Definitions containing the research պ : 10000 Results

Լայնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to widen, to enlarge, to extend;
to dilate, to stretch;
to unfold, to unrol, to draw out, to spread, to open.


Լայնեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Լայնացուցանեմ.

NBHL (5)

Պարիսպն բաբելոնի լայնեցաւ. (Երեմ. ՟Ծ՟Ա. 58։)

Լայնեն զգրապանակս իւրեանց. (Մտթ. ՟Ի՟Գ. 5։)

ԼԱՅՆԵԼ. Բանալ, պարզել, յայտնել.

Որպէս եւ կր. պէսպէս նմանութեամբ.

Լայնեցար ամենայն անցաւորաց ճանապարհի. յն. բացեր զսրունս. (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 25։)


Լայնափողոց, աց

See full entry →

s. adj.

wide street;
of wide streets.

NBHL (2)

πλατεῖα platea. Փողոց լայն եւ ընդարձակ. Հրապարակ. պողոտայ.

Արկին հիմն քաղաքի, արձակահիմն, լայնափողոց. (Վրդն. պտմ.։)


Լայնեղունգն

See full entry →

adj.

having wide nails (human), hoofs (horses).

NBHL (2)

ԼԱՅՆԵՂՈՒՆԳՆ կամ ԼՅՆԵՂՈՒՆԿՆ. Որոյ լայն է եղունգն. որպիսի է մարդն ի մէջ ամենայն կենդանեաց՝ բաց ի կճղակաւորաց. լան ըղունկ ունեցօղ.

Մարդ է ուղեւորագնաց լայնեղունգն, (կամ լայնեղունկն). (Սահմ. ՟Գ։ Անյաղթ պորփ. Դամասկ.։)


Լայներես

See full entry →

cf. Լայնադէմ.

NBHL (2)

Լայն երեսօք. լայնադէմ. լայնապատկեր.

Ոմանք ագեւորք են, լայներեսք, սպիտակ. (Խոր. աշխարհ.։)


Լայնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be widened, enlarged, extended;
— շրթամբք, to prate, to chatter, to blab, to croak;
— ամենայն անցաւորաց ճանապարհի, to abbandon, or prostitute one's elf to every passer by.


Լայնութիւն, ութեան

See full entry →

s. geog. ast.

width, breadth, extent, space, size;
enlargement;
latitude;
amplitude.

NBHL (4)

Լայնութիւն տապանի. ըամ տապանակի. պատկերի, տաճարի, երկրի, երուսաղէմի, գերանդւոյ, ծառոյ, եւ այլն. (ստէպ ի սուրբ գիրս։)

Կամ Մեծութիւն որպէս եւ իցէ.

Ո՞չ դու այն ես, որ տաշեցեր զլայնութիւնն, վանեցեր զվիշապն. (Ես. ՟Ծ՟Ա. 9։ Այսինքն զստուարութիւն հպարտութեան։)

Լայնութիւն ակնկալութեանն ամենեւին իսպառ ամփոփեալ. (Նար. ՟Ժ՟Զ. ՟Ի՟Գ։)


Լայնտերեւի, ւոյ

See full entry →

s. bot.

catalpa.


Լանջագեղ

See full entry →

adj.

that ornaments the neck.

NBHL (3)

Միթէ մոռասցի՞ հարսն զզարդ իւր, կամ կոյս զլանջագեղ կամար իւր. (Երեմ. ՟Բ. 32. յն. մի բառ. լանջակապ, կա մկրծկապ.)

Լանջագեղ մանեակ ի պարանոցսն արկանեն (հարք՝ որդւոց). (Լմբ. առակ.։)

Մանեակ պարանոցի՝ զարդ է կանանց, զոր լանջագեղ կոչեն, որ ի պարանոցի արկեալ հասանէ մինչեւ ի լանջսն. (Նչ. եզեկ.։)


Լանջակողմն, մանց

See full entry →

s.

the shoulder (that part of a mountain which lies between the summit and the middle).

NBHL (1)

Ի լանջակողմանսն, կամ ի սարահարթ տեղիս։ Ընդ քարաժեռ կողճուտ տեղիս լանջակողմանցն։ Ի վերայբարձրաւանդակի լանջակողմանս։ Ի փոքր լանջակողմանն։ Ի լանջակողմանն լերին. (Փարպ.։)


Լանջք, ջաց

See full entry →

s. pl.

lungs, breast, chest;
throat, thorax.

NBHL (2)

Ձեռքն եւ լանջքն եւ բազուկքն իւր արծաթիւք։ Մէջք նորա եւ բարձք պղինձ։ Փոքր մի հանգուցանիցես զձեռն քո ի վերայ լանջաց։ անկեալ զլանջօքն յիսուսի։ Զվակաս զուսովք եւ զլանջօք։

Ընդ քայռս պերճութեան լանջացն. (Նար. ՟Լ՟Գ։)


Լաստակոտոր առնեմ

See full entry →

sv.

to break, or take to pieces, or destroy a raft or ship;
to sink.

NBHL (1)

ԼԱՍՏԱԿՈՏՈՐ ԱՌՆԵԼ. կոտորել եւ քայքայել զկազմածս (որպէս զլաստ քայքայեալ).


Լաստափայտ, ից

See full entry →

s.

float or raft of timber;
ship.

NBHL (3)

σχεδία ratis. որ եւ ԼԱՍՏ. Կազմած փայտեղէն նաւաձեւ. մանաւանդ՝ Տապան նոյի.

յոյսաշխարհի ի լաստափայտն ապաւինեալ՝ եթող աշխարհի զաւակ լինելոյ. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 6։)

Դոյզն լաստափայտիւն ապրին. (Լմբ. իմ.։)


Լաստեմ, եցի

See full entry →

va.

to build or construct;
to put in a serviceable state;
to get ready.

NBHL (4)

(լծ. ընդ հյ. պատրաստել. եւ պ. արասդէն). παρατάσσω, -ττω instauro. Հաստել որպէսզլաստ. Կառուցանել. հանդերձել. կազմել. կարգել.

Ի ջղաց զսա ստեղծիչն ստեղծ պաստառակօք, հասկահիւս լաստեալ բազմակին մանուածով. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)

Կառօք եւ երիվարօք ճակատեսցի, եւ լաստեսցի իբրեւ զհուր ի պատերազմ. (Երեմ. ՟Զ. 23։)

Եթէ պօղոս զայսչափ վայրս լաստեաց, զմտաւ ած թէ եւ այլքն որչափ ինչ գործեցին. (Բրսղ. մրկ.։)


Լաստենի, նւոյ

See full entry →

s. bot.

alder-tree;
timber adapted for shipbuilding.

NBHL (1)

Յարմար ի կազմել ըզկազմածս. որպէս զլաստ, եւ այլն.


Լատին, ի

See full entry →

adj.

latin;
— բարբառ, the latin language;
— եկեղեցի, the latin church.

NBHL (1)

Ասի եւ որպէս ա. Լատինական.


Լատինացի

See full entry →

adj. s.

latin, roman.

NBHL (1)

Ասի եւ որպէս ա. Լատինական.


Լար, ից

See full entry →

s. mus. geom.

string, packthread, twine;
line, rope;
galloon, ribbon;
snare, gin, noose;
bird-cage;
opisthotones, contraction of the tendons of the neck;
cf. Լորցք;
back-bone, or spinal marrow: 30 anciently 60 stadia or furlongs among the Egyptians;
chord, string;
լար անյարդար, a false chord;
chord.

NBHL (17)

σχυνίον, σπαρτίον funiculus, funis, filum. Առաստան. պարան ի կանեփոյ կամ յայլ նիւթոց. ապաւանդակ. տոռն. չուան. թել.

Սոյնպէս եւ յայլ գիրս ընդհանրապէս ասի.

Ոմանք զլարիւ կամ զլարիւք (այսինքն ըզկախեալ չուանօք) անկեալ ննջէին, ոմանք յոտանաւորյոտանաւոր տքիութեամբ զգիշերն անցուցանէին. (Եփր. պհ.։ Մանդ. Գ։)

Յանխըղելի լարս պարանաց երկարագունից. (Նար. յիշ.։)

Որպէս լար պարսից՝ զգաստիցն միտք լարին ի կամս քրիստոսի. (Համամ առակ.։)

Ահա լարս այս խեղդման ընդ իս։ Տեսցէ զինքն յերեքին լարոյն դառնապէս խեղդալ. (Վրք. հց. ԺԹ։ ՃՃ.։)

Որպէս զոչխարըս մորթէին, լարս ի թիկանցըն հանէին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)

ԼԱՐ, ի պետս չափոյ. որպէս որմնադրացն, երկրաչափից, եւ որոց ի նոցին սակի.

Որպէսքանոն՝ հիւսան, եւ լար որմածութեան. (Սարգ. յկ. Թ։) զլարճարտարութեան շինողաց ի ձեռն առեալ՝ հիմունս յօրինէր. (Ագաթ.։)

Յորոյ վերայ լար եդեալ շրջէ զպարիսպն շուրջանակի. (Արծր.։)

Միջոց չափեալ լարիւ. որպէս ասպարէս, մղոն, եւ այլն.

Բազում են ձեւք եւ կերպարանք գործեաց, է՛ որ ի բազմաց լարից եւ աղեաց։ Եւ այս գործիք ի չորից լարից. (Երզն. քեր.։)

Խառնեմք զլարս իմաստից սորա ընդ զգայարանս մարմնոյ, եւ որպէս զտասնաղի երգարան, եւ այլն. (Լմբ. պտրգ.։)

ԼԱՐՔ. Ջիլք կամ մսանք պարանոցի, եւ ողնայար. Ի լանջաց ի վեր կոյս յետս կոյս յողնեալք՝ զօրէն այնոցիկ, որոց լարք ցաւեն եւ շիշք. (Փիլ. լին. բ. 24։)

Լարս առանց բժշկութեան. յն. ὁπισθότονος , յետաձգանք. որով ոմանքիմանան կապանս՝ ձեռս ի յետս կաշկանդիչ. այլ կրծումն պարանոցի յուսս կոյս. այլք խածուած կամ հարուած օձի. եւ ըստ այսմ գրէ Վրդն. օրին.

ԼԱՐ 2 ԼԱՐՔ. Ջիլք կամ մսանք պարանոցի, եւ ողնայար. Ի լանջաց ի վեր կոյս յետս կոյս յողնեալք՝ զօրէն այնոցիկ, որոց լարք ցաւեն եւ շիշք. (Փիլ. լին. Բ. 24։)

Լարս առանց բժշկութեան. յն. ὁπισθότονος , յետաձգանք. որով ոմանքիմանան կապանս՝ ձեռս ի յետս կաշկանդիչ. այլ կրծումն պարանոցի յուսս կոյս. այլք խածուած կամ հարուած օձի. եւ ըստ այսմ գրէ Վրդն. օրին.


Լարագիր առնեմ

See full entry →

sv.

to take the measurement and plan.

NBHL (1)

Լարագիր արար զտեղին, եւ եթող պատուհանս. (Ճ. ՟Ա.։)


Լարախեղդ լինիմ

See full entry →

sv.

to be strangled.

NBHL (1)

Պարանօք պնդեալ, լարախեղդ եղեալ. (Գանձ.։)


Լարախիլ

See full entry →

s. adj.

puppet-show man.

NBHL (2)

νευροσπάστης sigillarius, nervis sive fidiculis trahens, movens. Խաղարկու որ խլելով այսինքն քարշելով զլարս շարժումն տայ անշարժ պատկերաց կամ պաճուճապատանաց. ... ըստ յն. Ջլաձիգ կամ ջլաքարշ.

Լարախելքն՝ մին թել խլելով (այսինքն քարշելով) ի լարիցն շարժեցուցանեն ըզկենդանւոյն զպարանոցն եւ զձեռսն ուսովք. (Արիստ. աշխ.։)


Լարաձիգ չուանք

See full entry →

s. mar.

braces, brails;
tackle, cordage.

NBHL (1)

Թողին լքին զղեկս եւ զառագաստս, զուանս լարաձիգս. յն, զլարս. (Ոսկ. ապաշխ.։)


Լարաչափեմ

See full entry →

vn.

to measure with a line or chain.

NBHL (1)

Որպէս զլարաչափեալ յարուեստաւորէ զհիմն տան կամ ղնաւի. (Հին քեր.։)


Լաց

See full entry →

s.

tears, weeping;
cf. Լալիւն.

NBHL (2)

Մինն ի լաց, եւ միւսն ի վրիպումն. (Նար. լ։)

Տեսանեմ զարտասուս անդադար, եւ լաց անմխիթար։ Վաստակել պարտ է, եւ հնարիւք ածել յինքն զլացն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Բ. եւ ձ։)


Լաւ, աց

See full entry →

adj.

good, excellent;
superior, better;
praiseworthy;
honest, upright;
— վարկանել՝ համարել, to esteem or love more, to prefer;
առ —ս ունել, to hold in honour, to reverence;
ի — անդր գալ, to become better, to improve, to ameliorate;
— է, it is good, it is better or wortb more;
— եւս, so much the better;
ո՞չ — եւս իցէ, would it not be better ? ո՞չ — եմ ես քեզ քան զտասն որդի, am I not worth more than ten sons to you ? — էր թէ մեռեալ էաք, would that we also had not survived !

NBHL (5)

ἁγαθός bonus καλός, -ον melior, -ius եւ այլն. Բարի. եւ՛ս բարի. ընտիր. հաճոյական. քաջ. գեղեցիկ. պատուական անձն՝ կամ իր. աղեկ, (լծ. յն. աղաթօ՛ս). լէվ, լծ. յն. է՛ւ. թ. էյի, եէք, ալա.

Փորձութիւնք հանդիսի լաւացն։ Երեւեսցի լաւն ի վատթարէն։ Գործել զարժանն եւ զլաւն։ Տայր իձեռն լաւի առն։ Դաստիարակաց ըստ լաւին։ Զլքումն լաւացն։ Հեղգք եւ ծոյլք գտանին ի բարին եւ ի լաւն. (Ագաթ.։ Յճխ.։ Փարպ.։ Պիտ.։ Նար.։ Բրսղ. մրկ.։)

ԼԱՒ. Ազնուական. պատուաւոր. էլա.

Ունել առ լաւսն զպատուականն եւ զքաջն. (Հարիւրոցն. Վրդն. պտմ.։)

Արարէ՛ք ընդիս որպէս եւ ձեզ օգուտ եւ լաւ իցեն. (Երեմ. ՟Ի՟Զ. 14։)


Լաւաբարոյ, ից

See full entry →

cf. Բարեբարոյ.

NBHL (1)

Ասացեր լաւաբար իմաստութեամբ։ Կռուեալք լաւաբար, եւ զքաջութիւն գործոյ ցուցեալ. (Փարպ.։)


Լաւագոյն

See full entry →

adj.

better;
— առնել, to ameliorate, to make better, to improve;
— վարկանել համարել, to consider highly, to prefer;
— կեանք, the future life.

NBHL (6)

κρείσσων, -ττων, κρείσσον, -ττον melior, -ius, -um. Առաւել կամ յոյժ լաւ (ըստ ամենայն առման). լաւ եւս. որ եւ պարզապէս ասի ԼԱՒ. ա՛լ աղեկ, խիստ լաւ.

Ոչ ընդ լաւագոյնսն խնդայր, եւ ոչ նուաստսն արհամարհէր. որպէս երեւի, եւ այլն. (Եղիշ. ՟Ա։)

Զչարն միշտ պարտ է տանջել, զի լաւագոյն լինիցի, եւ ոչ թշուառական. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)

պսակի արժանի զյոյժ լաւագոյնսն առնիցէք ի մարդկանէ։ Լաւագոյնսն առնիցէք ի մարդկանէ։ Լաւագոյն շնչով կենդանականաւ։ Զլաւագոյն ուսումն. (Պիտ.։)

Հանապազ լաւագունացն ցանկութիւն իշխանութեամբ եւ զօրութեամբ ունի զվայելս ցանկալեացն արհամարհել. (Բրս. հց.։)

Լաւագոյնս վարդապետաց. (Խոր. ՟Գ. 60։)


Լաւակամ

See full entry →

adj.

well-minded, well-meant.

NBHL (1)

Լաւակամ համամիտ համախոհութեամբ ի սէր իւր կապակցելով Յհ. (կթ.։)


Լաւակամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bounty, benevolence, kindness, good disposition, obligingness.

NBHL (1)

Բազում լաւակամութիւն պարտի շնորհել այնպիսւոյն։ Հաւատ նորա, եւ վարուցն լաւակամութիւն. (Կանոն.։)


Լաւահայեաց

See full entry →

adj.

right-minded, equitable, good-hearted.

NBHL (1)

Ուրախութիւն աստուածասէր բարեսիրացն, եւ ողջախորհուրդ մտաց լաւահայեցաց. (Փարպ.։)


Լաւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow better, to be ameliorated, to improve.

NBHL (1)

Ի բարի նխանձն կրթեալք ջանասցին լաւանալ։ լաւացեալ եւ սեպուհն վանանդացի վրէն գործ երեւեցուցալ քաջանայր. (Փարպ.։)


Լաւորեար, երոյ

See full entry →

s. pl.

good people.

NBHL (1)

Բազմութիւն լաւ որերոյ կորոյս. (Փարպ.։)


Լաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

goodness, improvement, excellence, worthiness;
good quality;
գալ ի —, to amend, to reform;
լաւութեանց հանդէս, parts.

NBHL (4)

εὑλάβεια, ἁγαθότης bonitas, pietas. Բարութիւն. բարելաւութիւն. բարեպաշտութիւն. առաքինութիւն. քաջութիւն. լաւն լնինել (ըստ ամենայն առման). աղէկութիւն, աղէկ բաներ.

Աստուած բարերար է, եւ լաւութեանց արարիչ։ Վախճան լաւութեան զցանկութիւն սահմանեցին։ Ինքն է պատճառ նորա ի լաւութեանցն դառնալոյ. (Եզնիկ.։)

զի ի դժնդակացն երկուցեալ՝ գայցեմք ի լաւութիւն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ե։)

Զարանց քաջաց զլաւութիւնն։ հռչակեալ նորա լաւութեանն անուն. (Փարպ.։)


Լափատեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to devour, to swallow, to drink hard, to gulp down;
to affront, to outrage.

NBHL (1)

λωβέω, λοβεύω contumelio adficio. Խածատել, որպէս էթէ ուտել զմիս այլոց, եւ ըմպել զարիւն նոցա. թշնամանալ, եւ կեղեքել.


Լափեմ, եցի

See full entry →

va.

to lap up, to lick up, to eat up greedily, to quaff, to toss down, to swill;
to devour, to consume.

NBHL (2)

Նոյն եւ յն. լա՛փդօ, լտ. լա՛մպօ. եբր. լագագ. λάπτω, λείχω lambo, lingo. լեզուլ, կամ լեզուաւ ըմպել. լզել, լափլփել, լակել, լափլափ՝ լաքլաք խմել.

Կամ καταπίνω absorbeo καταφάγω comedo, absumo, consumo. Իսպառ ըմպել եւ ուտել զամենայն. կլանել. սպառել, ծախել զբովանդակն.


Լափլէզ

See full entry →

adj.

devouring, voracious, consuming.

NBHL (1)

Ըստ նմանութեան լափլիզող դժոխորովայն գազանի իբր կերակրով՝ արեամբ պարարի. (Նար. ՟Ժ։)


Լափլիզող

See full entry →

cf. Լափլէզ.

NBHL (1)

Ըստ նմանութեան լափլիզող դժոխորովայն գազանի իբր կերակրով՝ արեամբ պարարի. (Նար. ՟Ժ։)


Լեառնական, ի, աց

See full entry →

cf. Լեռնական.

NBHL (1)

Արս միանձունս լեառնականս։ Մենակեաց անապատակեաց լեառնական սքանչելի. (Բուզ. ՟Է. 27։ ՟Զ. 6։)


Լեառնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Լեռնանամ.

NBHL (1)

որպէս բոց՝ զի կիզու զլեառնացեալսն ամբարտաւանութեամբն. (Արշ.։)


Լեգէոն, ի, աց, ից

See full entry →

s.

legion;
— պատուոյ, legion of honour.


Լեզուագար, աց, ից

See full entry →

adj.

talkative, loquacious, garrulous, prating.

NBHL (1)

Լեզուագարիցն առ ի պապանծեցուցանել զաւելաբանութիւնս. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Լեզուագարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to have a great itching to talk, to be all tongue, to let one's tongue run on, to chatter, to prattle.

NBHL (3)

γλωσσαλγέω lingua doleo, prurio καταφλυαρέω nugor, garrior, blatero βλασφημέω blasphemo ἑλεσχελέω cavillor, ludificor. Խանգարեալ կամ մարմաջօղ լեզուաւ բարբառել. շաղփաղփել. երազաբանել. չարաչար եւ յիմարաբար խօսել. բարբանջել. բաջաղել. ըստ յն. եւ հայհոյել. թշնամանալ. այպանել.

Վասն է՞ր ի նանիր զաստուածայնոյն բնութենէ լեզուագարի։ Ի նանիր զաստուծոյ էութենէն գարելով։ Լեզուագարի յատ ձեր առաջարկոթիւդ՞ քան թէ իմացուած ինչ պիտանի ցուցանէ. (Կիւրղ. գանձ.։)

պատիր բանիւքն լեզուագարել (խօսել բանսարկուին) ի սիրտս, եւ զքեզ յերկրաւոր զանկութիւնս ընկղմել. (Լմբ. սղ.։)


Լեզուագարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

too great a freedom of speech, flippancy of tongue, the being too free with one's tongue, prate, prattle, loquacity.

NBHL (1)

Զի՞նչ է այնքան յաղագս բանին պատուասիրութիւնն եւ լեզուագարութիւնն. (Առ որս. ՟Ա. ՟Բ. ՟Զ։)


Լեզուախօսութիւն, ութեան

See full entry →

s. med.

the gift of tongues, gift or power of speaking many languages;
glossology.

NBHL (1)

Այլատարազ լեզուախօսութիւնն ի հոգւոյն տուեալ։ Շնորհս մարգարէութենէ, կամ լեզուախօսութենէ. (Լմբ. ստիպ. եւ Լմբ. սղ.։)


Լեզուահատ

See full entry →

adj.

having the tongue cut out.

NBHL (1)

Աստուած մեր անյաղթ է, որպէս տեսեր եւ զիս անարժանս լեզուահատ խօսելով. (ՃՃ.։)


Լեզուահատեմ, եցի

See full entry →

va.

to cut out the tongue.

NBHL (1)

լեզուահատէ զփիլոմելա, զի զայնպիսի զանօրէն գործ մի՛ պատմեսցէ. (Նոննոս.։)


Լեզուատ

See full entry →

adj.

that lisps or stammers;
cf. Լեզուահատ.

NBHL (1)

γλωσσότμητος . Լեզուահատ ի բնէ. որոյ լեզուն է կտրեալ կամ պակասաւոր.


Լեղամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Լողիմ;
cf. Լուղամ.

NBHL (1)

Լողականն յիւրն լեղացեալ լինի ապարանս. (Արիստ. աշխ.։)


Լեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bitterness

NBHL (2)

Դառնութիւն լեղւոյ, կամ որպէս զլեղւոյ.

Փոխանակ լեղւոյն՝ զոր արբեր վասն մեր, բարձցի ի մէնջ լեղութիւն թշնամւոյն. (Ոսկիփոր.։ Իսկ ռմկ. լեղութիւն է պարզապէս Դառնութիւն։ Վստկ.։)


Լեշկիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to lose the hair;
to lose the nap, to wear out.

NBHL (1)

Ոչ կօշիկքն մաշեցան, եւ ոչ հանդերձքն լեշկացան. յն. մի բայ. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Թ։)