Definitions containing the research նոր : 7447 results

Քանքարաթաքոյց

adj.

hiding one's talent.

· Calfa

NBHL (1)

Որ թաթուցանէ կամ թաքոյց զաստուածապարգեւ զքանքարն՝ ըստ առակի ապաշնորհ ծառային.


Քաջաբոյս, բուսի, ից

adj.

well sprouted, flourishing;
good-tempered;
well affected.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջի նորա զնորա պատգամն խօսիմք, զքաջաբայսս եւ զատոքս եւ զպտղաբերս. (Ագաթ.։)


Քաջագոյն

adv.

very well.

· Calfa

NBHL (1)

Որ եւ նա քաջագոյն տիրեաց ամենայնի։ Քաջագոյնս գիտէր զբարո նորա խաբերայս։ Դուք ամենեքեան քաջագոյն դիտէք։ Զոր եւ գիտաց քաջագոյն սնապարծ իշխանն սիւնեաց գիտէր։ Քաջագո՛յն գիտեա. (Արծր. ՟Գ. 9. 20։ Փարպ.։ Պիտ.։)


Քաջաթուխ

adj.

very dark, as black as ebony;
— հերք, raven locks.

· Calfa

NBHL (1)

Վարոք նորա կռածոյք սեաւք իբրեւ զագռաւ. զի վարսք քաջաթուխք կարի յոյժ են երիտասարդաց. (Նար. երգ.։)


Վարշամակ, աց

s.

handkerchief;
towel, napkin, linen;
head-band, hand-cover, veil;
amict.

· Calfa

NBHL (1)

Ահա մնասն քո զոր ունէի՝ ծրարեալ՝ ի վարշամակի։ Վարշամակն որ էր ի գլուխ նորա, ոչ ընդ այլ կտաւսն կայր։ Ի քրտանէ նորա թաշկինակս կամ վարշամակս. (Ղկ. ՟Ժ՟Թ. 20։ Յհ. ՟Ի. 7։ Գծ. ՟Ժ՟Թ. 12։)


Վարոց, աց

s.

switch, stick, rod, verge;
penis, member, genitals.

· Calfa

NBHL (1)

Զբերան նորա դաստառակաւ լցեալ՝ վարոցօք ի ներքս մղէին. (Յհ. կթ.։)


Վարուժան

cf. Վարուժանակ.

· Calfa

NBHL (1)

Վարուժանի (արծուոյ կամ բազէի) տեսեալ զբազմորդի զլոր, եհար զմի ի ձագուց նորա եւ ըմբռնեաց. (Մխ. առակ.։)


Վարուժանակ, աց

s.

male bird, cock.

· Calfa

NBHL (1)

Վարուժանի (արծուոյ կամ բազէի) տեսեալ զբազմորդի զլոր, եհար զմի ի ձագուց նորա եւ ըմբռնեաց. (Մխ. առակ.։)


Վարչութիւն, ութեան

s.

government, direction, conduct;
triangular table of laws.

· Calfa

NBHL (2)

Ի զաւակէ անտի եկաց վարչութիւն առաջնորդութեան թագաւորացն։ Կարգ իշխանութեան յաշխարհ մտելոց, եւ վարչութիւնք մարդկայինք ունին օրէնս. (Մծբ. ՟Ժ՟Ե։ Սարկ. քհ.։)

κυβερνητική, κυβέρνησις gubernatio, regimen. Պաշտօն եւ գործ վարչի՝ ուղղիչ. առաջնորդութիւն. իշխանութիւն. ղեկավարութիւն. կառավարութիւն.


Վարսամ, ի

s. med.

comet;
epilepsy.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՐՍԱՄ φρένισις, φρενῖτις mentis delirium. որ եւ ՓՌԵՆԻՏ. Ախտ մտաթափութեան. մոլեգնութիւն. ցնորումն գլխոյ.


Վարսավիրայ

cf. Վարսաւիրայ.

· Calfa

NBHL (1)

Ա՛ռ քեզ սուսեր յեսանասուր՝ սուր քան զսրբիչ վարսավիրայից։ Կոչեաց վարսաւիրայ (կամ զվարսավիրաց). (եւ եգերծ զեօթանեսին գիսակս գլխոյ նորա. Եզեկ. ՟Ե. 1։ Դտ. ՟Ժ՟Զ. 19։)


Վարսեմ, եցի

va.

to drive in, to fix, to thrust in, to plant.

· Calfa

NBHL (1)

Բախեաց զցիցն ընդ ծամելիս նորա, եւ վարսեաց ընդ գետինն։ Վարսեաց ընդ ծամելիս նորա։ Վարսեսցես (կամ վարեսցես) ցցովք ընդ որմն. վարեաց (կամ կարեաց) ցցովք ընդ որմն. (Դտ. ՟Դ. 21։ ՟Ե. 26։ ՟Ժ՟Զ. 13։)


Վարք, րուց

s.

life, habits, manners, conduct, behaviour, morals;
use, employment;
անարատութիւն վարուց, morality;
ընտիր, բարեկիր —, good morals;
անարատ, անբիծ —, pure morals;
գեղեցիկ վարովք վարեցան, they led a good life;
որք գերաշխարհիկք են վարուք, who show themselves pure of heart;
է երբեք զի եւ անբարիք ծնանին օրէնս բարիս, good laws are often produced by evil customs.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ գործ է, եւ զի՞նչ են կեանքն նորա եւ վարք։ Գեղեցիկ վարովք վարեցան (յն. լաւ կեցին). (Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Վաւերական, ի, աց

adj. s.

authentic, valid, legitimate;
—, —ն, seal, signet, ring;
— մատանի, signet-ring;
— արքունի, great seal.

· Calfa

NBHL (1)

Զվաւերականն մեծագին ածեալ ի մատն։ Զվաւերականն իւրովի եդ ի մատն նորա. (Ուռպ.։ Կրպտ. յռջբ. սարգ.։)


Վեհանձն, ձին

adj.

magnanimous, generous.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծամեծք պաղատան եւ վեհանձունք ընդ առաջի նորա ելցին. (Կաղանկտ.։)


Վեհափառ

adj.

majestic, august, royal.

· Calfa


Վեհերեմ, եցի

vn.

cf. Վեհերիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլոցն ի նմանէ հեռանալով վասն բարձրութեան եւ մեծութեան նորին, նա յիրէն ոչ վեհերեաց։ Զայնպիսի այրն ոչ վեհերեաց ըմբռնել։ Խառնակել զպարզագոյնս յիրաց եւ ի բանից ոչ վեհերեն. (Արիստ.։ Երզն. մտթ.։ Սարկ. պատկ.։)


Վեշտասաներորդ, աց

adj.

sixteenth.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վեշտասաներորդի ամի տէրութեան նորին թագաւորի. (Եղիշ. ՟Ը։)


Վեստարիս

s.

wardrobe-keeper.

· Calfa

NBHL (1)

Կալաւ զիս վեստարիս նորա, այնչափ գանեաց բրօք, մինչեւ թափեցաւ ամենայն մարմին իմ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. ձ. (տպ. վերստին)։)


Վերաբերեմ, եցի, րի

va. med.

to elevate, to raise;
to appose, to subjoin, to superadd;
to manifest, to disclose;
to utter, to pronounce;
to translate;
to present, to offer;
to attribute, to ascribe, to refer;
to eructate, to retch, to vomit, to cast up, to reject.

· Calfa

NBHL (3)

Վերաբերէին զբանն յունկն մեծի մատակարարարին։ Զամենայն զմեղս վերաբերել պարտ է առաջնորդին. (Ճ. ՟Ա.։ Բրս. հց.։)

Զարմասցի, եւ ընդ նմին զներբողականն վերաբերեսցէ բան։ Այսպէս եւ շնորհալիցն պօղոս վերաբերեաց բանիւ, ասելով։ Զորոյ զքաջափառութեանց զի՞նչ եւս քո բաւականասցի վերաբերել բանիւ։ Վերաբերեսցուք ճշմարիտ պատմութեամբ, եւ այլն. (Պիտ.։)

Ի շինութիւն եւ ի նորոգութիւն զինքն վերաբերէր. (Յհ. կթ.։)


Վերագիր

cf. Վերնագիր.

· Calfa

NBHL (1)

Վերագիր միաբանութեան գրել ընդ հայք եւ ընդ հոռոմք։ Վասն առաջնորդացն պահոցն, զորս վերագրով աւանդեցաք. (Ուռհ.։)


Վերագոյն

adj. adv.

higher, superior, more elevated;
—, ի —, գոյնս, above;
firstly, before, antecedently.

· Calfa

NBHL (2)

Անսասցէ հրամանի վերագունի առաջնորդին։ Հրեշտակք բնութեամբ վերագոյն էին քան զմեզ։ Արդ գիտացի ո՛րդեակ, զի վերագոյն քան զիս եղեր. (Բրս. ճգն.։ Իսիւք.։ Վրք. հց. ՟Զ։)

Սա շնորհացն շնորհ, եւ սքանչելեացն վերագոյն սքանչելիք. (Ոսկ. զատիկ.։)


Վերագրեմ, եցի

va.

to write upon, to inscribe;
to attribute, to refer to;
to write above, before.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ սոսկ հաղորդ, այլ եւ տէր նորա եւ հայր վերագրի նորուն, զորոյ զգործն գործէ. (Բրս. հց.։)


Վերադասեմ

va.

to put in the first place, to prefer before others.

· Calfa

NBHL (1)

Արդ այդ գումարտակ վերադասեցեալ բարեշնորհութեան քոյդ պարգեւաց. (Նար. ՟Լ՟Է։)


Վերադարձ, ից

s.

return.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνατροφή reversio μεταγωγή translatio եւ այլն. Վերստին դարձ. յետս դարձումն. փոխադրութիւն. նորոգութիւն. եւ Կրկնութիւն. յաւելուած.


Վերադարձուցանեմ, ուցի

va.

to cause to return;
to transport, to transfer.

· Calfa

NBHL (1)

ἁναστρέφω, ἑπιστρέφω converto ἁνάγω reduco եւ այլն. Վերստին անդրէն դարձուցանել. փոխադրել. նորոգել. վերածել.


Վերադրական, ի, աց

adj.

cf. Վերագիր;
— անուն, surname.

· Calfa

NBHL (1)

Բացբարձական աստուածաբանութիւնքն գերագոյնք են եւ հզօրագոյնք յաստուած քան զվերադրականսն. եւ են վերադրականք, որպէս յորժամ ասեմք զաստուած թագաւոր, ի վերայ նորին դնելով զամենայն, եւ տէր, եւ բարի, եւ լոյս. (Վահր. երրդ.։)


Վերածնեմ, եցի

va.

to regenerate, to endow with new life, to cause to be born again, to revive, to reproduce.

· Calfa

NBHL (2)

Իշխանակից սուրբ հոգին այսօր վերածնեաց զազգս ամենայն։ Վերածնեաց զազգս ամենայն ի ձեռն զանազան շնորհացն։ Վերածնեսցէ զսա ջրով եւ հոգւով սրբով արդարութեան։ Սրբեցեր զջուրս՝ վերածնեալ զմեզ մկրտութեամբն սրբոյ հոգւոյն. (Շար.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։ Մաշտ.։ Ժմ.։)

ՎԵՐԱԾՆԵՄ, կր. ՎԵՐԱԾՆԻՄ. ἁναγεννάω regenero. Վերստին ծնանել հոգեպէս՝ կամ ի սուրբ աւազանէ. նորոգել հոգւով.


Վերածնութիւն, ութեան

s.

regeneration;
resurrection.

· Calfa

NBHL (1)

ἁναγέννησις, ἑμπαλιγεννησία regeneratio, baptismus, et resurrectio. Վերստին ծնունդ. մկրտութիւն. նորոգութիւն հոգւոյ, եւս եւ յարութիւն ի մեռելոց.


Վերականգնեմ, եցի

va.

to raise again, to restore, to set up again.

· Calfa

NBHL (1)

Վերականգնին ամենայն արարածս ի յայտնութեան նորա փառացն. (Մաշկ.։)


Վերակարգեմ, եցի

va.

to put in the highest seat, to place above all.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակացեալք՝ ի դասս նորուն վերակարգեաց. (Շար.։)


Վերակացու, աց

s.

superintendent, overseer, intendant, inspector, director;
prefect, governor;
protector, defender, guardian.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπιστάτης, προϊστάμενος, προεστώς , προστάτης q.d. super stans, praestans, praefectus, praepositus, magister, antistes, moderator, rector, author եւ ὐπερασπιστής protector, defensor, propugnator ἑπίσκοπος , ἕφορος inspector. Որ ի վերայ կայ անձանց կամ իրաց. ոստիկան. հոգաբարձու. գործակալ. գործավար. առաջնորդ. նախագահ. պետ. վարդապետ. դաստիարակ. պաշտպան. հովանի. տեսուչ. վերակացու.


Վերակացութիւն, ութեան

s.

superintendence, management, inspection, intendance, direction;
prefecture, government;
protection, assistance.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπιστασία, προστασία praefectura, administratio, moderatio, regimen. Ոստիկանութիւն. առաջնորդութիւն. հոգաբարձութիւն. նախագահութիւն. պետութիւն. տնտեսութիւն. եւ Հովանավորութիւն.


Վերակոչեմ, եցի

va.

to invoke, to implore, to call on;
to recall, to call back;
to surname, to call.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνακαλέω revoco եւ այլն. Կոչել եւ հրաւիրել ի վեր. մեծարել. վերագրել. փոխել. նորոգել.


Վերաձգեմ

va.

to uplift, to stretch;
to carry up, to elevate, to raise.

· Calfa

NBHL (1)

Միջնորդեալ վերաձգեաց զմեզ առ հայր։ Զենովք վերաձգեաց յերկինս։ Ամենայն մարդիկ իղձք առնելով, զձեռսն յերկինս վերաձգեն. (Զքր. կթ.։ Տօնակ.։ Արիստ.)


Վերաճառեմ

va.

to repeat, to treat again;
to state above.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ այսորիկ վերաճառէ սարկաւագն առ ժողովուրդն. աստուածային եւ երկնաւոր շնորհք , եւ այլն. (Պտրգ. աթ.։)


Վերամբարձ

adj. adv.

raised on high, lifted up, ascending;
ascensive;
bearing, carrying in the arms, raising from the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զիս առին վերամբարձ, եւ յեկեղեցի անդր դիմէին։ Եւ այնպէս վերամբարձ (կամ վերհամբարձ) ունելով զսեղանն՝ տանէին առաջի նորա. (Վրք. հց. ՟Ի. եւ ՟Ժ՟Դ։)


Վերամբարձահան

adj.

bearing, carrying or leading on high.

· Calfa

NBHL (1)

Նա է սանդուղք վերամբարձահանք, զի ելցուք նովաւ առ հայր նորա. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Վերամբարձութիւն, ութեան

s.

elevation, height, excellence, sublimity.

· Calfa

NBHL (2)

Դաստիարակապէս առաջնորդեն յառ աստուած վերամբարձութիւն. (Մաքս. ի դիոն.։)

Առաւել վերամբարձութիւն ուրուք զճշմարտութեամբն նորա. յն. պարզել զճշմարտութիւն. (Բրս. հց.։)


Վերայ, ի վերայ

prep.

on, upon;
over, above;
for, in behalf of, on account of;
յայնր —, upon that;
about that;
ի — ամենայնի, above all, before all else;
յորոց — աշտարակն անկաւ, on whom the tower fell;
ի ճշմարտութեան — չեւ է հասեալ, he has not yet heard the truth;
յաւելին ցաւս ի ցաւոց —, they increased my sorrows, they added to my grief;
հարուածս ի — նոցա հասուցանէին, they charged them with the massacres;
առած ի — արաբացւոց, threatening announcement for Arabia;
փակեմ զդուռն ի —ս, I shut the door behind me;
կործանումն նմա ի — կայր, he was on the brink of ruin, on the point of ruining himself cf. Կամ;
cf. Հասանեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Այնպիսի սիրեաց աստուած զաշխարհ, զի զորդի իւր միածին եդ ի վերայ նորա. (Ագաթ.։)

Եդ ի վերայ իսահակայ, կամ սեղանոյ. կամ վիմի, աւազոյ։ Ի վերայ հնացեալ ձորձոյ։ Ի վերայ երեսաց երկրի թագաւորել ի վերայ իսրայէլի, կամ յուդայ։ Ածել անձրեւ, կամ ծագել զարեւ ի վերա արդարոց եւ մեղաւորաց, կամ ի վերայ երկրի։ Գալ առ քեզ ի վերայ ջրոցս։ Ետես թզենի մի ի վերայ ճանապարհին։ Ի վերայ իմ հասին։ Իբրեւ ի վերայ աւազակի ելիք։ Յարիցէ ի վերայ նորա։ Հեղից ի վերայ ամենայն մարմնոյ, եւ այլն։ կամ

Կոչեցին զմանուկն վայքաբովթ՝ ի վերայ տապանակին աստուծոյ, եւ ի վերայ սկեսրայրին նորա, եւ ի վերայ առն իւրոյ. (՟Ա. Թագ. ՟Դ. 21։ Զանձն իմ իսկ եդից ի վերայ քո։ Մեռանիլ ի վերայ ազգին. եւ այլն։)


Վերանամ, ացայ

vn.

to rise, to soar, to ascend, to mount;
to vanish, to disappear;
to go away, to leave, to escape;
վերացեալ հպարտացեալ կալ, to swell with pride, to be puffed up, to become presumptuous.

· Calfa

NBHL (1)

Վերացաւ աստուած յաբրաամէ։ Վերանայր ամպն ի խորանէ անտի։ Վերացաւ սիւն ամպոյն յերեսաց նոցա։ Վերանայր յերկինս։ Այս յիսուս՝ որ վերացաւն ի ձէնջ յերկինս։ Ի վերանալ գազանացն յերկրէ՝ վերանային եւ անիւքն։ Գոռոզութիւն նոցա ի պարանոցէ ձերմէ վերասցի։ Գուցէ ոչ վերանայցէ ձեռն նորա ի ձէնջ։ Հոգի տեառն վերացաւ ի սաւուղայ։ Դու միայն վերացեալ հպարտացեալ կաս ի վերայ մեր.եւ այլն։


Վերատեսուչ, սչի

s.

director;
bishop.

· Calfa

NBHL (2)

Փոխանակ նորա զայլ ոք ձեռնադրեսցեն վերատեսուչ հոգւոց նոցա։ Վերատեսուչ հիւսիսական ազինդ. (Վրք. ածաբ.։ Փոտ. առ զքր. կթ.։)

Զկարգեալ վերատեսուչ աշխարհաց հանել, եւ փոխանակ նորա զայլ ոք առաքել. (Ժող. հռոմկլ.։)


Վերարկու, աց

s.

over-coat, mantle, cloak;
coverlet, quilt;
— ձիոյ, horse-cloth;
caparison.

· Calfa

NBHL (1)

Զբաճկոն ընկերի քոյ ... զի այն է վերարկու նորա։ Որպէս վերարկուս փոխեսցես զնոսա։ Խորք որպէս զգեստ վերարկու է նորա. (Ել. ՟Ի՟Բ. 27։ Սղ. ՟Ճ՟Ա. 28։ ՟Ճ՟Գ. 6։)


Վերացուցանեմ, ուցի

va.

to raise, to lift on high, to set up;
— մտօք, to abstract.

· Calfa

NBHL (1)

Զբան նորա վերացուցին մինչեւ յամպս. (Սիր. ՟Ժ՟Բ. 28։)


Վերաքարոզ լինիմ

sv.

cf. Վերաքարոզեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վերաքարոզ լինել բարեգործին։ Տեսանելով զգործսն՝ որ վերաքարոզէին զզօրութիւն նորա։ Բազում համարձակութեամբ վերաքարոզէր զփրկիչն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։ ՟Բ. 12։)


Վերաքարոզեմ

va.

to preach, to announce, to publish, to divulge.

· Calfa

NBHL (1)

Վերաքարոզ լինել բարեգործին։ Տեսանելով զգործսն՝ որ վերաքարոզէին զզօրութիւն նորա։ Բազում համարձակութեամբ վերաքարոզէր զփրկիչն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։ ՟Բ. 12։)


Վերելակ, աց

cf. Վերելեակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ձի ոք նորավարժ ոչ կարացեալ յինքենէ զվերելակն իւր ի բաց ոստուցանել. (Յհ. իմ. ատեն.։)


Վերերգեմ

va.

to sing loudly, to fill the air with song, to warble, to trill;
to extol, to praise highly, to laud, to magnify.

· Calfa

NBHL (1)

Սկսան ապա նոր եղանակաւ զերգս նմին վերերգել։ Վերերգեմք ասելով, փա՛ռք քեզ քրիստոս. (Լմբ. համբ.։ Շար.։)


Վերերեւութիւն, ութեան

s.

appearance;
superficies, surface.

· Calfa

NBHL (1)

Անորակն կերպացեալ լինի ծառայական կերպիւ, եւ ամենայն լրութեամբ վերերեւութեամբ կերպարանեալ եւ որակացեալ. (Զքր. կթ. ծն.։)


Վերընծայեմ, եցի

va.

to present, to offer.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարմին խոնարհութեան մերոյ վերընծայեալն նորոգեաց. (Եղիշ. դտ.։)