Definitions containing the research պ : 10000 results

Անզգայական, ի, աց

adj.

cf. Անզգայ.

· Calfa

NBHL (1)

Ծովն եւ ձուկնն, որ է անզգայական բնութիւնք, լսէին եւ անսային. (Ոսկ. ապաշխ.) իմա՛ ըստ յն. արտաքոյ բնութեան։


Անզգայանամ, ացայ

vn.

to be insensible, to be stupid;
to be infatuated.

· Calfa

NBHL (1)

Որ առ անպատուութիւնն կատարի, ի բազում ցանկութեանց անզգայանայ. (Կլիմաք.։)


Անզգայիմ, եցայ

vn.

cf. Անզգայանամ.

· Calfa

NBHL (2)

Անզգայեալք յայսոյն հայհոյութենէ. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Անզգայեալ՝ ոչ ճանաչէ. (Լմբ. պտրգ.։)


Անզգայութիւն, ութեան

s.

insensibility, stupidity, apathy, indolence, lethargy.

· Calfa

NBHL (7)

ἁναισθησία. sensu carere. Պակասութիւն կամ բարձումն զգայութեանց. չզգալն. իբր անզգայ լինելն կամ վարելն. ապշութիւն մտաց. տույմազլըգ.

Զդարման մանկանցն թողեալ, եւ այնպէս անզգայութեամբ եւ այլն. (՟Գ. Մակ. ՟Ա. 11։)

Զարմացմամբ որպէս յանզգայութիւն ըմբռնէին։ Առ անզգայութեան սրտին ոչ իմանայր. (Փարպ.։)

Անզգայութեամբ պատուողացն (յն. պատուոցն) բարեգործն թշնամանեալ. (Բրս. հց.։)

Անապակ՝ մոռացման, միանգամայն եւ անզգայութեան պատճառ լինի. (Փիլ.։)

Հոգի հեզութեան անզգայութեանս իմոյ պարգեւելով. (Ճշ.։)

Մի՛ եւ մի ըստ միոջէ հարկաւորիցիմք ասել կաւ թուել զանզգայութիւնդ ձեր. (Փարպ.։)


Անզգայուն, յնոյ, ոց

adj.

insensible.

· Calfa

NBHL (1)

Պատկեր կանգնեաց ի փայտէ եւ յանզգայու կերպարանաց։ Անզգայութիւն նիւթոցն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4. եւ 9։)


Անզգաստ, ից

adj. adv.

not vigilant, careless, inattentive;
յանզգաստս, յանզգաստից, insensibly;
cf. Անզգուշաբար.

· Calfa

NBHL (4)

Անհաշտ թշնամի է, եւ անազդ եւ անզգաստ պատերազմ կալաւ ընդ մեզ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։)

ՅԱՆԶԳԱՍՏՍ ՅԱՆԶԳԱՍՏԻՑ, ՅԱՆԶԳԱՍՏՈՒՑ մ. Առանց զգացուցանելոյ, եւ զգալոյ. յանպատրաստից. յանկարծ. տույմատան, ղաֆիլ.

Յորոց վերայ անկեալ յանզգաստս. (Փարպ.։)

Յանզգաստից եկեալ հասանէին ի վերայ նոցա։ Գաղտ բնաւ յանզգաստուց զարհուրեալ գնամք. (Փարպ.։)


Անզգաստութիւն, ութեան

s.

want of a vigilance, carelessness, inattention.

· Calfa

NBHL (1)

Առ փոքր մի նիզակակցացն յանզգաստութենէ ի պարտութիւն մատնեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 17։)


Անզգոյշ, գուշի, ից

adj.

incautious, uncircumspect, inconsiderate, imprudent, unwary, heedless.

· Calfa

NBHL (6)

Յանզգոյշ ժամուն տունկն պտղակորոյս եկն ընդ անիծիւք. (Նար. ՟Թ։)

Անզգոյշ ոչ գնացից զճանապարհս նորա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ. (ա՛յլ ձ. անզգուշութեամբ։))

Անզգուշաբար ընթանայի զաստի ճանապարհս. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)

Ո՛չ հեղգութեամբ եւ անզգուշաբար վրիպեալ. (Խոր. ՟Բ. 72։)

ἁφύλακτος. incautus. Որ չէ զգոյշ. ոչ անձնապահ. անզգաստ.

ԱՆԶԳՈՅՇ. ԱՆԶԳՈՒՇԱԲԱՐ ἁφυλάκτως. Առանց զգուշութեան. անզգուշութեամբ. անպահպանաբար. յանզգաստից. յանկարծ.


Անզգոյշ

adv.

without precaution, inadvertently, imprudently.

· Calfa

NBHL (6)

ἁφύλακτος. incautus. Որ չէ զգոյշ. ոչ անձնապահ. անզգաստ.

Յանզգոյշ ժամուն տունկն պտղակորոյս եկն ընդ անիծիւք. (Նար. ՟Թ։)

Անզգոյշ ոչ գնացից զճանապարհս նորա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ. (ա՛յլ ձ. անզգուշութեամբ։))

Անզգուշաբար ընթանայի զաստի ճանապարհս. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)

Ո՛չ հեղգութեամբ եւ անզգուշաբար վրիպեալ. (Խոր. ՟Բ. 72։)

ԱՆԶԳՈՅՇ. ԱՆԶԳՈՒՇԱԲԱՐ ἁφυλάκτως. Առանց զգուշութեան. անզգուշութեամբ. անպահպանաբար. յանզգաստից. յանկարծ.


Անզգուշութիւն, ութեան

s.

want of circumspection, unwariness, imprudence, inconsiderateness, negligence.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ դու անզգուշութեամբ՝ նոցին զարհուրեցուցիչ. (Լմբ. պտրգ.։)


Անզեղջ, ից

adj.

impenitent, irreclaimable;
irrevocable.

· Calfa

NBHL (2)

գրի եւ ԱՆԶԻՂՋ. ἁμετανόητος. Որ չունի զեղջ. որ ոչն զղջանայ. անապաշաւ. անդարձ. չիզըղջացօղ. փիւշման օլմայան. թէօպեսիզ.

Անզեղջ ուրախութիւն, կամ կերակուր. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Անզերծ

adj.

inextricable.

· Calfa

NBHL (2)

Ուստի ոչ լինի զերծանելի. անճողոպրելի. ուսկից որ չիխալըսուիր. գուրթուլուշ եօգ.

Անզերծ սառնամանիք, կամ վտանգք, տագնապ. (Նար.։)


Անզէն

adj.

unarmed.

· Calfa

NBHL (4)

ἅοπλος inermis Որոյ չիք զէն կամ սպառազինութիւն. եւ առանց զինուց. զէնք չունեցօղ. սիլահսըզ փուսատսըզ, եարագսըզ.

Անզէն մարդիկդ այսպէս բռնացան. (Եղիշ. ՟Գ։)

Անզէն սպառազինութեամբ խաղացեալք (գեդէոնեանք). (Պիտ.։)

Մերկացուցանէ զմեզ ի շնորհէն, զի ըմբռնեսցէ դիւրաւ անզէն եւ առանց պահպանութեան. (Ածաբ. մկրտ.։)


Անզիրկ

adj.

undeprived.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենայնի անզիրկ պահէ զնոսա յիշխանութենէն. (Ոսկիփոր.։)


Անզղջական, ի, աց

cf. Անզեղջ.

· Calfa

NBHL (3)

Աստուած անզղջական բարերարութեամբ իւրով կարգեաց։ Գոհացաք զանզղջական փառացն Քրիստոսի։ Ընդ անզղջական վարդապետութեամբն. (Ագաթ.։)

Որ ըստ Աստուծոյ տրտմութիւնն է, անզղջականին հանդիպեսցի փրկութեան. (Յհ. իմ. երեւութ.։)

Անզղջական տուր։ Զշնորհ պարգեւացն անզղջականաց. (Նար. ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)


Անզղջանալի, լւոյ, լեաց

adj.

not to be repented of, not to be regretted.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛վ՛ անտանելի ձայնիս. Աստուած զղջանայ անզղջանալի բնութիւնն. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ե։)

Որպէս անզեղջ. անապաշխար.


Անզղջութիւն, ութեան

s.

impenitence, obduracy.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԱՆԶՂՋԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. Անզեղջ մնալն ի չարիս. անդարձութիւն ի մեղաց. խստասրտութիւն մեղաւորի. թէօպէսիզլիք.


Անզնին

adj.

inconsiderable, imperceptible.

· Calfa

NBHL (2)

Որ վրիպակաւ գրի ստէպ եւ ԱՆԶՆՆԻՆ. արմատն է ԶՆԻՆ, յորմէ ԶՆՆԵԼ. Որ չանկանի ընդ զննութեամբ մտաց, կամ աչաց եւ ձեռաց. անիմանալի. անհաս.

Ունիմք դարձեալ զխօսուն եւ զիմաստուն զոգին անզնին եւ անկերպարան. (Վեցօր. ՟Է։)


Անզննական, ի, աց

cf. Անզնին.

· Calfa

NBHL (1)

Անզննելի՝ զգայութեանց։ Զօրութիւն անզննելի։ Պատկեր անփոփոխ, պարզ, անզննելի. (Նար.։)


Անզննելի, լւոյ, լեաց

cf. Անզնին.

· Calfa

NBHL (1)

Անզննելի՝ զգայութեանց։ Զօրութիւն անզննելի։ Պատկեր անփոփոխ, պարզ, անզննելի. (Նար.։)


Անզոհ

adj.

without sacrifice;
unworthy to be sacrificed.

· Calfa

NBHL (1)

ἅθυτον. insacrificabile. Անպէտ ի զոհ. անսուրբ.


Անզոյգ

adj.

odd, not a pair;
different, dissimilar;
— գործել, to spoil the pair, to render dissimilar.

· Calfa

NBHL (1)

Որ բախտիւք (մեծութեան) անզոյգ են, եւ զոյգ եւ նման ազգակցութեամբ վայրին։ Զոյգս տալով անզուգից, ո՛չ ի պատիւ նուաստիցն, այլ ի քակտումն լաւին։ Որ զպատիւսն աննմանիցն տայ, անզոյգ եւ անկշիռ է. իսկ անզոյգն (այս ինքն անզուգութիւնն) աղբիւր է չարեաց։ Անզոյգ եւ անիրաւ եւ անհամբոյր չարութիւն. (Փիլ.։)


Անզովանալի

adj.

that cannot be refreshed

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչն զովանայ. որ չիպաղիր. սօվումազ.


Անզուգական, ի, աց

adj.

matchless, incomparable, unparalleled, unequalled.

· Calfa

NBHL (2)

Դարձեալ՝ անտամեմատ, աննման. որպէս՝ գերազանց. յոյժ առաւելեալ. որում չիք զուգական. մէնետնտի եօգ.

Գեղեցիկ ո՛չ զկերպարանացն ասէ, այլ զանզուգական փառացն. (Ագաթ.։)


Անզուգականութիւն, ութեան

s.

matchlessness, incomparableness, excellence.

· Calfa

NBHL (1)

Յանպատումս վերացեալ անզուգականութիւն արքայութեանն երկնից. (Ագաթ.։)


Անզուգակցութիւն, ութեան

s.

disjunction, separation;
virginity.

· Calfa

NBHL (1)

Չզուգիլն պսակելոց օրինօք. անփորձ մնալն յառնէ. միշտ կուսութիւն Տիրամօր.


Անզրաւ

adj.

interminable, infinite, perpetual.

· Calfa

NBHL (3)

ἁνήνυτος. infinitus. Ոյր չիք զրաւ. անաւարտ. անեզր. անվախճան. անվճար. անսպառ. անբաւ. նիհայէթսիզ. թիւքէնմէզ.

Անզրաւ կապակցութիւն ուխտի։ Մեծաւ ցասմամբ եւ անզրաւ հաշտմամբ. (Արծր.։)

Անզրաւ խնդրուածովք. (Փարպ.։)


Անզրաւական, ի, աց

cf. Անզրաւ.

· Calfa

NBHL (1)

Անզրաւական պատժապարտութիւն. (Մագ. ՟Լ՟Ա։)


Անզօր, աց

adj.

without power, weak, impotent, feeble;
unmanly, fainthearted;
inefficacious, insufficient;
invalid.

· Calfa


Անզօրութիւն, ութեան

s.

weakness, feebleness;
invalidity.

· Calfa


Անէ, էից

adj. s. that does not exist, null, none;
nothing, non-entity.

· Calfa

NBHL (3)

Զէին անգիտացեալ պատուադրութիւն՝ անէից զայն մատուցանէին. (Սարկ. հանգ.։)

Յանէսն ունի (այս ինքն յոչինչ գրէ) զբնականն պատիւ. (Պիտ.։)

Ստացողին իմոյ յանէից։ Յօրինեցեր կարող տիրապէս զբովանդակ բնութիւնս ամենայն էից յանէից. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Լ՟Գ։)


Անէակ

cf. Անէ.

· Calfa

NBHL (1)

Ապականութիւն՝ լուծումն էակին յանէակն։ Լուծիչ էակին յանէակն. (Սանահն.։)


Անէծք, նիծից

s. pl. imprecation, malediction;
execration, horror, detestation.

· Calfa

NBHL (4)

κατάρα, ἅρα. maledictio, execratio. որ եւ ՆԶՈՎՔ. Հակառակն օրհնութեան. չարիս մաղթելն. չարաբանութիւն առ ի վնաս եւ ի պատիժ. տարագրութիւն յօրհնութենէ. պէտտուա, լանէթ, իլէնճ.

Ածիցեմ ի վերայ իմ անէծս, եւ ոչ օրհնութիւն։ Յի՛մ վերայ անէծքն այն։ Ի նմին բերանոյ ելանեն օրհնութիւնք եւ անէծք։ Եթէ առցէ ի վերայ նորա անէծս՝ անիծանել զնա։ Անէծք եւ ստութիւն եւ սպանութիւն։ Անէծք զուր՝ ումեք ոչ ելանեն։ Որոց բերանք անիծիւք եւ դառնութեամբ լի են։ Մերձ է յանէծս. եւ այլն։

Ողկոյզդ օրհնութեան՝ ընդ պտղոյս անիծից։ Փակեալ առ ի քէն զանիծիցն դժնդակ ըղձիցն չարաշուք ձայն. (Նար.։)

Անէ՜ծք այնպիսի կծծի բանից. (Ոսկ. եփես.։)


Անէութիւն, ութեան

s.

nothingness.

· Calfa


Անըմբեր

adj.

impatient;
intolerable, insupportable.

· Calfa

NBHL (4)

Իբր Անհամբեր. սապըրսըզ.

Որ զանըմբերս պսակես պսակաւ համբերութեամբ. (ՃՃ.։)

Եւ իբր անըմբերելի. անտանելի. սապր օլունմազ. չեքիլմէզ. յն. անամոքելի. ἅσπονδος.

Ոչինչ է քան զայնպիսի միայնաբարն չար եւ անըմբեր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32։)


Անըմբերելի, լւոյ, լեաց

cf. Անըմբեր.

· Calfa

NBHL (3)

Ո՛րպէս անըմբերելի է տանջանացն տեսիլ. (Բրս. ՟խ. մկ.։)

Անըմբերելեացդ պատուհասից. (Նար. ՟Ը։)

Եւ, եւ անհամբեր. սապըրսըզ.


Անըմբռնելի, լւոյ, լեաց

adj.

that cannot be taken;
incomprehensible, inconceivable.

· Calfa

NBHL (4)

Անըմբռնելիք լիցուք ի սատանայէ. (Պրպմ. ՟Լ՟Գ։)

Մնաց անըմբռնելի յայսպիսեաց կրից. (Իգն.։)

Իբր ի վեր քան զըմբռնումն մտաց. անիմանալի. անբովանդակելի. անհաս. անպարագիր. ագլա սըղմազ, ագըլ էրմէզ. ἅπλητος. omnem captum superans.

Ամենեցունց պարունական. իսկ ինքն յամենեցունց բոլորվիմբ անըմբռնելի է. (Դիոն. ածայ.։)


Անընդդիմադրելի

cf. Անընդդիմաբանելի.

· Calfa

NBHL (1)

Անընդդիմադրելի պատասխանեօք յեղլով զնորայսն կարծիս. (Մաքս. ի դիոն.։)


Անընդդիմակ

adj.

unresisting;
resistless, irresistible.

· Calfa

NBHL (1)

Անընդդիմակ զօրութիւն, կամ հրաման. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։ Փարպ.։)


Անընդդիմակայ

cf. Անընդդիմակ.

· Calfa

NBHL (2)

Զանընդդիմակայ սքանչելիս։ Յիշէր զանընդդիմակայ զօրութիւնն. (Փարպ.։)

Թէպէտեւ զանընդդիմակայ չափաւորութիւն իւրեանց գիտէին. (Փարպ.։)


Անընդդիմակաց

cf. Անընդդիմակ.

· Calfa

NBHL (2)

Զանընդդիմակայ սքանչելիս։ Յիշէր զանընդդիմակայ զօրութիւնն. (Փարպ.։)

Թէպէտեւ զանընդդիմակայ չափաւորութիւն իւրեանց գիտէին. (Փարպ.։)


Անընդդիմահար

adj.

not opaque, transparent.

· Calfa

NBHL (1)

Յուղարկելոցն ըմբոշխնել անընդդիմահար դիպուածով զստացուածոցն առաւելութիւն. (Պիտ.։) (Նովին առմամբ նշանակէ եւ թափանցիկ։)


Անընդել, ի, ից

adj.

cf. Անընտել.

· Calfa

NBHL (4)

Օտար եւ անընդել էր Դաւիթ ցանկութեանց, եւ վրիպակաւ յանդգնեցաւ. (Կիւրղ. թագ.։)

Անընդել աշխատութեան տառապանօք. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 6։)

Անընդել դիպուած։ Անընտել ճանապարհ. (Նար.։)

Իբր անձեռնընդել. անընտանի. վայրենի. գազան եւ գազանաբարոյ ոք. դժնեայ. անագորոյն. անգութ. ἁτίθασσος, ἁνήμερος, ἁπηνής. immansuetus, imanis, intractabilis, crudelis. եապանի, զալըմ, գապիլի թէալլիւմ օլմաեան.


Անընդելութիւն, ութեան

s.

cf. Անընտելութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Յուղիղ պողոտայէն անընդելութեամբ մոլորեալ. (Լմբ. պտրգ.։)

Վասն անընդելութեանն՝ տեսեալ կամ լուեալ՝ պախարակէ. (Երզն. մտթ.։)


Անընդհատ

adj. adv.

uninterrupted, continual, successive;
uninterruptedly, successively.

· Calfa

NBHL (4)

Աստուծոյ շնորհքն յաւէտախաղաց են, եւ անպակաս, եւ անընդհատ։ Ի խաղաղութեան անընդհատ պատերազմ։ Աչացն ներգործութիւնք՝ շարունակք եւ անընդհատք են. (Փիլ.։)

Առանց ընդհատելոյ. անդադար. միշտ եւ հանապազ. յաւէժ. շարունակաբար. արտը արասը օլմայարագ, պիր տիւզիւյէ, տայիմ.

Ի վերայ ամենայնի՝ որք յԱստուծոյ եղեալ են, անընդհատ խնդա՛ միշտ։ Երթայ զհետ պարգեւ բնութեանն անընդհատ ի մանկութենէ ի ծերութիւն. (Փիլ.։)

Անընդհատ տիրէր ի վերայ նորա արդար իրաւունքն. (Լմբ. պտրգ.։)


Անընդմիջաբար

adv.

immediately.

· Calfa

NBHL (3)

Որ եւ ԱՆՄԻՋԱԲԱՐ. ἁμέσως. immediate. Առանց ընդ մէջ մտանելոյ այլոյ իրի կամ միջոցի. անդէն մերձ կալով. հուպ առ նմին. քովէն. սըրա իւզրէ. մուգթէրին. հէման.

Մերձաւորապէս ասի յորժամ անընդմիջաբար ի նո՛յնն ի նոցանէ ինչ լինի. (Նիւս. բն.։)

Մեծ քաղաքն Հռովմ անընդմիջաբար ունի զսուրբ պահսն յելս պահոց Զատկին. (Խոսրովիկ.։)


Անընդմիջելի, լւոյ, լեաց

adj.

inseparable, indivisible;
continual.

· Calfa

NBHL (4)

Որ մերձ է առանց իրիք միջոցի. անորոշելի. անանջրպետ. անբաժան. արալըգսըզ. էն եագըն.

Անընդմիջելի հպաւորութեամբ. (Լմբ. պտրգ.։)

Անընդմիջելի անսահման միջոցաւ անջրպետեալ բաժանեցար. (Անան. եկեղ։)

Որպէս անընդմիջաբար. եւ անընդհատ.


Անընդոստ

adj.

that cannot be jolted out of its place, fast;
firm, steadfast.

· Calfa

NBHL (4)

ԱՆԸՆԴՈՍՏ որ եւ ԱՆՈՍՏ. Որ ոչ ընդոստնու. անշարժ. հանդարտ. անխռոջ. եւ պղերգ. խստասիրտ. գըմըլտանմազ.

Անընդոստ եւ խորին խաղաղութեամբ։ Յանընդոստ յապահովութեան. (Պիտ.։)

Հայեա՛ց ասեն ի մեզ անընդոստ մտօք. (Փարպ.։)

Մի՛ անընդոստ կայցես ի գերակայ բարիսն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։)


Անընդունակ

adj.

incapable, unqualified, insufficient.

· Calfa

NBHL (8)

ἅδεκτος, ἁμέτοχος. incapax, expers. Որ չէ՛ ընդունակ. անկցորդ. անբաժ. անտեղի տալի. տեղիք չտուօղ, անյարմար. գապուլ էթմէք. կէօթիւրմէզ. գապիլիյէթսիզ. իսթիտատսըզ.

Որպէս բնութիւնն անխառն եւ անընդունակ է վատթար կրից, նմանապէս եւ արդարութիւն նորա անընդունակ է չարաչար կրից։ Անընդունակ չարաչար գանձուց բանսարկուին. (Սարգ. յկ. ՟Դ։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Բ։)

Անընդունակ յանցման մեղաց, կամ ապականութեան. (Նար.։)

Ամպ թեթեւ լուսաւոր՝ անընդունակ խոնաւութեան. (Շար.։)

իբր անընդունելի. չընկալեալ. անընկալ. գապուլ օլունմազ.

Առանց ուղիղ հաւատոյ եւ առաքինութեան անընդունակ է պաշտօնն. (Խոսր.։)

Քամահեսցեն զնա, եւ անընդունակ զվարդապետութիւնսն ցուցցեն. (Նանայ.։)

Զանընդունակն լայնատարած դիմաց երկրիս՝ առ իւր պարփակել. (Նար. խչ.։)


Անընդունակութիւն, ութեան

s.

incapacity, inability.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ ինքն լիցի պատճառ, այլ հրէից անընդունակութիւնն. (Երզն. մտթ.։)