not to like listen to, or consent to, to disobey, to contravene.
· Calfa
Մի՛ ստունկաներ յերկիւղի տեառն։ Ոյք երկնչին ի տեառնէ, ոչ ստունգանիցեն բանից նորա։ Օրինաց բարձրելոյն ստունկանեաց։ Գուցէ երբէք խստացեալ ստունկանեսցէ զքեզ. (Սիր. ՟Ա. 36։ ՟Բ. 18։ ՟Ժ՟Զ. 29։ ՟Ի՟Գ. 33։ ՟Լ. 19։)
Ի ստունգանելն ձեր ի սրբոց պատուիրանաց նորա. (Էր ընդ եղբ.։)
cf. Ստունգանումն.
· Calfa
Որ զմեռեալս զմեզ վասն ստունկանողութեանն՝ (կամ ստունգանութեան) նորոգեաց վերստին. (Աթ. համբ.։)
contempt, disobedience, indocility.
· Calfa
Որ զմեռեալս զմեզ վասն ստունկանողութեանն՝ (կամ ստունգանութեան) նորոգեաց վերստին. (Աթ. համբ.։)
cf. Զօրավար.
· Calfa
Բառ յն. սդրա՛դիօս. στράτιος . Սեպհական զօրու. եւ Առաջնորդ զօրաց. exercituum praeses.
to be or become a slave, a servant.
· Calfa
Ի հայրենեաց տարամերժեալ, օտար սեռից ըստրկացեալ։ Կործանեալք ստրկացան ի բաբելովն։ Կին՝ որ պոռնկի ընդ օտար ծառայ, ստրկանայ եւ նա ի նորին ծառայութիւն. (Շ. վիպ.։ Լմբ. ամովս.։ Մխ. դտ.։)
cf. Ստրջումն.
· Calfa
Յանցեաք՝ ոչ իբր զպատողն մեր՝ կամաւ, կամ առանց ստրջանաց։ Ստրջանօք իմաստնացեալ՝ յիրաւունս օրինացն դառնայ։ Զանարգանսն եւ զստրջանսն, որ յետ մեղացն լրմանն։ Կատարումն նորին՝ տրտմութիւն եւ ստրջանք է ի զդաստ միտս. (Լմբ. ստիպ.։)
cf. Սայրասուր.
· Calfa
Իբրեւ զանիւս նորս սղոցաձեւ կամնասայլից. իսկ այլքն սրաբերանս ասեն. (Ոսկ. ես.)
flying swiftly.
· Calfa
Սրաթռիչ եղեւ հոգի նորա։ Սրաթռիչ լինելով ի լուսեղէն երամսն. (Զքր. կթ.։ Մաշտ.։)
Առաքեաց նաւակս հինգ սրաթռիչս զկնի նորա հասանել. (Ճ. ՟Զ.։)
small hall;
small curtain, hanging, tapestry, arras;
— հարսանց, curtained bed.
· Calfa
Փակեալ զերկինս իբրեւ սրահակաւ իմն յինքն վարագուրեալ։ Զվրանս եւ զհովանոցս եւ զսրահակս եւ զգահոյս եւ զանկողինս։ Փոշոտեցան եւ ծխոտեցան սրահակք եւ որմակալք նորեկ հարսանց։ Փակեցան անթիւ սրահակք անթիւ առագաստացդ յաւիտենից ի վերայ իմ. (Ագաթ.։ Բուզ. ՟Դ. 20։ Եղիշ. ՟Ը։ Բենիկ.։)
to be pointed, sharp, to end in a point;
to pass rapidly, to fly, to go quickly, to fleet away, to rush on, to precipitate, to rush on headlong;
to be soured, exasperated, to chafe at;
ի բաց —, to disappear, to fly away, to vanish.
· Calfa
Զկնի նորա սրանային ի տեղւոյն։ Փախուցեալք առ հասարակ սրանային գունդքն ամենայն. (Փարպ.։)
cf. Սրբակրօն.
· Calfa
Քահանայք սորա (կամ նորա) սրբակեացք (կամ սրբակայք) եւ աղօթասէրք. (Լաստ. ՟Ժ՟Բ։)
cf. Սրբաբանեմ.
· Calfa
Զխորհուրդ երեքսրբեան օրհնութեան նոր աշխարհին սրբաձայնեն (հրեշտակք). (Վրք. հց. ՟Բ։)
holy-minded, pure, pudic.
· Calfa
Սրբամիտ գոլով (նորա) յոյժ, խորհեցան արատ ինչ յարել յանարատն. (Ճ. ՟Ա.։)
vestry-room, sacristy.
· Calfa
Ի սրբատան մեր սուրբ կաթողիկոսին մեծին ներսեսի (շնորհալւոյ) գրեալ. (Յկ. կլայ. թղթ.։)
sanctifying;
purifying, cleaning;
abstergent;
razor;
— ձեռաց, towel;
— բաժակի, the purificatory.
· Calfa
Իւրոց գարշապարացն կոխելով զջուրսն սրբեաց, սրբիչ արար։ Էջ ի ջուրսն, եւ սրբիչ եւ նորոգիչ միանգամայն զջուրսն կացուցանէր. (Ագաթ.։)
Սրբիչ ի գլուխ նորա ոչ ել։ Մազ գլխոյ ոչ կարէ կալ առաջի սրբչի. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 23։ Ոսկ. ես.։)
abstaining from meats.
· Calfa
Չէր, որպէս այժմու ոմանք, որ յոյժ սրբկեր են՝ նոր փարիսեցիք, որ զմժղուկն քամեն, եւ զուղտն կլանեն. (Զքր. ծործոր.։)
to grind, to sharpen, to whet, to point, to set, to give an edge, to acuminate;
to spur, goad or urge on, to stimulate, to rouse up, to excite, to stir.
· Calfa
Առանց բարկութեան խօսեսցի, զոր եւ սրել հարկաւոր էր։ Սրէին զսրտմտութիւնս իւրեանց ի վերայ նորա։ Ի հասարակաց թշնամւոյն սրեալք նախատէին զյոր. (Իսիւք.։)
rapid course, impetuosity.
· Calfa
Զկնի նորա հետամուտ լինէր, եւ սրընթացութեան նորա ոչ էր կարօղ հասանել. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
flute;
flageolet;
fife;
syringe;
— հաւորսաց, bird-call;
— հովուական, shepherd's pipe, reed;
նուագել սրնգաւ, to play the flute;
to pipe.
· Calfa
Սրինկ նորոգ. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)
good-eared, sharp-eared.
· Calfa
Ի ծունկս եւ ի սրունս։ Ի սրունից մինչեւ ցերանս։ Սրունք նորա սիւնք մարմարեայք։ Բա՛ց զսրունս քո, ա՛նց ընդ գետ։ Սրունքն երկաթիք։ Հաստատեցան բարձք նորա եւ սրունք.եւ այլն։
Յաղագս սրուանցն եպիպտիդոսի։ Կապեցաւ զսրուանցն։ Խորտակեցին զսրունս նորա. (Նոննոս.։)
Ի բաց կտրեաց զսրունս նորա. (Խոր. ՟Բ. 31։)
cabinet, lady's private room, boudoir;
nuptial bed, thalamus;
bed-curtain.
· Calfa
Սրսկապանք (կամ որմակալք) նորեկ հարսանց. (Եղիշ. ՟Ը։)
to sprinkle, to be —, to asperse, to water, to spill, to shed, to spirt out, to bathe lightly.
· Calfa
Սրսկէ զջուրս սրսկման։ Ջուրն սրսկման ոչ սրսկեցաւ ի վերայ նորա կամ զնովաւ։ Յոյր ձորձոց վերայ սրսկեսցի ի նմանէ արիւն։ Զկտակարանօքն իսկ եւ զամենայն ժողովրդեամբն սրսկեաց. եւ զխորանաւն եւ զամենայն կահիւ սպասուն նոյնպէս սրսկեաց զարիւնն. եւ այլն։
cf. Սրտաբեկ առնեմ.
· Calfa
Բազում գազանք զարհուրեալ սրտաբեկին ի ձայնէ ահագին բարբառոյ նորա (առիւծո՛ւ). (Վեցօր. ՟Թ։)
adj. adv. with all one's heart.
· Calfa
Որ ժողովէ սրտագին, ժողովէ այլոց, եւ ի բարիս նորա փափկասցին այլք. (Սիր. ՟Ժ՟Դ. 4։)
disheartened, dismayed, struck with consternation.
· Calfa
Սրտաթափ արարեր զմեզ միով ակամբ քով։ Ի գութ եւ ի սէր նորա ուրախութեամբ սրտի սրտաթափ լինիմք. (Զքր. կթ.։ Լմբ. սղ.։)
· Calfa
Մահուն երկիւղիւ սրտակտուր լինել։ Մնասցուք վերջացեալք յայս շնորհէ մեծէ սրտակտուր եւ սրտաթափ։ Դեռեւս սրտակտուր թօթափին. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
to re-animate, to encourage, to inspire with courage, to revive, to put new spirits into, to raise again or restore a person's spirits.
· Calfa
Քաջալերեալ սրտապնդեալ զմի ի նոցանէ՝ մխիթարէր. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 21.) (յն. լոկ, մխիթարել)։ Զմի մի ի նոցանէ ի ծածուկ քաջալերէր եւ սրտապնդէր։ Դարձեալ քաջալերէ եւ սրտապնդէ։ Յուսով սրտապնդէ զինքն նորոգ զինուորեալն ի մարտս չարին. (Եղիշ. ՟Ե։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։ Լմբ. սղ.։)
touching the heart, moving, affecting, tender;
touched, moved;
eager, desirous, burning for;
angry, displeased, shocked, wounded, exasperated;
heart-of-fending, mournful, heart-piercing.
· Calfa
Եւ ոչ այսպէս վշտացաւ ոք, կամ սրտառուչ եղեն՝ յանմտութենէ իւրեանց։ Իսկ ամբիծ արանցն սրտառուչ եղեալ՝ կամեցան գրով արձանացուցանել զնորա անօրէնութիւնն։ Սրտառուչ լինի մարգարէն բամբասանացն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։ Վրք. ոսկ.։ Նախ. երեմ.։)
to gird with an apron.
· Calfa
Սփածանիցեն զնա ղենջակաւ, զի մի՛ զարդք նորա աղտեղասցին. (Մաշտ. ջահկ.։ 1)
to put on an apron, to gird oneself with a cloth;
to put on, or to wear a dressing-gown;
քուրձս —, to clothe oneself in sack-cloth or hair-cloth.
· Calfa
Ի նոր ձորձոյ աւազանին՝ սփածայ (կամ սփածեայ) զմեղաց կապերտըն հին. (Յիսուս որդի.։)
to spread, to disseminate, to disperse, to scatter, to strew, to sow, to propagate, to diffuse;
to pour out or forth, to open;
սփռել ծաղիկս, to strew with flowers.
· Calfa
Սփռեաց, եւ ետ աղքատաց։ Սփռեաց ամպ՝ հովանի առնել նոցա ի տուէ։ Սփռեցից ի վերայ նորա զվարմ իմ։ Սփռիցի հարաւ ի ներքոյ երկնից. եւ այլն։
Սփռեցէ՛ք առաջի նորա զսիրտս ձեր։ Առաջի տեառն սփռեսցէ զխնդրուածս իւր։ Սփռեցից առաջի տեառն զաղօթս իմ. (Սղ. ՟Կ՟Ա. 9։ ՟Ճ՟Ա. 1։ ՟Ճ՟Խ՟Ա. 3։)
to admire, to be admired, astonished, amazed, surprised, to wonder at, to marvel, to be wonderstruck, entranced, in extacy.
· Calfa
Մի՛ սքանչանար եւ մի՛ ինչ՝ որ մնայ. (Ածաբ. նոր կիր.։)
admirably, delightfully, astonishingly, marvelously, wonderfully, divinely, excellently, pre-eminently, to admiration;
by a miracle, miraculously, prodigiously.
· Calfa
Առաջնորդեսցէ քեզ սքանչելապէս աջ քո։ Լուսատու ես դու սքանչելապէս լերանցն յաւիտենից. (Սղ. ՟Խ՟Դ. 5։ ՟Հ՟Ե. 5։)
cf. Սքանչելագործ.
· Calfa
Աստուածեղէն սքանչելարար զօրութեամբ։ Ազդումն ընկալեալ ի սքանչելարար շնորհաց քոց։ Արժանի՛ արա մտաց աչօք նայել ի սքանչելարար ողորմութիւնս քո. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։ Խոսր.։ Ի գիրս խոսր.։)
θαυμαστοποιός, θαυμαστά ποίων miracula edens, miracula faciens παραδοξοποιός inopinata agens, vel mirabilis. Որ առնէ սքանչելիս միայն. սքանչելագործ (աստուած, եւ զօրութիւն եւ շնորհք եւ ողորմութիւն նորա). եւ Սքանչացուցիչ. ի վեր քան զամենայն միտս.
admirable, wonderful, astonishing, surprising;
prodigious, marvelous, miraculous;
charming, excellent.
· Calfa
Սքանչելի է աստուած ի վերայ սրբոց իւրոց։ Սուրբ է տաճար քո սքանչելի արդարութեամբ։ Սքանչելի փառօք, որ առնես զնշանս։ Սքանչելի ես դու տէր ի բարձունս։ Սքանչելի եղեն զբօսանք ծովու։ Զարհուրեսցին ի վերայ սքանչելի փրկութեան նորա։ Եւ որ ինչ նորանշան սքանչելի էր։ Սքանչելի երեսօք. եւ այլն։
Վասն այնորիկ եւ մակաբէացիքն սքանչելիք երեւին, զի վասն պահպանութեան օրինացն (նախ քան զքրիստոս) չարչարեցան՝ զոր ինչ չարչարեցան. (Ոսկ. մ. Բ. 11.)
<av>adj.av> θαυμαστός, θαυμάσιος, mirabilis, admirabilis, τεθαυμασμένος, mirabilis factus, παράδοξος, inopinatus, insolens. Արժանի սքանչանալոյ. զարմանալի յոյժ. հիանալի. սխրալի. հրաշափառ. նորահրաշ. արմննալու, խելքէ վեր. Թտաճճիւպ ետեճեք.
cf. Սքօղարկեմ.
· Calfa
Եւ արդ սքողեսցին եւ ամաչեսցեն։ Սքողին երեսք նորա ի տեսչութենէ նորա (նախանձորդին). (Ոսկ. ես։ Մանդ. ԺԳ։)
cf. Սքօղարկեմ.
· Calfa
Եւ արդ սքողեսցին եւ ամաչեսցեն։ Սքողին երեսք նորա ի տեսչութենէ նորա (նախանձորդին). (Ոսկ. ես։ Մանդ. ԺԳ։)
the thirtieth letter of the alphabet, and the twenty fourth of the consonants;
three thousand, three thousandth.
· Calfa
Ի խորհուրդ տառիս նուագէ Շնորհալին.
to run swiftly, impetuously;
to leap, to bound, to spring or dart forward, to clear at a single bound;
to overstep, to surpass, to transgress, to trespass;
— սրտի, to flutter, to throb, to palpitate;
— զոմամբ, to revolt against;
to despise;
ի բաց —, to pass away, to fly away;
յօրէնսն —, to inveigh against the law;
վազեալ անցանել, to overpass, to cross, to leap over, to outleap;
յազատութեանն փառս, to lift up the horns against, to rebel, to rise in rebellion;
to get proud, to become presumptuous.
· Calfa
Ղա՛զարէ ե՛կ արտաքս. եւ ոգին ի վեր վազեաց յանդնդոց, եւ ել։ Վազեա՛ ի խորոյս ի բարձրն, ընտրեա՛ զերկնաւորն։ Կայթեն եւ վազեն։ Կայթիւք վազելով։ Յայլմէ առ այլ վազեալ անցանես տարապարտ մտածութիւնս։ Մի՛ ի վերայ վազեսցեն պարզաբար ասացելոցս՝ բանորսակացն դրժութիւնքն. (Ճ. ՟Գ. Ճ. ՟Բ. Ճ. ՟Ժ.։ Ագաթ.։ Յհ. իմ. երեւ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)
Օդոյն միջնորդութեամբ ընդ լսելիսն ի ներքս վազէ բանն. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
Կարեաց զգլուխ նորա, եւ ոչ կարաց ունել. զի զբազում մարդկաւն վազեաց զգլուխն. (Մամիկ.)
cf. Երկեցուցանեմ.
· Calfa
Տեսցուք, եթէ ահ նորա ո՛չ վախեցուսցէ զքեզ. (Վանակ. յոբ.։)
end, term;
end, scope, object;
issue, event, end, result;
accomplishment, finishing, conclusion, close;
end, extremity;
end, demise, decease, death, exit;
ցմեծ —, long time, a long while;
—, ի —ի, in fine, finally, at last, at length, after all, in the last place;
ց-, to the end;
ի — ամին, at the year's end;
ի —ի աւուրց, in the future;
ի — աւուրցս այսոցիկ, in these latter times;
— բանիս, in a word;
the pith of my argument;
— եհաս նմա, he died;
ընկալաւ զարժանահասն —, he died as he merited;
ի — կենաց իւրոց, in his last days, towards the close of his life;
մերձ ի — լինել, to be at one's final agony;
— առնուլ, to draw to a close or end, to cease, to end, to expire;
— առնել, to make an end of, to put an end or term to, to come to a conclusion, to decide, to end;
առնել զոք ի —, to send to perdition, to put to death;
— դնել, to bring to a close, to conclude, to terminate, to finish, to end.
· Calfa
Վախճան բանիս։ Թագաւորութեան նորա վախճան մի՛ լիցի։ Վախճան նոցա մահ է։ Վախճան նորա կեանք յաւիտենից։ Ի վախճանի աւուրց։ Ի վախճան աւուրցս այսոցիկ։ Փորձեսցուք զվախճան նորա։ Երանէ զվախճան արդարոց։ Հասեալ է վախճան քո։ Ոչ է վախճան ամենայն վաստակոց նորա։ Զգո՛յշ լեր ի ստանալոյ գիրս բազումս, զի ոչ գոյ վախճան։ Յամենայն կատարածի տեսի զվախճան, եւ այլն։ Վախճան ոչ արարից։ Կործանեցէ՛ք. բայց վախճան մի՛ առնիցէք։ Ոչ արարից զձեզ ի վախճան։ Ոչ արարի զնոսա ի վախճան յանապատին. եւ այլն։
to pass from life to death, to expire, to breathe one's last, to die;
to be finished, consumed, to be drawing to a close, to terminate, to end;
— լցեալ աւուրբք, to die full of years, to die very old;
—նեալ, dead, deceased, departed, defunct.
· Calfa
Հայր քո երդմնեցոյց զմեզ, մինչչեւ վախճանեալ էր նորա։ Հասեալ յերուսաղէմ՝ վախճանեցաւ։ Վախճանեցաւ Յովսէփ, եւ ամենայն եղբարք նորա։ Վախճանեցաւ արքայն եգիպտացւոց։ Եւ եղեւ ի վախճանելն հերովդի։ Ասա՛ բան ինչ ի տէր. եւ վախճանեա՛ց (կամ վախճանեցի՛ր. ըստ Իսիւք)։ Սրով վախճանեսցին։ Սովով եւ մահուամբ վախճանեսցին. եւ այլն։
superhumeral, amice or amict of the Armenian priests;
ephod, high priest's girdle;
— լանջանոց, deacon's stole.
· Calfa
ἑπωμίς superhumerale, amiculum hmerale, cinctum. (լծ. ռմկ. եագա ... որպէս եւ յն. էբօմի՛ս . իբր ռմկ. օմուզլուգ... ) Ուսանաց եկեղեցական, լանջանոց, թիկնոց. ըստ եբր. եփուտ. որ էր ի հնումն իբր եմիփորոն քահանայապետի. վերարկու յուսոց եւ ի լանջաց եւ ի վայր մինչեւ ցմէջս. իսկ ի նորումս է լոկ ծածկոյթ պարանոցի քահանայից՝ որ միացուցանէ զսաղաւարտն կամ զթագն ընդ շուրջառի.
small shield, target;
shield-shaped clasp;
tinsel, spangle;
— երեսաց, visor.
· Calfa
Սուսեր եւ վահանակ ոչ ձեռին նորա ըստ պատերազմողի. (Եփր. ի ծն. քրիստոսի.։)
esquire;
cf. Վահանաւոր.
· Calfa
Որդիք Յուդայ վահանակիրք եւ տիգաւորք։ Գայր այլազգին, եւ այր վահանակիր առաջի նորա. (՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Բ. 24։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 42։)
soon falling or perishing.
· Calfa
Միաշուրթն լեզուաւ մինչեւ յաշտարակն վաղափուլ. (Սիր. նոր. ՟Ժ՟Է. 12։)
cf. Վաղահասուկ.
· Calfa
Բորոտութիւն եղեւ յայտնիչ եւ ծանուցիչ (վրէժխնդրութեան աստուծոյ) ի վերայ այնորիկ, որ վաղհասուկ եղեւ ի ժպրհութիւն համարձակութեան. (Եփր. թուոց.։)