Definitions containing the research պ : 10000 Results

Ժանգալից

See full entry →

adj.

full of rust, quite rusty, rusty.

NBHL (1)

Ու՞ր պատմուճանքն ցեցակերք, ու՞ր է արծաթն ժանգալից. (Ոսկ. ղկ.։)


Ժանգակեր

See full entry →

adj.

rusty;
corroded with verdigris;
mildewed, blighted;
- առնել, to rust, to oxydize, to mildew, to blight;
— լինել, to grow rusty, to oxydize.

NBHL (1)

Կերեալ կամ ապականեալ ի ժանգոյ. որ եւ ԺԱՆԳԱՀԱՐ.


Ժանգահար

See full entry →

cf. Ժանգակեր.

NBHL (3)

հարեալ ապականեալ ի ժանգոյ. ժանգակեր. ժանկռոտած.

ԺԱՆԳԱՀԱՐ. որդնահար. ճճեկեր. ապականեալ. փուտ.

Նիւթ մոմոյ եւ կապարի յոյժ նուաստագոյն է.. . նոյնպէս եւ մեք երբեմնաք երախայ ժանգահար եւ վատանիւթ. (Զքր. կթ.։)


Ժանգառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

mildewed state;
rustiness.

NBHL (2)

Որդնահարութիւն. ապականութիւն. փտութիւն.

Ժանգառութիւն պատրաստէ զվնասն, եւ ցամաքեցուցանէ զկանաչաձեւ բոյսս դալարիցն. (Ագաթ.։)


Ժանգոտեմ, եցի

See full entry →

va.

to rust, to oxydize.

NBHL (1)

Պղինձ զունողաց ձեռս ժանգոտէ զմիտսն. (Եփր. պհ.։)


Ժանգոտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to grow rusty, to oxydize.

NBHL (2)

Ոսկի արծաթ նորա ժանգոտին, եւ արդիւնք նորա ոջլակեր լինին. եւ միտք այնպիսւոյն եւս չար քան զինչսն մաշին ժանգոտին եւ փտին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 22։)

Կամ ῤυπόομαι sordeo, sordibus obsitus sum. Աղտեղիլ, ապականիլ. աղտոտիլ.


Ժանեղ

See full entry →

adj.

furnished with tusks, tusked, tusky.

NBHL (1)

Ըմբռնեսցէ զգազան չար եւ անընտել, զժանեւոր եւ զմագլաւոր. (Սարգ. ՟ա. պետ. 12։)


Ժանեւոր

See full entry →

cf. Ժանեղ.

NBHL (1)

Ըմբռնեսցէ զգազան չար եւ անընտել, զժանեւոր եւ զմագլաւոր. (Սարգ. ՟ա. պետ. 12։)


Ժանտաբարոյ, ից

See full entry →

adj.

immoral, wicked, of evil manners, perverse.

NBHL (2)

Զի այնպիսի այր անմիտ եւ ժանտաբարոյ գոյր ի մեջ նոցա. (Սարգ. ՟գ. յհ.։)

Կարգէր ի վերայ երկրիս հրամանատարս ապարասան եւ ժանդաբարոյ անաստուածութեամբ, որք զերկիւղ աստուծոյ անգամ եւ ընդ միտս ոչ ածէին. (Ղեւոնդ.։)


Ժանտագործ, աց

See full entry →

s.

malefactor, scoundrel, rascal;
obscene, immodest;
pernicious, pestilential, contagious;
— ցաւ, հարուած, pest, plague, pestiferous scourge.

NBHL (2)

Ի ժանտագործ հարուածոցն ապրեալ լինիցի. իմա՛, ի ժանտախտէ. յն. ի ժանտէ.

Եւ որպէս ժանտացուցիչ. վնասակար. ապականարար. λυμαινόμενος, λυμαίων labefactans, exitiosus, perniciosus


Ժանտաթզենի, նւոյ, նեաց

See full entry →

s. bot.

sycamore-tree.

NBHL (1)

Որ ոչ իջանէ ի ժանդաթզենոյն, այսինքն որ ոչ դառնայ ի մեղաց, ոչ կարէ ապրել. (Տօնակ.։)


Ժանտաթուզ, թզոյ

See full entry →

s.

sycamore (fruit).


Ժանտաժուտ

See full entry →

adj.

abandoned towick-edness, very wicked, remorseless, hardened in sin.

NBHL (1)

Որպէս թէ ժանդին ժանտն. յետին անզգամ. գէշին գէշը.


Ժանտախտ, ից

See full entry →

s.

plague;
pestilence, contagion, mortality, disease;
հարկանել, վարակել —իւ, to plague, to infect with the plague;
հարեալ —է, plague-stricken, infected with the plague;
ճարակեցաւ — ի զօրուն, the plague broke out in the army;
կեղտ —ի, plague-spot.

NBHL (6)

Ժանտա՛խտ յարի ի մեզ, եւ բորոտութիւն ապականէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 11։)

Սովով եւ ժանտախտիւ (կամ ժանդ ախտիւ) եւ պատերազմաւ ապականել զմարդիկ. (Բրս. հց.։)

Ոչ ժանդախտ է մեղքն նորա, եթէ ի քեզ անցանէ. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Զ.)

Ժանդ (կամ ժանգ) իմն ախտ զամենայն հրապարակ նուիրացն ընդունէր. (Նիւս. ի սքանչ.։)

Ժանտախտ՝ միանգամայն եւ սով։ Ժանդ ախտ ինչ մահաբեր, կամ շարժումն։ Սովով եւ ժանտախտիւ յապականութիւն մատնելոց. (Պտմ. աղեքս.։)

Զայնպիսին հատանել եւ արտաքս ընկելուլ իբրեւ զժանտախտ յանդամոց եկեղեցւոյ քրիստոսի. (Յհ. իմ. ատ.։)


Ժանտախտական, ի, աց

See full entry →

adj.

pestiferous;
mortiferous.

NBHL (1)

λοιμώδης pestilens Որ ինչ սեպհական է ժանտախտի. ժանտ. մահաբեր.


Ժանտակին

See full entry →

s.

she-devil, fury.

NBHL (1)

Բառ անստոյգ. որպէս թէ Կին ժանտ.


Ժանտահոտ

See full entry →

cf. Ժահահոտ.

NBHL (1)

Եթէ դիցուկ սպաս ինչ լինել ի յափշտակութենէ, առաւել քան զէչ մեռեալ՝ լինէր ժանդահոտ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։)


Ժանտահոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Ժահահոտութիւն.

NBHL (1)

Զջուրս՝ զոր հանապազ ըմպեմք, եւ զանուշութիւն նոցա ի ժանդահոտութիւն ի փորի մերում դարձուցանեմք. (Եզնիկ.։)


Ժանտամահ, ի

See full entry →

cf. Ժանտախտ.

NBHL (1)

δυσωδία malus odor, foetor. Որպէս Ժանտախտ, եւ Ժանտախտական.


Ժանտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to fall into a passion, to become enraged, angry;
to become ferocious, cruel;
to degenerate;
to spoil, to get spoiled, to ret.

NBHL (4)

λυμναίομαι, λοιμεύομαι labefactor, corrumpor Ապականիլ՝ անձանց եւ իրաց. Վատթարանալ. չարանալ. անզգամիլ. աւրըւիլ

Ամօթալիցս տեսանէք՝ եւ անտեսառնէք, եւ պղծեալս եւ ժանտացեալս. (Ոսկ. մտթ.։)

Ժանտացաւ պատկերն եւ այլայլեցաւ ոսկին. (Իգն.։)

Ժանդանայ սրբութիւն։ Խնայեմ ի լեզու իմ, զի մի՛ ժանդասցի յիշատակօք պղծութեան նոցա. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ. ՟Թ։)


Ժանտատեսիլ

See full entry →

adj.

ill-favoured, of bad aspect, ugly.

NBHL (3)

Ժանտատեսիլն ժանեօք, եւ կնճթակերպ երեսօքն. (Ագաթ.։)

Ժանդատեսլի ժպրհերես անհուն բազմութեան. (Կաղանկտ.։)

Իբրութէ դէմք ժանտատեսիլք ի վերայ կերպարանին գեղեցկութեան. (Նիւս. կազմ.։)


Ժանտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render wicked or cruel, to divest of humanity;
to irritate, to enrage;
to corrupt, to spoil.

NBHL (6)

Կինճն զգեղեցիկ մարդկութեանս այգի ժանտացոյց. որպէս ասէ մարգարէն, եթէ ժնտացոյց զնա խոզ յանտառէ։ Զանառակ գինին, զորոյ շնորհն՝ կրպակավորացն ջուր ոչ ժանտացոյց. (Նիւս. երգ.։)

Արտմտութիւն հուր է, զմարմին ժանդացուցանէ, եւ զհոգի ապականէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)

Նուազութիւն եւ գերազանցութիւն նմանապէս ժանտացուցանեն. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)

Զոսկեղինիկ առաքինութիւն մեր ժանդացուցաք։ Պղտորել զաղօթսն եւ ժանդացուցանել. (Սարգ. յկ. եւ Սարգ. ՟ա. պետ.։)

Զսպիտակութիւն արծաթափայլ հոգւոյն շնորհաց ի ձեռն նոցա ժանդացուցանել. (Լմբ. սղ.։)

λυμαίνω, -ομαι, διαμυμένω devasto, corrumpo, lue conficio, violo, perdo Ապականել. եղծանել. խանգարել. կորուսանել. աւրել, խանկրել.


Ժանտափուշ

See full entry →

s. bot.

holly.

NBHL (2)

Ազգ ինչ փշոյ ժանտ եւ խայթիչ յոյժ, որպէս զդժնիկ.

Եղիճն եւ պատաղիճն, խայթահարն, ժանտափուշն. (Ագաթ.։)


Ժանտկէն

See full entry →

adj.

filthy, dirty, nasty.

NBHL (2)

Ῥυπαρότατος. sordidissimus. ժանտ եւ պիղծ. վատթարագոյն. գարշելի.

ինչ՝ զոր եւ ո՛չ անասունք ժանտկէնք ուտէին, քաղէին եւ ուտէին. (Եւս. պտմ. Գ. 6.։)


Ժանտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bitterness, harshness of taste;
rage;
ferocity, cruelty;
perversity, impurity, vice;
մահ ժանտութեան, plague, pestilence.

NBHL (3)

կերպս ձուոց քարբից՝ լցեալ ժանտութեամբ. (Նար. ՟Բ՜)

Խիստ է պոռնկութիւնս այս, եւ գարշելի եւ ատելի ժանդութիւն հոգւոց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 17։)

Կամ զսով զերիս ամս, պատերազմ զերիս ամիսս, կամ մահ ժանդութեան զերիս աւուրս. (Սեբեր. ՟Բ։)


Ժառանգակալ, ի, աց

See full entry →

s.

cf. Ժառանգ.


Ժառանգակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

coheir, coheiress, joint-heir, or heiress.

NBHL (3)

Իբրեւ տկար անօթոյ առնիցեն պատիւ կանանց, եւ իբրեւ ժառանգակցաց շնորհացն կենաց. (՟Ա. Պետր. ՟Գ. 7։)

որդեգրութեան անջինջ գրեցաւ կտակ՝ անպատմելի արեամբ իսկ նորուն ժառանգակցի որդւոյն աստուծոյ. (Անյաղթ բարձր.։)

Յայգւոջն՝ որ զժառանգն սպանին (զքրիստոս), անդ եւ զժառնգակիցն (զյակոբոս). (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)


Ժառանգատու

See full entry →

s. adj.

patron of living, advowe;
that presents a living, that gives an ecclesiastical benefice.

NBHL (1)

Զտաճարն, զքահանայապետն, զժառանգատուն, ըզժառանգաւորն. (Ածաբ. յար.։)


Ժառանգաւոր, աց

See full entry →

s.

heir;
possessor;
beneficed clergyman, incumbent.

NBHL (3)

ԺԱՌԱՆԳԱՒՈՐ. κληρικός clericus Կղերիկոս. այսինքն վիճակաւոր. պաշտօնեայ եկեղեցւոյ. եկեղեցականի դպրաց մինչեւ ցերիցունս.

Խրատէ քահանայապետօք եւ ժառանգաւորօք եկեղեցւոյ. (Յճխ.։)

Եգիպտոսն սուրբ հանդերձ այլ եւս ժառանգաւորօք եկեղեցւոյն։ Սարկաւագ մի ի ժառանգաւորս եկեղեցւոյն. (Յհ. կթ.։)


Ժառանգաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ecclesiastical benefice, living.

NBHL (3)

Ուսաք զառաջադրեալ խորհուրդս՝ ոչ ունելոյ զհոգեւոր իշխանութեան ժառանգաւորութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)

ԺԱՌԱՆԳԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ. որպէս կղերիկոսութիւն. clericatus. որ է վիճակաւորութիւն եկեղեցւոյ՝ մանաւանդ ի սուրբ աստիճանս.

Տուն ահարոնի կոչէ զվիճակեալս ի պատիւ ժառանգաւորութեան եկեղեցւոյ. (Լմբ. սղ.։)


Ժառանգիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

he who inherits.

NBHL (1)

Ժառանգող, ժառանգ տիրապէս, ստացօղ եւ տէր.


Ժառանգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

inheritance, heritage, patrimony, succession;
seizure, possession;
diocese;
ecclesiastical state, the clergy;
— թողուլ որդւոյ, to leave an inheritance to one's son;
մերժել՝ հատանել ի ժառանգութենէ, to disinherit, to deprive of inheritance, to cut off with a shilling;
առնուլ զիմն ի —, to have in inheritance;
ի — ընձեռել զոք, to place one in the church or ecclesiastical career;
ժառանգութեամբ, or ըստ իրաւանց ժառանգութեան, hereditarily, by inheritance.

NBHL (5)

որպէս հայր՝ որ թողուցու զժառանգութիւն որդւոց իւրոց։ Այր ոք եթէ մեռանիցի, եւ ուստր ոչ գուցէ նորա, տաջիք ժառանգութիւն իւր դըստեր իւրում.եւ այլն։

Ժառանգութիւն ի վերայ սեպհական ստացուածոց ասի. ըստ որում որդի զհօր ստացուածս ժառանգէ, կամ եղբայր զեղբօր։ Է՛ ժառանգութիւն եւ այն, զոր արծաթով ոք ստանայ. (Սկեւռ. ես.։)

ԺԱՌԱՆԳՈՒԹԻՒՆ. որպէս Ժառանգելն. ստացումն, վայելք.

Զհարկաւոր կերակրանացն պէտս չափաւորաւն սահմանել ժառանգութիւն. (Պիտ.։)

ԺԱՌԱՆԳՈՒԹԻՒՆ. κατάσχεσις possessio. կալուած. երկիր բնակութեան. ստացուած սեպհական.


Ժեռ

See full entry →

cf. Ժայռ.

NBHL (1)

ԺԵՌ կամ ԺԻՌ. Նոյն ընդ ԺԱՅՌ. ատամն. կեռիք. ուստի եւ Սրածայր ապառաժ. քարուտ տեղի.


Ժեռաւոր

See full entry →

cf. Ժայռաւոր.

NBHL (2)

ԺԵՌԱՒՈՐ կամ ԺԵՌԱՒՈՐԻ. Նոյն ընդ Ժայռաւոր, որպէս ատամնաւոր ազգ խնկոց.

Զչորս ազգ խունկն ասէ, որ խառնեալ աղային ի սպաս խորանին. կնդրուկ, քաղբան ծակոտկէն, ժեռաւորի. (Լծ. նար.։)


Ժժմունք

See full entry →

cf. Ժժմակ.

NBHL (1)

որպէս Ժժմակք, կամ ժժմունք։


Ժիժմանք

See full entry →

s.

cf. Ժժմակ.

NBHL (1)

Որպէս Ժժմանք.


Ժիժմունք

See full entry →

cf. Ժժմակ.

NBHL (1)

ԺԻԺՄՈՒՆՔ. Որպէս Ժժմանք, կամ ԺԺՄՈՒՆՔ.


Ժլատանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be niggardly, sordid, parsimonious.

NBHL (2)

Շուայտացաւ ժողովուրդն յաւար անդր. այսինքն, զի ժլատացան եկւ տարան ցխաչինսն եւ զանդեայս, եւ կերան հանդերձ արեամբն։ աւարել քարոզեցին նոցա, եւ ոչ մարտնչել. եւ ժլատել, եւ ոչ պատրաստել։ Այր քան զընկեր իւր ժլատեսցի յաւար անդր ժողովել յապուռ։ Ոչ յաւարել կամ ժլատել ինչ, որպէս եւ դատարկ ձեռքս իմ վկայեն. (Եփր. թագ.։)

Զամենայն ոսկի եւ զնիւթ պատուական ինքեամբ համարի՝ վասն նովաւ մեղանչելոյ մարդկան, նովաւ, յագանել եւ ի ժլատանալ. (Իսիւք.։)


Ժլատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Ժլատանամ.

NBHL (2)

Շուայտացաւ ժողովուրդն յաւար անդր. այսինքն, զի ժլատացան եկւ տարան ցխաչինսն եւ զանդեայս, եւ կերան հանդերձ արեամբն։ աւարել քարոզեցին նոցա, եւ ոչ մարտնչել. եւ ժլատել, եւ ոչ պատրաստել։ Այր քան զընկեր իւր ժլատեսցի յաւար անդր ժողովել յապուռ։ Ոչ յաւարել կամ ժլատել ինչ, որպէս եւ դատարկ ձեռքս իմ վկայեն. (Եփր. թագ.։)

Զամենայն ոսկի եւ զնիւթ պատուական ինքեամբ համարի՝ վասն նովաւ մեղանչելոյ մարդկան, նովաւ, յագանել եւ ի ժլատանալ. (Իսիւք.։)


Ժլատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

niggardliness, stinginess, sordidness, tenacity, avarice, parsimony.

NBHL (2)

Զօրհանապազ վասն ժլատութեան եւ ագահութեան խօսիս։ Ի բաց հատցուք զժլատութիւն։ Վասն սորա զանցանեմք առաւել քան զպէտսն, եւ վասն սորա է առաւել ժլատութիւն, որ առ հանդերձս, եւ ուժգին բազմութիւն ծառայից. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. ստէպ։)

Ժլատութիւն եւ վատութիւն անհանճարութեան է պտուղ. որպիսի էր նաբաղ ի ժլատութեան. (Լմբ. իմ.։)


Ժխորեմ, եցի

See full entry →

va.

to confound, to confuse, to perplex;
to make noise, to alarm, to rouse up.

NBHL (3)

Աղմկել, ամբոխել, վրդովել, շփոթել, տակնուվըրայ ընել, պղտորիլ.

Քաղաքայինքն զբօսանք ժխորեն զանապատին վճիտ տեսութիւնս. (Սկեւռ. լմբ.։)

Տեսին պահապանքն զքահանայապետսն՝ ժխորեալս եւ իբրեւ զծով ի սաստիկ ալեաց տագնապեալս. (ՃՃ.։)


Ժխտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to deny, to gainsay, to disown, to disavow;
to falsify, to contradict, to oppose;
to be unmindful of favours received, to be ungrateful, unthankful.

NBHL (4)

ԺԽՏԵՄ. ἁγνωμονέω ingrate me gero, tergiversor, fidem rumpo. Անճանաչօղ լինել երախտեաց. թիկունս դարձուցանել ապախտ առնել. ապերախտիլ. եւ Նենգել.

Ըստ աւանդակորոյս ժխտողին։ պարտուցն ժխտել տաղանդացն ճեպով մեծաւ ի տուժի։ Եթէ մեք ժխտեմք, դու առատապէս շնորհակալ ընձեռես. (Նար. ՟Բ. ՟Ի՟Զ. ՟Ծ՟Ա։)

Ո՞ր ազգ զլացաւ զերախտիս տեառն իւրոյ մարդկութեան, կամ ժխտեաց փառաց նորին եւ աստուածութեանն։ Ժխտեցաք պատուիրանին։ Ժխտեցին շնորհին. (Լմբ. ատ. եւ այլն։)

Ի սէր ժխտող մամոնային՝ զիս կապեցի կամաւ յախտին. (Յիսուս որդի.։)


Ժխտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to simulate;
cf. Ժտիմ.

NBHL (2)

Ոչ նայել ընդ նա համարձակ իշխեն, եւ ոչ ժխտին եւ ժպրհին երբէք. (Վեցօր.։)

Թէպէտ զտէրն ընդ խաբ խաչեցաք, այլ ի ծառայսն ո՛չ ժխտեցաք։ Յորժամ ես ասացի, տակաւին ժխիս հարցնել. (Երզն. մտթ.։)


Ժխտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ingratitude, unthankfulness, ungrateful conduct.

NBHL (1)

ἁγνωμοσύνη ingratitudo Ժխտելն զընկալեալ երախտիս. ապերախտութիւն. անզգամութիւն.


Ժմերտիմ

See full entry →

vn.

to become insolent, saucy, arrogant.

NBHL (1)

ԺՄԵՐՏԵԱԼ. Բառ անստոյգ, իբր Ժպրհեալ, յանդգնեալ, կամ բանդագուշեալ.


Ժմիրակ

See full entry →

s.

cassia (purgative).

NBHL (1)

Բառ երկբայելի. որպէս ազգ կասիայի ի պէտս դեղոյ. իբր ի Գաղիանոս ՝է. cassia fisualaris.


Ժմտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to smile;
to sneer, to laugh in one's sleeve.

NBHL (1)

Նոյն ընդ Ժըպտիլ. μειδιάω subrideo քթին տակ ծիծաղել. քմծիծաղ ըլլալ.


Ժողխիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to liquefy, to melt;
to spoil, to get spoiled, to grow corrupt, or putrid, to rot, to fester.

NBHL (1)

Շահ բանիցն կսկծելեաց (իբրեւ աղիւ) պնդէ, եւ չտայ ժողխել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։)


Ժողովածոյ

See full entry →

adj.

assembled, collected;
—ք, compilation, collection, miscellany.

NBHL (2)

Ժողովածոյ ջուրք ժահահոտեալք անպիտան լինին ըմպողաց. (Վրք. ոսկ.։)

Ռամկօրէն Ժողովածու կոչին գրուածք պէսպէս ըստ հաճոյս գրչաց հաւաքեալք ի զանազան գրոց. զորմէ տե՛ս ի բառն ՈՍԿԻՓՈՐԻԿ։


Ժողովանոց

See full entry →

cf. Ժողովարան.

NBHL (1)

Ոչ եթէ արհամարհել ուսուցանեմք զշինուածովքն զպատուեալ տեղիսն, որ անուանեալ կոչի ժողովանոց. քանզի ի նմա ժողովին քահանայք, եւ մանակունք ուխտի, եւ պաշտօնեայք. (Սհկ. կթ. եկեղ.։)