Definitions containing the research նոր : 7447 results

Մարդահաճոյ, ից

adj.

insinuating, fawning, flattering, striving for favour, servile.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ է մարդահաճոյն. մարդահաճոյ՝ որ առ կամս ուրուք մարդոյ զհաճոյս նորա արասցէ, թէպէտեւ անարգանաց արժանի լեալն։ Որ ի՛ւր հաճոյ է, մարդահաճոյ է. քանզի եւ ինքն մարդ՝ իւրաքանչիւր ոք. (Բրս. հց.։)


Մարդաշատութիւն, ութեան

s.

great multitude, dense population.

· Calfa

NBHL (1)

Շնորհեցիքն զմարդաշատութիւն աշխարհիս. (Կաղանկտ.։)


Մարդապաշտ, ից

s. fig.

anthropolatra;
flatterer, fawner, adulator.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ մարդ գոլ ասեն ըստ մեզ սոսկ, մարդապաշտ են երկրպագուք նորա։ Զձեզ յիրաւ է մարդապաշտս կոչել։ Մարդապաշտ հայհոյութիւն նեստորի. (Պրպմ.։ Դամասկ.։ ՃՃ.։ Մխ. ապար.։)


Մարդապաշտութիւն, ութեան

s. fig.

anthropolatry;
fulsome flattery, adulation.

· Calfa

NBHL (1)

Ապա եթէ փոխեցին առաքեալքն զաւետարան նորա, եւ սուտ գրեցին, ուրեմն մարդապաշտութիւն ուսուցին. (Մագ. ՟Ե։)


Մարդասիրութիւն, ութեան

s.

philanthropy, humanity, kindness, benignity, affability, benevolence, courteousness;
condescension;
welcome;
մարդասիրութեամբ, cf. Մարդասիրապէս.

· Calfa

NBHL (2)

Մարդասիրութիւն ցուցեալ յուլեայ առ պօղոս։ Բարբարոսքն շնորհեցին ոչ սակաւ մարդասիրութիւն մեզ. (Գծ. ՟Ի՟Է. 3։ ՟Ի՟Ը. 2։)

Ստացի մարդասիրութեամբդ զմարդասիրութիւն. (Ածաբ. նոր կիր.։)


Մարդատեաց, եցաց, ցից

adj. s.

hating mankind, misanthropic;
misanthrope, man-hater.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մարդատեցէ ել մարդասիրութիւն։ Վասն այնորիկ է մարդատեաց, զի աստուածամարտ է. (Բրս. վաշխ. եւ Բրս. չար.։)


Մարդեղութիւն, ութեան

s.

incarnation;
our Lord's human nature;
creation, gene ration or genealogy of mankind.

· Calfa

NBHL (1)

Ուրանային զանսուտ նորա մարդեղութեանն խորհուրդ. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Մարդկաբար

adv.

cf. Մարդկօրէն.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն նորա են՝ ե՛ւ աստուածաբարքն, ե՛ւ մարդկաբարքն. (Պրպմ.։)


Մարդկական, ի, աց

cf. Մարդկային.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդկական է (միանգամայն) նորա աստուածագործութիւնն ամենայն՝ որ ի տնօրէնութեանն. (Մաքս. ի դիոն.։)


Մարդկային

adj.

human;
belonging to man, manlike.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարդկայինսն բանս աղքատութեան քրիստոսի։ Ո՛չ է մարդկայնոյս բնութեան բարին գոլ, այլ աստուծոյ միայն։ Առ զմարդկային աթոռն դաւթի զըստ մարմնոյ հօրն իւրոյ։ Երկուս կամս աստանօր ցուցանէ, է ին՝ որ մարդկային, որ է մարմնոյ, եւ է ինչ՝ որ աստուածային. քանզի մարդկայինն վասն տկարութեան մարմնոյն հրաժարէ ի չարչարանաց, իսկ աստուածայինն նորա յօժար է. (Աթ. ՟Ա։)


Մարդկապէս

adv.

cf. Մարդկօրէն.

· Calfa

NBHL (1)

Շնորհեաց ամենեցուն զմարդկապէսն մտաւորութիւն. (Ոսկ. լս.։)


Մարդկութիւն, ութեան

s.

humanity, human nature;
humanity, mankind;
multitude, many people.

· Calfa

NBHL (1)

Որքան ինչ ասէ գիր, թէ ա՛ռ որդի, վասն մարդկութեան նորա ասէ, ո՛չ վասն աստուածութեանն։ Զմարդկութիւն նորա արար աստուածութիւն նորա տէր եւ օծեալ. (Աթ. ՟Ա։)


Մարդպետութիւն, ութեան

s.

dignity, office or post of kislar-agasi.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդպետն գոլ. ներքինապետութիւն, եւ կալուած նորա ի տարոն.


Մարզանք

s.

exercise;
gymnastic apparatus.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ւր է արծաթն ժանգալից, ո՞ւ են նոր մարզանքն. յն. ցնորք եւ վայելք. (Ոսկ. ղկ.։)


Մարզպանութիւն, ութեան

s.

government of a march, governorship of a province.

· Calfa

NBHL (1)

Որում կիւրոս զկրմանից աշխարհին զմարզպանութիւնն շնորհէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Մարթեմ, եցի

va.

to find means, to invent, to contrive, to find out.

· Calfa

NBHL (1)

Զբնութիւն մարթես քննել. ոչ մարթես քննել։ Մարթեն բովանդակել։ Նմա հասու ոք զիա՞րդ մարթցէ լինել։ Բազմագոյն շնորհս ընդունել մարթասցես։ Զերկնաւոր արքայութիւնն ժառանգել մարթասցէ. (Կոչ. ստէպ։)


Մարմարեայ

cf. Մարմարեղէն.

· Calfa

NBHL (1)

Սրունք նորա սիւնք մարմարեայ (կամ կճեայք). (Երգ. ՟Ե. 15։)


Մարմին, մնոց

s. geom.

body;
flesh;
man, creature, mortal;
corpse, dead body;
carcass, carrion;
body, consistency;
whole, ensemble;
solid;
— առնուլ, to become incarnate;
եւ բանն — եղեւ, and the Word was made flesh;
cf. Երկնային.

· Calfa

NBHL (2)

Մարմին մարդկան, անասնոց, թռչնոց, ձկանց։ Մարմինք երկնաւորք, եւ մարմինք երկրաւորք։ Զմարմին եւ զոգի։ Ոգւոց եւ մարմնոց։ Այս է մարմին իմ։ Մարմին նորա ոչ ետես ապականութիւն։ Անդամք մարմնոյ։ Գտին զայն ամենայն մարմին մեռեալ։ Զմարմինս նոցա կախեցին զպարսպէն.եւ այլն։

Առ մի ի կողից նորա, եւ ելից ընդ այնր մարմին։ Մարմին ի մարմնոյ իմմէ. եղիցին երկուքն ի մարմին մի։ Երինջք ընտիրք մարմնով, վտիտք մարմնով։ Զոսկերօք եւ զմարմնովք նորա։ Հերք իմ եւ մարմինք։ Մարմին եւ արիւն ոչ յայտնեաց քեզ։ Հացն՝ զոր ես տաց, մարմին իմ է։ Կերիցեն թռչունք զմարմին քո։ Ոչ ամենայն նոյն մարմին է. այլ՝ այլ մարմին է մարդկան, եւ այլ մարմին անասնոց. եւ այլն. որպէս ի վեր անդր։ Ուստի նոյն բառք այլոց ազգաց ըստ կրկին նշ. թարգմանին ի մեզ ըստ տեղւոյն նաեւ Դի, Գէշ, Մարդ, Անձն, եւ այլն։ Որպէս Մարմին կոչի փոխաբերութեամբ եւ մարմնասէրք, երկրաքարշք վարուք, ընկղմեալք ի նիւթ։ Մարմին կոչի եւ իսկութիւն մարմնոյ՝ հակադրեալ ստուերի. որպէս եւ վերին երես մարմնոյ կամ մորթն, իբրեւ մասն մսոյ, եւ այլն։


Հերկահար

cf. Հերկարար.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հերկահար ես ժողովրդեանդ, եւ ոչ արտհունձ եւ կտսօղ. (Մանդ. ՟Ի՟Բ. կամ ՟Ա։ (հին ձ. վրիպակաւ, Հարկահար. եւ նորն, Հերկարար։))


Հերկարար, աց

s.

ploughman, husbandman, cultivator, labourer.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հերկահար ես ժողովրդեանդ, եւ ոչ արտհունձ եւ կտսօղ. (Մանդ. ՟Ի՟Բ. կամ ՟Ա։ (հին ձ. վրիպակաւ, Հարկահար. եւ նորն, Հերկարար։))


Հերձուածապետ, աց

s.

chief of a schism, of a sect;
heresiarch.

· Calfa

NBHL (1)

αἰρεσιάρχης, αἰρεσιαρχός haeresiarcha, sectae auctor ac caput. իբր Հերեսիովտապետ. աղանդապետ. առաջնորդ հերձուածոյ, այսինքն հերետիկոսութեան, եւ հերետիկոսաց.


Հերձուցանեմ, ուցի

va.

cf. Հերձանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բռամբ զսկայն հերձուցանէր. այսինքն պատառոտէր զհանդերձս նորա. (Խոր. հռիփս.։)


Հեց, ի

s.

tire of a wheel.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԵՑ կամ ԽԵՑ. ἁψίς, ἁψῖδος ratae circulus, fornix, arcus, vinculum, canthus. Կամար կամ շրջանակ անուոյ, ծնօտ կամ գօտի նորա. (լծ. հյ. յեց. թ. գըլ. եւ էիւզ ))


Հզօր, աց

adj.

strong, powerful, mighty, vigorous, valiant;
robust, lusty, stout;
potent, energetic, efficacious;
—ն, —ն երկնից եւ երկրի, the Almighty, Omnipotent;
—ք, the mighty of the earth;
— զօրութեամբ, very strong, most valiant, mighty;
— թեւարկու, a professed or open protector.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուած հզօր։ Հզօր՝ որ զօրացուցանէ զիս զօրութեամբ։ Բան տեառն հզօր։ Հրեշտակն հզօր։ Այր կամ թագաւոր հզօր։ Ազգ հզօր։ Ոչ կարէ դատել ընդ հզօրին քան զնա։ Զտկարս աշխարհիս ընտրեաց աստուած, զի յամօթ արասցէ զհզօրս։ Մտանել ի տուն հզօրի։ Կապիցէ զհզօրն։ Աղեղունք կամ աւար կամ սեղան կամ ժողովք հզօրաց։ Մանուկ հզօր ուժով։ Զօրու մեծաւ եւ հզօրաւ։ Կորիւն առիւծու հզօր է քան զանասունս։ Հզօր իբրեւ զերկաթ։ Զջուր գետոյն զհզօր եւ զյորդ. (յն. հզօրի։) Զսուրն մեծ եւ զհզօր։ Հզօր ձեռամբ։ Զձեռանէ քումմէ հզօրէ։ Զբազուկս հզօրս։ Զհզօր գործ պատերազմաց նորա։ Քաղաք հզօր։ Իբրեւ զձայն հզօր որոտման։ Զգէրն եւ զհզօրն (ի հօտից)։ Հզօր (կամ բուռն) է իբրեւ զմահ սէր։ Ի դրունս հզօրս, եւ ի նիգս հաստատունս։ Ի պարիսպս ամուր՝ յաշտարակս հզօրաց. (յն. պարսպաւ մեծաւ եւ հզօրաւ, եւ ամուր աշտարակօք). եւ այլն։

Չի՛ք ինչ հզօր ի կարգաւորել զայր՝ իբրեւ զկին պարկեշտ։ Մեծ է սէր, եւ հզօր է բորբոքումն նորա. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15. 27։)


Հիանամ, ացայ

vn.

to wonder, to marvel, to be astonished, surprised, amazed;
to fall into ecstasies or raptures, to fall from the clouds;
հիացեալ զարմանամ, I am lost in wonder, I am filled with admiration.

· Calfa

NBHL (1)

Հիացաւ իբրեւ ժամ մի։ Կայի հիացեալ։ Եւ եղեւ ընդ հիանալն նոցա վասն այնորիկ։ Հիանային վասն նոցա, թէ զի՞նչ արդեօք լինիցի այն.եւ այլն։


Հիացական, ի, աց

adj.

admiring, of admiration;
ecstatic.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՜վ նոր խառնմանս. ո՜վն ասել՝ ասա հիացական է, եւ զարմացմամբ. (Լմբ. ածաբ.։)

Նաեւ զայլ հիացականսն՝ որ ըստ այսոցիկ, ուսցիս ի նորին գրոց. այսինքն ի պատմութենէ աղեքսանդի. (Արծր. ՟Ա 3։)


Հիմ

adv.

why ? for what reason ?.

· Calfa

NBHL (1)

Հի՞մ ոչ գտի շնորհս առաջիջ քո. (Թուոց. ՟Ժ՟Ա. 11։)


Հիմնադիր, դրաց

s.

founder;
institutor.

· Calfa

NBHL (1)

Որ դնէ զհիմն իրիք, կամ հաստատէ, կամ նորոգէ.


Հիմնարկեմ, եցի

va.

cf. Հիմնադրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Անդ հիմնարկեալ զհիմն տաճարի։ Զոր հիմնարկեալ նորոգեաց։ Ի հիմնարկել զաստուածակերտ փարախն։ Ձեռնարկէ հիմնարկել զնա. (Խոր. առ սհկ. արծր.։ Փարպ.։ Յհ. կթ.։ Արծր. ՟Ե. 7։)


Հիմնացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Հիմնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Անյողդողդելի հաւատով զնորայն հիմնացուցին զեկեղեցի. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Մարմնագործութիւն, ութեան

s.

incorporation, embodiment.

· Calfa

NBHL (2)

ՄԱՐՄՆԱԳՈՐԾՈՒԹԻՒՆ. Մարմնանալն բանին աստուծոյ, եւ մարդկեղէն գործք նորա.

Հաւատամք, զի ի հոգւոյն սրբոյ կազմութիւն մարմնագործութեան այնորիկ եղեւ։ Որոշել ոչ ուսեալք զմարմնագործութիւնսն՝ բանին միայն, եւ զմարդկայինսն՝ մարմնոյ եւեթ. (Սարկ. հանգ.։)


Մարմնակեր, աց

adj.

carnivorous.

· Calfa

NBHL (1)

Բայց միայն ի յետնոցն ի մարմնակերացն. եւ այսոքիկ նոր մարմնակերքս կերակրին ի կենդանեաց՝ որք ի յերկրէ ճարակին. (Նիւս. բն.։)


Մարմնակից, կցի, կցաց

adj. s.

of the same nature;
consanguineous;
fellow-man.

· Calfa

NBHL (2)

ՄԱՐՄՆԱԿԻՑ. Կցորդ մարմնոյն քրիստոսի, եւ եկեղեցւոյ նորա աստ եւ յերկինս.

Գովեսցի ի դրունս այր նորա.. ... եւ զիւր գլուխն եւ զմարմնակիցն զայրն գովեցէ՛ք ի դրունս քաղաքաց. (Լմբ. առակ.։)


Մարմնապէս

adv. fig.

bodily, corporally;
materially;
carnally, sensually, lustfully;
essentially, really, substantially.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմնապէս բանիւքս զհոգեւոր շնորհն ձեւացուցանէ. (Լմբ. պտրգ.։)


Մարմնաւոր, ի, աց

adj.

cf. Մարմնաւորական.

· Calfa

NBHL (2)

Զոր խնդրէ աստուած ի հոգեւոր առաջնորդաց, եւ ի մարմնաւոր. (Նար. երգ.։)

Մարմնաւոր չարչարանքն նորա. (Եղիշ. ՟Ա։)


Մարմնաւորական, ի, աց

adj.

corporeal, palpable, material;
of or belonging to the body, bodily;
carnal, fleshly, sensual, worldly.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ մարմնաւորական եւ ընդ հոգեւորական սեղանն։ Ի հոգեւորական շնորհս, եւ ի մարմնաւորական բարեգործութիւնս։ Ի ձեռն մարմնաւորականացն գան քեզ հոգեւորականքն. (Յհ. իմ. ատ.։ Վրք. հց. ձ։)


Մարմնոյք

s.

bodily things, things appertaining to the flesh;
cf. Մարմնեղ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր մարմինն նորա եւ մարմնոյնք. (Սարկ. հանգ.։)


Մարտակցութիւն, ութեան

s.

companionship in arms;
alliance, confederacy;
aid, succour.

· Calfa

NBHL (1)

Մարտակցութեամբն քրիստոսի, կամ շնորհաց, կամ աղօթից ձերոց. (Ճ. ՟Բ.։ Նիւս. ի սքանչ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Մարտամբոխ

adj.

tumultuous, troubled, agitated by war.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ յասել նորա.


Մարտիրոսայորդոր

adj.

exhorting to martyrdom.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածաշնորհ բանից, եւ մարտիրոսայորդոր վարդապետութեան տեառն յովսէփայ եւ ղեւոնդի. (Փարպ.։)


Մարտիրոսանամ, ացայ

vn.

to be a martyr, to suffer martyrdom, to undergo death in witness of the faith.

· Calfa

NBHL (1)

Յանօրինաց կռապաշտից մարտիրոսացաւ։ Վասն նորա մարտիրոսանաս. (ՃՃ.։) cf. ՎԿԱՅԵՄ, cf. ՎԿԱՅԻՄ։


Մսակեր, աց

adj.

flesh-eating, living upon flesh;
carnivorous.

· Calfa

NBHL (1)

Աշոտ որդի նորա, որ մսակերն կոչիւր. իմա՛, կա՛մ շատակեր, կամ քաջ ի մարտի, կամ յաղթամարմին։


Մսեղի, ղւոյ, ղեաց

adj. s.

cf. Մսեղէն;
living, living man or soul;
—ք, men, mortals;
animals.

· Calfa

NBHL (1)

Ողորմութիւն տեառն ի վերայ ամենայն մսեղւոյ։ Ինքն մսեղի է, եւ պահէ ոխս։ Գործք ամենայն մսեղոյ առաջի նորա. (Սիր. ՟Ժ՟Ը. 12։ ՟Ի՟Ը. 5։ ՟Լ՟Թ. 24։)


Մտաբախ

adj.

crack-brained, cracked, crazed, frantic, frenetic, mad.

· Calfa

NBHL (1)

φρενιτικός phreniticus φρενῖτις, φρένησις phrenesis, mentis delirium. Բախած. խելացնոր. եւ Ախտ խելացնորութեան. մտաբախութիւն.


Մտադիւր

adj. adv.

diligent, prompt, ready;
—, — իմն, — սիրով or կամօք, willingly, voluntarily, with good will, heartily, cheerfully, with pleasure;
candidly, frankly, sincerely.

· Calfa

NBHL (1)

Առնել զկամս նորա յանձինս մտադիւրս եւ ի սիրտս կամակարս։ Մտադիւր սիրով։ Մտադիւր հաւանութեամբ. (՟Բ. Մակ. ՟Ա. 3։ ՟Ժ՟Դ. 24։ ՟Ժ՟Ե. 30։)


Համատարած, ի

adj.

spread throughout, very extended, universal, general;
— ծով, the Ocean;
— օդ, atmosphere.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստութեամբ նորա տարածեալ է համատարածն. (Յոբ. ՟Ի՟Զ. 12։)


Համատարածութիւն, ութեան

s.

extent, very great extent.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստութեամբ նորա տարածեալ է համատարածն. (Յոբ. ՟Ի՟Զ. 12։)


Համատիպ

adj.

resembling, similar, like, conform.

· Calfa

NBHL (1)

Անուանակիր սուրբ հրեշտակին (մաղաքիաս), եւ համատիպ գեղոյ նորին. (Յիսուս որդի.։)


Համատիք, տիոց

adj.

of the same age, coetaneous.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեթէ համատիք նորին լեալ՝ որդիս ծնանէին. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Համարիմ, եցայ

vn.

to sum, to number, to count;
to calculate, to compute;
to esteem, to repute, to judge;
to presume, to suppose, to reckon;
to attribute;
to pass for, to be reputed or deemed;
լաւ —, to prefer;
պատուական —, to appreciate;
մեծ ինչ —, to value, to esteem, to repute, to rely on;
առ ոչ ինչ —, not to keep any account of, not to care about, to have little esteem for, to despise;
— զանձն, to look upon oneself as, to believe, deem or account oneself, to think that one is;
ընդ մի — զիմն ընդ ումեմն, to mistake;
երանելի զանձն —, to think oneself happy;
—իմք եթէ, —րեսցուք այնպէս թէ, let us suppose that;
մի —իք թէ, do not believe that.

· Calfa

NBHL (1)

Համարեցաւ զնա հեղի՝ արբեալ։ Համարեցաւ զիս իբրեւ թշնամի։ Համարիցիս զիս քեզ ոսոխ։ Համարի զիս հանգոյն կաւոյ։ Համարիմ զանձն իմ հող եւ մոխիր։ Համարիմ զանձն իմ երեւելի։ Լաւ համարել։ Իրաւունս, կամ արժանի համարել։ Մի՛ համարիր դոցա զայս մեղս։ Երանի՛ առն որում ոչ համարեսցի տէր զմեղս նորա։ Մի՛ համարիք, եթէ եկի լուծանել։ Մի՛ համարիցիք ասել յանձինս։ Համարեցաւ նմա յարդարութիւն։ Իբրեւ զօտարոտիս համարեալ եմք նմա։ Մի՛ համարեսցի նմա այն։ Յարիւն համարեսցի մարդոյն այնմիկ։ Ընդ անդս երկրի համարեսցին։ Ոչ էր համարեալ արծաթ, թէ իցէ ինչ.եւ այլն։