drawing a bow;
serving to launch an arrow;
cf. Նետընկէց;
— առնել, լինել, to shoot, to let fly an arrow, to draw a bow, cf. Նետահարեմ.
· Calfa
Հրամայեաց նետաձիգ առնել զնա։ Ինքեանք զինքեանս նետաձիգ առնէին միշտ բանիւք իւրեանց։ Զբազումս նետաձիգ առնէր բանսարկուն ի գեղ նորա։ Դեւք նետաձիգ առնեն ի միտս քո զչար եւ զանսուրբ մտածութիւնս. (Տէր Իսրայէլ. յուլ. ՟Ժ՟Բ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 20։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
cf. Ձգեմ.
· Calfa
Ոմն բարկացեալ վասն ոչ ունելոյն յաջողումն ի խաղն՝ նետեաց ընդդէմ երկնից՝ իբր թէ կամելով վրէժ առնուլ յաստուծոյ. եւ ի միւսում աւուրն ընդ նստելն ի խաղալ՝ նոյն նետն ուժգնակի յարձակմամբ եւ արիւնաթաթաւ անկաւ առաջի նորա եւ ցցեցաւ ի վերայ զհայրն (զմեռեալ) կապել ի սիւն, եւ նետաձիգ լինել ի նա որդւոցն . . . երկուքն նետաձիգ եղեն, եւ երրորդն յոյժ բարկացաւ ընդդէմ նոցա, եւ ոչ բնաւ կամեցաւ նետել ի հայրն. (անդ։)
introduction.
· Calfa
Զբացադրութիւն հին զատկին, զներածութիւն նորոյ զատկիս. (Կամրջ.։)
to withdraw or seclude oneself from the world, to give oneself up to a spiritual life.
· Calfa
cf. ՆԷ. զի է սեռականն այդր անպէտ դերանուան (իբր, Նա նորա, յիգական)։
living retired, solitary, secluded;
devoted, spiritual;
contemplative.
· Calfa
Տեառն Գրիգորի ներանձնաւոր քահանայից, եւ հոգեշնորհ վարդապետի. (Վերնագր. Նար. երգ.։)
sole of the foot;
— կօշկաց, sole;
— գուրպայից, foot.
· Calfa
Բերել երկաթիս, եւ վարել ընդ ներբանս ոտից նորա։ Հողաթափքն՝ երկայն եւ ստուարասուր բեւեռօք իբրու թէ թափանցիկ լինէին ընդ ներբանս ստից նորա։ Հանդերձեալ լինէին ներբանք երկու ոտիցն. (Ագաթ.։ Ճ. ՟Ա.։ Վրք. հց. ՟Դ։)
Ընդ ներբանս կօշկի նորա. (Եփր. օրին.։)
Զոտսն նորա պնդեաց ի կոճեղ, ի փայտն զոր ներբան (կամ ներբոն) անուանէին. (Ոսկ. գծ.։)
s. pl. praises, eulogies, panegyrics.
· Calfa
Տօնից սրբոց՝ որ կատարի, նոր դրուատէ ներբողանի. (Լմբ. ի շ.։)
internal, interior, inward;
innate, natural.
· Calfa
Անեղն, անմահն, եւ որքան այլ ինչ են այսպիսիք՝ ըստ բնութեանն ներգոյք՝ յաստուած։ Կոչէ եւ ձեռն՝, վասն ներգոյին ի նմա ամենագործ զօրութեան։ Ի ներգոյէն բարեփառութենէ նորա։ Ի ներգոյէդ ի ձեզ բարեփառութենէդ։ Ներգոյին ի նմա ի վերայ ամենեցունց գերակայութեանն։ Գիտեմ զներգոյիդ ի ձեզ հաւատոյ անշարժութիւն. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ.։)
active;
— բայ, active verb;
— քուէ, active voice;
— շնորհք, effective grace.
· Calfa
cooperative.
· Calfa
Ասէ երանելին աթանաս, նորա է մարմին ներգործակից աստուածութեանն գործոց. (Սիւն. առ գերմ.։)
activity, energy, force, virtue;
influence, operation;
act, deed, work;
— հաւատոյ, act of faith.
· Calfa
Աստուծոյ ներգործութիւնն՝ ի տկար նիւթոյ ցուցանէ զնորա տկարութիւնն. (Ագաթ.։)
harmonically, harmoniously.
· Calfa
Որպէս ի պարի՝՝ զանազան ձայնիւք սրագունիւք եւ ծանրագունիւք ի մի յօդաւորութիւն ներդաշնակապէս խառնելով։ Օրէնք մեր մի է՝ աստուած. եւ նորին առաջնորդելովն՝ ներդաշնակապէս ընդ նմին ամենայն տնօրինեալ լինի աշխարհ. (Արիստ. աշխ.։)
to grant pardon for a fault, to pardon, to excuse, to forgive, to be indulgent;
to permit, to allow;
to tolerate, to endure, to suffer, to support;
ներեցէք, beg pardon;
pardon me;
զայս ասեմ ներելով, I speak this by permission.
· Calfa
Ի կռուին հրեշտակն ներէր յակոբայ, եւ ոչ եթէ նորա ինչ զօրութիւն ժուժկալէր. (Կիւրղ. ծն.։)
եւ ն. ἁνίημι, ἑπιχωρέω, συγχωρέω locum do, cedo, concedo, permitto, dimitto, missum facio, indulgeo, veniam do եւ այլն. (ի Ներ, թ. եէր. այսինքն տեղի) Տեղի տալ. թոյլ տալ. թողուլ. թողացուցանել. անտես առնել՝ շնորհել՝ քաւել զյանցանս. զիջանել. անսալ. խնայել. թո՛ղ տալ, աչք խփել.
to dye, to colour, to tinge;
— ի կարմիր, to give a red dye to, to dye red.
· Calfa
Սաստկացեալ աղտով եներկ (կամ էներկ) զիս։ Ի ցօղոյ երկնից մարմին նորա ներկաւ (կամ ներկեաւ)։ Արկեալ զիւրեւ հանդերձ ներկեալ արեամբ։ Մորթս խոյոց կարմիր ներկեալ։ Խոյրս ներկեալս.եւ այլն։
cf. Ներկանեմ;
տալ ի ներկել, to give out to be dyed.
· Calfa
Հարք նորա կերպասս ներկանէին օտար արեամբ. եւ նա զգեստ ոգւոցն ներկեաց արեամբ մարմնոյ. (Ճ. ՟Բ.։)
dye, colour;
stain.
· Calfa
βαφή immersio, tinctura, color, macula. Ներկելն, իլն. թաթաւումն. եւ Ներկն առեալ. գոյն. նորօտ. սնգոյր. բիծ. արատ. աղտ.
cf. Ներմարմնութիւն.
· Calfa
Զմարմնաւորութիւնն եւ զներմարդութիւնն ընկալեալ համագոյ մեր։ Ըստ այնմ իմասցիս եւ զաստուած բանն ի ներմարդութիւնս։ Անորիշ ի ներմարդութենէն։ Ճշմարիտ ներմարդութեամբն մանուկ էմմանուէլ։ Զներմարդութեան տնօրէնութիւն. (Ճ. ՟Գ.։ Բրս. ղկ.։ Թէոդոր. խչ.։ Զքր. կթ.։ Գր. հր.։)
indulgence;
pardon, remission, mercy, pity;
ներողութեամբ, indulgently.
· Calfa
Ներողութեան արժանի յարդարն դատաւորէ։ Որպէս եւ ի յոբ պատմի, աստուածային ներողութեամբն զանասունս նորա հրձիգ արարեալ. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. յայտն.։)
cf. Ներումն.
· Calfa
Հեշտութեանցն առանց բանին ներութիւնս առնիցէ (այսինքն շնորհիցէ) ... որոյ ներութիւն ունելով՝ ամենայն ոք ի բաց փախչելոյ ոչ եւ մի ունիցի հնար. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)
pardon;
— խնդրել, to beg pardon or forgiveness, to apologize.
· Calfa
Կէտ աւարտեալ հոգին սուրբ. ն՝երումն (այսինքն յորում, որով, կամ ըստ որում) աւարտէ զեկեղեցի սուրբ՝ հրաշափառագոյն կոչմամբ եւ եօթնարփետն շնորհօք. (Քեր. քերթ.։ (Այսոքիկ եդան առ իմանալոյ, եւ ոչ հետեւօղ լինելոյ)։)
in, within, inside;
cf. Ներքս.
· Calfa
Ի ներս անկեալ թշնամութիւնս։ Էած ի ներս զնոր աւանդութեանցն գիւտս։ Այն՝ որ երկրորդ կամօք աստուծոյ եմուտ ի ներս. (Լմբ. ատ. Լմբ. սղ. Լմբ. ովս.։)
cf. Ներտրամադրեալ.
· Calfa
Զներտրամադրեալ բնութիւն բանիս հոգւով քո խառնեա՛. զարտաբերեալս յօգուտ լսողաց շնորհօք քո ներկեա՛. (Մխ. աղօթ.։)
inward, innate, inborn;
— բան, idea, thought, conceit.
· Calfa
Զներտրամադրեալ բնութիւն բանիս հոգւով քո խառնեա՛. զարտաբերեալս յօգուտ լսողաց շնորհօք քո ներկեա՛. (Մխ. աղօթ.։)
interior, internal, inner;
intestine;
intrinsic;
intimate, cordial;
underground, subterranean;
— անկիւն, internal angle.
· Calfa
Զներքինն առնել դարձեալ վերին, եւ ըզվերինն առնել ստորին։ Խոնարհեցո՛ զմիտս իմ ներքին, զի բարձրացայց շնորհիւ քոյին (որ հայի եւ ի նշ. (ա). Յիսուս որդի.։)
under, nether, lower;
prep. adv. —, ի —, under, below, beneath;
in, within, through, inwardly, inside;
ի — արկանել, to subdue;
ի — կացեալ, անկեալ, subject, submissive, dependent, cf. Հպատակ;
պատել ի —, to line, to cover on the inside;
—ք, the inside, interior.
· Calfa
Ի ներքոյ կողմանէ նորա արար զղարիբն։ Հանդէպ վակասին ի ներքոյ կողմանէ։ Առանցք էին ի ներքոյ կողմանէ, եւ այլն։ Կարգեցաք ի ներքոյս. (Ճ. ՟Գ.։)
Ներքոյ վարագուրին մնայ սուրբ եւ անարատ։ Ամրացեալք ներքոյ պահոցն։ Ներքոյ խնամոց նորա կարգէ. (Յճխ. ՟Զ. ՟Թ. ՟Ժ՟Ա։)
Ի ներքոյ հաստատութեանն։ Ի ներքոյ երկնից։ Ի ներքոյ թզենւոյն։ Ի ներքոյ կաթսային այրեսջիք։ Նեցուկ ի ներքոյ նորա։ Ի ներքոյ քո մէցս տարածեսցեն, եւ ի վերայ քո որդն յարկցի.եւ այլն։
Խոնարհեցուսցուք զպարանոցս մեր ի ներքոյ քաղցր լծոյն քրիստոսի, եւ զթիկունս մեր ի ներքոյ թեթեւ բեռանցննորա. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։)
internally, inwardly;
below, beneath;
inside, within, inwardly;
from beneath, from below.
· Calfa
Ի ներքուստ տայցէ պատասխանի։ Ի ներքուստ ի սրտէ մարդկան խորհուրդք չարութեան ելանեն։ Շինեաց զորմս տանն ի ներքուստ յեղեւնափայտից։ Բերան նորա ի ներքուստ.եւ այլն։
in, into, inside;
մտանել ի —, to go in, to enter;
ընկալաւ զնա ի —, he took him in, he received him;
եդաք ի — ի սենեակն, we placed it in the room.
· Calfa
Զներքսածեալն նորա զսերմն բարւոյ ո՛չ պտղաբերէ. (ա՛յլ ձ. զներգործեալն) (Շ. հրեշտ.։)
introduction.
· Calfa
Եսայի յայտնի իսկ ասէ զհեթանոսաց զներքսածութիւն շնորհօք. (Ոսկ. հռ.։)
stay, staff, prop;
sustainer, support, upholder, buttress;
—ս արկանել, to prop, to stay, to support;
— ամրութեան լինել ումեք, to be a support of, to uphold, to sustain, to protect;
— կալ հաւատոց, to support religion, to be a supporter of religion;
cf. Յենարան.
· Calfa
արար զծովն ձուլածոյ, եւ նեցուկ ի ներքոյ նորա. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 23։)
Զճրագարանսն, եւ զբազմակալս նորա, եւ զնեցուկսն. (Ել. ՟Ի՟Ե. 38։) տունկս գօսացեալ, նեցուկս խորտակեալ։ Հարցես մխեսցես զայս նեցուկ հրաշից ի սիրտս եւ այլն. (Նար. ՟Կ՟Ե. ՟Ղ՟Բ։)
anathema, excommunication, malediction, curse;
imprecation, execration;
լինել ի —ս, to become anathema, to be a subject of execration;
առնել զոք ի —ս, տալ զոք ի —ս, to subject a person to execration;
ընդ —իւք կապիլ or անկանիլ, to be excommunicated or execrated;
—ս արձակել, —ս ի վերայ կարդալ, to anathematize, to curse;
—ս ի հետ արկանել or զկնի արձակել, to load with cursing, to curse, to execrate, to imprecate;
to excommunicate.
· Calfa
Ջուրն յանդիմանութեան նզովին այնորիկ։ Նզովիդ արդորիկ։ Նզովիս այսորիկ. (Թուոց. ՟Ե. 18=27։)
Նզովեաց զնա, եւ զքաղաքս նորա. եւ կոչեաց զանուն տեղւոյն այնորիկ նզովս (լս. յորմա)։ Լինիցիս ի նզովս։ Զգո՛յշ լինիջիք ի նզովիցն։ Առնուցուք ինչ ի նզովից անտի, եւ առնիցէք զբանակ որդւոցդ իսրայէլի ի նզովս։ Նզովիւք նզովեցաք զանձինս։ Նզով լինել ի քրիստոսէ. եւ այլն։
Քաւեալ լիցիս ի նզովից աստի իմոց։ Տացէ զքեզ տէր ի նզովս եւ յերդումն։ Յանցանել ձեզ զուխտիւ տեառն աստուծոյ ձերոյ, եւ զնզովիւք նորա։ նզովք կերիցեն զերկիր. եւ այլն։
anathema;
excommunicated.
· Calfa
Յետ նզովածոյ անտի ձախողակի շառափնատ կապարճս դարձուցեալ։ Վասն նզովածին՝ որ ի վրանի նորա թաղեալ կայր. (Եփր. յես.։)
to anathematize, to excommunicate;
to curse, to condemn;
to execrate, to imprecate.
· Calfa
Նզովելով նզովեսջիք զնա։ Նզովեցին զնա, եւ սատակեցին զնա։ Եղիցի նզովեալ (ինքն), եւ ամենայն ստացուածք նորա. եւ ինքն ի բաց եղիցի յեկեղեցւոյ ժողովրդոցն իսրայէլի։ Սկսաւ նզովել (զանձն), եւ երդնուլ. իմա՛ ասելով, օ՛ն, եւ օ՛ն արասցէ ինձ աստուած, եւ այլն։
she, her.
· Calfa
դերանուն Դերանուն անսովոր՝ հելլենաբանութեամբ, որպէս իգական՝ Նա, նորա. յարմարեալ ըստ յն. ἑκείνη, αὑτή illa, ipsa. cf. ՍԷ, սերա.
fellow-soldier, comrade;
ally, confederate;
allied, leagued, confederate.
· Calfa
Գրել ձեզ զմեզ նիզակակիցս եւ բարեկամս։ Նիզակակից բարեկամք։ Բարեկամք նիզակակիցք։ Թիկունք եւ նիզակակիցք։ Պատրաստել զէն, զի լիցի նա նիզակակից նորա։ Նիզակակից զերկնաւորն ողորմութեամբ իւրով յանձինս ընկալեալ.եւ այլն։
sign, mark;
spot, speckle;
point;
այս —, այն —, such a one, such;
so and so;
յայս — աւուր, in such a day;
բանից նիշ, cf. Նշանաբան.
· Calfa
Նիշ նշանակի իմն ի վերայ նորա։ Ասէ գաւազան, ի նիշ նշանի խաչին տեառն մերոյ երեւեալ լինի յերկինս։ Տեսանեն յերկինս զնիշ նշանի խաչի նորա. (Եփր. ծն. եւ Եփր. համաբ. աւետար.։)
to render drowsy or sleepy, to send to sleep;
— յորորանի, to lull or rock t sleep.
· Calfa
Մի՛ նիրհեր զլուսանորոգ ակդ նկատող. (Բենիկ.։)
cf. Նիրհ.
· Calfa
Գլխածանրեալս, եւ ցնորիւք թմբրութեանն բանդագուշեալս, լքանելով յանվայելուչ նիրհումն. (Պիտ.։)
to push with force, to drive or thrust in, to fix.
· Calfa
Էառ նա ցուպ մի մեծ, եւ եհար նխոթ (կամ նըխո՛թ) զորովայն եւ զդանձակ նորա, եւ անդէն սատակեաց. (Եւս. պտմ. ՟Ղ. 46։)
roll, manchet;
քանի՞ —աց ունիք, how many loaves have you?.
· Calfa
Նկանքն իբրեւ ամուլք եւ անորդիք աճեցին օրհնութեամբք նորա. (Եփր. համաբ.։)
cf. Նկատումն.
· Calfa
Եթէ ախորժելով եւ նկատմամբ է։ Յաղագս նորա լինել նկատմանն, եւ այլն. (Կիւրղ. գանձ.։)
observation, contemplation;
regard, consideration.
· Calfa
Եթէ ախորժելով եւ նկատմամբ է։ Յաղագս նորա լինել նկատմանն, եւ այլն. (Կիւրղ. գանձ.։)
description;
picture, painting;
representation, likeness, portrait;
delineation, design, plan, model, form;
style;
text;
cf. Նկարագիծ;
painted;
described;
պատկերակերպ —, portrait, likeness;
— բնութեան, the picture of nature;
ըստ —գրին, literally;
մեկնել ըստ —գրին, to explain literally.
· Calfa
Որ է լոյս փառաց, եւ նկարագիր էութեան նորա. (Եբր. ՟Ա. 3։)
Լի՛ց քոյին շնորհօք զայս նկարագիրս (զպատկեր քո նկարեալ). (Շ. տաղ.։)
representative;
descriptive;
picturesque;
characteristic;
literal;
— իմաստիւք, literally.
· Calfa
առ ամենայն հասակ՝ այս պատուէր նկարագրական նորոգ մատենի ողբոց նուագի. (Նար. ՟Գ. իբր օրինականական կամ ստորագրական։)
to paint, to represent;
to portray, to depict, to paint, to describe, to give a description of;
to characterize.
· Calfa
Նկարագրեաց իբր զտարացոյց գեղոյ պատկերի ձեւոյ տեսակի զնմանութիւն նորին ի յանձին։ Նկարագրեա՛ հոգւով քո բարձրեալ ի նորոգումն անեղծանելի։ Որ զօրինակն նկարագրէր տէրունական տնտեսութեանն. (Նար. խչ. եւ ՟Ի՟Զ. կ. ուր եւ ՟Ծ. ասի, նկարագրեր, իբր նկարագրեցեր։)
painting, representation, portrait, image, figure, delineation, sketch;
description;
hypotyposis, imagery.
· Calfa
Համբաւ նորա ելից զքաղաքն յաղագս առաքինութեանն, այլեւ մարմնոյն նկարագրութեան. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Որովք ցուցայց տպաւորութիւն նկարագրութեան անեղծին շնորհի՝ անձամբ ինձէն յոգի մահացեալ. (Նար. ՟Ի՟Ա։)