discoloured, wan, sallow, pale;
gloomy, sorry, sullen, mournful;
— առնել, to discolour, to cause to fade;
cf. Մոյն.
· Calfa
Յետնեալ ի մոյն եւ ի բարեմոյն գոլոյ. անշնորհ. եղծ. զերծ. ժանտ.
dwelling together, cohabitation.
· Calfa
Ոչ ունի դառնութիւն տնակցութիւն նորա. (Իմ. ՟Ը. 16։)
housekeeping, housewifery;
husbandry, thrift.
· Calfa
Վասն կնոջ տնարարութեան։ Շնորհազարդ կին ի տնարարութիւն՝ առն իւր փառաց եւ գովութեան պատճառ լինի. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. առակ. ստէպ։)
adj. s. planter, gardener;
Creator.
· Calfa
Շնորհ ունիմ տնկագործին՝ որ խլէ զքեզ յարմատոյ իմմէ։ Ետես զտնկագործ, զի հատանէր եւ տնկէր։ Տնկագործք տնկասէր լիցին. (Մխ. առակ.։)
Յայնմ դրախտի ծառ կենաց. իսկ աստ խաչն լուսոյ փոխանակ նորա ի նոյն տնկագործէ կանգնեալ արմատացաւ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
springing up, shooting forth, or vegetating together, planted together;
inborn, innate, natural;
participating.
· Calfa
Տնկակից եղեաք նմանութեան մահու նորա. (՟Հ՟Ա. ՟Զ. 5։)
participation.
· Calfa
Մահու նորա տնկակցութիւն։ Տնկակցութիւն մահուն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
to plant;
to constitute, to place, to establish, to collocate.
· Calfa
Ծառն՝ տնկողին է, եւ վայելչուին՝ խնամոց նորա. եւ դու ոչ ծանեար, եւ պտուղ նմա ոչ ետուր. (Վրդն. դան.։)
Տնկին ի թիկունս նորա վէրք անբժշկելիք. (Հ. կիլիկ. (որպէս ռմկ. բուսնիլ )։)
plant, or anything planted.
· Calfa
Շնորհ եւ զօրութիւն՝ համապատիւ տնկուած։ Ծառ կենաց (յիսուս) Հայրենի տնկուած. (Պրոկղ. ի ստեփ. Գանձ.։)
to manage, to have the direction, to regulate;
to economize;
to govern, to rule, to dispose;
to dispense, to distribute, to provide, to administer.
· Calfa
Եւ ի ձայնէն՝ յորմէ այս գործի, մեռելոցն եւ՛ս նորասքանչ իմն տնտեսի. (Պիտառ.։)
Վասն նորին աղերսել առ քեզ. զոր յաւելուած կարգիդ տնտեսէ։ Ըստ որում եւ յաւելուած բանիս զնոյն տնտեսէ ... Յաւելուածով բանիս զնոյն տնտեսէ (Նար. ՟Խ՟Ը։ Լմբ. պտրգ.։)
economy;
stewardship, housekeeping, management, direction, administration, distribution;
Providence;
the mystery of the incarnation;
առտնին, քաղաքական —, domestic, political economy.
· Calfa
Տո՛ւր զհամար տնտեսութեան քո։ Տէր իմ հանէ զտնտեսութիւնս։ յորժամ ի բաց լինիցիմ ի տնտեսութենէս։ Տնտեսութիւն յա՛նձն է ինձ։ Զտնտեսութիւն շնորհացն աստուծոյ՝ որ տուեալ են ինձ ի ձեզ։ Ըստ տնտեսութեանն աստուծոյ՝ որ տուեալ է ինձ ի ձեզ։ Տնտեսութեան լրման ժամանակաց.եւ այլն։
cf. Տնտես. director, manager, administrator.
· Calfa
Տնօրէն նորին հոգին ազդէր մարգարէիւս։ Իբրեւ որդի առ հայր տնօրէն մերոյ փրկութեան. (Լմբ. սղ.։)
Ո՞ արդեօք իցէ հաւատարիմ տնօրէն, զոր կացոյց եւ այլն։ Անգիտելով զհայրն եւ զարքունիսն եւ զտնօրէնսն նորա. (Իրեն. առ Լեհ.։)
cf. Տնտեսութիւն;
disposition, measure;
տնօրէնութեան տեղիք, the Holy places.
· Calfa
Նա ըստ տնօրէնութեան եւ վասն մեր որդի եղեւ ադամայ, իհսկ մեք ըստ բնութեան եմք որդիք ադամայ։ Աստուած իմ, եւ աստուած ձեր. աստուած նորա եղեւ ըստ տնօրէնութեան, վասն զի մարդ է. իսկ մեր ըստ բնութեան տէր է եւ աստուած։ Ի ձեռն չար չարանացն եւ յարութեան, եւ ամենայն տնօրէնութեան. (Աթ. ՟Ա. ՟Դ։)
to corroborate, to strengthen, to fortify, to consolidate.
· Calfa
Փայծաղն գոլով պինդ բնութեամբ, պնդէ զնոսա եւ տոկացուցանէ. (Նիւս. բն. ՟Ի՟Է. (նոր ձեռ. սաստկացուցանէ)։)
of good family, high-born, illustrious, noble, patrician;
national;
relation, kindred;
—ք, produce, fruit, revenue, harvest.
· Calfa
Ո՞ ոչ ընկալցի այնպիսի քաղցր հատուցանօղ ի ժամանակի հանդերձ տոհմականաւն զփոխն։ Պահանջէ զտոհմականս իւր շնորհաց. (Ածաբ. աղք.։ Լմբ. վերափոխ.։)
of the same family, descent or lineage, related, consanguineous;
abundant, rich produce.
· Calfa
Զազգակից տոհմայինս թողեալ։ Էին ըստ մարմնոյ ազգակիցք նորա, եւ այնպէս տոհմայինք լեալ՝ ոչինչ փրկութիւն շահեցան։ Զի իւր տոհմային զազգականօք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 19. 20։ Խոր. ՟Բ. 64։ Կանոն.։)
in rank, in files, in line, by series.
· Calfa
Բազմութիւն հաւուց տեսի տողաբար, զի թռչին առաջնորդութեամբ ոմանց. (Փիլ. լիւս.։)
to thread, to string;
to arrange, to place or put in order, to classify;
to draw up, to range, to marshal, to array;
to write, to compose.
· Calfa
Բազմութեամբ բանիցս տողելոց։ Երկայն երկայն բանս գովութեան տողէ վասն նորա. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 12։)
cf. Տուգան;
damage, loss, disadvantage, prejudice, injury, wrong;
տուժիւք անձին, at one's expense;
փոխարինել տուժիցն, to indemnify, to recompense.
· Calfa
Բազում ինչ յընչից ի պատժոց տոյժս ծախեալ։ Ազատեալք ի պատուհասից տուժից եւ տուգանաց։ զտոյժս սպանութեան իւրեանց հատուցին մահուամբ։ Զորս ի նոցանէ բեաւ աւերումն եւ սասանումն աշխարհին, կրկին տուժիւք զնա նորոգել։ Զանվճար տանջանացն տոյժս։ տուժիւք լլկանաց։ Մեծ տոյժք են ոգւոյ. (Եւս. քր. ՟Ա։ Յճխ. ՟Զ։ Խոր. ՟Գ. 51։)
to torment, to harass, to vex, to ill-treat.
· Calfa
Իսկ նոր ձ. (Փիլ.) փոխանակ տոշկելոյ՝ մեկնաբար գրէ մաշել։
to burn, to set on fire, to fire.
· Calfa
Վառեցին զհուրն. իսկ իբրեւ իուրն տոչորեցաւ ուժգին։ Տոչորեցաւ հակառակութիւն։ Հուր տապախառն տենտոյ վառեալ տոչորէր ի նմա։ Լոյս ճրագացն եւ կանթեղացն բորբոքեալ տոչորէր։ Ահա այժմ նորահատ տոչորեցաւ բոց. (Եւս. պտմ. ՟Դ. 15։ ՟Բ. 40։ ՟Ա. 8։ Փարպ. Թէոդոր. մայրագ.։)
rope, cord, string, twine;
tie, band, bond, link;
— շան, leash.
· Calfa
Թաքուցեալ են յերկրի տոռունք նորա։ Վարակեսցին տոռամբ տնանկութեան։ Տոռունք մեղաց պատեցան զինեւ։ Ի տոռունս մեղաց իւրոց շաղի իւրաքանչիւր ոք։ Գնաց զկնի նորա ... իբրեւ զշուն տոռամբ։ Տոռն ընդ անձն ... ձեռակապօք. (Յոբ. ՟Ժ՟Ը. 10։ ՟Լ՟Զ. 8։ Սղ. ճժը. 61։ Առակ. ՟Ե. 22։ ՟Է. 22։ ՟Գ. Մակ. ՟Դ. 7։)
cf. Տառապանք.
· Calfa
Մինչ ի մեծութեան էր յոբ, բարեկամք նորա էին. եւ յաւուրս տուայտանացն այսպէս բարբառէին.
cf. Տառապեմ.
· Calfa
Մերկ իցեն ասէ, եւ կարօտեալ աւուրն պարենի, եւ նորին աղագաւ տուայտեալ շրջին։ Զի մի ասիցեն, թէ աստ ցանկ միայն տուայտիցիմք. (Սարգ. յկ. ՟Է։ Երզն. մտթ.։)
to pay a fine, to indemnify, to make amends, to recompense.
· Calfa
Զաշխարհս ամենայն շահեսցի, եւ զանձն իւրոյ տուժեսցի։ Որ ինչ իցէ մարդոյ, ընդ անձին իւրոյ տուժեսցի։ Զգազանաբեկ ես յանձնէ տուժէի։ Ինչ՝ զոր ոչ յափշտակեալն էր (իմ) տուժէի նոցա։ Զամենայն պատմուճան տուգանօք տուժեսցին։ Զխափանածոյ նորա եւ զբժշկութեանն տուժեսցի։ Տէր հորոյն տուժեսցի արծաթ։ Տուժելով տուժեսցի ցուլ ընդ ցլուն։ Տուժելով տուժեսցի.եւ այլն։
giver, donor.
· Calfa
Զարմանամք ընդ շնորհս պարգեւաց տըւչին. (Եւս. պտմ. ՟Ժ. 1։)
Տուիչ բարեաց։ Որ կենաց տուիչ է, եւ դարմանիչ։ Գեղեցկութեանն տուիչ ինքն է, եւ բարութեանն՝ զանիշխանութիւնն արար պատճառ։ Զտուիչ եւ զլցուցիչ ամենայն բարութեանց։ Տուիչ պարգեւաց է ինքնաբուն բարի։ Զտուիչ ն ամենայն շնորհաց. (Յճխ. Եզնիկ.։ Փարպ.։ Նար.։ Սարգ.։)
gift, donation;
collation;
tradition;
giving in, delivery, surrender;
— օրինաց, legislation, forming laws;
— եօթանասնից, the Septuagint.
· Calfa
Կենսաբեր տըւչութեանն շնորհելոյ։ Չի՛ք այլ ինչ իբր զտըւչութիւն շնորհացս այսմիկ եւ խաղաղութեան. (Ագաթ.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)
ՏՈՒՉՈՒԹԻՒՆ կամ ՏԸՒՉՈՒԹԻՆ. δόσις, ἕκδοσις , ἁπόδοσις, παράδοσις donatio, redditio, retributio, editio, expositio, traditio χορηγία erogatio, largitio. Տըւողութիւն. տըւումն. տուրք. շնորհ. պարգեւ. շնորհումն. ձիրք.
commerce, traffic, trade;
interchange, exchange;
conference, communication, correspondence, frequentation, society;
commercial, mercantile, trading;
— շնչոյ, respiration, breath;
— ամուսնութեանց, marriages, weddings;
դադարումն —ից, stagnation of business, of affairs;
ի յետին — շնչոյն, at the last moment or gasp;
— առնել, to trade, to traffic, to negotiate;
ի — գեղարդանցն ճայթիւն որոտման ելանէր, a sound as of thunder proceeded from the clash of the spears;
cf. Թեւակոխեմ.
· Calfa
Առ նմա լինելով նախարարքն՝ յանկշիցին խօսիւք, տուեւառիւք, խրախճանութեամբք։ Ցաւք իմ (մեղաց) նորոգեցաւ յիս, եւ ահա զայս ծանեաք ի տուրեւառից մարդկան (ի զրոյցս). (Խոր. ՟Գ. 55։ Լմբ. սղ.։)
merchant, trader;
տուրեւառիկք or —իկ փոփոխումն, շահաւետութիւն, վաճառք, commerce, trade;
ի —իկ վաճառս ընդ ուրուք բերիլ, to trade, to negotiate, to traffic.
· Calfa
Պարսից եւ մարաց զմիմեամբք ելանելով տուրեւառիկ փոխանորդութեամբ մինչեւ յաւուրս մեր. (Սարկ. պտմ. առ սամ.։)
to stamp, to mould, to cast, to model, to shape;
to print, to publish.
· Calfa
Հոգւովն տպագրեցաւ ի միտս նորա կազմած խորանին վկայութեան. (Լծ. ածաբ.։)
typography, impression, printing;
edition, impression.
· Calfa
Ըստ տպագրութեան օրինացն, այժմ պահպանութեամբ նոր օրինացս. (Լծ. ածաբ.։)
to form, to figure, to model;
to imprint, to print, to mark;
to grave, to engrave;
to inculcate, to impress.
· Calfa
Յորժամ նստէր արքայ նոր, նոյնժամայն փոխէին զդրամ գտեալ ի գանձս արքունի, զնորայն տպաւորեալ պատկեր. (Խոր. ՟Գ. 5։)
cf. Տռփանք.
· Calfa
Ի սիրտ նորա բորբոքէր հուր տռփութեանն ... Անկաւ խորհուրդ չար ի սիրտ կնոջ իմոյ՝ տռփութեան քո. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Է։)
cf. Տռփանք.
· Calfa
Ոչ էր կեանք նորա այլ ինչ, բայց տռփումն եւ գիութիւն։ Զտռփումն ցանկութեան ախտին նահանջեալ։ Տռփմամբ կերակուր կամեցաւ առնել. (Շ. ՟բ. պետ. ՟Ի։ Մագ. ՟Ձ՟Բ։ Մխ. առակ.։)
cf. Տրամաչափ.
· Calfa
Առաջնորդեսցէ բանին՝ տրամագիծս դասեալ ի ներքոյ. (Անյաղթ պերիարմ.։)
to dispose.
· Calfa
Զիղձս բաղձանաց վերին երանութեանն յոգի նորա տրամադրէր։ Տրամադրէ (գրով) յիւրում տրամաբանական մատենին. (Ճ. ՟Ա.։)
to specify.
· Calfa
Տեսակարարէ զհաւաքաբանութիւնն միջին սահմանս ( միջնորդ եզրն). (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
visual;
prophetic;
—ն, the eyes.
· Calfa
Ո՞րպէս կոչեցայց տեսանողական, մթացուցեալ զլոյսն՝ որ յիս։ Տեսանողականքն աչօք չունին պէտս առաջնորդի. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Ծ՟Թ։)
Հարեալ վիմաւ զբիբս աչաց նորա, եւ տեսանողականն կախէր զերեսօք նորա. (Գանձ.։)
vision, sight;
prophecy.
· Calfa
Վասն տեսանողութեանն նմանեցուցանէ զեղբօրորդին այծեման. զի յանասունս քան զայծեամն չիք տեսանօղ. վասն այնորիկ քրիստոսի տեսանողութեանն օրինակէ զնա. (Նար. երգ.։)
scenic, theatrical;
— յաղթութիւն, theatrocracy.
· Calfa
Երէկ էիր տեսարանական, այսօր երեւեսցիս տեսանօղ. (Ածաբ. նոր կիր.։)
to make oneself seen, to become visible, to be in sight, to appear;
to have an interview, a meeting.
· Calfa
Ի շուք շնորհի՝ զարդու անմարմնոցն տեսաւորեցաւ։ Կայսերական դիմաց ահագին տեսաւորեցաւ. (Նար. մծբ.։)
theory;
vision;
the eyes;
interview.
· Calfa
(Յապաշխարհելն դաւթի՝) մեծի խորհրդոյն տեսաւորութեան պահեցաւ ի նմա վիճակն եւ շնորհք անջնջելի. (Բրս. ապաշխ.։)
aspect;
appearance, look, sight, view;
air, mien, visage, image;
spectacle, representation;
vision, apparition, phantom, spectre, dream;
phenomenon;
contemplation;
theory, idea;
գեղեցիկ —, — գեղոյ, beauty, loveliness;
գեղեցիկ տեսլեամբ, handsome, beautiful, charming;
երկնային —, celestial vision;
— դիմաց, figure, physiognomy;
ի — ածել, to represent, to perform, to put upon the stage;
— լինել աշխարհի, to be made a spectacle unto the world;
— տեսանել, to have a vision;
արար տօն տեսլեան, խաղու, he held a festival with public games;
ի — ամենեցուն, before all men, or all eyes;
եղեւ բան տեառն առ աբրամ ի տեսլեան, God spoke in a dream to Abram;
տեսլեամբ բնութեան պարապեալ, given to the contemplation of nature;
— աչացն է հաւատարիմ եւ ոչ լուր ականջացն, hearing is believing but seeing has no fellow.
· Calfa
Զազիրք տեսլեամբ։ Գեղեցիկս տեսլեամբ։ Տեսիլ նորա իբրեւ զտեսիլ սառին։ Իբրեւ զտեսիլ որդւոց թագաւորի։ Աչք նորա իբրեւ զտեսիլ արուսեկի։ Եւ էր տեսիլ նորա իբրեւ զիփայլակն։ Իբրեւ զտեսիլ բորոտութեան ի մորթ մարմնոյ նորա։ Թխացան քան զածուխ տեսիլք իւրեանց։ Տեսիլ փառացն տեառն իբրեւ զհուր բորբոքեալ։ Եւ ոչ զտեսիլ նորա տեսէք։ Եղեւ տեսիլ երեսաց նորա այլակերպ։ Իջանել հոգւոյն սրբոյ մարմնաւոր տեսլեամբ իբրեւ զաղաւնի ի վերայ նորա։ Փափաքէ պատկերի մեռելոյ անշունչ տեսլեան։ Այնպէս անշքեսցի տեսիլ քո ի մարդկանէ.եւ այլն։
Ազնիւ երեսօք, եւ գեղեցիկ տեսլեամբ յոյժ։ Երեսք նորա եւ տեսիլ նորա ահագին յոյժ։ Տեսիլ արածին զնստագոյն։ Մի՛ ապականիցէք զտեսիլ մօրուաց ձերոց։ Տեսիլհ անուոցն իբրեւ զտեսիլ ական կարկեհանի. եւ այլն։
fond of seeing.
· Calfa
Մխիթարութիւն է տեսլասէր ոգւոյ։ Զտեսլասէրս ի զանզան նորահրաշ տեսութիւնս քաղաքաց. (Փիլ. լին.։ Պիտ.։)
visual;
contemplative, ascetic, intellectual.
· Calfa
առաւօտ՝ գործիական առաքինութիւնն, եւ երեկոյ՝ տեսողականն, որ է լրումն նորին։ Կուսանաց՝ քրքումք, տեսողականացն՝ արմաւենի. (Լմբ. սղ.։)
cf. Տեսանողութիւն;
theorem;
vision, visibility.
· Calfa
Արարիչն տեսողութիւն. եւ լսողութիւն շնորհաց մեզ։ Որ ունի ազատ զհայեցուածս տեսողութեան։ Երկար տեսողութիւն, անաչառատես ակն. (Սահմ. ՟Ա։ Լմբ. սղ.։ Նար. ՟Գ։)
sight, vision, look, view;
theory, plan, speculation;
visit;
contemplation, consideration;
idea, conception, knowledge, notion;
vision, dream;
prophecy;
ecstasy;
տեսութեան or դիտական ասպարէզ, field of view or vision;
համառօտ —, cursory view, short notice, sketch;
հասարակաբար տեսութիւն, at or with a single glance, in a summary way.
· Calfa
ՏԵՍՈՒԹԻՒՆ. Ցոյց. ապացոյց. Որ այնչափ տեսութիւն էին առեալ ի նորա զօրութենէն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18։)
cf. Տեսութիւն.
· Calfa
Լսումն առ տեսումն երկրորդիւք պատուեալ է։ Տեսումն նորա իբրեւ զտեսումն հրեշտակի. (Փիլ.։)
constant duration, permanence, stability, persistence;
constancy, perseverance.
· Calfa
Զկենդանական եւ զզգայական նորայն եբեր տեւակութիւն. (Անյաղթ բարձր.։)
to last, to persevere, to continue;
to endure, to support, to bear;
— ի մարմնի, to live, to subsist;
ժուժկալեալ տեւէր չարչարանաց, he patiently suffered the tortures.
· Calfa
Զքար՝ որ տեւօղ նիւթ է։ Ճանկդեղ իբրեւ զտեւօղ յամարայնի։ Եթէ տեւեսցեն մարդկայինքս մինչ ի ծագել փառաց նորա։ Ի ձեռն նոցա (առն՝ կնոջ) մահկանացուս տեւեսցէ բնութիւն. (Լմբ. իմ.։ Մխ. առակ.։ Երզն. մտթ.։)
Ցրտոյ եւ մերկութեան տեւէր։ Քաջաբար տանել եւ տեւելզ գնալոյն նորա։ Տեւել քրտանցն՝ որ յաղագս առաքինութեանցն։ Զիա՞րդ արդեօք կարէ մարմին մարդոյ տեւել ժուժկալել այսպիսի դժոխըմբեր քրձի. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 3։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 29։ Յհ. կթ.։)
Ոչ եւս ընդերկար տեւէին մեկուսանալ ի նմանէ։ Ոչ տեւէին ի գթոյ նորա. (Ոսկ. գծ.։)