Definitions containing the research նոր : 7447 results

Ճողոպրեմ, եցի

va.

to deliver, to take away, to save, to free, to disengage, to set at liberty.

· Calfa

NBHL (1)

Զինչս նորա ի բաց ճողոպրել։ Ճողոպրել զճաշակս ի ծամելեաց առիւծուն. (Ճ. ՟Բ.։ Մագ. լ։)


Կերպասածին որդ

s.

silk-worm.

· Calfa

NBHL (1)

Կեպասածին ճիճու նախ լինի իբրեւ զհունդ պարտեզի սեաւ, եւ ապա շնչաբերեալ կենդանայ, եւ դառնայ յորդն, եւ զկնի այնորիկ թեւաւորի. (Տօնակ.։)


Կերպարանակից

adj.

conformable;
like, similar, resembling;
— առնել, to conform;
— լինել, to comply with.

· Calfa

NBHL (1)

Կերպարանակից զմեր բնութիւնս ինքեան առնէ ըստ շնորհի. (Մամբր.)


Կերպարանակցութիւն, ութեան

s.

conformity.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի նմա արդարութիւն է, եւ առ մահ նորա կերպարանակցութիւն. (Բրս. հց.։)


Կերպարանառնութիւն, ութեան

s.

prosopopea, personification.

· Calfa

NBHL (1)

εἱδωλοποιΐα personae defunctae repraesentatio Առնելն զկերպարան կամ զձեւ մեռելոյ՝ խօսելով ի դիմաց նորա.


Կերպարանափոխ

adj.

transformed, metamorphosed;
transmuted;
— լինել, to be transformed, metamorphosed, to change from, to bear another aspect;
— առնել, to counterfeit, to disguise, to transform, to metamorphose;
to change the aspect or appearance;
– զաշխարհ, to change the face or state of the world;
— եղեն իրքն, things bear quite another aspect;
the tables are turned.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ բռնութիւն հողմոցն ի ներքս անկանի (ի ծովն), ամենայն ինչ նմա կերպարանափոխ լինի։ Զբարբառն ի խաչին, եւ սքանչելիք աւուրն այնորիկ ահաւորի, եւ զկերպարանափոխ լինելն. (Սարգ. յկ. ՟Բ։ եւ ՟Ա. ՟Բ։)


Կերպաւորեմ, եցի

va.

cf. Կերպարանեմ;
cf. Կերպաձեւեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զաներեւոյթսն կերպաւորեաց (յաչս մտաց)։ Հաստիչ ժամանակաց, եւ որ ի ժամանակի են կերպեւորեալք։ Խորհրդոց կերպաւորեցար անորակ։ Զանիմանալին ի դէմս բերեալ կերպաւորեցար։ Զիա՞րդ զերջանկին պարծանս թշուառացելումս կերպաւորեցից. (Նար.։)


Կթեմ, եցի

va.

to milk;
to gather, to reap, to get in, to harvest, to get in the harvest, to collect the fruits;
to win at play;
— զկովն, to milk the cow;
— զայգի, to gather the grapes;
ի քարէ կաթն —, to skin a flint.

· Calfa

NBHL (1)

Հնձել զհունձս նորա, եւ կթել զկութս նորա. կամ զխաղաղ, զայգի, ձէթ, զմուռս. (եւ նմանութեամբ) զիշխանութիւնս, զմնացորդս իսրայէլի. (՟Ա. Թագ. ՟Ը. 12։ Ղեւտ. ՟Ի՟Ե. 5. 11։ Ղկ. ՟Զ. 44։ Օր. ՟Ի՟Դ. 20. 21։ ՟Ի՟Ը. 30։ Երգ. ՟Ե. 2։ Ամովս. ՟Զ. 1։ Երեմ. ՟Զ. 9։ Եւ Կթօղ. Երեմ. ՟Զ. 9. եւ այլն։)


Կթոտիմ, եցայ

vn.

to totter, to languish, to grow weak;
կթոտէին բարձք նորա, he could hardly keep on his legs;
կթոտէին դողդոջուն ծունկք նորա, his trembling knees sank beneath him, or failed under him.

· Calfa


Կիզական, ի, աց

adj.

burning, caustic.

· Calfa

NBHL (1)

Յարփիափայլ եւ ի կիզական ճառագայթից նորա. (Զքր. կթ.։)


Կինք

s.

sole of the foot;
trace, track, foot-print.

· Calfa

NBHL (6)

Կերիցին կինք ոտից նորա. (Յոբ. ԺԸ. 12.) (ա՛յլ ձ. կնիք)։

Բազումք յամպարշտաց՝ որք ի լիութեան են, ոչ ուտին կինք ոտից նորա։ Ոչ եղիցին կերեալ կինք քաղաքավարութեան նորա. (Իսիւք. յոբ.։)

Կերիցին կինք ոտից նորա. ոտն զմարմին կոչէ. եւ կինք զծունկք եւ զարմունկն ասէ։ Ելանելոց են ի խաւարն արտաքին, ուր կինք ոտից նորա, այսինքն շառաւիղ ծնկաց նորա կերիցէ հուրն։

Կերիցին կինք ոտից նորա. (Յոբ. ԺԸ. 12.) (ա՛յլ ձ. կնիք)։

Բազումք յամպարշտաց՝ որք ի լիութեան են, ոչ ուտին կինք ոտից նորա։ Ոչ եղիցին կերեալ կինք քաղաքավարութեան նորա. (Իսիւք. յոբ.։)

Կերիցին կինք ոտից նորա. ոտն զմարմին կոչէ. եւ կինք զծունկք եւ զարմունկն ասէ։ Ելանելոց են ի խաւարն արտաքին, ուր կինք ոտից նորա, այսինքն շառաւիղ ծնկաց նորա կերիցէ հուրն։


Կիսաբոլոր

s.

hemicycle, semicircle, half-circle.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԻՍԱԲՈԼՈՐ. ἠμιόλιος, -ον sescuplus, sesquialterum. Քանակ կամ թիւ, որ ունի ի վերայ երկմասնեայ բոլորին իւրոյ եւ զկէսն բոլորին. որպէս ի ՟ժե կայ ՟ժ, եւ կէս նորա է.


Կիսագործ

adj.

half done, imperfect.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն կամելով նորոգել՝ զամենայն էառ, զի մի՛ կիսագործ իցէ տնօրէնութիւնն. (Ոսկիփոր.։)


Կիսակ

s.

sharp, diesis;
cf. Կիսակատար.

· Calfa

NBHL (1)

Երեսուն զաւուրս մի լուսին ասէ, որ ի պակասեցուցանել զվերադիրսն եւ զկիսակսն՝ զծնունդ լուսնին յայտ ածէ։ Կիսակ ամսոց այսպէս արա՛. կա՛լ զնաւասարդի ամիսն, եւ ե՛րթ ՟Ի՟Թ, եւ կէս, մնայ կէս. եւ կէս օրն՝ կիսակ է հռւոյ։ Նորէ, եւ լնի լուսինն ի նորէ նոր՝ ՟Ի՟Թ աւուր եւ կիսոյ. եւ կէս օրն՝ կիսակ կոչի. (Տօմար.։)


Կիսակտուր

adj.

cut in two, in half;
cut off at the middle, divided in halves or in two, bipartite.

· Calfa

NBHL (1)

Իւրովի արարեալ սուսերաւ կիսակտուր զգլուխ նորա. (Խոր. ՟Գ. 39։)


Կիսամասն

adj. s. adv. half.

· Calfa

NBHL (1)

Զկիսամասն տպտղոյն ճաշակելով (եւայ) .. . եւ ադամայ առեալ ի ձեռանէ նորա զկէս պտղոյն՝ եկեր. (Եպիփ. ծն.։)


Կիսենթամնայ

s. gr. division.

· Calfa

NBHL (1)

Կէս կամ փոքրիկ ենթամնայ՝ դնելի ի վերջ տողին, ուր անկատար մնայ, բառն. զոր օրինակ. ա-ռա-ւօտ. առ-նել, ա-սել. ե-ղեւ. ճա-նա-պարհ եւ այլն։ Իսկ մեծ կամ կատարեալ ենթամնայն դնի ի ձեռագիրս՝ ի ներքոյ բարդ բառից, որոյ մասունքն են նշանական. զոր օրինակ, բարձ--ընտիր, նոր--ընծայ. եւ այլն։


Կիվոս, ի

s.

cube.

· Calfa

NBHL (1)

Երկայնութիւն նորա, եւ լայնութիւն նորա եւ բարձրութիւն միաչափ՝ կիվոս. (Յայտ. ՟Ի՟Ա. 16։)


Կիրթ

adj.

well-bred, well-educated, versed, expert, experienced, practised;
— ախորժակ, exquisite taste;
ընդ — անցանել, to exercise, to practise, to experience;
ընդ — անցուցանել, to instruct, to teach, to educate, to bring or train up;
ի — անկանել զհետ իրիք, to devote, to dedicate oneself to;
ի — ձգեալ հասանել ումեք, to gain or close up with one running;
cf. Կիրթք.

· Calfa

NBHL (1)

Բայց թէ փորձիւ ոք ընդ կիրթ նորին անցեալ ծանիցէ։ Որպէս որք անցին ընդ կիրթս, ուսուցին մեզ. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Կիրճ, կրճից, աց

s.

pass, defile, narrow passage;
straits, channel;
neck, isthmus;
առնուլ, ունել զ—ս, to hold or defend a pass, to be master of the communications, to hold the roads, to close the passage.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մէջ կրճին՝ ընդ որ խնդրէր անցանել։ Զկիրճս յորդանանու։ Նե՛ղ էին անցք կրճից (լեռնային կողմանն)։ Առ ծովեզերբ ծովուց, եւ ի կիրճս նորա։ կալարու՛ք զկիրճս ջրոյն։ Զկիրճս ամենայն գնացից։ Պատասխանի ետուն արք կրճացն. եւ այլն։ Կիրճք ինչ էին գետոց, ուր փախստականն դիմէր. (Ոսկ. ես.։)


Կլանեմ, կլի, կուլ

va.

to swallow;
to devour;
to ingulf, to absorbe;
զօդ՝ զշունչ or ոգի to breathe, to take breath;
— զբանս, to listen eagerly.

· Calfa

NBHL (1)

Զբխումն շրթանց նորա կլին, եւ լուսաւորեցան. (Լմբ. առակ.։)


Կծկեմ, եցի

va.

to wind, to coil up, to make into a clew or coil;
to bind, to narrow, to contract, to straiten.

· Calfa

NBHL (1)

Կծկեցաւ ի վերայ նորա։ Կծկեցաւ ի վերայ ծնդաց իւրոց։ Կծկեալ եւ լքեալ ի մէջ իսրայէլի. (՟Դ. Թագ. ՟Դ. 34։ ՟Թ. 24։ ՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 10։)


Կկոց, ի, աւ

s.

weaver's shuttle.

· Calfa

NBHL (1)

Ոստայն՝ յորում անճառաբար անկաւ միաւորութեանն պատմուճան. կկոց՝ անչափելի զգեցողին շնորհ. (Պրոկղ. ի կոյսն.։)


Կղկաթեմ, եցի

vn.

to be enamoured of, smitten with, to burn for, to be ardently attached to, very fond of;
to long for, to pant after, to sigh or die for.

· Calfa

NBHL (1)

որք միանգամ լսեն զնորա բանս՝ հանապազ կղկաթեն զնմանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Կղկղաթ լինիմ

sv.

cf. Կղկաթեմ.

· Calfa

NBHL (1)

հառաչէին զկնի նորա, կղկղաթ կաթոգին լինէին զիւրեանց քաջ զօրաւարէն. (Բուզ. ՟Ե. 44։)


Կճղակաբաշխ, ից

cf. Թաթահերձ.

· Calfa

NBHL (1)

Կճղակահերձացն՝ որ խառն ընդ այլսն, եւ վարք սծբոցն որիչ են ի պղծոց։ Կճղակահերձն առանց որոճելոյ պիղծ է, եւ որոճողն առանց նորա. (Մեկն. ծն.։)


Կճղակահերձ, աց

cf. Թաթահերձ.

· Calfa

NBHL (1)

Կճղակահերձացն՝ որ խառն ընդ այլսն, եւ վարք սծբոցն որիչ են ի պղծոց։ Կճղակահերձն առանց որոճելոյ պիղծ է, եւ որոճողն առանց նորա. (Մեկն. ծն.։)


Կնատիմ, եցայ

vn.

to grow effeminate, to become enervated, feeble, cowardly.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլեկան ախտին երկիր եպագ սամփսոն, եւ անդէն մերկացաւ ի շնորհացն, եւ կնատեցաւ, եւ լքաւ. (Եղիշ. դտ.։)


Կնճափող, ոյ

s.

siphon.

· Calfa

NBHL (1)

Կացեալ ի մէջ՝ պատուածովքս կնճափողացն զոյգ ըմպակցացն բաժանէ զգինին նորագոյն. (Բրս. արբեց.) Յն. խոտորնական փողք. σκολιοί σωλήνες obliqui tubi.


Կնճիթն, ճթան

s.

sesame, sesamum.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՆՃԻԹՆ կամ կնճիթ, կնջիթ, կնջիւթ, կնճութ, ի. σήσαμον, -ος sesamum. Շուշմայ. ունդ իբրեւ զկորեակ, եւ իւղ նորա ձիթանման՝ ծանրահոտ. եւ բոյս նորա. կունճի, կնջութ, կնջիթք. սուսամ, յորմէ սուսամ եաղը ... (իսկ յն. սիսա՛մի. լտ. սէ՛սամա. σησάμη sesama, կարծի յոմանց ցորեան ինչ ի հնդիկս)


Կնտնտոց, աց

s.

plectrum, ivory wand to play on a musical instrument with;
bow, fiddle-stick.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ հնչումն, յորում կըտընտոցն բան նորա բախելով. (Փիլ. լին. ՟Դ. 196։)


Կնտութիւն, ութեան

s. chem.

baldness, depilation;
chondrine.

· Calfa

NBHL (1)

ի կնտութեան (կամ ի կնդութեան) նորա կամ ի ճեղութեան։ Մի՛ գերծուցուն զգլուխս իւրեանց ի վերայ մեռելոյ ի կնտութիւն. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Գ. 42. 43։ ՟Ի՟Ա. 5։)


Կնքադրամ

s.

oblation at baptism.

· Calfa

NBHL (1)

Քահանայքն մի՛ հարկաւ պահանջեսցեն կնքադրամ, եւ գինս անգին շնորհին։ Կնքադրամ ոչ անուանել, եւ ո՛չ հարկաւ խնդրել. (Կանոն.։ եւ Ոսկիփոր.։)


Կնքահայր, հօր

s.

godfather, sponsor;
— լինել, to stand godfather.

· Calfa

NBHL (1)

հայր կնքոյ մկրտութեան. ընդունօղ զոք յաւազանէ, որ կոչի նորա սան. կնքահար. ինքեապապ.


Կշռեմ, եցի

va. fig.

to weigh, to measure;
to weigh, to calculate, to examine, to ponder on, to take into, consideration;
to compare, to confront;
to shoot, to dart, to take good aim at, to hit the mark;
քաջ —, to weigh well, to ponder, to reflect with mature consideration, to pause;
— զխօսս իւր, to be cautious in one's words;
— զփոխարէն, to return like for like, to recompense, to reward, to renumerate;
— զհարուածն, to strike, to adjust one's blow;
— զամենայն աշխարհս, to be worth the whole world;
ըստ կշռելոյ ական, judged by eyesight;
եւ ոչ կշռեսցի արծաթ ընդ գնոց նորա, neither shall silver be weighed for the price therof.

· Calfa


Կոթուն

s.

stalk, stem;
pedicle.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս սեխից եւ նորին նմանեաց ընդկոթունսն առեալ զջուրն. (Վահր. երրդ.։)


Կոխան

cf. Կոխ. s. adj. — առնել, դնել, to tread, to tread upon, to trample or tread under foot;
— լինել, կալ, to be trodden, trampled under foot;
— տալ, cf. Տալ ի կոխ.

· Calfa

NBHL (1)

Եբարձ քրիստոս զզօրութիւն նորա, եւ տկարացոյց, եւ կոխոն ետ հաւատացելոց իւրոց. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։)


Կոխումն, ման

s.

cf. Կոխան;
լինել ի —, to be trodden under foot;
տալ ի —, to give to be trampled on.

· Calfa

NBHL (1)

Կորիցէ ջուր նորա ի կոխումն եւ ի կաւ։ Օր խռովութեան եւ կորստեան եւ կոխման. (Ես. ՟Ծ՟Է. 20։ ՟Ի՟Բ. 5։)


Կոծանք, նաց

s.

fluctuation, heaving, swelling of the sea.

· Calfa

NBHL (1)

Զբոսնս կոչեալ՝ է կոծանք, եւ փորձանք, եւ ցնորք. (Վրդն. երգ.։)


Կոծիմ, եցայ

vn.

to wear mourning;
to deplore, to lament;
to be beaten, tormented;
to be agitated, to upheave, to undulate.

· Calfa

NBHL (1)

Կոծեցան զնա անդ կոծ մեծ։ Եկն աբրաամ կոծել զսառա։ Կոծեցարու՛ք առաջի աբեններեայ։ Կոծեսցին ի վերայ նորա կոծ մեծ։ Կոծեցաւ ի վերայ առն իւրոյ։ Շուրջ եղեն ի հրապարակս կոծողք.եւ այլն։


Կոկովանք, նաց

s.

high flown discourse;
boasting, swaggering;
cf. Կոկով.

· Calfa

NBHL (1)

Ասացին, թէ փոքրիկ աշխարհ է մարդն. որք կոկովանօք անուանն այսպիսի գովութիւն մարդկան բնութեան շնորհեն. (Նիւս. կազմ.։)


Կոկութիւն, ութեան

s.

rough-hewing, modelling, trimming;
cleanness, neatness, tidiness.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն առաւել կոկութեան եւ ողորկութեանն ի հարկանել լուսոյն ի վերայ նորա՝ լուսաւորի. (Ոսկիփոր.։)


Կողաքակ լինիմ

sv.

to cease being a partisan or adherent, to quit or abandon any one's party, to be disaffected.

· Calfa

NBHL (1)

Գուցէ ստեսցէ ի սիրոյն նորա, եւ լիցի միաբան ընդ կայսերն յունաց, եւ կամ կողաքակ ինչ լիցի ի նմանէ. (Բուզ. ՟Դ. 16։)


Կողկողիմ, եցայ

vn.

to groan, to moan, to wail, to bewail, to bemoan, to complain, to lament;
to beseech, to implore, to entreat.

· Calfa

NBHL (1)

Լային եւ կողկողէին առաջի նորա (ՃՃ.։)


Կողմանակի

adv.

cf. Կողմնակի.

· Calfa


Կողմնածու

s.

partisan.

· Calfa

NBHL (1)

Աշակերտ նեստորի էին, եւ կողմնածուք նորին աղանդոյ. (Ոսկիփոր.։)


Ճպուռն

cf. Ճպռան.

· Calfa

NBHL (1)

Համբաւ սքանչելեաց նորա (գր. լուս) իբրեւ զձայն ճպռան յերկինս վերանայր. (Խոսր.։)


Ճռաքաղ

s.

grape-gleaner.

· Calfa

NBHL (1)

Եղէ ես որպէս ճռաքաղ զհետ կթողաց. (Սիրաք նոր. ՟Լ՟Գ. 16։)


Ճռուեմ, եցի

vn.

cf. Ճռուողեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւ շուրջ թռչի, եւ ճռուուղէ զմարդով (կամ ճռողէ զանտառս). (Ածաբ. նոր կիր.։)


Ճռուողեմ, եցի

vn.

to chirp, to cheep, to pip, to twitter, to chirrup, to warble, to sing.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւ շուրջ թռչի, եւ ճռուուղէ զմարդով (կամ ճռողէ զանտառս). (Ածաբ. նոր կիր.։)