Definitions containing the research նոր : 7447 results

Կոտորուած

cf. Կոտորած.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմահեղ արեան կոտորուած ի վերայ նորա հասուսցեն. (Յհ. կթ.։)


Կոտորումն, ման

s.

cf. Կոտորուած.

· Calfa

NBHL (2)

Ըզգոյժ կոտորման որդւոց նորա։ Ի կոտորմանն նոցա. (Խոր. ՟Բ. 34։ ՟Գ. 31։)

Ի վայր քամեալ մզէին յորովայնէ անտի կոտորումն աղեաց նորա. (Յհ. կթ.։)


Կորագլուխ

cf. Կորակոր;
— առնել, to humble, to abase, to humiliate, to overwhelm with shame;
— լինել, to hang one's head, to get confused, to humble oneself, to lose courage, to be ashamed, abashed, humiliated.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն գովիչք նորա կոր ի գլուխ առնէին զնա. յն. խոնարհեցուցանէին. (Ողբ. ՟Ա. 8։)


Կորակոր

adj. adv.

ashamed, confused, depressed, humbled, debased, humiliated;
with hanging head, humbly, full of shame, quite confused, abashed, ignominiously.

· Calfa

NBHL (1)

Կոր ի կոր եղեալ ամբարտաւանութիւն նորա. (Ճ. ՟Ա.։)


Կորանամ, ացայ

vn. fig.

to be bent, bow-ed, crooked, curved, to grow cambered, to stoop, to warp;
to fall in, to sink;
to bend the head, to bow down, to be humbled, depressed, confused, debased.

· Calfa

NBHL (1)

Յետս կոյս կորացան կրունկք ոտից նորա. (Եղիշ. ՟Է։)


Կորզեմ, եցի

va.

to snatch, to take away, to wrench, to wrest, to extort, to take by force, to ravish;
to deliver, to free, to disengage;
յանձն —, to win, to gain over.

· Calfa

NBHL (1)

Զաստուծոյ շնորհն ի մեզ կորզեսցուք. (Խոսր.։)


Կործանեմ, եցի

va.

to overturn, to subvert, to overthrow, to demolish, to destroy, to ruin;
to lay waste;
to extirpate, to exterminate;
յերկիր —, to fell to the earth, to throw, strike or dash to the ground;
— զպարիպս, to dismantle, to pull down;
— զոք ի հաւատոց, to pervert from the faith;
— զմիմեանս, to throw down, upset or destroy each other;
— զկեանս, to come to an untimely end;
խաղն կործանեաց զնա, gaming has been his ruin.

· Calfa

NBHL (2)

Կործանեցից ի խորխորատ զվէմս նորա. (Միք. ՟Ա. 6։)

Բարձրութիւն նորա ի սուգ կործանեցաւ. (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 42։)


Կորնչիմ, եայ

vn.

to be lost, to disappear;
to perish, to decay, to be destroyed;
to lose one's way, to lose oneself, to go astray, to err;
to go to ruin, to ruin oneself;
— սովամահ, to die of starvation, to be starved to death;
to be dying of hunger;
յիշատակ իմ, all memory of me was lost;
կորեաւ յոյս իմ, my hopes have vanished;
կորիր յերեսաց իմոց, get you gone, be gone.

· Calfa

NBHL (1)

Կորեան էշք։ Վասն իշոցն կորուսելոց։ Գինին հեղու, եւ տիւքն կորնչին։ Կորստեամբ կորնչիցիք յերկրէն։ Ես կորնչիմ անորդի կամ սովամահ։ Կորեաւ եգիպտոս։ Կորեան ի միջոյ ժողովրդենն։ Յիշատակ նորա կորիցէ յերկրէ։ Յոյս ամպարշտի կորիցէ։ Ասասցէ՞ թէ կորի՛ր։ Կորիցէ փախուստ յընթացողէ։ Կորնչիջիք։ Երթիցէ զհոտ կորուսելոյն։ Կեցուցանել զկորուսեալն.եւ այլն։


Կորովեմ, եցի

va. fig.

to take careful aim at, to hit the mark;
to obtain ones scope or end;
to weigh accurately or justly, to do justice.

· Calfa

NBHL (1)

Այնպէս տալ իրաւունս, որպէս թէ ընդ դատաւորն իսկ մտեալ (այսինքն փոխանոր կարգեալ) արդար զկշիռն կորովիցէ. յն. որպէս թէ զնորա կարգն ունելով. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)


Կորուստ, րստեան

s.

loss;
waste;
damage;
disadvantage;
misfortune;
perdition, ruin, destruction;
lost thing;
ի — մատնել, to perish, to be lost;
ի — մատնիլ, to lose, to cause to perish;
to kill;
անձամբ զանձն ի — մատնել, to cause one's own ruin;
ի — ընթանալ, to hasten to one's destruction;
լինել մերձ ի — or յափն կորստեան, to be upon the brink of ruin or destruction;
մեծամեծ —ս տուժել, to suffer heavy losses;
*կորստով վաճառել, to sell at a loss;
դիմէ ի — իւր, he hastens to his ruin.

· Calfa

NBHL (1)

Անուն նորա եբրայեցերէն աղբագոն (կամ աղրադոն), որ կոչի ի հայ բարբառ՝ կորուստ. (Յայտ. ՟Թ. 11.) այն է ըստ եբր. ապատտօն. որ է կորուստ, եւ կորուսիչ. իսկ ըմտ յն. որ է կորուսիչ։


Կուղբ, կղբոց

s.

beaver, castor.

· Calfa

NBHL (1)

Կղբու ձու, կամ կղբի ձուք, խունտուզ հայասի ասի։ Կղբու մորթի, որ է խունտուզն (այս ինքն մորթ նորա). (Բժշկարան.։)


Կուպպայ

s.

carter's smock, gabardine.

· Calfa

NBHL (1)

Արկեալ էր զիւրեաւ կուտտայք, եւ յամենայն հիւսս նորա կախեալ էր դդումս ինչ լի եւ դրոշմեալս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Կուսածին, ծնի

adj. s.

born of a virgin;
Holy Virgin.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նոր եւ կոյս գերեզմանին՝ յարեար մարմնով քո կուսածին. (Յիսուս որդի.։)


Կուսակալ, աց

s.

governor, prefect, pacha;
փոխանորդ —ի, lieutenant governor, sub-prefect.

· Calfa


Կուսան, աց

s.

virgin;
maid;
nun;
— լինել, to go into a nunnery, to take the veil.

· Calfa

NBHL (1)

Ծերն եւ տղայն, կուսանն եւ երիտասարդն։ Կուսանաց նոցա ոչ ողորմեցաւ։ Տարցին թագաւորի կուսանք զհետ նորա. եւ այլն. (Ողբ. Բ. 21. եւ 30։ Բ. Մնաց. ԼԶ. 17։ Սղ. ԽԴ. 15։ ՀԷ. 63։ Մտթ. ԻԷ. 1։)


Կուտեմ, եցի

va.

to amass, to collect, to heap up, to heap together, to pile.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նորա գլուխն կուտին բամբասնքն. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Կուրծք, կրծից

s.

breast, bosom, chest;
heart, mind;
ուշ ի կուրծս անկանել՝ առնել, to reflect well on, to recollect, to remember;
մօտ առ կուրծս, to be imminent, near to, to impend;
զձեռն ի վերայ կրծից հանգուցանել, to fold the arms in repose;
մաքրել զ—ծս, to expectorate, to spit.

· Calfa

NBHL (1)

Տալ գելոցս կրծից նորա, եւ արկանել առասանս ի կապատս կրծիցնգելարանաց. (Ագաթ.։)


Կոփեմ, եցի

va.

to cut, to hew, to carve, to sculpture;
to polish;
to coin;
to forge, to fabricate;
to beat, to hammer;
— զպատկեր, to carve an image.

· Calfa

NBHL (1)

Օ՛ծ զպարանոցդ քո, ես կոփեցից սրովն։ կոփեա՛ ուժով։ Կփեալ ուժգին՝ ետես զպատուական գլուխ նորա հատեալ։ Կոփեալ սրովն եսպան եւ զմիւս տղաձն. (Վրք. հց. ձ։)


Կռածոյ

adj.

cut, carved, sculptured;
laminated, forged;
engraved;
coined;
վարսք —ք, thick, curly hair.

· Calfa

NBHL (1)

Վարսք նորա կռածոյք՝ կամ եղեւնեայք. որպէս թէ կա՛մ կուռ եւ խիտ վարսք, եւ կամ որպէս զվարսաւոր եղեւնափայտից. (եբր. երեւի նշանակել գանգուր գռուզ)։


Կռէժ

cf. Կռէզ.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱԶԻ ԽԻԺ կամ ԽԷԺ կամ ԿՌԷԺ. τραγάκανθα (նոխազափուշ). tragacanthum, hyrcina spina, gummi adraganthum. Ձիւթ փշուտ բուսոյ գազի՝ յարմատոյ նորին ճեղքելոյ. քիթրա, քիթրէ։ (Բժշկարան.։ Գաղիան.։)


Կռփեմ, եցի

va. fig.

"cf. Կռուփս հանեմ;
" to vex, to plague, to use ill, to injure or affront contumeliously, to outrage;
— զաղքատս, to smite with the fist of wickedness;
to trample the poor under foot, to oppress.

· Calfa

NBHL (1)

Զկոյրս ոչ կռփեմք, այլ առաջնորդեմք. (Դիոն. թղթ. ՟Ը։)


Կռփումն, ման

s.

cf. Կռփանք.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարմնոյս խայթ դնէ, եւ զնորայն կռփումն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ի՟Գ։)


Կսկծեցուցանեմ, ուցի

va. fig.

to smart, to make smart, to cause pain;
to peck at, to bite, to taunt, to scoff;
— զսիրտ, to break a persons heart, to grieve most deeply, to wound, to rend, to harrow;
— զոք բանիւք, to nettle, to sting, to pique one with taunting or satirical words.

· Calfa

NBHL (1)

Օծ շուրջ զաչօքն զլեղիդ, եւ նա կսկծեցուսցէ, եւ հանցէ զլուսնն յաչաց նորա. (Տոբ. ՟Ժ՟Ա. 8։)


Կտակագրեմ, եցի

vn.

to make one's will.

· Calfa

NBHL (1)

Որ կտակագրէ, շնորհէ նոցա զխորհուրդն. (Մխ. դտ.։)


Կտուած

s.

keel.

· Calfa

NBHL (1)

τρόπις carina, ima navis pars եւ principium. Կտելն եւ կրկտելն. որպէս սկզբնաւորութիւն կառուցանելոյ զնաւ, կամ ոտնափայտ նորին.


Կտտամահ

adj.

putting to death cruelly, barbarously;
torturing, excruciating;
— սպանանել՝ սատակել, to kill in a cruel manner, to kill with tortures.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն այնորիկ զնա կտտամահ սպանեցեն. (Ագաթ.։)


Կտրատեմ, եցի

va.

to cut up, to cut or tear in pieces

· Calfa

NBHL (1)

Զմարմինդ քո մաշեալ, եւ յօշյօշ կտրատեալ։ Կտրատեցան ամենայն մարմինք նորա. (Ճ. ՟Ա.։)


Կտրեմ, եցի

va.

to cut, to cut off, to lop, to cut down;
to divide, to separate;
to take away, to discontinue, to retrench;
to shear sheep;
to cut hair;
to castrate, to geld;
— ընդ մէջ or յերկուս, to divide in halves;
— ի չորս մասունս, to cut in quarters, to quarter;
— զանդամս մարմնոյ, to cut off, to amputate, to maim, to mutilate.

· Calfa

NBHL (1)

Կտրելզոտս նորա սրով։ Ի բաց կտրել զսրունս. (Խոր. ՟Բ. 31։)


Կտրօն, ի

s. geom.

cut, cropping, part cut off, cutting, chip, splinter;
''coupon'', dividend-warrant;
abscissa.

· Calfa

NBHL (2)

Կտրօն նորա տարաժամ հարցցի. (Յոբ. ՟Ժ՟Ե. 32։)

Զկտրօն նորա՝ այսինքն է զհունձս՝ (իմա՛ զհնձումն) տարաժամու ասէ. (Իսիւք. անդ։)


Կրակատուն, տանց

s.

fire-temple.

· Calfa

NBHL (1)

Զկրակատունսն այրէին։ Աւերեալ էր նորա զկրակատունսն այրէին։ Աւերեալ էր նորա զկակատուն մի։ Մտի ի կրակատունն ձեր. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Է. ՟Ը։)


Կրակարան, աց

s.

fire-place, hearth, heart-stone;
brazier, chafing-dish or chafing-pan;
stove, furnace;
chimney;
fire-temple.

· Calfa

NBHL (1)

πυρεία, πυρία igniarium, receptaculum ignis, acerva, focus. Անօթ ընդունարան կրակի. վառարան, եւ կասկարայ նորա. կրակի աման. մանղալ.


Կրեմ, եցի

va. fig.

to bear, to carry;
to convey, to transport;
to carry, to wear, to have on;
to hear, to sustain, to support, to endure, to suffer, to undergo;
— դժնդակս, to be pained, grieved, to suffer cruelly, to support ill treatment, to be very ill used, to be treated severely;
— զպատուհաս յանցանաց, to pay dear for, to smart for, to bear the consequences, to suffer the punishment of one's crime;
— զծանրութիւն գործոց, to bear the burden of affairs;
— անուն գեղեցիկ, to hear a distinguished name, to be renowned;
զամօթ —, to remain confused;
ընդ կրելոյն, in name only.

· Calfa

NBHL (1)

Կրել զաշխատութիւն, զժողովուրդն զտապանակ, զեփուդ, զենս ի ձեռին, զաւար բանակին. նախատինս զազգաց. զօրենս ի լեզուի, զիրաւագիտութիւն ի շրթունս։ Երանի որովայնին՝ որ կերացն զքեզ։ Որ կրէ զամենայն բանիւ զօրութիւն իւրոյ։ Կրել զանուն իմ առաջի հեթանոսաց։ Կրեսցէ դատաստան։ Ի հոգւոյն սուրբ կրեալք՝ խօսեցան մարդիկ յաստուծոյ։ Տրտմութիւն կամ ամօթ կամ զաւս եւ անարգանս կրել։ Կրեա՛ զամպարշտութիւն քո։ Չէ՛ որ կրեաց զբարկութիւն նորա. եւ այլն։


Կրթարան, աց

s.

gymnasium.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ոտս սրբոյն մաշտոցի՝ նորին հրահանգեալ կրթարանի ուսումնասիրութեանն վարժիւք. (Արծր. ՟Դ. 8։)


Կրթութիւն, ութեան

s.

exercise, practice discipline, instruction;
հոգեւոր —, spiritual exercises;
— մարմնոյ, gymnastics.

· Calfa

NBHL (2)

Մարմնոյ կրթութիւն առ սակաւ ինչ օգտակար է։ Ի կրթութեան խօսից նոր հանճար. (՟Ա. Տիմ. ՟Դ. 8։ Իմ. ՟Ը. 18։)

Ի ձեռն հանապազորդ կրթութեանցն միայնամարտութեամբն։ Արիստոտէլի կրթութեամբքն հրահանգեալ։ Բանական կրթութեանց։ Ի տղայականն տիս կրթութեամբ վարեցեալ՝ զբանական ստանայ շնորհ. (Պիտ.։)


Նեարդապատ

adj.

fibrous, stringy, muscular, brawny;
ligamentous;
tendinous, sinewy.

· Calfa

NBHL (1)

Խորտակեցից զբազուկս նորա հզօրս նեարդապատս եւ աճառապատս. (Եզեկ. ՟Լ. 22։)


Նեարդատեսակ

adj.

cartilaginous.

· Calfa

NBHL (1)

Նեարդատեսակքն նոցա սեռքն։ Եւ յայսցանէ մանաւանդ նեարդատեսակքն։ Ի խոշոր շնչերակացն նեարդատեսակքն՝ ձայնին գործարանք. (իսկ մզնատեսակքն նորա կապք՝ տուրեւառի շնչոյն։ Շարակացեալ ի յերիցն ի մեծաց նեարդատեսակաց (յն. նեարդից). Նիւս. բն. ՟Ժ. ՟Ժ՟Դ. ՟Ի՟Է։)


Նեխեմ, եցի

va.

to putrefy, to corrupt, to rot.

· Calfa

NBHL (2)

Ողկոյզ որ ի հող կացցէ, արագ նեխէ զնա։ Փտէ եւ նեխէ զամենայն անդամս նորա. (Վրք. հց. ՟Թ. ՟Ժ՟Դ։)

Տարր հողոյդ, որ զմարմինս եւ զյօդս ապականել եւ նեխել սովորիւր, զնեխեալն եւ զապականեալն կանգնելով՝ նորոգել սկսաւ. (Ճ. ՟Գ.։)


Նեխիմ, եցայ

vn.

to become putrid, to be corrupted, spoiled, rotten, stinking.

· Calfa

NBHL (2)

Նեխեսցին մարմինք նորա։ Զթաղումն իշոյ թաղեսցի, նեխեալ ընկեսցի արտաքոյ դրանն Երուսաղէմի։ Պտուղ նորա նեխեսցի։ Նեխեցան եւ փտեցան վէրքիմ։ Նեխեսցի գետ ... նեխեցաւ գետն կամ երկիրն։ Եռաց ի նմա որդն, եւ նեխեցաւ.եւ այլն։

Նեխեցաւ դի նորա. (Խոր. ՟Ա. 14։)


Նեխութիւն, ութեան

s.

cf. Նեխ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նեխութենէ նորա ելցէ շառաւիղ իւր. (Յոբ. ՟Ը. 16։)


Նեխումն, ման

s.

cf. Նեխ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նեխութենէ նորա ելցէ շառաւիղ իւր. (Յոբ. ՟Ը. 16։)


Նեղասրտութիւն, ութեան

s.

impatience, ill-temper, intolerance, vexatiou, irritation, exasperation, bursts or fits of passion or rage.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սաստկապէս սրտմտութենէն շարժումնն՝ նեղասրտութիւն անուանի։ Զսաստն մի՛ նեղասրտութեամբ մեղուցելոցն առաջնորդն ի վերայ ածցէ. (Բրս. հց.։)


Նեղեմ, եցի

va.

to narrow. to make narrow, to contract, to straighten, to restrain, to tie down, to press, to constrain;
to give trouble, to disquiet, to incommode, to inconvenience, to importune, to annoy, to trouble, to torment, to harass, to infest, to plague, to molest, to maltreat, to oppress;
զոք ամբոխին, to crowd, to oppress, to press, to squeeze;
ժողովուրդքն նեղէին զնա, he was oppressed by the throng;
էշն նեղեաց զինքն ընդ որմն, the ass thrust herself unto the wall.

· Calfa

NBHL (1)

Երկինք նեղի տանել զմեծութիւն նորա, եւ դուստր աղքատաց տարեալ է զնա ի ծոց իւր. (Եփր. ի ծն. քրիստոսի.։)


Նեղութիւն, ութեան

s.

want of width or amplitude, narrowness, straightness;
care, trouble, tribulation, grief, sorrow, affliction, inquietude, displeasure;
fatigue, weariness;
importunity, incommodiousness, annoyance, tedium;
torment, worry, vexation, oppression.

· Calfa

NBHL (1)

Լուաւ ինձ յաւուր նեղութեան։ Արհամարեցաք զնեղութիւն ոգւոց նորա, յորժամ աղաչէրն զմեզ, եւ ոչ լուաք նմա. վասն այնորիկ եկն ի վերայ մեր այս նեղութիւն։ Ի նեղութեան իմում ես առ տէր կարդացի։ Նեղութիւնք եւ վիշտք գտին զիս. եւ այլն։


Նենգագործ

adj.

cf. Նենգաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նորա սատակել՝ ժողովէին նորին նենգագործքն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Նենգապատիր

adj.

insidious, artful, deceitfull.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նենգապատիր միտս բերեալ։ Խոնարհեալ ի նենգապատիր բարբաջանս ոմանց։ Իրազգած իսկ լեալ նորա նենգապատիր արբանեկութեան չարի. (Յհ. կթ.։)


Նենգաւոր, աց

adj.

fraudulent, cunning, wily, sly, insidious;
gloomy, sullen, saturnine;
treacherous, disloyal, perfidious, felonious;
roguish, swindling.

· Calfa

NBHL (1)

Շարժեա՛ տէր զկամակոր խորհուրդս նենգաւորին (սատանայի կամ գործակցի նորա). (Եղիշ. ՟Բ։)


Նենգեմ, եցի

va.

to defraud, to deceive, to cheat, to dupe, to cozen, to trick, to gull, to swindle;
to circumvent;
to betray.

· Calfa

NBHL (1)

Նենգեցին զձեզ փոգորաւ։ Նենգել Զարդարն։ Ի նենգել զծառայս իւր։ Մի՛ նենգեսցուք զբանն աստուծոյ։ Նենգեաց առաջի նորա.եւ այլն։


Նենգիչ, չի, չաց

adj.

knavish, roguish, cheating, crafty;
falsifying, forging;
stealing.

· Calfa

NBHL (1)

Չառնուլ վրէժս ի նենգչաց հօր նորա եւ եղբարց. (Սամ. երէց.։)


Նենգութիւն, ութեան

s.

fraud, trick, artifice, craftiness, slyness, cheating;
duplicity, deception, trickery, knavery;
disloyalty, perfidy, felony, treason;
swindling, roguery.

· Calfa

NBHL (1)

Եկն եղբայր քո նենգութեամբ, եւ առ զօրհնութիւնս քո։ Պատասխան ետուն նենգութեամբ, եւ առ զօրհնութիւնս քո։ Պատասխանի ետուն նենգութեամբ։ Նենգութեամբ կալցին զՅիսուս, եւ սպանցեն։ Ամենայն բարեկամ նենգութեամբ գնայ։ Որովայան նորա կրեսցէ զնենգութիւն։ Շրթունք քո մի՛ խօսեսցի զնենգութիւն։ Զնենգութիւն զօրհանապազ խորհեցան։ Առաջնորդք են ամպարիշտք նենգութեանց։ Յայտնեցաւ սօղոսի նենգութիւնն նոցա։ Ի նենգութեանց հրէից։ ԱԶգ եղեւ ինձ նենգութեան յայրդ լինելոյ ի նոցանէ.եւ այլն։


Նեստորական, ի, աց

adj. s. Nestorian.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԵՍՏՈՐԱԿԱՆ ՆԵՍՏՈՐԱՅԻՆ. Սեպհական նեստորի. եւ աղանդոյ նորա. կամ ՟Գ. Հետեւօղ նեստորի. որ եւ ՆԵՍՏՈՐԻԱՆՈՍ։ (Պտմ. պէսպէս։ Յայսմաւ.։ Ոսկիփոր.։ Խոսրովիկ. եւ այլն։)