Definitions containing the research նոր : 7447 results

Զգայռիմ, եցայ

vn.

cf. Զգայռեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զգայռէր յերեսս նորա. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Զգաստանամ, ացայ

vn.

to awake, to come to ones senses;
to repent, to reflect;
to restrain one's self;
to correct, to disabuse, to undeceive one's self, to recover one's wits.

· Calfa

NBHL (1)

Նովաւ զգաստանան երիտասարդք նոցա ի սրբութիւն։ Ի տեսիլ մերձաւորութեան նորա զգաստացան լկտիք. (Եղիշ. ՟Ը։)


Զգաստութիւն, ութեան

s.

recovery of senses, return to sense, amendment;
wisdom, prudence;
sobriety, chastity;
watchfulness, watching;
զգաստութեամբ, soberly;
— ի կերակուրս, abstemiousness;
— մըտաց, readiness of wit, presence of mind;
դառնալ, գալ ի —, to recover one's self, or one's wits, to come to one's self again;
to be cured (of), weaned (from);
ածել ի —, cf. Զգաստացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Կանայք զգաստութեամբ զարդարել զանձինս։ Հոգի սիրոյ, եւ զգաստութեան։ Զգաստութեամբ կեցցո՛ւք յաշխարհիս։ Առաջնորդեսցէ ինձ ի գործս իմ զգաստութեամբ.եւ այլն։


Զգեստ, ուց

s.

dress, robe, garment, clothes;
— յօրինել ումեք, to dress, to make a dress for one;
— ամենօրեայ, every day clothes;
— հարսանեաց, wedding garb;
— այրութեան, widows weeds;
սեաւ —ք, dress coat;
պաշտօնական —, regimentals;
հասարակաց —ուք, in plain or private clothes;
— աւազանին, baptismal grace;
ծառայական —, towel, napkin;
— ստին, boot, shoe;
մերկ ի —ուց, undressed, disrobed, naked;
դարան —ուց, clothes-press.

· Calfa

NBHL (2)

Զզգեստ անձանց նոցա, կամ մերկոց։ Զստորոտ զգեստու։ Ի գրապանս զգեստու նորա։ Ի զգեստէ քումմէ։ Պաճուճեալ զգեստուք զարդ։ Զգեստ կանացի.եւ այլն։

Խորք որպէս զգեստ վերարկու է նորա. (Սղ. ՟Ճ՟Գ. 6։)


Զգեստաւորեմ, եցի

va.

cf. Զգեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչխարն ... այն՝ որ զգեստաւորեաց զմերկութիւն Ադամայ եւ ծննդոց նորա. (Անան. ի յհ. մկ.։)


Զգեստաւորեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Զգեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչխարն ... այն՝ որ զգեստաւորեաց զմերկութիւն Ադամայ եւ ծննդոց նորա. (Անան. ի յհ. մկ.։)


Զգեստաւորիմ, եցայ

va.

cf. Զգենում.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւատովք ծնեալ, եւ զգեստաւորեալ զՔրիստոս, լինիմք նորա տաճար եւ օթեւան. (Նիւս. երգ.։)


Զգեցութիւն, ութեան

s.

dressing or robing one's self;
մարմնոյ զգեցմամբ, clothing himself in flesh.

· Calfa

NBHL (2)

Զոսկեճամուկ զգեցութիւնսն։ Զսեւաթոյր զգեստու նորա զգեցումն ի բաց թօթափէ. (Յհ. կթ.։)

Իւրով յարութեամբն շնորհեաց մարդկան զյարութիւն եւ զյոյս վերստին զգենլոյն մարմին ննջելոցն հոգւոց, զերծեալք հոգիքն անմարմինք եւ յանմարմնաբար զգեցութենէ թշնամոյն. (Ղեւոնդ.։)


Զգեցումն, ման

s.

cf. Զգեցութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զոսկեճամուկ զգեցութիւնսն։ Զսեւաթոյր զգեստու նորա զգեցումն ի բաց թօթափէ. (Յհ. կթ.։)


Զգոյշ, գուշի, ից

adj.

sly, circurnspect, considerate, guarded, wary;
sure, safe, secure;
զգուշ լինել կալ, cf. Զգուշանամ;
ի զգուշի առնել, cf. Զգուշացուցանեմ;
— վայր, place of safety.

· Calfa

NBHL (1)

Զգո՛յշ լեր նորա իմաստութեանն։ Եւ դու զգո՛յշ լեր, թէ զիա՛րդ հանճարեղաբար ...։ Զգո՛յշ լեր եւ աստ, զի՞նչ ասէ աւետարանիչն. (Ոսկ. յհ.։)


Զգուշաբար

adv.

silly, cautiously, prudently.

· Calfa

NBHL (1)

Զգուշաբար եւ զերկոսին անուանսն ի մէջ էառ, զՏէրն, եւ զԱստուածն։ Զգուշաբար ասաց, սնեալ ո՛չ երկայն ծերութեամբ, այլ գեղեցիկ ծերութեամբ։ Զգուշաբար ասացին, հարցցո՛ւք ո՛չ զնա, այլ զբերան նորա։ Զգուշաբար ի վեր հայեցեալ՝ գիշերի ի վերայ անկանէր թշնամեացն. (Փիլ.։)


Զգուշագոյն

adj.

very or more circumspect, very strict, rigorous;
more sure;
— առնիցէք զորդիսն Իսրայէլի ի պղծութեանց նոցա, you shall cause the children of Israel to avoid their uncleanness.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս զի զգուշագոյն լիցի նմա շնորհն. իբր անվտանգ. (Լմբ. պտրգ.։)


Զգուշալի

adj.

hurtful, to be abstained from or avoided;
important, imposing, considerable;
cautious, circumspect;
certain, secure, sure.

· Calfa

NBHL (1)

Տարաբերեալ մտաց զառաջնորդական պատիւ հաւատալ զգուշալի՛ է. (Լմբ. պտրգ.։)


Զգուշանամ, ացայ

vn.

to take care, to provide one's self, to watch, to superintend, to look after, to be cautious, to defend one's self, to mistrust;
to evade, to fly, to keep, to stand out of the way;
to manage with economy;
to abate, to secure one's self, to observe, to parry, to consider, to reserve to one's self, to act up to ones dignity, to retain;
— անձին, to take care of one's self, to be on one's guard;
— յառաջ, to await the future;
— պահել, — ի կերակոց, to fast;
to diet;
— զսաս ուրաք ի փայտի, to put in irons, to lay by the heels;
— ի կառաց, to get out of the way.

· Calfa

NBHL (2)

Զգուշացայ քեզ աջով արդարութեան իմոյ։ Առ իմէ՞ զգուշացաւ նմա տէր։ Զգուշացայց կերակրոցն ձերոց, եւ ոչ ապականեցից զպտուղ երկրի ձերոյ։ Հրամայեա՛ զգուշանալ գերեզմանին։ Զգուշասջի՛ր աւուրն շաբաթու՝ սրբել զնա։ Զգուշասջի՛ր ամսոյն կանխոց։ Զգուշացան սրբութեանցն Աստուծոյ։ Զգուշացաւ նմա, զի մի՛ կործանեսցի։ Եւ ի դարանակալաց նորա զգուշացաւ (նմա, այսինքն պահպանեաց).եւ այլն։

Զգուշացարո՛ւք եւ գրոյն, թէ կերակուր նորա ընտիրքն. (Նար. ՟Հ՟Բ։)


Զգուշութիւն, ութեան

s.

sliness, precaution, circumspection, consideration, guard, watch, attention, measure, constraint, preservation, management, heed, admonition, defence;
discretion;
exactitude, accuracy, punctuality;
foresight;
reserve;
diet;
sobriety;
դնել ի զգուշութեան, to heed, to assure;
դնել ծովու —, to set a bar to the sea, to put a dyke;
— տալ, to prohibit, to forbid;
— ի կերակրոց, diet, regime;
յառաջատես —, foresight;
— եղեալ նմա՝ զոր նայն խոկայր, he having divined his thoughts;
զգուշութեամբ, cf. Զգուշաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Իմ է խորհուրդ եւ զգուշութիւն։ Անզգամ ատեայ զբարբառ զգուշութեան։ Բնակեսջիք զգուշութեամբ։ Զգուշութիւն եղիցի յիմում քաղաքի։ Սնոյց երկիր զձագս նորա զգուշութեամբ։ Զբանտն գտաք փակեալ ամենայն զգուշութեամբ.եւ այլն։


Զեկուցանեմ, ուցի

va.

to warn, to announce, to declare, to notify, to learn, to instruct, to inform;
— կանխաւ, to foretell.

· Calfa

NBHL (1)

Այսու զթերակատար հաւատոյ նորա զեկուցանէ. (Ճ. ՟Գ.։)


Զեղում, ղի

va.

to shed, to pour out, to spill;
to fill up;
— ումեք, (յօք) զվարդապետութիւն, to preach redundantly, to be verbose;
բազում ծաղր զեղեալ հեղուլ, to laugh immoderately;
զեղուին զնովաւ զամենայն ամբոխն, the people crowded around him.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ զեղցէ ի վերայ նորա, ոչ խլրտեսցէ. (Յոբ. ՟Խ՟Ա. 14։)


Զեղչեմ, եցի

va. com.

to restrain, to retrench, to contract;
to throw into the shade, to eclipse, to darken, to obscure, to cloud;
to discount, to cash.

· Calfa

NBHL (1)

Զի թէ Հոգին Սուրբ չհամարեցաւ ամօթ զայնպիսի պատմութիւն կարգել մի ըստ միոջէ, ո՞րչափ եւս առաւել եւ ո՛չ մեզ պարտ իցէ չեղչել։ Եւ որք զայն թաքուցանեն, նոքա առաւել զառաքինութիւն նորա զեղչեն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 1։)


Զեռամ, ացայ, ացի

vn.

to creep;
to swarm;
to crawl;
— եռալ, to burn, to be fervid;
— ցանկութեամբ, to burn with concupiscence;
յամենայն զեռնոց որ զեռայցեն ի վերայ երկրի, from all creeping things that creep upon the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Զի վասն գեղոյն նորա զեռասցի ցանկութիւնն ի մարմինսն Դաւթի. (Եփր. թագ.։)


Զերծանիմ, ծայ

vn.

to be freed, delivered, to escape, to make one's escape, to disengage one's self, to save one's self, to run away, to detach one's self;
to slip off, to slide away;
— յառողջութիւն, to be cured;
— ի խաւարէ ի լոյս, to pass from darkness to light;
— յամուսնոյ, to be widowed, deprived of one's husband.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ երկնչիք իբր ի նորա խնամոց ի բաց զերծեալք. (Երզն. մտթ.։)

Զերծեալ (սիւնն) յունողացն՝ անկաւ ի վերայ նորա։ Եւ որ ինչ զերծանի, յանհնարին ուղխս սաստկութեան անկանի. (Խոր. ՟Բ. 32. ՟Գ. 45։)


Զերծում, ծի

va. vn.

to dispossess, to strip, to carry away;
to snatch, to deprave, to ravish, to pull off;
to free one's self, to get rid of, to have ricourse to, to escape to, to take refuge.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն զարդք նորա զերծաւ ի նմանէ. (՟Ա. Մակ. ՟Բ. 11։)


Զերծուցանեմ, ուցի

va.

to deliver, to free, to save, to undo, to disengage, to liberate, to preserve, to get out;
— ի մահու պարտեաց, to reprieve from capital punishment, from death.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենայնէ՝ որ օրինացն նորա ներհակք են, պա՛րտ է զմտածութիւնս զերծուցանել. իբր ազատ պահել, կամ հեռացուցանել։


Զէնընկէց

adj.

that abandons, throws away his arms, fugitive;
— փախստեայ գնալ, to throw down one's arms and flee;
— լինել, to lay down one's arms, to unarm, to surrender;
— առնել, to unarm, to disarm.

· Calfa

NBHL (1)

Զէնընկէց եղեալ առաջի նորա՝ մերկանայր զհանդերձն զինուորական. (Արծր. ՟Ա. 15։)


Զընկենում, եցի

va.

to throw, to thrust, to cast far from one;
to drive away, to remove;
— զամօթ, to throw off all sense of shame, to become immodest.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց յապաղման եւ զընկենլոյն։ Զշնորհն յապա զընկենու. (Փիլ.։)


Զի

conj. adv. int.

for, because, in order that, to the end that;
that;
զի՞, what? what thing? why? for what reason? զի՞ կայ իմ եւ քո, what do you want, or what do you want of me ? զի՞ է զի, what is the motive for which? why? what is it ? why then ? զի՞ է զի յարեւու եկիք այսօր, how happens it that you are returned before sun-down? քեզ զի՞ փոյթ է, what does it matter to you ? զի՞ է որդեակ, what do you want my son? զի՜, how! how much! զի՜ անգութ ես, how cruel you are! զի՜ բարի կամ զի՜ վայելուչ, how good and how pleasant!

· Calfa

NBHL (1)

Մեք զի կամօք եղաք մահկանացուք, կամօք մեռցուք վասն նորա։ Իմ զի աղ եւ հաց կերեալ է յաշխարհի ձերում, գութ եւ սէր ունիմ առ աշխարհն. (Եղիշ. Բ. Ը։)


Զինակիր, կրաց

s.

that carries arms;
squire;
soldier, swordsman;
officer.

· Calfa

NBHL (2)

Զինակիր նորա առաջի նորա երթայր. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 7։)

Բարշամ առաջի զինակրացն նորա պատահեալ՝ մեռաւ. (Խոր. ՟Ա. 13։)


Զինակից, կցի, կցաց

adj.

companion (in arms), fellow-soldier, comrade.

· Calfa

NBHL (1)

Որ նորա են զինակից. (Լմբ. սղ.։)


Զինահարիմ, եցայ

vn.

to be wounded with a weapon.

· Calfa

NBHL (1)

Զինահարեալ կողիւն աղբիւրացուցեալ բժշկութեան շնորհ վիրաւորեցելոյն Ադամայ. (Գանձ.։)


Զինաւոր

cf. Զինուոր.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգեզրահ շնորհիւ զինաւոր։ Զինաւորօք եւ զօրապետօք. (Նար. մծբ. եւ Նար. գանձ հոգ.։)


Խնդրութիւն, ութեան

s.

search;
demand;
— վրիժուց, cf. Վրէժխնդրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդրութեամբ խնդրել զվրէժ տեառն զամենայն զրկողաց նորա, այսինքն յուրացողաց նորա. (Եփր. թագ.։)


Խնկազգեաց

adj.

carrying incense, aromatic gums, or precious ointments.

· Calfa

NBHL (1)

Առ խնկազգեաց կանայս։ Խնկազգեացք աստուածայնոյն, եւ փափաքօղք յարութեան։ Փութացարուք զհետ կոչմանն քրիստոսի, եւ խնկազգեացք (զհետ նորա ի հոտ իւղոց նորա ընթանալով) վայելեցէք յաւիտնից ի յարքայութիւնն. (Շար.։)


Խնկազգեստ

cf. Խնկազգեաց.

· Calfa

NBHL (1)

Առ խնկազգեաց կանայս։ Խնկազգեացք աստուածայնոյն, եւ փափաքօղք յարութեան։ Փութացարուք զհետ կոչմանն քրիստոսի, եւ խնկազգեացք (զհետ նորա ի հոտ իւղոց նորա ընթանալով) վայելեցէք յաւիտնից ի յարքայութիւնն. (Շար.։)


Խնկաղաց, աց

s.

mortar for pounding incense;
incense-box;
perfumer.

· Calfa

NBHL (2)

Արասցես զխնկաղացսն, եւ զտուփսն նորա յոսկւոյ սրբոյ։ Առ նա զսեղանն ոսկի, եւ զխնկաղացսն. (Ել. ՟Ի՟Ե. 29։ ՟Ա. 23։)

Զայն իւղ կազմեսցուք առաւել յարգի քան զամենայն խնկաղացաց, որ յողորմութենէն եւ ի հոգեւոր շնորհացն կազմի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Բ։)


Խնկեփեաց, եցաց

s.

perfumer.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք մտանիցէ ի տուն անուշահոտ խնկեփեցաց, հոտոտեսցէ զանուշահոտութիւն նորա. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Խնձորենի, ենւոյ

s. bot. apple-tree.

· Calfa

NBHL (1)

Խնձորենի եղեւ խաչն, ընդ հովանեաւնորա փափաքեցի (նստել). (Վրդն. երգ.։)


Խնձորի, ձորւոյ

cf. Խնձորենի.

· Calfa

NBHL (1)

Խնձորենի եղեւ խաչն, ընդ հովանեաւնորա փափաքեցի (նստել). (Վրդն. երգ.։)


Խնոցի, ցւոյ

s.

churn;
շարժել զ—, to churn.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ ռմկ. Անօթփակ եւ խցեալ իբրեւ զտակառ փոքր, յոր արկեալ կաթն՝ հարկանի եւ շարժլի, որով եւ զատանիպարարտութիւն նորին, այն է կոգի։ (Ոսկիփոր.։)


Խոթոտեմ, եցի

vn.

to see with displeasure, to scowl at;
to despise.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սաստկութենէ նորա որ սպառնայրեղբօր իւրում, եւ ի խոթոտել ականն իւրոյ, ի միտ առ իմաստութեամբ իւրով ռեբեկա. (Եփր. ծն.։)


Խոժոռագեղ

adj.

gruff-look ing, surly-looking, of a stern or austere countenance, scowling, lowering;
sorrowful, gloomy, sullen;
— ցնորք, frightful spectres.

· Calfa


Խոժոռադէմ, դիմաց

cf. Խոժոռագեղ.

· Calfa

NBHL (2)

Ցնորք անժպիտք խոժոռադիմացն երեւէին. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 4.) (իբր ռմկ. երեսը կախած։)

κατηφής vultu demissus, maestus. Խոժոռ դիմօք. տխուր եւ անշնորհ երեսօք. վայրահայեաց. թիւրաչօք.


Խոխոջիւն

cf. Խոխոջանք.

· Calfa

NBHL (1)

Հնչիւն հրոյ, եւ խոխոջիւն (կամ խոխաջիւն) ջրոյ բեկանէ զսիրտ նորա. (Վրք. հց. ՟Ժ։)


Խոկ, ի, աց

s. adj.

thought;
thoughtful, discreet, prudent;
ի — արկանել, to think, to consider, to ruminate;
— ի միտս կայր նորա, he had the intention to, he intended to.

· Calfa


Խոկամ, ացայ, ացի

va.

to think, to reflect, to meditate, to consider, to contemplate, to imagine.

· Calfa

NBHL (1)

Ազգմամբ չարին խոկացաւ ընդ լուր (սրբութեան) նորա կին ոմն պիղծ եւ լիրբ (ի պատրել զնա). (Վրք. հց. ՟Զ։)


Խոհական, ի, աց

adj. s.

thoughtful, prudent, wise, judicious, sensible, intelligent, cautious, provident, circumspect, discreet;
—ն, intellect, intelligence, reason, judgment.

· Calfa

NBHL (1)

φρόνιμος, φρονῶν, σόφρων prudens. Խոհեմ, եւ խոհեմական. խորհրդական. քաջ խորհօղ. ճարտար. հանճարեղ. իմաստուն. (անձն, եւ մանաւանդ միտք կամ գործ նորա).


Խոհականութիւն, ութեան

s.

prudence, wisdom, discretion, wariness, circumspection, cautiousness, good sense.

· Calfa

NBHL (1)

Եմք վասն փրկչին շնորհի ի բարւոք խոհականութեան սիրելութիւն կայցէ. (Խոր. ՟Ա. 20։)


Խոհակեր, աց

s.

cook, man-cook.

· Calfa

NBHL (1)

Զսեղանայարդարս եւ խոհակերս։ Ձկնորսաց, կամ խոհակերաց. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ. եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)


Խոհակերոց, աց

s.

kitchen;
անօթք —ի, utensils;
cf. Խահարան.

· Calfa

NBHL (1)

Այն մարդն՝ որ ի խոհակերնոցին կայր։ Էին երեսք նորա ի խոհակերնոցէ անտի եւ ի պահոցն այլայլեալ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Խոհակերութիւն, ութեան

s.

cf. Խահարարութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ցանկութեամբ եւ խոհակերութեամբ զհետ ընթանայ։ Էին երեսք նորա ի խոհակերութենէ անտի եւ ի պահոցն այլայլեալ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ժ՟Դ. ըստ ձ։)


Խոյակ, աց

s.

capital of a column.

· Calfa

NBHL (1)

Երկուս սիւնս արասցես. ըստ նմին օրինակի լինիցին զոյգք խոյակաց նորա։ Ի վերայ ոսկիապատ սիւնացն, եւ խոյակք նորա ոսկիք։ Խոյակս իվերայ գլխոց սեանցն։ Շուրջ զերկրորդիւ խոյակաւն. եւ այլն. (Ել. ՟Ի՟Զ. 23. 32։ ՟Գ. Թագ. ՟Է. 16. 18. 20։)


Խոյանամ, ացայ

vn.

to soar up, to fly on high, to dart forward, to swoop down, to rush headlong on, to dash at, to pounce on, to fall on.

· Calfa

NBHL (1)

Խոյանան իջանեն ծուխք մտաց նորա ընդ անդունդս. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)