμι ingratus sum Անգոհ եւ ապաշնորհ կամ անշնորհակալու լինել. տրտնջել. դժկամակ լինել. տժգոհ ըլլալ. ճշգոհալ.


Դժգոհութիւն, ութեան

s.

complaint, discontent.

· Calfa

NBHL (2)

Տրտունջ. դժկամակութիւն. ապաշնորհութիւն. տժգոհանք, ճշգոհութիւն.

Ի միտ առ դարձեալ զնորա դժգոհութիւն. (Երզն. մտթ.։)


Դժմիտ

adj.

malignant.

· Calfa

NBHL (1)

Ապաշնորհենին (մակբայ). (դժմի՛տ, ձառադէ՛մ. Թր. քեր. հյ.։)


Դժոխական, ի, աց

adj.

infernal.

· Calfa

NBHL (1)

Շինէ եկեղեցի յանուն սուրբ պետրոսի առաքելոյն՝ անպարտելի դժոխական առաջնորդի. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Խափանած, ոյ

s. adj.

hinderance;
delay;
idleness, leisure;
revocable.

· Calfa

NBHL (1)

Զխափանածոյ նորա եւ զբժշկութեանն տուժեսցի. (Ել. ՟Ի՟Ա. 19։)


Խափանեմ, եցի

va.

to hinder, to stop, to impede, to obstruct, to embarrass, to cross, to delay, to interrupt;
to intercept;
to interdict, to prohibit;
to abolish, to abrogate, to annul, to revoke;
to take away;
to sippress;
— զճանապարհն, զանցս ուրուք, to stop the way or passage, to stop up, to obstruct, to encumber;
— զերկիր, to encumber the earth.

· Calfa

NBHL (2)

Խափանելզգործս, զերկիր. կամ զմարդիկ ի գործոյ, զհրէայսն ի շինելոյ. կամ զհաւատս. Զօրէնս, զաւետիս, զամենայն իշխանութիւնս. զայն՝ որ զիշխանութիւն մահուն ունէր։ Խափանեսցի մարմին մեղաց, կամ մարգարէութիւն, գիտութիւն, մահ։ Քրիստոսիւ խափանելոց է։ Որ խափանելոցն էր։ Ի վախճան խափանելոցն։ Խափանեալ էք ի քրիստոսէ։ Զիշխանաց աշխարհիս այսորիկզխափանելեացս։ Յորժամ եղէ այր, զտղայութեանն ի բաց խափանեցի։ Խափանեցաւ շինուած տաճարին։ Մի՛ խափանեցէք զիս, զի տէր յաջողեաց զճանապարհս իմ։ Ընդէ՞ր խափանէք զժողովուրդն ի գործոյ իւեանց։ Խափանեցան գործք նորա։ Խափանեսցուք զգործս նոցա։ Խափանեցից ի տերւոջէդ յայդմանէ զձայն զնծութեան։ Ոչ խափանեսցինգնացք քո։ Խափանեցին զօրէնս քո. եւ այլն։

Ժամանեա՛ նոցա, եւ խափանեա՛ զնոսա։ Խափանեցան եւ անկան։ Խորհեցան խափանել զգնացս իմ։ Ի գնացս իսկ իւր խափանեսցի այր։ Ես խափանեցի զեփրեմ։ Խափանեսցենզնա հայր եւ մայր նորա.եւ այլն։


Խափնում, եայ

vn.

to shut;
to faint;
to be extinguished;
to be blinded.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞ պիտոյ իցէ մարմնոյ առողջութիւն, եթէ աչքն խափնուցու, չվայելեմք ի բարիս ինչ։ Այնպիսի արտօսր անհանճար սգոյ է. վասն այնորիկ վաղվաղակի խափանու։ Այս գեղ՝ մինչչեւ երեւալ խափանու. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20։ Ոսկ. փիլիպ.։ Ոսկ. ՟գ. եբր. ՟Ի՟Ը։)


Խեթամ, ացայ, ացի

vn.

to regard with a rancorous or malevolent eye, to detest, to hate, to envy.

· Calfa

NBHL (1)

Սատանայ խենթացեալ ընդ սուրբ վարս նորա։ Հաշտեցաք ընդ խեթացօղ ազգն հրէից. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։ Երզն. մտթ.։)


Խեթկեմ, եցի

va.

to strike, to clash, to shock, to knock, to hit;
to vex, to torture;
— եղջերօք, to butt;
to toss, to gore.

· Calfa

NBHL (1)

Եղջիւր միեղջերուի եղջիւրք նորա, խեթեկեսց նոքոք զազգս։ Եղջերօք ձերովք խեթկէիք զանազագն։ Եղջիւրս երկաթիս ... սոքօք խեթկեսցես զասորիս. (Օր. ՟Լ՟Գ. 17։ Եզեկ. ՟Լ՟Դ. 21։ ՟Գ. Թագ. ՟Ի՟Բ. 11։)


Խելագար, աց

adj.

mad, crazy, lunatic, insane.

· Calfa

NBHL (2)

Զմեզ բազում անգամմնացորդ երեկոյին կերակրոցն խելագար առնէ. յն. ցնորեցուցանել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)

παραφρώνουν desipiens ἑπίληπτος laborans epilepsia, sive morbo comitiali;
correptus a daemone . Ոյր խելքն կամ ուղեղն է խանգարեալ. խելացնոր. խելայեղ. գլխագար. վերնոտ կամ այսահար, լուսնոտ. ուշաթափ. մտաթափ. ապուշ մտօք. անմիտ. կամ ըստ Հին բռ. Խելացաւ. խելքը տւրած, բախուկ, խենդ, խեւ.


Խելագարանք

s.

cf. Խելագարութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Աղմկեալ ի ցնորից իմն խելագարանաց. (Խոր. ՟Բ. 58։)


Խելագարիմ, եցայ

vn.

to become crazy, to go mad, to lose ones senses, to be mad.

· Calfa

NBHL (1)

Խանգարիլ խելաց կամ ուղղոյ. Խելացնորիլ. անմահանալ. ըստ յն. նաեւ գլխածանիլ. καριβαρέω gravor vel nuto capite.


Խելագարութիւն, ութեան

s.

madness, craziness, insanity, lunaoy.

· Calfa

NBHL (1)

παραφρόνησις, παραφρονία amentia, dementia, delirium ἑπιληψία comitialis morbus καριβαρία gravedo capitis ἑμπληξία stupor, stupiditas διαστροφή perversitas (mentis). Խելագարեալն գոլ. խելացնորութիւն. ցնդեցի։ գլխածնրութիւն. եւ Ապշութիւն մտաց. խենդութիւն. խելքի պակասութիւն.


Խելամտութիւն, ութեան

s.

understanding, intelligence, comprehension, knowledge, capacity;
reflexion, consideration;
synecdoche;
յիմաստիցն ածել —ս, to teach science;
առ քաջ — իրացդ, in order thoroughly to understand these things.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռին նորա եմք եւ մեք եւ բանք մեր, եւ գործոց խելամտութիւն։ Խելամտութեամբ իմաստութեամբ տպաւորեաց զնա. (Իմ. ՟Է. 16։ ՟Ժ՟Գ. 13։)


Խելապատակ, աց

s. anat. cerebellum, coats of the brains, meninges.

· Calfa

NBHL (1)

Զխելապատակ նորա պարսաքարիւ ջարդեալ. (Լաստ. ՟Ժ։)


Խեղ, աց

adj.

crippled, maimed;
infirm, helpless;
bad, wicked;
ugly;
filthy;
— ձեռօք, crippled in the arm;
— ստիւք, lame, crippled in the feet;
handy-legged.

· Calfa

NBHL (1)

Խեղատակութիւն ճանապարհ է մեղաց, զի եթէ անուն խեղ է, ինքնորպիսի՞ ինչ. (Ոսկ. կող.։)


Խեղախեռութիւն, ութեան

s.

waywardness.

· Calfa

NBHL (1)

Երիվարի սանձս եւ կապանս դնեն, մինչեւ ըմբռնեսցեն զխեղախեռութիւն նորա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 35.) յն. σκίρτημα . (լծ. ընդ թ. սըլըրտաամագ )։


Խեղդան, աց

s.

halter, rope;
bowstring;
gibbet, gallows.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծանրանալն հատաւ չուանն խեղդանի նորա. (Բրսղ. մրկ.)


Խեղեփ, ի

s.

part, half;
twin.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կողմէ միոջէ եղեւ կինն, եւ իբրեւ խեղեփք են երկոքին. Վասն այնորիկ օգնական կոչէ, զի ցուցցէ՝ թէ մի են. (Ոսկ. կող. ՟Ժ՟Բ։)


Խեղկատակ, աց

s. adj.

buffoon, jester, banterer, wag, mimic, merry-Andrew, fool;
scurrilous, waggish, jocular, given to buffoonery or raillery.

· Calfa

NBHL (1)

εὑτράπελος scurrilis, facetus. Որ առնէ զկատակ խեղ, այսինքն զանշնորհ, զտգեղ, զպիղծ. ծաղրածուլկտի. այպանող եւ այպանողական.


Խեղկատակութիւն, ութեան

s.

buffoneryy, scurrility, lampoon, bantering, jeering, mockery, raillery, jocularity, waggery.

· Calfa

NBHL (1)

εὑτραπελία scurrilitas αἱσχρολογία turpiloquium, turpis sermo. Խեղ կատակ. անշնորհ եւ անպատկառ ծաղրաբանութիւն. ամօթալի ծաղրածութիւն.


Խեռ, ից

adj. s.

froward, wilful, stubborn, perverse, rebellious, refractory;
currish, surly, bitter;
rancour, hatred, spite, envy;
— հայել, to look surlily;
—իւ լինել, to be enraged or furious with.

· Calfa

NBHL (1)

Խե՛ռ աչօք (նոր ձ. խե՛թ աչօք) եւ նախանձաբեկ կամօք հային (ի խե՛թ աչօք). (Լմբ. առակ.։)


Խեց, ի

s.

tortoise shell;
cf. Խեցի;
cf. Հեց.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զի էր գրեալ ի վերայ խեցի այսպէս, թողութիւն շնորհեա՛ եւ այլն. (Վրք. հց. Գ.) ձ. (տպ. խեցւոյ)։


Խեցբեկագոյն

adj.

very barbarous, unpolished, very corrupt, very rude, very harsh.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն խեցբեկագոյն եւ խոշորագոյնլեզուին։ Խեցեբեկագունին այնորիկ դարդարացւոց լեզուին. (Կորիւն.։ Խոր. ՟Գ. 54։)


Խեցեմորթ, ից

s.

shell-fish;
shell, conch;
tortoise-shell;
nut-shell.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչեթէ անգէտ եմ ընկուզոյդ անուան. քանզի խեցեմորթն նորա բանաւորեցաւ հնչումն եւ կայթումն գործել. (Փիլ. ել. ՟Բ. 76։)


Խզեմ, եցի

va.

to cut, to cut off, to break off, to tear off or away;
to burst open;
— զհերս, to tear out the hair;
— ներքինիս, to castrate.

· Calfa

NBHL (3)

Խզեաց զջիլսն, զորօրինակ խզիցի քուղ ի թօթափելոյ յորժամ ի հուր հոտոտիցի։ Առասան երեքկուղի ոչ վաղվաղակի խզեցի։ Մի՛ խզեսցին ապաւանդակք նորա։ Խզելոյ ի նմանէ զշղթայսն. (Դտ. ՟Ժ՟Զ. 9. 12։ Ժղ. ՟Դ. 12։ Ես. ՟Լ՟Գ. 20։ Մրկ. ՟Ե. 4։)

Զնորոյն կտրեաց զառհաւատչեայ, եւ զիմն առանց խզելոյ յարակայեաց. (Նար. ՟Ծ՟Ա։)

Խզեաց իբրեւ զայգի զխորանս նորա. (Ողբ. ՟Բ. 6. որպէս թէ խլել եւ ի բաց ձգել։)


Խէժ

cf. Խիժ.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱԶԻ ԽԻԺ կամ ԽԷԺ կամ ԿՌԷԺ. τραγάκανθα (նոխազափուշ). tragacanthum, hyrcina spina, gummi adraganthum. Ձիւթ փշուտ բուսոյ գազի՝ յարմատոյ նորին ճեղքելոյ. քիթրա, քիթրէ։ (Բժշկարան.։ Գաղիան.։)


Խթեմ, եցի

va.

to goad, to spur, to incite, to drive, to spur on, to urge on;
կաշառս —, to bribe, to corrupt;
to buy over.

· Calfa

NBHL (1)

Արմկամբքն խթէին զթովմաս, եւ արկանէին աչօք. (Ոսկ. նոր կիր.։)


Խիթ, խթից, խթոց

s. zool.

gripes, colic;
twinge, twitch, shooting pain;
blister, sore, swelling;
rock, reef, sand-bank;
crocodile;
— սրբանին, tenesmus;
—ք ոտից, gout.

· Calfa

NBHL (1)

Գնային ի գետն, որ լի էր մարդակեր գազանօք, որ կոչէին խիթք. եւ եկեալ խիթքն լեզուին զմարմին նորա։ Փրկեցաւ ի խթաց անտի. (Վրք. հց. ՟ժե։)


Խիժ, խժաց

s.

gum.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱԶԻ ԽԻԺ կամ ԽԷԺ կամ ԿՌԷԺ. τραγάκανθα (նոխազափուշ). tragacanthum, hyrcina spina, gummi adraganthum. Ձիւթ փշուտ բուսոյ գազի՝ յարմատոյ նորին ճեղքելոյ. քիթրա, քիթրէ։ (Բժշկարան.։ Գաղիան.։)


Խիխաւրաս

s.

filth, filthiness, fetid matter.

· Calfa

NBHL (1)

Մաղձն յորժամ շարժիցի, այնուհետեւ բազում խիխաւրաս ընկենու արտաքս։ Միթէ վասն ա՞յնորիկ տուաւ քեզկոկորդ, զի մինչեւ ցբերան լնուցուս հանիցեսզգինին, եւ այլ խիխաւրաս ամանայցես ի ներքս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 17. 19։)