Definitions containing the research նոր : 7447 results

Պատուաստեմ, եցի

va.

to engraft, to graft;
to inoculate, to vaccinate;
to insert, to interpolate;
to annex, to join, to reunite, to attack.

· Calfa

NBHL (1)

ἑγκεντρίζω insero, configo. Յարել նոր ոստ առ ոստ հին բնոյ. պատկինել, պատրուսել.


Պատուար, աց

s.

bulwark, rampart, bastion, barrier, epaulment, beam, rafter;
ceiling;
— լինել հայրենեաց, to be a bulwark of one's country.

· Calfa

NBHL (1)

Կանգնեսցէ պարիսպս եւ պատուարս։ Կուտեցին բլուր հողոյ հանդէպ քաղաքին, եւ կանգնեցաւ իբրեւ զպատուար։ Պատուար արտաքոյ քաղաքին լինիցի ի բնակութիւն եւ յարձակավայրս նորին։ Զօրացոյց զպատուարսն քաղաքին դաւթի. (Եւն։)


Պատուիրան, աց

s.

commandment, precept, law, command, order;
անցանել զ—օք, to transgress, to violate, to break, to infringe;
—աւ հրամայել, to order expressly.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչեւ յե՞րբ ոչ կամիք լսել պատուիրանաց իմոց եւ օրինակաց։ Մի անցանիցէ զպատուիրանօքս։ Հասից ի պատուիրանս նորա։ Զպատուիրանօք նորա ոչ անցից։ դու պատուիրեցեր զպատուիրանս քո։ Պատուիրան նոր տամ ձեզ։ Ըստ պատուիրանաց եւ վարդապետութեան մարդկան, եւ այլն։ Առաջին պատուիրան՝ եւ պատուիրանացն տէրունագոյն՝ պատուել զաստուած. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Պատուիրանակատար

cf. Պատուիրանապահ.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն պատուիրանակատար մշտակիր հանապազոր. (դրութեան նորա. Բուզ. ՟Դ. 7։)


Պատուհաս, ից

s.

punishment, chastisement, pain, correction;
scourge, revenge;
threat, threatening tone;
reprimand, reproach, rebuke;
պատիժ —ի, severe punishment;
— մահու, sentence or punishment of death, capital punishment;
տեղի —ի, exile;
ազգի մարդկան, the scourge of human kind;
— կապել ի վերայ, to inflict a punishment;
կրել խիստ —, to be severely punished;
առնել —, to threaten.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջեն շնորքն Աստուծոյ խան զպատուհանս. որպէս եւ եգիպտոսի լիութիւն քան զպաատուհանս սովն (իմա՛ սովոյն, կամ սով պատուհասական) (Վրդն. ծն.։)


Պատուհասեմ, եցի

va.

to punish, to chastise, to correct;
to avenge;
to scold, to chide, to reproach, to reprimand;
to threaten.

· Calfa

NBHL (1)

սկսաւ նախ հայր նորա սաստիւ պատուհասել զնա. (Եփր. ծն.։)


Պատսպարիմ, եցայ

vn.

to be enclosed, surrounded;
to take refuge, to seek shelter, to retire, to be under cover, to shelter or defend oneself;
to recover oneself, to get up;
to get heart, to regain courage;
to return, to reinhabit, to dwell in, to remain, to repose.

· Calfa

NBHL (1)

ի բերան նորա պատսպարէին շնորհքն, բայց ի պիղծ սիրտ նորա ոչ մերձեցան. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 19։)


Պատրանք, նաց

s.

deceit, cheat, fraud, imposition, seduction, trick, imposture;
mistake, error;
illusion, deception;
աստղ —նաց, erratic star, planet;
ի —նս արկանել, —նս մատուցանել, to deceive, to cheat, to seduce, to induce or lead into error;
cf. Ըմբռնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բանիւք զքեզ ի պատրանս արկանիցէ (յն. ի շնորհուկս). (Առակ. ՟Է. 5։)


Պատրաստաբան, ից

adj.

apt at a reply, ready witted.

· Calfa

NBHL (1)

Որում տայր քրիստոս իմաստ շնորհալից՝ պատրաստաբան՝ աջողակ ի գիւտ խոհականութեան՝ ձայնարձակութիւն պատուեալ խօսիւք. (Փարպ.։)


Պատրաստական, ի, աց

adj.

cf. Պատրաստ.

· Calfa

NBHL (1)

Չեւէր հասեալ ժամ նորա, այսինքն չեւ էր ժամանակ պատրաստական. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 7։)


Պատրաստիմ, եցայ

vn.

to prepare oneself, to get ready, to put oneself in a condition to, to make preparations, to take one's dispositions;
to beware of, to take care or heed, to mind.

· Calfa

NBHL (1)

Յայնմանէ ամենեւին պատրաստել եղբայրութեանն, ի սկզբմունսն մի՛ ինչ զառաջնորդին զտնօրէնութիւնն խուզել. (Բրս. հց.։)


Պատրաստութիւն, ութեան

s.

preparation, preparative, disposition;
furniture, household goods;
train, equipage;
precaution, attention, vigilance;
պատրաստութեամբ, spontaneously, voluntarily, readily.

· Calfa

NBHL (1)

Ի պատրաստութիւն սրտից նոցա հայեցաւ ունկն քո. Զի այսպէս է պատրաստութիւն։ Յարիցէ ի ծաղկէ արմատոյ նորա ի վերայ պատրաստութեան իւրոյ։ Փող հարկանէր, պատրաստութիւն լինէր, ճակատ յարդարէր։ Ի կատարումն ածել զպատրաստութիւն տան քոյ։ Լսելի եղեւ պատրաստութիւն նորա մինչեւ ի հեռաստան. (Եւն։)


Պատրեմ, եցի

va.

to deceive, to cheat, to seduce, to dupe, to defraud, to circumvent, to surprise;
to abuse.

· Calfa

NBHL (1)

Պատրեա՛զայր քո, եւ պատմեսցէ քեզ զառասպելն։ Ես պատրեցից զնա ... եղէց ոգի սուտ։ Մի՛ պատրեսցէ զձեզ եղեկիա բանւք։ Զի մի՛ նենգութիւն պատրիցէ զանձն նորա։ Պատրեն զսիրտս անմեղաց։ Յիւրոցն ցանկութեանց ձգեալ եւ պատրեալ։ իսկ բազմութիւնն պատրեալ վասն պատշաճողութեան գործոյն. (Եւն։)


Պատրիարգանոց

cf. Պատրիարգարան.

· Calfa

NBHL (1)

Բիւզանդիոն, որ յառաջ եպիսկոպոսարան էր, զկնի անուանելոյ նոր հռոմ՝ եղեւ պատրիարգարան. (Ճ. ՟Բ.։)


Պատրիարգարան

s.

patriarchate, patriarch's residence or see.

· Calfa

NBHL (1)

Բիւզանդիոն, որ յառաջ եպիսկոպոսարան էր, զկնի անուանելոյ նոր հռոմ՝ եղեւ պատրիարգարան. (Ճ. ՟Բ.։)


Պատրուակ, աց

s.

veil, cover;
mask, cloak, appearance;
fiction, pretext, excuse;
— թղթոյ, envelope;
address;
ընդ —աւ, under the appearance.

· Calfa

NBHL (1)

Արկ պատրուակ զերեսօք իւրովք։ Արկանէր Մովսէս պատրուագ ի վերայ երեսաց իւրոց։ Քո՞ բացեալ իցէ զպատրուագ հայկին։ Ո՞ մէրկասցէ զպատրուագ երեսաց նորա Ել. (՟Լ՟Դ. 33 = 35։ Յոբ. ՟Լ՟Ը. 31։ ՟Խ՟Ա. 4։)


Պատրուակեմ, եցի

va.

to cover, to veil, to mask, to palliate;
to pretend.

· Calfa

NBHL (3)

Պատրուակեցից զերկինոս ... խաւարեցուցից զաստեղս նորա. (Եզեկ. ՟Լ՟Բ. 7։)

Ամպ ինչ լուսաւոր անջրպետեաց ի մէջ ժողովրդեանն եւ մարմնոյն (մովսեսի), շուրջանակի պատրուակեալ զնովաւ՝ առ ի յոչ իմանալ զթաղումն նորա. (Շ. յուդ. ՟Թ։)

Եթէ ի հրապարակի դիպեսցի (ատելւոյն), պատրուակին աչք նորա. (Մանդ. ՟Ծ՟Գ։)


Պարաբառնամ, բարձի

vn.

to raise around;
to sustain, to support, to take away, to suppress.

· Calfa

NBHL (1)

Արարիչն եւայի՝ թոռն նորա եղեւ, որ պարաբառնայ զանէծս եւ զցաւս երկանց նախամօրն. (Խոր. հռիփս.։ Մեկն. ղկ.։)


Պարաբուրեմ, եցի

va.

to spread an odour everywhere.

· Calfa

NBHL (1)

Բուրուառ շնորհաց էր ստեփանոս՝ սրբութեանցն պարաբուրելով զխունկսն. (Պրոկղ. ի ստեփ.։)


Պարագայ, ից

adj. s.

circumjacent;
circumstance;
particular, detail;
turn, revolution;
—ց ամօք, for many or long years.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում խաղաղական պարագայց ամօք ամեցունն աստուած շնորհեսցէ մեզ։ Ո՛ղջ լեր ի տէր, ո՛վ քրիստոսասէր եւ բարեպաշտ, պարագայց ամօք, եւ խաղաղասէր մտօք հովուելով զիշխանութիւնս հռովմայեցւոց։ Ո՛ղջ լեր յարքունական տէրութեանդ պարագայց ամօք. (Կիւրղ. թղթ. առ կոստանդ.։ Վրք. ոսկ.։ Գր. տղ. առ ման. կայսր.։)


Պարակից, կցի, կցաց

s. adj.

partner, fellow-dancer;
of the same company.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր պարակից եղեալ վերնոցն որդիք նոր սիոնի։ Սուրբ հարսանեացն այն հայցեցէք ընդ ձեզ լինել մեզ պարակից. (Շար.։)


Պարանոց, աց

s.

neck;
throat;
— ծովու, isthmus;
strait;
— սրուակաց, neck;
cf. Զոյգ;
անականել զ—աւ or ի վերայ —ի ուրուք, to fall upon the neck of;
գնալ ի բարձր —, to walk proudly or majestically, to strut;
կորացուցանել, դարձուցանել զ—, to take to flight, to flee, to run away.

· Calfa

NBHL (1)

Զուլենիսն ագոյց ի վերայ մերկապարանոցի նորա։ Լուծցես զլուծ նորա պարանոցէ քումմէ։ Անկաւ ի վերայ պարանոց նորա եւ համբուրեաց զնա։ Արկ մարգրակոցկի ի պարանոց նորա։ Զմանկունսն պարանոցէ մարցն կախէին։ Եթէ դու՞ յանգուցի ձիոյ զօրութիւն, եւ զգեցուցեր զրահ ընդ պարանոցաւ նորա. (Եւն։)


Պարանոցաթաղ

adj.

immersed or sunk up to the neck.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգին նորա իբրեւ զջուր ձորակիր պարանոցաթաղ յորդեսցէ. (Ես. ՟Լ. 28։)


Պարապեմ, եցի

vn. va.

cf. Պարապիմ;
cf. Պարապեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ յայլ ինչ պարապէին, բայց ասել ինչ կամ լսել նորագոյնս։ Ուխտիցն պարապիցէք. (Գծ. ՟Ծ՟Է. 21։ ՟Ա. Կոր. ՟Է. 5։)

Առ ի սպասաւորութիւն նորա պարապել։ Ամենեւին պարապեսցուք հոգւոց. (Իսիւք.։)


Պարապետ

s.

cf. Պարագլուխ;
dancing-master.

· Calfa

NBHL (1)

Զոյգ գաւազանին՝ հայոց պարապետին (հայրապետի կամ թագաւորի) կրկին նորոգին. (Գանձ.։)


Պարապնդեմ, եցի

va.

to bind in every part, to pinion, to garrott.

· Calfa

NBHL (1)

Պարապնդեցաւ կարանօք եօթանդիսակ վարս գլխոյ նորա. (Եղիշ. դտ.։)


Պարապութիւն, ութեան

s.

inactivity, idleness, disoccupation;
occupation, application, exercise, study;
leisure, opportunity, ease.

· Calfa

NBHL (1)

Պարապութիւն նորա՝ նորոգել զանազանութիւն (քանդակաց). (Սիր. ՟Լ՟Ը. 28։)


Պարառութիւն, ութեան

s.

comprehension, containing, embracing;
syllepsis;
party, assembly;
— առաքինութեանց, the union of all the virtues.

· Calfa

NBHL (1)

Փաղառութիւնն συλλαβή է իսկապէս պարառութիւն σύλληψις ձայնորդաց ձայնաւորաւ, կամ ձայնաւորօք. (Թր. քեր.։)


Պարարեմ, եցի

va.

to fatten;
— զերկիր, to manure;
— զոք սնոտի յուսով, to feed or entertain one with hopes, to beguile, to lull, to fool one with fair promises, to take to a fool's paradise;
— զաչս, to feast, charm or delight the eyes.

· Calfa


Պարաւանդեմ, եցի

va.

to tie, to bind, to pinion, to put in chains or fetters.

· Calfa

NBHL (1)

Զերծուցանել ոչ յաջողեցան ի պարաւանդելսյ ոտից նորա ի շղթայս։ Ընդ իւր տանէր եւ զարքայն սմպատ պարաւանդեալ ի շղթայս. (Խոր. ՟Գ. 51։ Յհ. կթ.։)


Կամակատար, աց

adj.

condescending, complaisant, obliging;
— լինել ումեք, to be complaisant, very kind to, to do the obliging, to comply with the whims of, to oblige, to satisfy.

· Calfa

NBHL (1)

Զկամակատարասն հօր արասցէ որդիս շնորհօք. (Ագաթ.։)


Կամակար

adj. adv.

voluntary, willing, free, spontaneous;
-, — մտօք voluntarily, spontaneously, freely;
willingly, at one's will or pleasure, of one's own accord or free will.

· Calfa

NBHL (1)

Առնել զկամս նորա յանձինս մտադիւրս, եւ ի սիրտս կամակարս։ Կամակարմտօք կամիլ, կամ յանցանել։ Կամակար համբոյրք թշնամւոյն. (՟Բ. Մակ. ՟Ա. 3։ Ել ՟Լ՟Զ. 2։ Եբր. ՟Ժ. 26։ Առակ. ՟Ի՟Է 6։)


Կամակից, կցի, կցաց

adj. s.

agreeing with, privy to, instrumental in;
accomplice, partaker in;
— լինել, to be a party to or instrumental in, to agree with, to approve of, to consent to.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի կոտորումն նմին եւ կամակցաղ նորա. (Եսթ. ՟Ժ՟Դ. 13։)


Կամակորութիւն, ութեան

s. fig.

crookedness, tortuosity, winding;
perversity, depravation;
cf. Յամառութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր կամակորութեամբն մերկացան, բաժանեալք եւ որոշեալք ի շնորհաց. (Շ. ընդհ.։)


Կամաւորական, ի, աց

adj.

cf. Կամաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Կամաւորական նուէր, կամ լքումն շնորհին. ընդունելութիւն. կիրք. խաչ. (Նար. ՟Ա. ՟Խ՟Ե։ Կանոն.։ Ճ. ՟Ա.։ Գանձ.։)


Կամեցողութիւն, ութեան

s.

cf. Կամելութիւն.

· Calfa


Կամիմ, եցայ

vn.

to will, to intend, to mean;
— ընդ, to like, to wish, to please;
to be pleased with.

· Calfa

NBHL (1)

Կամին զխաղաղութիւն։ Կամի զկեանս։ Զպատուիրանս նորա նա կամի յոյժ։ Զողորմութիւն կամիմ։ Ոչ կամիմ զմահ ամպարշտին։ Ոչ կամեցաւ զօրհնութիւն։ Որպէս կամեցար՝ եւ արարեր։ Զօրս կամէր՝ հարկանէր, զորս կամէր՝ սպանանէր։ Կամելով կամէր տէր եղծանել զնոսա։ Միթէ կամելո՞վ կամիցիմ զմահ մեղաւորին։ Կամիմ, սրբեա՛ց։ Եղիցի քեզ՝ որպէս եւ կամիս։ Կամեա՛ց տէր փրկել զիս։ Կամիմք նշան ինչ տեսանել ի քէն։ Զի՞նչ կամիս։ Զի՞նչ կամիք՝ զի արարից ձեզ.եւ այլն։


Կամնասայլ, ից

cf. Կամն.

· Calfa

NBHL (1)

Կոխիցէ ոք զկալ կամնասայլիւք։ Զանիւ կամնասայլին։ Իբրեւ զանիւս նորս սղոցաձեւ կամնասայլից. (Ես. ՟Ի՟Ե. 10։ ՟Ի՟Ը. 27։ ՟Խ՟Ա. 15։)


Կայան, ից

s. ast. adj.

station, place, post, site;
position;
dwelling, residence, abode;
station;
cf. Կայուն;
վերին, գերակայիցն —ք, heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կայանս նորոգն դաղմատիոյ. (Նար. խչ.։)


Կայեան, ենից

cf. Կայան.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նորա կայեանսն ժամանել. (Լմբ. առակ.։)


Կայլակ, աց

s.

drop, globule.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հպէր ի մարմին նորա կայլակք եռանդան տապակին. (Ճ. ՟Ա.։)


Կայծակնահար

adj. fig.

thunder-struck;
thundermg;
fulminating;
startling;
— ծառ, tree struck with lightning, ablasted tree;
— առնել, սատակել, to blast or strike with lightning, to thunders trike;
— եղեւ տուն նորա, his house has been struck with lightning.

· Calfa


Կայտառ, աց

adj. s.

healthy;
active, agile, lively, brisk, sprightly;
swift, quick, diligent;
gay, merry, jocose, facetious;
pretty, pleasing, prepossessing;
fish;
reptile;
— առնել, —ս յօրինել, to reanimate, to revive, to comfort, to invigorate.

· Calfa

NBHL (1)

ἁστεῖος urbanus, festivus, venustus, elegans ἑντρεχής velox եւ այլն. (որպէս թէ՝ որ Կայթ առնու, կամ խայտայ) Զուարդ. աշխոյժ. պայծառ դիմօք. չքնաղ. շնորհալի. ընտիր. լաւ. եւ առոյգ. որ կայտռայ. արագաշարժ. փոյթ. եռանդուն. աղեկ, աղուոր, սիրուն, վխտացօղ.


Կանաչանամ, ացայ

vn.

to become green, to grow green again;
to be verdant.

· Calfa

NBHL (1)

Հանապազ կանաչեալ, համակ նորոգեալ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)


Կանաչասաղարթ

adj.

green leaved.

· Calfa


Կանգնեմ, եցի

va.

to raise, to lift up, to re-instate, to re-establish;
to raise up, to erect, to set up, to found, to build, to rebuild, to construct.

· Calfa

NBHL (2)

ԿԱՆԳՆԵԼ. որպէս Կառուցանել, հաստատել. շինել. շէն պահել. զարդարել. նորոգել.

Այլ այս օգնականս՝ զոր ասէ (վասն եւայի,) վասն կանգնելոյ աշխարհիս արար նորա զկեանս մարդկութեան, սոյնպէս ուղղեաց եւ կանգնեաց զկեանս աշխարհի մարիամ կոյս, որ ծնաւ զքրիստոս. (Եփր. ծն.։)


Կանգնութիւն, ութեան

s.

the raising up;
re-establishment, building, erection, construction;
restoring, reviving;
resurrection.

· Calfa

NBHL (3)

ԿԱՆԳՆՈՒԹԻՒՆ ԿԱՆԳՆՈՒՄՆ. ἕγερσις erectio ἁνάστασις resurrectio. Կանգնիլն. յոտին կալն. յառնելն. յարութիւն. շինութիւն. նորոգութիւն.

Մկրտութիւն զօրութիւն է յարութեանն. իսկ արդ ի կանգնութեան նորա յաւուր՝ զյարութեան շնորհս ընկալցուք. (Սեբեր. ՟Ժ։)

Օգնականք նորա են եւ գազանք, զի նոքօք եգիտ նա զկանգնումն իրաց բազմաց. (Եփր. ծն.։)


Կանգնումն, ման

s.

cf. Կանգնութիւն.

· Calfa

NBHL (3)

ԿԱՆԳՆՈՒԹԻՒՆ ԿԱՆԳՆՈՒՄՆ. ἕγερσις erectio ἁνάστασις resurrectio. Կանգնիլն. յոտին կալն. յառնելն. յարութիւն. շինութիւն. նորոգութիւն.

Մկրտութիւն զօրութիւն է յարութեանն. իսկ արդ ի կանգնութեան նորա յաւուր՝ զյարութեան շնորհս ընկալցուք. (Սեբեր. ՟Ժ։)

Օգնականք նորա են եւ գազանք, զի նոքօք եգիտ նա զկանգնումն իրաց բազմաց. (Եփր. ծն.։)


Կանգուն, գնոց

s. adj.

cubit;
straight, standing, perpendicular, erect, on foot;
firm, stable;
— կալ, to be up or a foot;
to rise, to get up;
գնալ —, to be haughty, proud, vain;
նստաւ —, he sat upright;
եկաց —, he stopped, stayed, or did not pass beyond.

· Calfa

NBHL (2)

Յերեքհարիւր կանգնոյ զերկայնութիւն տապանին ... ի մի կանգուն կատարեսցես զնա ի վերուստ։ Արասցես տապանակ, յերկուց կանգնոյ եւ ի կիսոյ զերկայնութիւն նորա, եւ ի կանգնոյ եւ ի կիսոյ զլայնութիւն նորա։ Կանգնաւ յայսմ կողմանէ, եւ կանգնաւ յայնմ կողմանէ։ Գոգեալք երեսուն եւ երիւք կանգնովք. եւ այլն։

Ոչ գնայցէք կանգուն։ Նստաւ կանգուն։ Կանգուն կացցէ կամ եղիցի առաջի իմ աթոռ նորա կամ տուն կամ վկայութիւն. (Բ. Թագ. Է. 16. 26։ Երեմ. լ. 20։)


Կանեփուկ

s.

urtica cannabina.

· Calfa

NBHL (1)

Կանեփուկն թուփ ինչ է, որոյ սերմն նորա դեղ է, եւ նոյն դարձեալ կասեցուցիչ ցանկութեան։