Definitions containing the research նոր : 7447 results

Խաղաղասիգ

adj.

mild, soft, gentle.

· Calfa

NBHL (1)

Շնորհեա՛ տէր գնացողաց ի ծովու խաղաղասիգ ալիսն վետս վետս քստմնել ծածանմամբ. (Վրդն. ծն։)


Խաղամ, ացի

vn. fig.

to play, to sport, to amuse oneself;
to jump, to leap, to dance, to gambol, to frolic, to frisk about;
to ridicule, to mock, to deride;
to jest, to joke, to play the fool;
to move, to walk, to go, to depart;
to go away, to march, to start on a journey;
to take the field;
to rush at, to swoop down on;
to gush out, to spout forth, to spirt;
խաղասցէ ի վերայ քո Հոգի Տեառն, the spirit of the Lord shall fall upon you;
ամպք զամպօք ելեւել խաղային, the clouds were gathering round;
— ընդ միմեանս, to fall in love with, to be smitten with love;
— զոմամբ, to make game of, to deride, to jeer, to insult;
մուտ եւ ելս —, to go in and out, to frequent;
ընդ ամուրս խաղալով —, to laugh, to scorn, to scoff at fortresses;
— ի պատերազմ, — ի վերայ մարտիւ պատերազմի, to move against, to advance to the attack, to rush to battle;
— բանակին, to decamp;
to change quarters;
յառաջ —, — գնալ, to march, to advance;
յետս —, to retrograde, to retreat;
տիգաւ աչաց — ի վերայ ուրուք, to scowl at, to menace with threatening looks, to frown;
— բանիւք ի վերայ, to apostrophize, to rail at or against some one, to revile, to burst into bitter invectives, to inveigh against;
— գթոց, to pity, to have compassion on;
— ի սնոտիս, to trifle, to waste one's time on trivial occupations.

· Calfa

NBHL (5)

Խաղաց մանուկն յորովայնի նորա։ Խաղաց ցնծալով մանուկս յորովայնի իմում. (Ղկ. Ա. 41. 45։)

Խաղաց հոգի տեառն ի վերայ նորա. եւ այլն։

Խաղացեալ էք ի վերայ բարեկամի ձերոյ։ Նետք հինից նորա խաղացին ի վերայ իմ։ Տիգօք (կամ տիգաւ) աչաց խաղաց ի վերայ իմ. (Յոբ. Զ. 27։ եւ ԺԶ. 10։)

Ի խաղալն նոցա յարեւելից՝ գտին դաշտ մի։ Յորժամ խաղայցէ բանակն։ Խաղայցէ ի վերայ նորա մարտիւ պատերազմին։ Խաղաց գնաց։ Խաղացին գնացին. եւ այլն։ Կամ իջին անձրեւք խաղացին գետք։ Գետք խաղասցեն յարենէ նորա. եւ այլն։

Որչափ խաղացի ես ընդ եգիպտացիսդ։ Խաղաց նոքօք (աստուած եգիպտացւովք)։ Խոցոտիցեն զիս, եւ խաղայցեն զինեւ, կամ ինեւ։ Վիշապն՝ զոր ստեղծեր՝ խաղալ նովաւ։ Բռնաւորք խաղալիկք նորա, եւ ինքն ընդ ամենայն ամուրս խաղալով խաղեսցէ։ Զարս հզօրս՝ որ խաղացին ընդ հրոյ. եւ այլն։


Խաղբք, բից

s.

snare, trap, ambush;
ընդ աղբ եւ ընդ խաղբ գալ, to be ill clothed, to be poorly or shabbily dressed.

· Calfa

NBHL (1)

Զերծցուք ի նորա խաղբիցն. (Յճխ. ՟Թ։)


Խաղողիկ

s. anat.

currants, small grapes;
gooseberry;
night-shade, bane-wort, morel;
uvula.

· Calfa

NBHL (1)

ԽԱՂՈՂԻԿ. որ գրի եւ ԽԱՂԱԼԻԿ, ԽԱՂԱԼԻՔ, ՂԱՂՈՒԿ. σταφυλή uva, uvula, gurgulio. Սոսորդ. զատիկ, լեզուակ, մակալեզու. եւ ցաւ նորին. կողկողիտ, պզտի լեզու. (Գաղիան.։)


Խաղտալեզու

adj.

guttural, rough, harsh, hard, unpleasing, grating to the ear (language).

· Calfa

NBHL (1)

Զձկնորսն մարդկա առնել որսորդ, եւ զխաղտալեզու քաղդեացին հրեղէն լեզու յարդարել. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Ա։)


Խամ

adj. s.

inexpert, unskilled, unpractised, ignorant;
new wine, must.

· Calfa

NBHL (1)

Փարատեաց եւ սթափեաց զտրտմութիւն ի խամ եւ ի հեթանոսութեամբ սնեալ սրտից նոր հաւատացելոց. (Տօնակ.։)


Խամրիմ, եցայ

vn.

cf. Խամրանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ հասանեն ի վերայ նոցա փորձանք ինչ, խամրին յերեսաց նորա. (Եփր. համաբ. ըստ Լմբ.։)


Խայթոց, աց

s.

sting;
point;
prick;
—ք, cf. Խայթուած.

· Calfa

NBHL (1)

Խայթոցք նորա կան, եւ խոցոտեն զբազումս։ Փշրին խայթոցք նորա. (Մծբ. ՟Է։)


Խայծեմ, եցի

vn. va. to begin to ripen, to ripen, to grow ripe (grapes).

· Calfa

NBHL (1)

տունն դանիէլի եւ անանիանցն խայծեցին ի նոսա առաքինութեամբ։ Այս պտուղքս ասէ, որք խայծեցին իմէջ ձեր ժողովրդեանդ ողկուզից։ Հայր ետ մեզ զմիածինն զծոցոյն իւրոյ զծաղիկն, եւ ի խայծելն նորա ի խաչին՝ փրկեցաք։ Ամենայն պտուղք առաքինութեան յայն սուրբ մարմինն ծաղկեալ խայծեցան. (Լմբ. ովս. եւ Լմբ. սղ.։)


Խայծիմ, եցայ

vn.

cf. Խայծեմ.

· Calfa

NBHL (1)

տունն դանիէլի եւ անանիանցն խայծեցին ի նոսա առաքինութեամբ։ Այս պտուղքս ասէ, որք խայծեցին իմէջ ձեր ժողովրդեանդ ողկուզից։ Հայր ետ մեզ զմիածինն զծոցոյն իւրոյ զծաղիկն, եւ ի խայծելն նորա ի խաչին՝ փրկեցաք։ Ամենայն պտուղք առաքինութեան յայն սուրբ մարմինն ծաղկեալ խայծեցան. (Լմբ. ովս. եւ Լմբ. սղ.։)


Խայտառակ

adj. adv.

covered with disgrace, loaded with shame, infamous, ignominious, disgraceful, shameful;
cf. Խայտառակաբար.

· Calfa

NBHL (2)

Մերկնցեալ յաստուածային շնորհէն՝ խայտառակ գտաք. (Իգն.։)

Մերկ խայտառակ եղեալ յիշխանութենէդ՝ նշաւակիս։ Հանդիսացան նորա հրապարակի խայտառակ մերկանալն. (Լմբ. համբ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Խայտառականք

s.

cf. Խայտառակութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտ առնելով զամօթ խայտառականաց նորա. (Բրս. թղթ.։)


Խայտառակութիւն, ութեան

s.

shame, opprobrium, disgrace, ignominy, infamy, turpitude, dishonour;
the private parts.

· Calfa


Խանդակաթ

adj. adv.

tender, compassionate, full of tenderness, affectionate, loving, warmly attached, dotingly fond;
affecting, moving, touching, piteous;
tenderly, affectionately, lovingly;
— սիրել, to love dearly, to be passionately fond of;
— սէր, tender love, fondness.

· Calfa

NBHL (1)

Ջերմեռանդն փափագմամբ խանդակաթ եմ ի սէր նորա. (Խոսր.։)


Խանդաղակաթ

cf. Խանդակաթ.

· Calfa

NBHL (2)

Բաղձայր խանդաղակաթ սիրով ի նորայն միանալ լոյս. (Խոր. հռիփս.։)

Խանդաղակաթ եմ ի սէր գեղոյ նորա. (Զքր. կթ.։)


Խանդաղատանք, նաց

s.

tenderness, affection, emotion, compassion, pity;
ի խանդաղատանս ածել, to move, to affect;
to touch;
խանդաղատանօք, tenderly, affectionately.

· Calfa

NBHL (1)

Եռանդասէր խանդաղատանօք հեղուլ զարտասուս շնորհալիցս։ Ողորմագին խանդաղատանօք կուսակցութեանց եւ համբուրիւք ողջունից. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։ Մանդ. ՟Ժ՟Ը։ Պիտ.։)


Խաշար

adj. s.

cf. Խոշոր;
young tree, shoot, sucker;
stake, pile.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրէն կոկեցելոյ իմն մոմոյ ... այլ խաշար է յայնմանէ որ յառաջնորդոյն գրեալ են ի նմա տիպք կերպարանացն. (Փիլ. քհ. Թ։)


Խաչ, ի

s. fig.

cross;
crucifix;
cross, sorrows, tribulation;
սուրբ —, the Cross, the Holy Rood;
ի — հանել, կախել զ—է, to crucify;
ի — ելանել, to be crucified;
— առնել, հանել, to make the sign of the cross, to cross one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն մեր մեղս արար զնա, այսինքն խաչ արար զմարմին նորա. իմա՛, ի մահ խաչի մատնեաց որպէս զզոհ վասն քաւութեան մեղաց։


Խաչաբարձ

adj. s.

cross-bearing;
cross-bearer;
crusader.

· Calfa

NBHL (1)

Վաստակաւորքն ի քրիստոս, եւ խաչաբարձք նորա. (Յիշատ. ՟Չ՟Ձ՟Է.։)


Խաչազգեաց

adj.

bearing the cross, enduring patiently, patient.

· Calfa

NBHL (1)

ԽԱՉԱԶԳԵԱՑ որ եւ ԽԱՉԱԶԳԵՍՏ։ Որ զգեցեալ է զիւրեւ, կամ կրէ յանձն իւր զխաչն քրիստոսի. խաչաբարձ. խաչակիր. յանձն առօղ զխաչ եւ զչարչարանս. եւ Որ ինչ հայի առ հետեւօղս քրիստոսի խաչիւ. Օրիորդք խաչազգեացք։ Խաչազգեաց լուսով պսակեալ։ Խաչազգեաց մշտաւառ լուսովն ելին զհետ նորա. (Խոր. հռիփս.։)


Խաչակից, կցի, կցաց

adj.

companion in crucifixion;
crucified together;
— լինել, cf. Խաչակցիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հին մարդն մեր խաչակից եղեւ նորա. (Հռ. ՟Ղ. 6։)


Խաչակնքեմ, եցի

va.

to make the sign of the cross, to cross.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրբ խաչիւս տեառնագրեսցուք, զարեւմտեան կողմանս օրհնեսցուք. զաւետարանս ի վեր ամբարձցուք, սորին բանիւ խաչակնքեսցուք։ Զհարաւային գաւառս այս օրհնեա՛, քոյին շնորհիւ զսա խաչակնքեա՛։ Զքրիստոս յիշէ, յօգըն կոչէ, զդէմս երեսաց խաչակնքէ. (Գանձ.։)


Խաչահան

s.

crucifer.

· Calfa

NBHL (1)

Ահա նոր յուդա, ւ նոր խաչահան։ Բազումյուդայք, եւ յոլով խաչահանունք լինին յեկեղեցի աստուծոյ. (Մարաթ.։)


Խաչահանու, աց

cf. Խաչահան.

· Calfa

NBHL (1)

Ահա նոր յուդա, ւ նոր խաչահան։ Բազումյուդայք, եւ յոլով խաչահանունք լինին յեկեղեցի աստուծոյ. (Մարաթ.։)


Խաչահանութիւն, ութեան

s.

crucifixion.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վախճան կատարածի աւուրցն խաչահանութեան նորա։ Ոմն զխաչահանութիւն նորա եցոյց ի վերայ նորա. (Եփր. համաբ.։)


Խաչանիշ

adj.

cf. Խաչաձեւ;
— փայտ, the cross;
— հատանել, to cross, to place across.

· Calfa

NBHL (1)

Այս խաչանիշ նորոգ նշան. (Նար. խչ.։)


Խաչգիւտ

s.

discovery of the Holy Cross.

· Calfa

NBHL (1)

Գիւտ խաչին քրիստոսի. եւ Տօն գիւտի նորին։ Տօնացոյց.։ Յայսմաւ.։ Եւս եւ Տեղի գիւտի խաչին ի գողգոթա.


Խաչելութիւն, ութեան

s.

crucifixion;
crucifix Cross.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեղեցի թագաւորեալ յետ նորա խաչելութեանն։ Ո՛չ յետ խաչելութեանն արարաւ տէր եւ օծեալ. (Աթ. ՟Ա։)


Խաչեմ, եցի

va.

to crucify, to fix on the cross.

· Calfa

NBHL (1)

Աղաղակէին, խաչեա՛ զդա, խաչեա՛։ Խաչի նորա անձնաւոր տաճարն. (Ոսկ. գծ.)


Խառան, ի, աց

s.

rope, cord, string;
iron collar.

· Calfa

NBHL (1)

Արկանելխառան ի պարանոց նորա, եւ ածել ունել զնա առ դուրս սենեկին. (Ագաթ.) (յն. թարգ. քսի՛լօն. այսինքն փաձտ, որպէս անուր)։


Խառեմ, եցի

va.

to wring the neck, to twist, to wrench, to draw, to pull out.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ի թռչնոց մատուցանիցէ ... ի տատրակաց կամ յաղաւնեաց ... քահանայն խառեսցէ զգլուխ նորա։ Խառեսցէ քահանայն զգլուխն յուլանէ, եւ մի՛ հատցէ. (Ղեւտ. ՟Ա. 15։ ՟Է. 8։)


Խառնակ, աց

adj. s.

mixed, confused, embroiled, complicated;
impure, obscene;
tie, bond, union;
copulation, pairing;
the rabble, the mob.

· Calfa

NBHL (2)

Խառնակ անասուն, կամ կերակուր։ Խառնակ ձեռօք, այսինքն անլուայ ուտէինզհաց։ Խառնակ ինչ եւ անսութեամբ։ Զարիւն նորոյ ուխտին խառնակ համարեցաւ. (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 50. 65։ Մրկ. ՟Ե. 2։ Գծ. ՟Ժ. 14. 28։ ՟Ժ՟Ա. 8։ Եբր. ՟ժ. 29։ Եկն եւ խառնակն եգիպտոսի, որ էին ընդ նոսա թլփատեալք. Եփր. յես.։)

μικτός mistus. Խառն. խառնեալ. շփոթ. անորոշ.


Խառնակեցիկ

cf. Խառնակեաց.

· Calfa

NBHL (1)

Որ կեայ հասարակ կեանս ի մէջ մարդկան անընտրողութեամբ. գռեհիկ. մանաւանդ Խառնագնաց. անկարգ ի վարս. անարժան (քաղաքաւարեալն, կամ գործ եւ կեանք, եւ ախտ նորա).


Խառնակութիւն, ութեան

s. ast.

medley, confusion, disorder, chaos;
disturbance, perturbation, tumult;
profanation;
coition, copulation;
conjunction.

· Calfa

NBHL (1)

Կոչեցաւ անուն նորա խառնակութիւն (Եբր. պապել. բաբելոն), զի անդ խառնակեաց տէր ատուած զլեզուս. (Ծն. ՟Ժ՟Ա. 9։)


Խառնաղանճ, ից

s. adj.

the mass, the common herd, the multitude, the rabble, the mob;
low, vulgar, plebeian;
— ամբոխ, the lower classes, the common people, the scum or dregs of the people, the vulgar.

· Calfa

NBHL (1)

Խառնաղանճն՝ որ էր ի միջի նոցա։ Ի վերայ ամենայն խառնաղանճիցն որ ի մէջ նորա։ Պարսիկք եւ լիգացիք եւ ամենայն խառնաղանճքն. (Թուոց. ՟Ժ՟Ա. 4։ Երեմ. ՟Ծ. 37։ Եզեկ. ՟Լ. 5։)


Խառնարան, աց

s. fig.

goblet, cnp, howl;
banquet, feast;
crater;
recipient of the Word (Virgin Mary).

· Calfa

NBHL (1)

Զնոր խառնարանդ հրաշալի նոր խառնման բանին եւ մարմնոյ. (Շար.։)


Խառնափնդոր

adj. adv.

embroiled, disordered, intricate, confused;
confusedly, disorderly, pell-mell.

· Calfa

NBHL (1)

ԽԱՌՆԱՓՆԴՈՐ. մ. ԽԱՌՆԱՓՆԴՈՐԱՊԷՍ. ἁμυδρῶς confuse, obscure. Շփոթաբար. անյայտաբար. անորոշակի. ընդ աղօտկ մեսութեամբ. ուրուականապէս.


Խառնեմ, եցի

va.

to mix, to mingle, to blend;
to join, to incorporate, to unite;
to combine, to amalgamate;
to confound, to confuse, to perplex;
to mix up, to season;
to intermix, to intermingle;
to intertwine, to interweave;
to adulterate, to taint, to tinge;
— բարեկամութիւն, to knit in friendship;
սէր —, to fall in love with;
— զկերակուրս, to lay the cloth, to spread the table, to serve up;
— զօղս ընդ ճարմանդս, to button;
to buckle;
to unite;
— զձեռն իւր ընդ ձեռն ընկերի, to take one another by the hand;
խելս —, to exert all one's powers of ingenuity;
— ի ծով, to sail in the open sea;
զխորս —, to swim in the sea;
— զանձն, to meddle, to intermeddle, to interfere, to interpose, to intrude.

· Calfa

NBHL (1)

Խառնեաց նմա բոռս փոխինդ։ Արկջիք առաջի նորա ի փոխնդոցն խառնելոց. (Հռութ. ՟Բ. 14. 16.) յն. կուտակեալ իբրեւ զբլուր։


Խառնիխուռն

adv.

confusedly, tumultuously, disorderly, at random, right and left, right or wrong, helter-skelter, pell-mell;
— բանք, rigmarole;
— խօսել, to bungle, to stammer out.

· Calfa

NBHL (1)

ԽԱՌՆԻԽՈՒՌՆ. ἀπλῶς simpliciter ἁδιορίστως indeterminate. Անխտիր. անորոշակի. պարզաբար. ընդհանրապէս.


Խառնիճաղանճ

cf. Խառնաղանճ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ազգի նորա, եւ ամենայն խառնիճաղանճ զօրաց նորա. (Երեմ. ՟Ի՟Ե. 20։)


Խառնուած, ոց

s.

mixture, composition, compound;
temper or tempering;
paste, luting;
complexion, constitution, temperament, nature;
junction;
consanguinity, relationship;
conjunction, union;
the sense of feeling, touch;
tie, bond;
concert, harmony

· Calfa

NBHL (1)

Զմերս նոր խառնմամբ, եւ սքանչելի խառնուածով ընկալեալ. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Զ։)


Խառնումն, ման

s.

cf. Խառնուած;
— զօրաց, engagement, conflict;
— գետոց, confluence of rivers.

· Calfa

NBHL (3)

Զի արդ երկինք հաստեցան, կամ յորմէ՞ հիւթոյ, եւ կամ զինչ նորին խառնումն. (Աթ. ԺԲ։)

Միաւորութիւն անշփոթ. Զմերս նոր խառնմամբ ընկալեալ։ Անճառ, կամ չքնաղ եւ զարմանալի խառնումն. (Լմբ. ատ։ Ի գրիրս խոսր։)

Նոր խառնումն սքանչելի։ Հրաշալի նոր խառնման բանին եւ մարմնոյն. (Ածաբ։ եւ Շար։)


Խառնուրդ

s.

mixture;
jumble, medley;
conflict, close fight, engagement, action;
union, reunion;
carnal connection;
confluence.

· Calfa


Խարազնազգեստ, ի, ից, ուց

cf. Խարազնազգեաց.

· Calfa

NBHL (1)

Առնոյր զմազեղէն զգեստ նորա զաղտեկեալ, եւ զգենոյր զայն ի մերկուց ի ծածուկ ... ոչ ումեք յայտարարեալ զխարազնազգեստն. (Աբր. մամիկ.։)


Խարդախումն, ման

s.

cf. Խարդախութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ետ եւ գիտգլզխարդախումն նորա. (Վանակ. յոբ.։)


Խարդաւանք

s.

cf. Խարդաւանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջնորդ մեղսամակարդս խարդաւանաց (առ ի մահ)։ Զտարօրէնութեանցն պղծութեան առնել խարդաւանս. (Պիտ.։)


Խարշատեմ, եցի

va.

to burn.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տուն նորա փայլատակունք տեղացին, եւ նա խարշատեալ սատակէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Խարշատիմ, եցայ

vn.

to burn, to scorch, to be parched, to wither;
— ի ծարաւոյ, to be parched with thirst;
— գորովով՝ գթով, to burn with love, with tenderness.

· Calfa

NBHL (1)

Խարշատի գորով ծնողացն ի վերայ որդոցն։ Մայրենի գթով խարշատեցաւ ի վերայ նորա։ մայրենիգթով խարշատեցաւ ի վերայ նորա։ Ի սէր մեր գորովով խարշատեալն։ Խօսիմ խարշատեալ. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. վերափոխ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Խարշեմ, եցի

va.

to boil, to stew;
to scald;
to scorch, to burn.

· Calfa

NBHL (1)

Առնեմ խարշեալ ինչ, եւ ճաշակեմ։ Եւ նորա խարշեալ հատ։ (Վրք.հց. ՟Ե։ ՃՃ.։)


Խարսխեմ, եցի

va.

to fix, to establish, to found;
— զնաւն, to cast anchor;
— զյոյս իւր յիմն, to fix or anchor ones hopes on.

· Calfa

NBHL (1)

սիւն եւ նեցուկ նորին ամրոցի հաստատ պնդութեամբ դու խարսխեցար. (Նար. խչ.։)