Definitions containing the research նոր : 7447 results

Յարագեմ, եցի

va.

to insolate, to expose to the sun or to the open air;
to hang.

· Calfa

NBHL (1)

Այժմ վկայք յարագին, եւ առաքին. (Ածաբ. նոր կիր.։)


Յարադրեմ, եցի

va.

to appose, to set, to subjoin, to add, to append, to affix.

· Calfa

NBHL (1)

Զսուրբ Լուսաւորիչն մեր Գրիգոր զկնի շարագրեցից, զկնի յարադրելով զորդիս եւ զթոռունս նորա։ Սաստիկ սուգ տրտմութեան զմեօք զեղեալ յարադրէր. (Յհ. կթ.։)


Յարակայ

adj. adv. s. gr. ast.

ever-living, imperishable, everlasting, permanent, perpetual;
continually, always, incessantly;
constantly, eternally;
epact;
preter-imperfect;
celestial hemisphere.

· Calfa

NBHL (4)

Յարակային եւ անփոխանորդելոյն նոցա սերտութեանն։ Առ հաստատուն եւ յարակայ իմացուածոցն. (Դիոն.։)

Յարակայ ի կեանս յերկնային քաղաքն առաջնորդես. (Անյաղթ բարձր.։)

Անցեալն ունի զանազանակս չորս, յարաձգական, յարակայ, գերակատար, անորիշ. որոց բաղազանութիւնք են երեք. ներկային ընդ յարաձգին (զոր օրինակ գործեալ եմ), յարակային ընդ գերակատարին (զոր օրինակ գործեալ էի), անորոշին ընդ ապառնոյն (գործելոց գոլ)։ Յարակայի եզական, էկոփէի, եւ այլն. (այսինքն կոփեալ էր իմ, եւ այլն). (Թր. քեր.։)

Ոչ թողեր զնորա դառնութիւն թիւնիցն ի մեզ յարակայ. (Մաշտ.։)


Յարակայեմ, եցի

va.

to confirm, to affirm;
to eternize, to perpetuate.

· Calfa

NBHL (1)

Զնորայն կտրեաց զառհաւատչեայ, եւ զիմն առանց խզելոյ յարակայեաց։ Անջնջական կանոնս յաւիտեանս յարակայեաց. (Նար. ՟Կ՟Է. եւ Նար. մծբ.։)


Յարակայիմ, եցայ

vn.

to be permanent, stable, to continue, to last, to be perpetual, to endure for ever.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յարակային ի չարութիւն։ Ապականեալքն վասն այնորիկ նորոգին, որպէս զի (ի) մշտնջենաւորութիւն յարակայեսցին. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Յարակարգեմ, եցի

va.

to add, to subjoin, to conjoin.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նոյն յարակարգեսցուք եւ զռոմիղոս, եւ զայլսն՝ որ յետ նորա ի Հռոմ թագաւորեսցին. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Յարակցաբար

adv.

cf. Յարակցապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նորին անուն յարակցաբար արմանեակս զմեզ անուանեն. (Յհ. կթ.։)


Յարակցապէս

adv.

conjointly, connectedly;
accessorily.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նորին անուն յարակցաբար արմանեակս զմեզ անուանեն. (Յհ. կթ.։)


Յարակցութիւն, ութեան

s. chem.

con junction, connexion, coherence, cohesion, adhesion;
affinity;
— գաղափարաց, association of ideas;
— ընտրական, elective affinity.

· Calfa

NBHL (1)

Լապտերս զկուսութեանն շնորհս կոչէ, եւ զսրբութեանն յարակցութիւն. եւ իւղ զմարդասիրութիւնն եւ զողորմութիւն. (Ոսկ. մտթ.։)


Յարաշարժ

adj.

always in motion, inconstant.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրին է կենդանւոյ կեալ ի միում տեղւոջ, իսկ յարաշարժ շնչոյ (հոգւոյ) նորա՝ անհնարին է. (Եղիշ. յես.։)


Յարատեւութիւն, ութեան

s.

perseverance, assiduity;
perpetuity, endless continuity, everlastingness.

· Calfa

NBHL (1)

Օրինակ յարատեւութեան ծնունդ նորա (հռեբեկայ). (Փիլ. լին.։)


Յարգի

cf. Յարգոյ.

· Calfa

NBHL (3)

Իսկ (Սիրաք նոր. ՟Լ՟Ը. 32.)

Բրուտն ի հոգս կայ վասն գործոյ իւրոյ, եւ յարգի է ամենայն բան նորա. ըստ յն. համարով կամ թուաւոր.

Թի՛ւ է ամենայն գործ նորա։


Յարգոյ, ի, ից

adj.

respectable, honourable, estimable, dear, precious, commendable;
good;
reverend;
— դահեկան, current money;
օր —գոյ, feast-day.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչ յարեւմուտս մեծ արքային՝ առ յունականս յարգոյ լինին. (Լմբ. ի շնորհ.։)


Յարդարիչ, չի, չաց

adj. s.

putting or setting in order, fitting up, preparing;
adorning;
orderer, regulator;
refiner;
— ճրագի, snuffers.

· Calfa

NBHL (1)

Արար զճրագարանս նորա եօթն, եւ զունելիս եւ զյարդարիչս նորա յոսկւոյ սրբոյ։ Զճրագունսն, եւ զյարդարիչսն ոսկիս. (Ել. ՟Լ՟Է. 23։ ՟Գ. Թագ. ՟Է. 49։)


Յարեմ, եցի

va.

cf. Յարեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յարէր ի նա այր նորա, զի ի Հռաքէլ կոյս միտագոյն էր նա. (Եփր. ծն.։)


Յարկակից, կցի, կցաց

adj.

dwelling under the same roof, in the same house, cohabiting.

· Calfa

NBHL (1)

Յարկակից եւ սեղանակից լինէր այնպիսի յանցաւորաց։ Յաւիտենից յարկաց նորա կարասցուք յարկակիցք գտանիլ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 5. 8։)


Յարկանեմ, յարկի

va.

cf. Յարկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Փայտս ի գերանս՝ յարկանել զտունսն։ Յարկին զնա, եւ կանգնեցին զդրունս։ Էյարկ զտունն ի վերայ կողմանոցաց սեանցն։ Յարկար (կամ յարկեր) ի վերայ ջուրց զվերնայարկս նորա։ Ի վերայ քո որդն յարկցի. (՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Դ. 11։ Նեեմ. ՟Գ. 14։ ՟Գ. Թագ. ՟Ե. 3։ Սղ. ՟Ճ՟Գ. 3։ Ես. ՟Ժ՟Դ. 11։)


Յարմարանք

s.

cf. Յարմարութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զիմաստութիւն նորա ցուցանեն պայծառութիւնք արարածոցս, յարմարանք, եւ կարգաւորութիւն. (Իսիւք.։)


Յարմարեմ, եցի

va. mus.

to adapt, to make proper or fit, to qualify, to proportion, to accommodate, to arrange, to adjust;
to tune, to accord, to put in tune.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն կարգս անդրէն յարմարել ըստ առաջին սովորութեան։ Կարգեալ եւ յարմարեալ կային առաջի նորա իւրաքանչիւր մասանց տեսակք. (Եղիշ.։)


Յարմնիմ, եցայ

vn.

to root, to take root, to last, to continue, to be permanent.

· Calfa

NBHL (1)

Լացէ՛ք ի վերայ Յովսիայ. քանզի նա եղեւ պատճառ արդարութեանն, այն որ զյիսուն եւ զեօթն ամ յաւուրս նորա յարմնեցաւ (կամ յարըմնեցաւ). (Եփր. ՟բ. մնաց.։)


Յարութիւն, ութեան

s. fig.

resurrection;
act of rising;
elation, puffing up, pride, haughtiness;
օր յարութեան, sunday.

· Calfa

NBHL (1)

Յարութիւն մեռելոց։ Յետ յարութեան իմոյ։ Յետ յարութեան նորա եւ այլն. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 14։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ե. 12։ Մտթ. ՟Ի՟Է. 53. եւ այլն։)


Յարուցանեմ, ուցի

va.

to raise, to raise up, to cause to appear;
to erect, to set upright;
to awake, to wake up, to arouse;
to revive, to resuscitate, to bring to life again;
to stir up, to excite, to suscitate, to cause to revolt, to agitate, to move, to provoke;
to raise, to build, to elevate, to erect, to set up, to construct;
— զաւակ, to give sons or posterity;
զօր —, to raise troops, to make levies of soldiers;
— հողմ ի ծովու, to cause a wind to blow on the sea;
— վրէժխնդրութիւն, to take revenge or vengeance;
— բանս, to circulate false reports;
— զամբաստանութիւն, to accuse, to charge;
cf. Թշնամի.

· Calfa

NBHL (2)

Հանգեաւ իբրեւ զառիւծ. եւ ո՞ յարուցանիցէ զնա։ Տեսանիցես անկեալ ի ճանապարհի, յարուցանելով յարուսցես ընդ նմա։ Յարուցանել դատաւորս, կամ մարգարէս։ Հողմ հիւսիսոյ զամպս յարուցանէ։ Եւ Տէր յարոյց հողմ ի ծովուն։ Յարուցանել բանս, կամ հալածանս, կամ սատան, կամ վրէժխնդրութիւն։ Զամենայն երիտասարդս յարուցից ի վերայ նորա. եւ այլն։

ἁνίστημι, ἑφίστημι, ἑξανίστημι , ἑγείρω, ἑξεγείρω suscito, surgere facio, erigo, excito, expergefacio, vitam reddo. Տալ յառնել. իբր Կանգնել. զարթուցանել. վերացուցանել. կառուցանել. նորոգել. գրգռել.


Յարուցիչ, չի, չաց

adj.

resuscitating, reviving, re-animating.

· Calfa

NBHL (1)

Ես ոչ միայն յարուցիչ եմ, այլեւ յարութիւն։ Ինքն իսկ է յարութիւն եւ կեանք, եւ յարուցիչ եւ նորոգիչ ամենայն մարմնոյ։ Կամէին տեսանել զյարուցիչն, եւ զյարուցեալն. (Մամբր.։ Ագաթ.։ Նանայ.։)


Յաւակնիմ, եցայ

vn.

to assume, to arrogate, to take too much on oneself, to pretend to, to presume.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ բաւականացաւ չարեօք մարդկան, այլեւ առ Աստուած եւս, եւ առ Սուրբս նորա յաւակնեալ։ Աստուածորդի զնա ձայնէր, զի այնու փքացեալ՝ առ հուրն յաւակնեալ զինքն տայցէ. (Արծր. ՟Ա. 14։)


Յաւակնոտ

cf. Յանդուգն.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յաւակնոտաց, այլ հլուաց տայ զշնորհս իւր Աստուած. (Նար. խրատ. առ Լեհ.։)


Յաւանակ, աց

s.

ass' foal or colt, young donkey or ass.

· Calfa

NBHL (3)

Ոյր ձի ի տան իցէ, մի յաւանակ (նորա տացէ ի հոգեբաժին). (Կանոն.։)

Իբրեւ զհանդարտ որոջ անարատ, եւ իբր յաւանակ կամաց անբաւին. (Նար. կուս.։ Որպէս եւ օրինակաւ տեսի զնորոյ հարսնէ,)

Եղն սիրոյ, եւ յաւանակ քոց շնորհաց խօսեսցի ընդ քեզ. (Առակ. ՟Ե. 19։)


Յաւելուած, ոց

s.

addition, increase, overplus, surplus, accession, augmentation;
rest, residue;
— գրոց, մատենից, addition, supplement, appendix;
— չարեաց, redundant malice;
—ք որովայնի, excrement;
թափել զ—ս որովայնի, to ease oneself, to go to stool.

· Calfa

NBHL (3)

Ի յաւելուածոյ սրտի խօսի բերան։ Յաւելուած վիճակաց։ Յաւելուած ձեզ լինիցին բերք նորա։ Ի բաց թօթափել զամենայն աղտեղութիւն եւ զյաւելուածս չարեաց.եւ այլն։

Բազում ինչ մարգարէիւքն խնամարկեաց. եւ առ այս ե՛ւս յաւելուած շնորհի, զի եւ ինքն առ նոսա՛ եկն. (Իգն.։)

Որ նախ փոքր գոլով, եւ յաւելուած շնորհիւ գոյր (գայր) ի մեծութիւն. (Կիւրղ. ղկ.։)


Յաւելուածութիւն, ութեան

s.

increase, increment;
multiplication.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւելաւ (օրէն) վասն յանցաւորութեան. եւ եցոյց վասն նոցա, թէ յաւելուածութիւն եղեւ։ Խնդրեսցո՛ւք զարքայութիւն եւ զարդարութիւն նորա, զի ընկալցուք ի տեառնէ զյաւելուածութիւն. (Մծբ. ՟Բ. ՟Զ։)


Յաւելում, լի

va.

to add, to increase, to augment;
to join, to adjoin, to insert, to interpolate, to apply, to supply;
to reckon, to add up;
— խօսել, to repeat, to say again, to reply, to rejoin;
— ի զօրութիւն, to redouble one's strength;
— ոյժ ումեք, to sustain another's efforts;
— զինչս իւր, to increase one's wealth;
աւուրս յաւուրս —, to lengthen life;
— զվարձս ծառայի, to raise the wages of a domestic;
յաւել յիս զօրութիւն, it gave me new strength;
եւ յաւել ծնանել, and then brought forth;
ոչ եւս յաւելից անիծանել, will never curse again;
մի եւս յաւելուցուք տեսանել զերեսս իմ, see my face no more.

· Calfa

NBHL (1)

Հարցեն զնա թւով քառասուն, եւ այլ մի՛ յաւելուցուն։ Եւ թէ սակաւ իցէ, յաւելից քեզ դոյնչափ։ Աւուրս յաւուրս յաւելեր թագաւորի։ Մեծութիւն յաւելու բարեկամս բազումս։ Յաւե՛լ մեզ հաւատս։ Յաւել տէր խօսել։ Ոչ եւս յաւելից անիծանել զերկիր։ Յաւել ծնանել զեղբայր զնորա զՀաբէլ։ Գործիցես զերկիր, եւ ոչ յաւելցէ տալ քեզ զզօրութիւն իւր։ Յաւելաք յամենայն մեղս մեր եւ ի չարիս, եւ խնդրեցաք մեզ, թագաւոր։ Որ յաւելաւ ի կերողացն։ Ոյր գուցէ, տացի նմա, եւ յաւելցի։ Մեռաւ, եւ յաւելաւ առ ժողովուրդ իւր, կամ յազգ իւր։ Յաւելցիս առ ժողովուրդ քո.եւ այլն։


Յաւելում, լայ

vn.

to augment, to be multiplied, to grow, to increase, to be enlarged;
to adhere to, to go over to, to add, to join, to incorporate;
մեռաւ եւ յաւելաւ յազգ իւր, he died and was gathered to his fathers;
cf. Հայր.

· Calfa

NBHL (1)

Հարցեն զնա թւով քառասուն, եւ այլ մի՛ յաւելուցուն։ Եւ թէ սակաւ իցէ, յաւելից քեզ դոյնչափ։ Աւուրս յաւուրս յաւելեր թագաւորի։ Մեծութիւն յաւելու բարեկամս բազումս։ Յաւե՛լ մեզ հաւատս։ Յաւել տէր խօսել։ Ոչ եւս յաւելից անիծանել զերկիր։ Յաւել ծնանել զեղբայր զնորա զՀաբէլ։ Գործիցես զերկիր, եւ ոչ յաւելցէ տալ քեզ զզօրութիւն իւր։ Յաւելաք յամենայն մեղս մեր եւ ի չարիս, եւ խնդրեցաք մեզ, թագաւոր։ Որ յաւելաւ ի կերողացն։ Ոյր գուցէ, տացի նմա, եւ յաւելցի։ Մեռաւ, եւ յաւելաւ առ ժողովուրդ իւր, կամ յազգ իւր։ Յաւելցիս առ ժողովուրդ քո.եւ այլն։


Յաւէժ, ւեժի, ժաց

adj. adv.

perpetual, eternal, immortal;
always, without end, perpetually, eternally.

· Calfa

NBHL (1)

Ձկնորսք ոչ սակաւակեացք, այլ յաւէժ կենդանականք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։)


Յաւէժալոյս

adj.

perpetually bright;
inextinguishable.

· Calfa


Յաւէժութիւն, ութեան

s.

perpetuity, eternity.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղաչանս եկեալք արարչին բոլորեցուն՝ խնդրեցին զնորա գործոցն զյաւեժութիւն։ Սկիզբն լինելութեան է ի մասունս սերմանս յաւեժութիւն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 13։)


Յաւէտախաղաց

cf. Մշտախաղաց.

· Calfa

NBHL (2)

Ոգի մշտաշարժ եւ յաւէտախաղաց։ Յաւէտախաղաց աղբիւրք, կամ շնորհք, կամ իմաստութիւն. (Փիլ.։)

Յաւէտախաղաց շնորհիւ ցոլացեալ յիմանալի ճառագայթից հոգեւորաց. (Խոր. ՟Գ. 62։)


Յաւիտենական, ի, աց

adj.

eternal, perpetual, uncreate, immortal, without end;
— կեանք, immortal life;
— թշնամութիւն, bitter, irreconcilable, implacable or eternal enmity;
—ն, the Eternal, the Everlasting One.

· Calfa

NBHL (1)

Մեք նորա մահուամբն յաւիտենական մահուանէն ապրեսցուք. կամ յաւիտենական ի մահուանէ հոգւոյն. կամ յաւիտենից ի մահուանէ. (Եղիշ.։ Յհ. կթ.։ Շար. եւ այլն։)


Յափուցանեմ, ուցի

va.

to quench, slake or allay thirst;
to exhaust.

· Calfa

NBHL (1)

Հռաքէլ՝ որ յափոյց զզօրութիւն նորա, եւ նուաճեաց զնա առ Լիա. (Եփր. ծն.։)


Յափրանամ, ացայ

vn.

to get tired or sick of, to be disgusted, to have lost all relish for, to be squeamish, overfastidious.

· Calfa

NBHL (1)

Յափրացաւ անձն նորա ի նոցանէ։ Յորոց յափրացաւ (կամ յափրեցաւ)։ Յերկիրն, յորմէ դուք յափրացարուք. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 17. 28։ Թուոց. ՟Ժ՟Դ. 31։)


Յեզեր, ի

s.

crown.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեաց զարքայորդին, եւ եդ ի վերայ նորա ե՛ւ զյեզերն ե՛ւ զվկայութիւնն, եւ թագաւորեցոյց զնա, եւ օծ զնա. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Ա. 12։)


Յելուզակ, աց

s. adj.

highwayman, brigand, bandit, assassin;
thievish.

· Calfa

NBHL (1)

Նահատակութիւնք նորին ի յեղուզակս ազգին վանանդացւոց։ Հետամուտ յեղուզակացն (կամ ելուզակացն) էր. (Խոր. ՟Գ. 44. 45։ եւ ՟Բ. 13. 14. 15։)


Յեղանակաբար

cf. Յեղանակագոյն.

· Calfa

NBHL (1)

Յեղանակաբար ամպք մարգարէքն, եւ ջուր շնորհք հոգւոյն սրբոյ. (Վանակ. յոբ.։)


Յեղանակագոյն

adv.

figuratively, allegorically, symbolically, mystically, mysteriously.

· Calfa

NBHL (1)

Յեղանակաբար ամպք մարգարէքն, եւ ջուր շնորհք հոգւոյն սրբոյ. (Վանակ. յոբ.։)


Յեղանակեմ, եցի

va.

to change, to alter, to vary, to diversify;
to remodel;
to convert;
to repeat, to reiterate, to say again;
to trill, to warble, to sing harmoniously.

· Calfa


Յեղանակիչ

adj.

changing, diversifying.

· Calfa

NBHL (1)

Ցրիչ ցնորից, յեղանակիչ անրջոց. (Նար. ՟Ձ՟Դ։)


Յեղանակութիւն, ութեան

s.

change, variation;
modulation.

· Calfa


Յեղափոխեմ, եցի

va.

to convert, to change, to transform;
to degenerate;
to translate.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրէնսն յեղափոխելով ի նորս շրջէր. (Երզն. մտթ.։)


Յեղյեղեմ, եցի

va.

to change, to convert, to transmute;
to repeat, to re-iterate, to rehearse, to inculcate;
to translate;
— ի մտի, to turn over, to revolve in one's mind, to think over again, to reconsider;
to ruminate, to ponder, to muse on;
ստէպ —, վեր ի վայր —, to repeat eternally the same thing, to return often on the same subject, to twaddle, to harp always on the same string, to be ever talking about.

· Calfa

NBHL (1)

Նախ յեղյեղեցին զյոյն գիրն ի հայերէն այբուբենս (այսինքն վերածին ի շարադասութիւն ըստ կանոնի տառադարձութեան), եւ ապա զթերին նորա լցուցին աստուածաշնորհ պարգեւօքն. (Տէր Իսրայէլ. դեկտ. ՟Ի՟Գ։ եւ Հ. կիլիկ.։)


Յեղյեղուկ

s.

changing often, mutable, variable, fickle, inconstant, unstable, fleeting, flighty, unsteady, volatile;
— լեզուաւ, double-tongued, double-dealer;
—ս արկանել, to make one's voice often heard.

· Calfa

NBHL (1)

Ունկն դնէին յեղյեղուկ լեզուի նորա։ Հասեալ էին ի վերայ յեղյեղուկ հրամանաց թագաւորին. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Է։)


Յեղյեղում, ղի

va.

cf. Յեղյեղեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում անգամ զ՝որովն եւ ի ձեռն նորա՝ յեղյեղուն։ Ստէպ վեր ի վայր զայն յեղյեղումք։ Քաղցր ճառիս՝ զոր ստէպ ոչ դադարեմք յեղյեղուլ, լուիցուք։ Յաճախապէս յեղյեղու զբանս զայս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)


Յեղում, ղի

va.

to change, to transmute;
to translate;
— ի հայ բան or լեզու, to translate into Armenian, or Haiganian;
cf. Յեղանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զգիր դիւանաց յեղուլ ի յոյն բան։ Փոխեաց զամենայն ի լեզու ասորի, որ եւ ապա անտի յեղու ի յոյն բան։ Զքսան եւ զերկու յայտնիսս, եւ զնոր կտակս յեղուլ ի հայ բան. (Խոր. ՟Ա. 1։ ՟Բ. 63։ ՟Գ. 53։)


Յեղումն, ման

s.

cf. Յեղյեղումն;
— սրոյ, rotation of a sword;
յեղմունք լուսնոյ, the phases of the moon.

· Calfa

NBHL (2)

Հիացումն՝ յեղումն մտացն՝ քուն է նորա։ Եթէ յեղումն արդարն կրէ, սա ոչ է արդար. (Փիլ.։)

ՅԵՂՈՒՄՆ. Եղանակ տարւոյ. Արեւադարձ. Շրջան լուսնի, եւ քառորդք նորա. Զուգօրութիւնք, եւ յեղմունք ամառնային եւ ձմեռնային։ Յեղմունք լուսնոյ եօթներեկօք լինին. (Փիլ. լին. ՟Գ. 1. եւ այլաբ։)