Definitions containing the research նոր : 7447 results

Ոսպնեայ

adj.

lentile, of lentiles, made or prepared with lentiles;
cf. Թան;
cf. Շիկաթան;
—ք, lentiles;
pulse.

· Calfa

NBHL (1)

Հաց նորա էր ոսբնէ եւ գարէ. (Վրք. հց. ՟Ե. հին ձ. եւ տպ. (իսկ նոր ձ. ոսբն եւ դարի)։)


Ոստայնանկ, աց

s.

weaver;
knitter.

· Calfa

NBHL (2)

Բուն գեղարդտն նորա իբրեւ զստորի ոստայնանկաց. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 7։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Ա. 19։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Ա. 23։ ՟Ի. 5։)

Զտանել դստերաց նորա ոստայնանկս. (Եփր. թագ.։)


Ոստին

adj.

terrestrial;
dry, arid, parched, adust, burnt up;
— օձ, land serpent.

· Calfa

NBHL (1)

Անդաստանք ջրարբիք լիցին ընդ հնգեկեաւ, այլ ոստինք տասանորդեսցին. (Մխ. դտ.։)


Ով

int.

o ! oh ! ho ! ah ! ha ! alas !
ով աստուած իմ, o my God !
ով աղետիցս, what a pity !
cf. Աղէտ;
ով սքանչելեացս, what a wonder ! wonderful !
ով, զիարդ վեհ է ազգասիրութիւն, ah ! what a noble sentiment is patriotism !
ով ժամանակ ով բարք, o tempora ! o mores ! oh times ! oh manners ! to what a depth of corruption have our manners come ! in what an age we live !
ով ո, փախերուք յերկրէ հիւսիսոյ, ho, ho, flee from the land of the north !
.

· Calfa

NBHL (4)

Ո՞վ է հայր նորա, եթէ ոչ կիս։ Ո՞վ ծանուսցէ։ Ո՞վ պատմեսցէ։ Ո՞վ է իմ մայր, կամ ո՞վ են իմ եղբարք։ Ո՞վ իցէ սա։ Ո՞վ են սոքա. Ո՞վ էիք, յորժամ արկանէիք յամանս ձեր։ Ո՞վ եւ ո՞վ իցեն՝ որ երթայցեն։ Ո՞յր է պատկերս այս կամ գիր. եւ այլն։

Ո՞րք են, որ զբան նորա պահեն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Ո՜վ սաստկագոյն հառաչումն։ Ո՜վ անհնարին եւ արտատեղի տարակոյսք։ Ո՞վ նոր իմն եւ սքանչելի՝ անկարծելի տեսիլ. (Պիտ.։)

Ո՜վ նոր խառնմանս. ո՛վն ասել՝ է ուրեք որ հիացմամբ է եւ զարմացմամբ, եւ է՛ ուրեք զի ողբական է եւ աւաղական. իսկ աստ հիացական է եւ զարմացական. (Լծ. ածաբ.։)


Ոտնաձայն, ից

s.

tramp, foot-fall;
— անձրեւի, pattering of rain;
— անձրեւի է, there is a noise of much rain falling.

· Calfa

NBHL (1)

Յոտնաձայնէ նորա փախեան նախահայրն եւ նախամայրն։ Ի ձեռն ոտնաձայնին աստուծոյ։ Եկեալ ժամանեաց ոտնաձայնիւ։ Լուեալ զտէրունական ոտնաձայնն՝ ասէ, ոտնաձայն զումեմն լուայ գալով առ մեզ։ Ոտնաձայն առնէր ... Ծանօթ եղեւ եւ աստ աստուծոյ ոտնաձայնին. (Ճ. ՟Գ.։ Զքր. կթ.։ Եպիփ. թղմ.։)


Ոտնառութիւն, ութեան

s. med.

slipping, false step, foot-fall;
podagra, the gout.

· Calfa

NBHL (1)

Ճանապարհք նորա՝ սրբոց ուղիղ են, որպէս անօրինաց ոտնառութիւնք. (Սիր. ՟Լ՟Թ. 29։)


Ոտնկապ

cf. Ոտնակապ.

· Calfa

NBHL (1)

Մո՛յծ զոտն քո յոտնկապս նորա։ Ոտնկապ յոտս անմտաց խրացս. (Սիր. ՟Զ. 25։ ՟Ի՟Ա. 22։)


Ոտնհար, աց

adj. fig.

malignant, rejoicing at another's suffering, malevolent, ill-natured;
— լինել, to kick, to cause to fall;
to rejoice at another's woe, to be malignant, malevolent;
to despise, to insult, to laugh at, to mock, to jeer;
— լինել թշուառութեան ուրուք, to insult one in his misfortune.

· Calfa

NBHL (2)

Յոտնհարացն՝ որք ի կործանելն նորա ոտն հարկանէին, վրէժս պահանջէր. (Գէ. ես.։)

Ծիծաղեցայց զկորստեամբ ձերով, եւ ոտնհար եղէց։ Ոտնհար լիցին ի վերայ փառաց նորա։ Մի՛ ոտնհար լինիր ինձ թշնամի իմ, զի գլորեցայ։ Մի՛ ոտնհար լիցիս որդւոցն յուդայ յաւուրս կորստեան նոցա։ Մի՛ ոք ոտնհար լիցի այրւոյս։ Փոխանակ զի ոտնհար եղերուք ի վերայ սրբութեանց իմոց, որ պղծեցան։ Եթէ ոտնհար եղէ ի վերայ գլորման թշնամւոյ իմոյ։ Առակ. (՟Ա. 26։ Ովս. ՟Ժ. 5։ Միք. ՟Է. 8։ Աբդ. 15։ Բար. ՟Դ. 12։ Եզեկ. ՟Ի՟Ե. 3։ Յոբ. ՟Լ՟Ա. 29։)


Որակացուցանեմ, ուցի

va.

to qualify.

· Calfa

NBHL (1)

Զիմանալի սեռսն տեսակացոյց՝ ի զգալի երեւումն որակացուցեալ, որակեալդ՝ անորակեալ. (Մագ. ոտ. խչ.։)


Որգունակ

adv.

as, like, how.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ի պարգեւէ կամ ի շնորհէ տուելոյ սքանչելիք, որգունակ սրբոցն։ Ոչ ուրեմն ապաշխարութեան եւ մաքրութեան պէտս ունի ի ձեռն մկրտութեանն, որգունակ՝ դուք. (Նանայ.։)


Որդեգրաբար

adv.

cf. Որդեգրապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Զնորածնեալսն յաւազանէ որդեգրաբար ընդ սրբոյ երրորդութեանն կապեալ սիրով. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Որդեգրեմ, եցի

va.

to adopt;
to affiliate.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ որդէգրեալ, այլ բնութեամբ որդի է։ Ցուցանէր զինքն ոչ նոցա հաւասար գոլ, որ շնորհօք որդեգրեալ էին. (Դամասկ.։)


Որդիանամ, ացայ

vn.

to become the son of;
to be adopted by.

· Calfa

NBHL (2)

Մեռեալ կոստայ՝ փոխանորդ նմա առաքէ դիոկղետիանոս զնորին որդի, եւ զիւր որդիացեալն կոստանդիանոս։ Բազում փառօք մեծարեաց զորդիացեալն (կամ զորդի որդիացելոյ) իւր. (Խոր. ՟Բ. 80։ Վրք. սեղբ.։)

Նորն ադամ հնոյն ադամայ որդիացաւ, ի կուսէն աստուած եւ մարդ նոր խառնեցաւ. (Շ. միշտ էիդ.։)


Որդիութիւն, ութեան

s.

sonship, filiation.

· Calfa

NBHL (1)

Զհարազատութիւն որդիութեան նորա առաջի արկանեմք. (Խոսր.։)


Որդնիմ, եցայ

vn.

to grow worm-eaten, rotten.

· Calfa

NBHL (1)

Նեխեցաւ մարմին նորա, եւ որդնեցաւ։ Խոցոտեալ որդնեցաւ ամենայն մարմին նորա. (Հ. սեպտ. ՟Ա.։ Տէր Իսրայէլ. դեկտ. ՟Ի՟Թ.։)


Որթատունկ, տնկոց

s.

vine-plant.

· Calfa

NBHL (1)

Յայգւոյն սոգոմացւոց որթատունկ նոցա, եւ որթ նոցա ի գոմորայ։ Տնկեաց ի նոսա որթատունկ սիրելի (տպ. զայգի ի նոսա նորատունկ). (Մծբ. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ե։)


Ործամ, ացայ

vn.

to belch;
to feel inclined to vomit, to retch, to vomit.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հեռի յործացելոցն եմք, եւ ի ցնորելոց, որոց շուրջ գալ ամենայն թուի՝ ինքեանք թմբրեալք. (Ածաբ. աղք.։)


Որձ, ից

adj.

male.

· Calfa

NBHL (1)

Կայցէ ի խաշին նորա որձ. (Մաղ. ՟Ա. 14։)


Որմակալ, աց

s.

curtain or arras, tapestry.

· Calfa

NBHL (1)

Փոշոտեցան որմակալք նորեկ հարսանց. (Եղիշ. ՟Ը. հին տպ. (ուր այլ օրինակք գրեն, սրսկապանք)։)


Նոճի, ճւոյ

s.

cypress;
cyprus.

· Calfa

NBHL (1)

Զնոճն, եւ զսօսն։ Սօսիւ, եւ նոճով, եւ մայրիւ։ Զընտիր ընտիր նոճից նորա։ Կանգնեաց զատուն իւր իբրեւ զնոճի։ Ողկոյզ նոճոյ (կամ ծաղկեալ)։ Ծաղկեա՞լ իցէ նոճ (ըստ յն. կիպրոս, կամ բողբոջ). եւ այլն։


Նոյական, ի, աց

cf. Նոյեան.

· Calfa

NBHL (2)

ՆՈՅԱԿԱՆ ՆՈՅԵԱՆ. Սեպհական նոյի նահապետի, եւ աւուրց նորա.

Եւ նոյեան խաչանշանն, որ (կամ նոր) տապանիւ ապրեցուցեալ. (Մագ. ոտ. խչ.։)


Նոյեան

adj.

of Noah.

· Calfa

NBHL (2)

ՆՈՅԱԿԱՆ ՆՈՅԵԱՆ. Սեպհական նոյի նահապետի, եւ աւուրց նորա.

Եւ նոյեան խաչանշանն, որ (կամ նոր) տապանիւ ապրեցուցեալ. (Մագ. ոտ. խչ.։)


Նոյանք

s.

Noah and his family.

· Calfa

NBHL (1)

ՆՈՅԱՆՔ ՆՈՅԵԱՆՔ. Նոյ, եւ ընտանիք նորա.


Նոյնաբար

adv.

identically;
uniformly, equally.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ նա ըստ նորուն սակի՝ նոյնաբար դարձուցանել բաւեսցէ. (Յհ. կթ.։)


Նոյնահրաշ

adj.

equally wonderful.

· Calfa

NBHL (1)

Անդ Մովսէս նախկին հայելի անորակ անմատոյց լուսոյն ... եկեալ ողջունէր նոյնահրաշ կերպիւ. (Խոր. վրդվռ.։)


Նոյնանուն

adj.

of the same name;
cf. Համանուն.

· Calfa

NBHL (2)

Եղբայր նորա նոյնանուն էր. (Ոսկ. մտթ. ի ճ.)

Եղբօրն նորա նոյն անուն էր։


Նոյնգունակ

adj. adv.

even, equal, same;
cf. Նոյնպէս.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ նոյնգունակ հայր նորա, եւ հայր մեր. (Սեբեր. ՟Ե։)


Նոյնպէս

adv. adj.

after the same manner, in like manner, equally, as much as, as well as, also, idem;
նոյնպիսի —սւոյ սեաց, even, like, equal, alike, the same.

· Calfa

NBHL (1)

ὠσαύτως eodem modo, itidem, pariter, aeque ὀμοίως similiter. Նոյնապէս. նոյնաբար. նոյնօրէն. նոյնօրինակ. միօրինակ. նմանապէս. անոր պէս, անանկ ալ.


Նոյնքանի

adv.

as much.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյնքանեաց շնորհաց եւ փառաց եղեւ արժանաւոր. (Վրդն. լուս.։)


Նոյնօրին

adv.

in the same day;
immediately, forthwith.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյն օրին հատուսցես զվարձս նորա, եւ մի՛ մտանիցէ արեգակն ի վերայ այնորիկ. (Թուոց. ՟Ի՟Դ. 15։)


Նոցային

s.

their.

· Calfa

NBHL (1)

Եդ նա բանս ինչ ի նոցայոց անտի (յն. զնորա բանս ինչ). (Եւս. պտմ. է. 13։)


Նուազ, ից

adj. adv.

of little consequence, inconsiderable, few in number;
lesser, smaller, very slight, weak, little;
thin, slender;
base, low, vile;
not so much, less but little, not over;
ոչ ինչ —, not less, not fewer;
յաւէտ կամ —, more or less;
ոչ յաւէտ եւ ոչ —, neither more nor less;
— առնել, cf. Նուազեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Եղիցին աւուրք նորա նուազ։ Նուազ արարեր զաւուրս ժամանակաց նորա։ Նուազունս արարից զձեզ։ Յորս նուազունք, այսինքն ոգիք իբրեւ ութ ապրեցան.եւ այլն։

Քրիստոնէութիւն նուազ եւ հալածական, նորոգ սկսեալ. (Իգն.։)

Նուազ, այսինքն նուրբ ասի ի վերայ նորա, զամենայն ծանրութեամբ եւ հեռակցութեամբ զանց արարեալ, եւ յամենայն անարգելաբար մտեալ։ Եւ ամենայնի պատճառ է նուազ. քանզի ոչ ուրեք գտցես զնուազին էութիւն անհաղորդելի. այսպէս է առնլի նուազն ի վերայ աստուծոյ, ներգործօղ եւ թափանցիկ մինչեւ ցորոշումն սրտից. (Դիոն. ածայ.։)


Նուազական, ի, աց

adj.

diminutive, decreasing;
— պատկեր, negative picture.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ որ եւ՛ս է նուազական առակեալ սարդն, եւ ոստայն նորա դիւրեղծ. (Համամ առակ.։)


Նուազանամ, ացայ

vn.

cf. Նուազիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Պա՛րտ էր այլայլելոյն աճել եւ նուազանալ։ Եհաս՝ իմաստութեան ինձ նուազանալ, եւ առաւելուլ ոչ բարւոյ ցանկութիւն։ Նուազանայցէ՞ ի ձեռն այնորիկ տրտմութեան պատճառք. (Արիստ. շարժ.։ Նար. ՟Ծ՟Ե։ Նիւս. կազմ.։)

Ի հոգւոյ անտի Մովսէսի առեալ տայր ծերոցն, եւ ի նմանէ ոչ նուազանային անհատական շնորհք մարգարէութեան. (Լմբ. հանգ.։)


Նուազիմ, եցայ

vn. ast.

to diminish, to grow less, to decrease;
to be lessened, abated, lowered, brought down;
to be eclipsed.

· Calfa

NBHL (3)

Ամք ամպարշտաց նուազեսցին։ Նուազեալ էր կամ նուազեաց ջուրն յերեսաց երկրի։ Նուազեաց ջուր ի տկէ անտի։ Գետն նուազեսցէ եւ ցամաքեսցէ։ Ցամաքեցաւ գինի, նուազեաց ձէթ։ Ցամաքեցաւ որթ, նուազեաց թուզ եւ նուռն։ Կատարեալք, եւ ոչ իւիք նուազեալք։ Իցէ նուազեալ յիմաստութենէ։ Դադարեցան աղօրիք, զի նուազեցան։ Անասունք նոցա ոչ նուազեցան։ Բազմածինն նուազեաց յորդւոց։ Սուգ առցէ երկիր, եւ նուազեսցի ամենայն բնակչօք իւրովք։ Ամենեքին մեղան, եւ նուազեալ են ի փառացն աստուծոյ։ Զի դուք մի՛ նուազիցիք եւ մի՛ իւիք շնորհօք։ Գիտեմ նուազել, գիտեմ առաւելուլ։ Ի մտանելոյ ի հանգիստ նորա գտանիցի ոք ի ձէնջ նուազեալ.եւ այլն։

Բազում քեզ նուազէ, զի ժամանեսցես առ նորա նուազութիւն. (Բրս. բարկ.։)

ՆՈՒԱԶԻԼ. Պակասիլ լուսոյ լուսնի՝ յետ լրման մինչեւ ցնորիլն. պակսիլ.


Նուաճութիւն, ութեան

s.

cf. Նուաճումն.

· Calfa

NBHL (1)

Զի նովաւ ունիմք զնուաճութիւն երկոքին միով հոգւով առ հայր։ Որով ունիմք զհամարձակութիւն եւ զնուաճութիւն յուսով ի ձեռն հաւատոց նորա. յն. զմատչումն. (Եփես. ՟Բ. 18։ ՟Գ. 12։)


Նուաճումն, ման

s.

subjection, enslaving, submission, obedience;
detention, possession.

· Calfa

NBHL (1)

Զի նովաւ ունիմք զնուաճութիւն երկոքին միով հոգւով առ հայր։ Որով ունիմք զհամարձակութիւն եւ զնուաճութիւն յուսով ի ձեռն հաւատոց նորա. յն. զմատչումն. (Եփես. ՟Բ. 18։ ՟Գ. 12։)


Նուաստանամ, ացայ

vn.

to humble, debase, undervalue or degrade oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձի՛ր առ տիկին քո, եւ նուաստացի՛ր ընդ ձեռօք նորա։ Նուաստանալ ընդ ձեռօք, այսինքն ասեմ՝ ընդ զօրութեամբ նորա։ Խմորեալն պղպջացեալ համբառնայ, իսկ անխմորն նուաստանայ. (Փիլ. լին. Փիլ. ել.։)


Նուարտան, աց

s.

cover, covering;
window-blind.

· Calfa

NBHL (1)

Արասցես վերնափեղկս մազեղէնս նուարտան խորանին։ Արտախուրակք, եւ նուարտանք խորանին։ Ծածկեցեն զնա մաշկեղէն նուարտանաւ կապուտակաւ։ Զխորանն, եւ զնուարտանս իւր։ Արասցես պսակ սեղանոյն, եւ զնուարտան նորա պղնձի։ Արասցես զայդ դրուագս կռածօյս՝ նուարտանս սեղանոյն. (Ել. ՟Ի՟Զ. ՟Ի՟Է. ՟Լ՟Է։ Թուոց. ՟Գ. ՟Դ. ՟Ծ՟Զ։)


Նուէր, ուիրաց

s.

offer, offering, present, oblation;
libation;
sacrifice;
—ք, liberality;
cf. Ձօնի;
հաց նուիրաց, shew-bread;
արգադիր —, votive-offering.

· Calfa

NBHL (2)

Նուիրօք մարմնոյ նորա մաղթեն առ աստուած. (Լմբ. պտրգ.։)

(որպէս թէ նոր իր, կամ նոր բերք. լծ. եւ յն. եէրօ՛ս, որ է սրբազան) Որպէս ἁπαρχή primitiae. Երախայրիք. պտուղ նախծին. պ. նէվպէր։ (Ել. շը. 24։)


Նուիրագործութիւն, ութեան

s.

celebration of mysteries, sacrifice, oblation.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգիս այս սուրբ զօրացուցանէ զձեռս քահանայապետից ի շնորհաբաշխութիւն, քահանայից ի նուիրագործութիւն. (Լմբ. ստիպ.։)


Նուիրամսակ

s.

holy or great month.

· Calfa

NBHL (1)

ἰερομηνία, ἰερονουμηνία sacrum novilunium, sacra luna, calendae. Նուիրական նորամսութիւն. սրբազան ամսագլուխ կամ կաղանդ.


Նուիրանոց, աց

s.

libation-cup;
chalice.

· Calfa

NBHL (1)

Զճաշակս, եւ զնուիրանոցս նոցա՝ որովք նուիրեսցես, յոսկւոյ սրբոյ արասցես զայն։ Զճաշակս նորա, եւ զնուիրանոցսն, որովքնուիրիցեն։ Զմսահանացն, եւ զնուիրանոցացն, եւ զտաշտիցն ոսկեղինաց. (Ել. ՟Ի՟Է. 29։ ՟Լ՟Է. 16։ Թուոց. ՟Դ. 7։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ը. 17։)


Նուիրատու, աց

cf. Նուիրատուր.

· Calfa

NBHL (1)

Օրհնեա տէր եւ զնուիրատուս նորոգ պտղոյ ընծայից. (Մաշտ.։)


Նուիրեմ, եցի

va. adj.

to offer, to present, to give;
to dedicate, to vow, to devote;
to ordain;
to consecrate;
to sacrifice;
— or — նուէրս, to pour out libations to;
— զանձն, to devote, to sacrifice oneself;
— զդիս, to honour idols with offering;
—եալ, to be ordained or consecrated;
— կռոց, consecrated to idols.

· Calfa

NBHL (1)

Մի զնուիրեալն յեկեղեցին՝ անձին միայնոյ սեպհականեսցէ առաջնորդն։ Բռնակալաց աշխարհի նուիրեն. (Շ. ընդհանր.։)


Նուշ, նշի, նշոյ

s.

almond;
դառն —, bitter -;
իւղ նշոյ, almond-oil;
կիթ նշոյ, milk of almonds;
— շաքարապատ, sugar-plums;
բլիթ ի նշոյ, crisp almond, almond-paste.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՌՆ ՆՈՒՇ. ըստ Գաղիանոսի ՝ պտուղ վայրի տնկոց. βάλανος glans. վայրի կաղին. բալամուտ . Այլ բուն դառն նուշ՝ է կրկին. մին է թուփ՝ որ բերէ մանր նուշ ի բնէ դառն. եւ միւսն ծառ որպէս զտունկ քաղցր նշի, այլ պտուղ նորա դառն, աճըպատէմ։


Նպաստաւորիմ, եցայ

vn.

cf. Նպաստեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Իշխանք հայրապետացն նպաստաւորեցան ի տունն աստուծոյ ի պատրաստութիւն շինութեան նորա. (՟Բ. Եզր. ՟Բ. 68։)


Նպաստաւորութիւն, ութեան

s.

cf. Նպաստ.

· Calfa

NBHL (2)

Զարթեալ էր նորա սէրն ի մեզ, եւ միայն նպաստաւորութիւն ի մէնջ պիտոյանայր կամելն եւեթ. (Նար. երգ.։)

Ոչ միայն ի շնորհս ապաստան առնէ, այլեւ ի նոցա նպաստաւորութիւն. (Երզն. մտթ.։)


Նսեմացուցանեմ, ուցի

va.

to darken, to bedim, to blacken, to offuscate, to tarnish;
to eclipse.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայէր բառնալ զլուսաւորութիւն աչաց նորա, եւ ստուերամած խաւարաւ նսեմացուցանէր զբոլոր աշխարհիս պարծանս. (Ղեւոնդ.։)


Նստիմ, տայ, նիստ

vn.

to sit down, to be seated;
to repose;
to lodge, to reside, to dwell;
to be settled, to be resident;
— զօրաց, to be encamped, to encamp;
շուրջ — զքաղաքաւ, to besiege, to blockade, to block up;
ի դարան —, to lie in ambush, in wait;
to plot;
— ի սեղան, to sit down to table;
— յաթոռ ի պէտս, to go to stool, to evacuate;
— յինքեան, to retire from business, to live alone;
— ի վերայ աւանդի, to neglect one's deposit.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ոք կերիցէ զնա՝ իբրեւ նստցի. խորհուրդ է այս մարմնոյ նորա սրբոյ։ Իսկ ո՛վ ուտէր զնա ի նստելեաց եւ այլն։ Ի հեղեղատէ ջուրցն մթերելոց, որ ի հնէն ի վեր նստէին. (Եփր. ել. Եփր. յես.։)