Your research : 211 Results for ն

Entries' title containing ն : 10000 Results

Խոհական, ի, աց

adj. s.

thoughtful, prudent, wise, judicious, sensible, intelligent, cautious, provident, circumspect, discreet;
ն, intellect, intelligence, reason, judgment.


Խոհականաբար

adv.

prudently, wisely, judiciously, sensibly.


Խոհականութիւն, ութեան

s.

prudence, wisdom, discretion, wariness, circumspection, cautiousness, good sense.


Խոհակերութիւն, ութեան

s.

cf. Խահարարութիւն.


Խոհամանամ

vn.

to precipitate one's self, to fling, to cast or throw one's self headlong.


Խոհանոց

cf. Խոհակերոց.


Խոհարան

s.

intellect, sense.


Խոհեմանամ, ացայ

vn.

to be wise or prudent.


Խոհեմընթաց

adj.

circumspect, calm, prudent, judicious.


Խոհեմութիւն, ութեան

s.

sober-mindedness.


Խոհերական, ի, աց

adj.

muddy, dirty, filthy, impure, obscene;
— ձեռք, unclean hands.


Խոհերանոց

s.

sink, drain.


Խողխողումն, ման

s.

act of killing, massacre, carnage.


Խողխոնջեմ, եցի

vn.

to hear a loud burst of laughter.


Խողխոջանիմ

vn.

cf. Խոխոջեմ.


Խողխոջանք

s.

cf. Խոխոջանք.


Խոյանամ, ացայ

vn.

to soar up, to fly on high, to dart forward, to swoop down, to rush headlong on, to dash at, to pounce on, to fall on.


Խոյգողութիւն, ութեան

s. fig.

conquest of the golden fleece;
violation, rape, ravishing.


Խոյեանք

s. pl.

s. pl. rams.


Խոնարհ, աց

adj. prep. adv.

low;
humble, submissive, respectful;
lower, inferior, mean, base, low;
feeble, weak;
prep. adv. —, ի —, low;
down down below;
downwards;
from top to bottom;
at the foot of beneath, below, underneath;
below, lower, under;
— առնել, to humble;
— լինել, to be humble or meek, to humble one's self;
to be humbled;
զերեսս ի — արկանել, to be sulky or sullen;
— սրտիւք, lowly in heart;
աչք ի —, with downcast eyes.


Խոնարհաբար

adv.

humbly, submissively.


Խոնարհագոյն

adj. adv.

inferior;
lower;
below.


Խոնարհակողմն

s.

the lower part.


Խոնարհահակ

adj.

inclining, aslant.


Խոնարհամիտ

adj.

humble, meek, modest.


Ծծմբահանք, նաց

s.

solfatara, sulphur-mines.


Ծծմբային, այնոյ, ոց

adj.

brimstony, sulphureous, sulphury.


Ծծողական, ի, աց

adj.

absorbent, absorptive.


Ծծումն, ծման

s.

suction;
— կաղից, լուսոյ, absorption;
— հեղանիւթոց, imbibition.


Ծծուն

adj.

blotting;
cf. Թուղթ.


Ծղխնի, նւոյ, նեաց

s.

hinge;
pivot;
— տփոց, hinges.

• (-նւոյ, -նեաց) «դռան երկաթէ կրունկները» (տճկ. րէզէ) Գ. թագ. զ. 33. Առակ. իզ. 14. նորագիւտ Ա. մնաց. իբ. 3. Լմբ. առակ. գրուած է նաև ծխանի Լմբ. առակ. ծխղնի Տիմոթ. կուղ. էջ 75, ճխնի նորագիւտ Ա. մնաց. իբ. 3 (մէկ ձե-ռագրի մէջ միայն), ծղին Բառ. երեմ. էջ 150. ճղան Տաթև. ամ. 389։-Այս բառից պէտք է լինի ծխողնիլ «դառնալ», որ մէկ անդամ գործածում է Մագ. գամագտ. Բ (ըստ նորայր, Բանաս. 1900, էջ 133). հմմտ. «Որ-պէս դուրք (որ) շրջին ի ծղխնւոջ, նոյնպէս վատ ի մահիճս իւր». Առակ. իզ. 14 «Զվատն օրինակէ դրանն, որ միշտ ի շարժ է և ի ծղխնոջն». Էմբ. առակ. այսպէս են հասկա-նում նաև Հին բռ. և Բառ. երեմ. էջ 150. ծըղխնիլ, ծղխնել «երևութանալ կամ շըր-ջապատիլ» (տե՛ս ՆՀԲ ծղխնի, որից Մէնե-վիշ. Գամագտ. 24)։

ՆՀԲ աղխ բառից։ Հիւնք. ծախք բա-ռից։

• ԳՒՌ.-Բլ. ճխան, Ալշ. Մկ. Մշ. Սլմ. ճը-խան, Հին Ջղ. ճլխան, Ոզմ. ջխան.-վերջին-ներիս հետ հմմտ. նորագիւտ Մնացորդաց ճխնի ձևը և Տաթևացւոյն ճղանը։

• ՓՈԽ.-Չգիտեմ թէ կապ ունի՞՝ սրա հետ վրաց. საძალნი սաձալնի «դռան փայտէ նիգ կամ սողնակ». (այս նշանակութեամբ է նաև մեր արդի գաւառականներից Խն. ճը-խան.)-վրացի բառը կարող է կազմուած լինել սա-ձալնի, բայց მალნი ձալնի ա-ռանձին նշանակում է «ուժ» և ո՛չ «ծխնի կամ սողնակ»։


Ծմակային

adj.

umbrageous, shady, cool, fresh.


Ծմականիստ

adv.

misty, foggy.


Ծմակացուցանեմ, ուցի

va. fig.

to shade, to darken, to opacate;
to cover, to hide, to veil, to obscure.


Ծնանելի, լւոյ, լեաց

adj.

confined, lying-in, parturient.


Ծնանելիք, լեաց

s.

parents.


Ծնանիմ, ծնայ

va. vn. fig.

to beget;
to give birth, being or life to, to bring forth a child, to lie in, to be delivered;
to procreate, to produce;
to be begotten, engendered, produced, born;
to originate, to arise, to spring;
to pullulate, to bloom;
to emanate, to issue, to proceed;
— — կենդանեաց, to engender, to litter, to bring forth;
վերստին —, to be regenerate, born again;
to revive, to come to life again;
— Հօր, to procreate;
վերստին — մկրտութեամբ, to be new-born or regenerated by grace;
որդիս —, to bring forth a child, to be delivered of a child;
ծնաւ որդի or մանուկ արու, she brought forth or was delivered of a male;
գոգցես յայն ծնեալ էր or թուէր իմն յայն ծնեալ he seemed born for;
գետք զխորս ծնանին, the rivers nourish the sea;
երեսք որ ծնանիցին ի հայելւոջ, a figure horn or reflected in a mirror;
այտի ծնաւ քերթուղութիւն, thence poetry was born.


Ծնգիմ, եցայ

vn.

cf. Ծնկիմ.


Ծնգիր

s.

genuflection, kneeling.


Ծնեբեկ, ի

s. bot.

s. bot. asparagus.


Ծնելասէր

adj.

loving one's progeny;
fond, paternal, maternal.


Ծնելիք, լեաց

s.

parents.


Ծնելութիւն, ութեան

s.

child-birth, birth;
generation.


Ծներ

s. mus.

s. mus. an Armenian note.


Ծնկներ

cf. Ծներ.


Ծնիչ, չի, չաց

adj. s. geom.

generating;
generator;
parents, progenitors;
generant.


Ծնծղայ, ից

s.

cymbal;
cithern.

• , ի հլ. «երաժշտական մի գործիք բ. զիլ» ՍԳր. Նար. խչ. գրուած է ձնծղայ Անկ. գիրք նոր կտ. 291, 301. ցնծղայ Վե-ցօր. 66. ձնձղայ Վրդ. առ 198. ծեծեղայ Բառ. երեմ. էջ 149. կայ և ծիծեղայ ձևը՝ ըստ ՓԲ. միջին հայերէնում ունինք ծնծղեակ Թլկր. 27։-Քննասէր, Ծիսական բառարան, Օրաց. ազգ. հիսանդ. 19Ո6. էջ 150 իրարից տարբեր է դնում ծըն-ծըղայ «տափակ երաժշտական գործիքը» և ծնծղակ «կիսագունդ զանգակաձև գործիք մը՝ որ պղնձէ թաթով մը բաղխելով՝ դուր. սէն՝ ձայները ճշտելու և կանոնաւորելու հա-մար կգործածեն»։-Մնծղայ «եղանակի ա-նուն» Մանդուս. (Ամատ. 315)։

• = Ասոր. ❇ sessəlā, [other alphabet] sissəlā «ծնծղայ», որի միւս սեմական ձևերն են՝ եբր. [hebrew word] selsəlīm, արամ. [hebrew word] salsəla. եթովպ. [other alphabet] sanāsəl, [other alphabet] sanasəlat «ծնծղայ». բոլորի Արմատական բառարան-30 արմատն է եբր. [hebrew word] sll, արաբ. sall, ասոր. sal «հնչել», -Հիւբշ. 306։-

նախ Schröder, Thesaur. 45 ոռաւ եբր. ձևից։ Նոյնը յիշում է նաև ՆՀԲ։-Lag. Arm. Stud. § 1059 ասորականից։ Հիւնք. ցնցել բայից։

• ԳՒՌ.-Ննխ. Ռ. ձնձղա, Ջղ. ձ'նձրղա, Մշ. ձ՛նձղա, ձ'նձղիգ, Ալշ. ցընձղա, Խրբ. ցընձը-ղա, ցընձախ, Երև. Սլմ. ծնձղակ, Ախց. ցըն-ծըղնէր (միայն յոգնակի ձևով), Հճ. ձընձը-ղագ, Մկ. Վն. ցընձղակ, Սեբ. ցընձախ, Զթ. ձինձղmք, Սչ. ցնձա.-Անգորայի թրքախօս հայերը ունին սնչակ ձևը (Բիւր. 1898, 865, որ տպագրական սխալ է երևում և պէտք է ուղղել սնզակ, որ է զնձակ)։

• ՓՈԽ.-Վրաց. ჩօნნილი ծինծիլի կամ წინწილა ծինծիլա «ծնծղայ», მვწინწილ մեծինծիլե «ծնծղահար»։


Ծնծոյ

s. fig.

the husk, shell, rind or peel of fruits;
insignificant, trifle, thing of nought.

• , ԾՆԾՈՑ տե՛ս Ծանծ։


Ծնկակապ

adj. s.

knotty, gnarled, jointed, full of knots;
garter.


Ծնկանամ, ացայ

vn.

cf. Ծնգիմ


Definitions containing the research ն : 4400 Results