Definitions containing the research պ : 10000 Results

Երկամանակ

See full entry →

adj.

that has two times or measures.

NBHL (2)

Ունօղ զերկու ժամանակս հնչման ձայնի՝ որպէս երկար եւ սուղ.

Երկամանակք երեք, ա՛, ե՛, ի՛. (յն. α, ι, ο ). եւ երկամանակք ասին, վասն զի երբեմն ձգտին, եւ երբեմն ամփոփին ... Զմին յերկամանակաց ըստ երկարման առեալ. որպիսի, սի՛րով. (Թր. քեր.։)


Երկայնաբազուկ

See full entry →

cf. Երկայնաձեռն.

NBHL (2)

Արտաշէս, որ կոչեցաւ երկայնաբազուկ. (Եւս. քր. ՟Ա. եւ ՟Բ։ Ասող. ՟Ա. 5։ Վրդն. պտմ.։)

Հրամանաւ պտղոմէոսի երկայնաբազուկի զաստուածեղէն գիրսն թարգմանեցին. (Եպիփ. ծն.։)


Երկայնաբան

See full entry →

adj.

prolix, too diffusive, too long, long-tongued.

NBHL (1)

Այսչափ երկայնաբան լինել ընդ ձեզ պայքարաւ. (Եղիշ. ՟Ը։)


Երկայնաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be prolix in discourse, to make long tiresome speeches.

NBHL (1)

Զեկուցեալ է ճշգրիտ յառաջագոյն, զի այլ մի՛ եւս լիցի երկայնաբանել։ Ախմարագոյն է երկայնաբանել յաղագս այսպէս յայտնեաց. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Երկայնակեաց

See full entry →

adj.

that lives long;
— լինել քան զոք, to outlive, to survive.

NBHL (2)

μακρόβιος, μακροχρόνιος, μακροήμερος longaevus, prolongans vitam Որ յերկար կեայ, ապրի, կամ տեւէ. բազմաժամանակեայ.

ԵՐԿԱՅՆԱԿԵԱՑ ԼԻՆԵԼ. Յերկար կեալ. երկայնօրեայ լինել. շատ ապրիլ։ (Ել. ՟ի. 12։ Օրին. ՟դ. 41։ ՟ե. 16։ ՟ժէ. 20։ Դտ. ՟բ. 7։ Իմ. ՟գ. 17։)


Երկայնակեցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

longevity.

NBHL (1)

Երկայնակեցութեան պարգեւօք պսակէ զկենդանին. (Պիտ.։)


Երկայնաձիգ

See full entry →

adj.

very long, elongated;
that lasts long;
far.

NBHL (3)

Ընդ նեղ եւ ընդ երկայնաձիգ անցանելով պարանոց. (Արիստ. աշխ.։)

Երկայնաձիգք էին հասակօք։ Երկայնաձիգ ճանապարհ. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. պտմ.։)

Երկայնաձիգ ժամանակ կամ ժամանակք, պատմութիւնք. (Ոսկ. մտթ.։ Վեցօր. ՟Թ։ Եւս. քր. ՟Ա։)


Երկայնամիտ, մտաց

See full entry →

adj.

patient, that suffers patiently, that perseveres;
— լինել, cf. Երկայնամտեմ.

NBHL (1)

μακρόθυμος longanimis, lenis, patiens Ոյր միտքն կամ սիրտն եւ հոգին է լայն եւ ընդարձակ. յերկարատեւ համբերօղ. եւ հեզ. (որպէս եւ կարճամիտն է անհամբեր) ըստ յն. եւ եբր. երկայնահոգի, կամ երկայն՝ այսինքն ծանր ի ցասումն.


Երկայնամտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be patient, to suffer patiently, to persevere.

NBHL (2)

μακροθυμέω longanimis sum, patienter fero, exspecto Երկայնամիտ լինել. յերկար համբերել, սպասել. ներողամիտ լինել. անձանձրոյթ դեգերիլ.

Ահա մշակ երկայնամտեալ սպասէ պատուական պտղոյն երկրի ... երկայնամտեցէք եւ դուք. (Յկ. ՟Ե. 7։)


Երկայնամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

longsuffering, patience.

NBHL (1)

Ի զրկելոցն երկայնամտութիւն պահանջէ։ Երկայնամտութիւն՝ առ միմեանս (լինի), համբերութիւն առ արտաքոյսն. (Շ. յկ. ՟Կ՟Ա. ՟Կ՟Բ։)


Երկայնամօրուս

See full entry →

adj.

longbearded.

NBHL (2)

Էր սուրբն պօղոս ալէխառն, երկայնամօրու. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ի՟Թ. որ ի Հ. գրի՝ երկայնամօրուս։)

Էր սուրբն պօղոս ալէխառն, երկայնամօրու. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ի՟Թ. որ ի Հ. գրի՝ երկայնամօրուս։)


Երկայնաչափ

See full entry →

adj.

very long.

NBHL (1)

Երկայնաչափ պատկեր. (Վրդն. դան.։)


Երկայնաչափութիւն, ութեան

See full entry →

s.

length;
longimetry.

NBHL (1)

Ըստ երկայնաչափութեան երիցն երեւէին. (Փարպ.։)


Երկայնատարած

See full entry →

adj.

much extended.

NBHL (1)

Բանս մեծաձիգս երկայնատարածս առցուք ի պատմութիւն ճառիս. (Վեցօր. ՟Ա։)


Երկայնեմ, եցի, եա՜

See full entry →

va.

to lengthen, to extend, to stretch, to draw, to draw out;
to prolong;
— զոտս or զսրունս, to stride, to straddle.

NBHL (2)

Երկայնել զապաւանդակս, զքղանցս, կամ զճառս մատեանին, զբանն. (Ես. ՟Ծ՟Դ. 2։ Մտթ. ՟Ի՟Դ. 5։ ՟Բ. Մակ. ՟Բ. 33։ Գծ. ՟Ի. 7։)

Ժամավաճառ բանիւք երկայնէր զասացեալսն. (Փարպ.։)


Երկայնժամանակեայ

See full entry →

adj.

that lives or lasts long;
of a long while or time.

NBHL (2)

Թէպէտ եւ ան զփիղ երկայնաժամանակեայ իցէ. (Լծ. կոչ.։)

Եւ էր տեսեալ զերկայնաժամանակեան պատերազմն քակեալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։)


Երկայնժամանակեան

See full entry →

cf. Երկայնժամանակեայ.

NBHL (2)

Թէպէտ եւ ան զփիղ երկայնաժամանակեայ իցէ. (Լծ. կոչ.։)

Եւ էր տեսեալ զերկայնաժամանակեան պատերազմն քակեալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։)


Երկայնմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

longsuffering, patience.

NBHL (1)

Երկոլքումբք տեսանեմբ վարեցեալ զաստուած, երկայնմտութեամբն եւ վրէժխնդրութեամբն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Երկայնութիւն, ութեան

See full entry →

s. geog.

length;
court;
longitude;
depth;
— աւուրց՝ կենաց, long days;
length of days, long life, longevity;
խաղալ գնալ յ— գետոյն, to skirt, to run along the river;
յ—, of the length of;
to the... longitude.

NBHL (2)

Երկայնութիւն տապանի, կամ փեղկի։ Սուր՝ թզաւ յերկայնութիւն։ Քսան վտաւանաւ երկայնութեամբ։ Երկայնութիւն ճանապարհի, կամ կենաց, աւուրց. (Ծն.։ Ել.։ Օրին.։ Դտ.։ Դան.։ եւ Խոր.։ Եղիշ. եւ այլն։)

Պէտք բանիս պահանջեն զերկայնութիւն. (Արշ.։)


Երկայնօրեայ՞՞՞լինիմ

See full entry →

sv.

to live long.

NBHL (1)

ԵՐԿԱՅՆՕՐԵԱՅ ԼԻՆԵԼ. μακροημερεύω prolongo dies, longaevus sum Կեալ ընդ երկայն աւուրս. շատ օրերով ապրիլ.


Երկան, աց

See full entry →

s.

mill;
mill-stone;
grindstone;
— իշոյ, mill-stone turned by an ass;
վերին —, upper mill-stone;
ներքին —, lower mill-stone;
cf. Երկանաքար.

NBHL (2)

μύλος, μύλον mola, molendinum Աղօրիք. եւ քարինք աղալոյ. որպէս երկանաքար կրկին՝ վերին եւ ներքին. ջաղացք, երկանք, երկանի քարը.

Ես կին մի առ երկանս գտանիցիմ ... եթէ ի հարկէ ընդ երկանս կապեալ իցես. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Երկանաքար, վէմ —

See full entry →

s. adj.

mill-stone;
mill-stone quarry;
of millstone;
— հաստատուն, bedstone, bed mill-stone, lower mill-stone;
— շարժական, runner, upper mill-stone, top mill-stone.

NBHL (2)

Իբրեւ զերկանաքար իշոյ հանապազ ի վարժման. (Կլիմաք.։)

Երկանաքարիւն իշոյ ի պարանօց օրինակէ զվարս աշխարհիս. (Բրսղ. մրկ.։)


Երկանուն

See full entry →

adj.

binominous, having two names.


Երկասէր

See full entry →

adj.

that loves work, laborius, diligent.

NBHL (1)

Երկասէրք են, աշխատին առ ի զսպիսն ջնջելոյ. (Սարկ. հանգ.։)


Երկասիրեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Աշխատասիրեմ.


Երկասիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Աշխատասիրութիւն.

NBHL (1)

Զերկասիրութիւնն պատուէ. (Պիտ.։)


Երկատեսակ

See full entry →

adj.

of two kinds.

NBHL (4)

δυσειδής biformis Երկու տեսակաւ. կրկին. երկու կերպ.

Երկատեսակ իմն սոցայն կարծեսցի գոլ տրամադրութիւն։ Երկատեսակ բնութիւնս է մարդկային. (Յհ. իմ. երեւ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)

Ո՛չ պարզ եւ միեղէն, այլ բաժանեալ եւ երկատեսակ. (Դիոն. ածայ.։)

Եւ διειδής, διειδέστερος, διειδέστατος conspicuus, clarus. Ըստ հայումս, որպէս Կրկին տեսութեամբ երեւեցուցիչ. ըստ իմաստից յն. Յոյժ պայծառ, յստակ, ջինջ, պարզ.


Երկատեմ, եցի

See full entry →

va.

to divide into two kinds, to divide.

NBHL (1)

որպէս ի լտ. divido (ի duo ), յն. μερίζω (որպէս մասնատել). Յերկուս հատանել, բաժանել՝ իրօք կամ մտօք. զանազանել.


Երկար

See full entry →

adj. s. adv.

long, extended, ample;
prolix;
slow, tardy;
length;
—, ընդ —, long, a long while;
at length.

NBHL (5)

Երկար ամանակաւ պահեն զվատախառնութեանցն բերս. (Անյաղթ ստորոգ.։)

Երկար մովաբացւոյն գոչէ». պիտի երանք, կամ մէջք, ըստ յն։

ԵՐԿԱՐ. ըստ քերականաց եւ քերթողաց՝ Ձայնաւոր տառ եւ վանկ երկայն ամանակաւ. որպէս եւ երկայն ամանակն, եւ նշանակ նորին՝ ոլորակն (՜). որ է ըստ յն. ( = ). որոյ հակառակն է սուղ).

Երկար վանգ։ Երկար փաղառութիւն։ Երկար տառիւք։ Առոգանութիւնք են տասն, շեշտ, բութ, պարոյկ, երկար, սուղ, եւ այլն։ Ամանակք երկու. երկար, սուղ. (Թր. քեր.։)

Խօսէր երկարս ընդ վասակայ. (Փարպ.։)


Երկարաբան

See full entry →

cf. Երկայնաբան.


Երկարաձգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

elongation, prolonging;
duration, length, prolongation;
act of going back.


Երկարաձիգ

See full entry →

adj.

long, extended, that lasts a long time, durable.

NBHL (1)

προμηκός longior, longe porrectus περιμηκέστατος prolongus Որպէս Երկայնաձիգ, եւ Յերկարաձիգ.


Երկարատեւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

duration, length.


Երկարեմ, եցի

See full entry →

va.

to lengthen, to prolong, to stretch, to extend;
to suspend;
to delay, to temporize.

NBHL (1)

Եւ դուք զբանս երկարեալ խօսիք. (Փարպ.։)


Երկաւոր, ի, աց

See full entry →

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

NBHL (4)

ԵՐԿԱՒՈՐ ԵՐԿԱՒՈՐԵԱԿ ԵՐԿԱՒՈՐԻՔ. δίδυμος, -μοι, Διόσκουροι, -κοροι geminus, gemelli Երկուորեակ եղբարք. մանաւանդ՝ կաստոր եւ պողիկեւտիս՝ անցեալք ի համար կենդանակերպից. որ եւ Դիոսկուրացիք. իբր դիոսի տղայք. ջուխտ.

Նախ խոյն, եւ ապա ցուլն, եւ ապա երկաւորեակ. (Շիր.։)

Երկու երակք հատան առ թիկունս կոյս երկաւորիս, իբրու հանդիպեալ էր մարմինն աջիւք եւ ահեկիւք գոլով. (Պղատ. տիմ.։)

Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)


Երկաւորեակ, ակք

See full entry →

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

NBHL (4)

ԵՐԿԱՒՈՐ ԵՐԿԱՒՈՐԵԱԿ ԵՐԿԱՒՈՐԻՔ. δίδυμος, -μοι , Διόσκουροι, -κοροι geminus, gemelli Երկուորեակ եղբարք. մանաւանդ՝ կաստոր եւ պողիկեւտիս՝ անցեալք ի համար կենդանակերպից. որ եւ Դիոսկուրացիք. իբր դիոսի տղայք. ջուխտ.

Նախ խոյն, եւ ապա ցուլն, եւ ապա երկաւորեակ. (Շիր.։)

Երկու երակք հատան առ թիկունս կոյս երկաւորիս, իբրու հանդիպեալ էր մարմինն աջիւք եւ ահեկիւք գոլով. (Պղատ. տիմ.։)

Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)


Երկաւորիք, րեաց

See full entry →

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

NBHL (4)

ԵՐԿԱՒՈՐ ԵՐԿԱՒՈՐԵԱԿ ԵՐԿԱՒՈՐԻՔ. δίδυμος, -μοι , Διόσκουροι, -κοροι geminus, gemelli Երկուորեակ եղբարք. մանաւանդ՝ կաստոր եւ պողիկեւտիս՝ անցեալք ի համար կենդանակերպից. որ եւ Դիոսկուրացիք. իբր դիոսի տղայք. ջուխտ.

Նախ խոյն, եւ ապա ցուլն, եւ ապա երկաւորեակ. (Շիր.։)

Երկու երակք հատան առ թիկունս կոյս երկաւորիս, իբրու հանդիպեալ էր մարմինն աջիւք եւ ահեկիւք գոլով. (Պղատ. տիմ.։)

Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)


Երկաւուրբ, ւուրս, ւուրց

See full entry →

adv.

of, or for two days.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր պահէիր երկաւուրբ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Երկաքանչիւր, ոց

See full entry →

adj. s.

both, each, every.

NBHL (2)

Մի իր ի ձեռն երկաքանչիւրիցն տպացեալ. (Մեկն. ղեւտ.։)

Երբեմն զմարդոյ վայելուչսն թողոյր ձայնս, եւ երբեմն ցուցանէ իրս՝ աստուածութեանն միայն եղեալ պարտ. զի իմասցի երկաքանչիւր ինչ». այսինքն ծանիցի միանգամայն աստուած եւ մարդ. որ յայլոց յումպէտս թարգմանեալ է Երկախումբ։


Երկբայ

See full entry →

adj.

doubtful, uncertain, undetermined, perplexed;
յերկբայս լինել, to doubt, to have doubts;
to scruple, to demur;
յերկբայս արկանել, to call into question;
յերկբայս առնել, to bring into suspicion, to make suspicions.

NBHL (5)

Ոչ մարթ գոյ ներանիւթել զերկբայն յերկբայէ։ Ոչ կամէր զերկբայսն յերկբայիցն սահմանել. (Անյաղթ պորփ.։)

Որպէս Երկբայօղ. եւ Երկդիմի.

Զերկբայ կամս. (Ոսկ. փիլիպ.։)

ՅԵՐԿԲԱՅՍ ԼԻՆԵԼ, եւ ԱՌՆԵԼ. որպէս Երկբայիլ, եւ Երկբայեցուցանել.

Որ այսպիսեաց եւ այսքան պատգամաց յերկբայս լինէր. (Իգն.։)


Երկբայաբար

See full entry →

adv.

uncertainly, doubt-fully.

NBHL (1)

Որ երկբայաբար ունին զգոյութիւնն, զեթէ է՞, պարտ է խնդրել. (Սահմ. ՟Ա։)


Երկբայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Երկբայիմ.

NBHL (3)

Եթէ միայն կամեսցիս, փրկութեան հանդիպել ոչ երկբայանամ. (Սարկ. աղ.։)

Այսպիսի ծփանօքս միշտ երկբայացեալ իմ մերձ ի թողուլ զգործս. (Արշ.։)

Երկբայանային առ ի մէնջ։ Բացատրեաց զերկբայացեալն ի մէնջ. (Անյաղթ պորփ.։)


Երկբայիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to doubt, to suspect, to hesitate, to mistrust.

NBHL (1)

Առ աստուած ... է՞ր վասն երկբայիս. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։)


Երկբայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

doubt, hesitation, perplexity, irresolution;
suspicion;
incertitude, ambiguity.

NBHL (3)

Առանց ամենայն երկբայութեան. (Փարպ.։)

Յերկբայութիւնս անկանէր. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)

ԵՐԿԲԱՅՈՒԹԻՒՆ. որպէս Երկբանութիւն. տարբերութիւն. անմիաբանութիւն.


Երկբան, ից

See full entry →

adj.

amphibological, double, ambiguous;
double-dealing, double-tongued.

NBHL (4)

Նոյնպէս եւ զսարկաւագունս պարկեշտս, մի՛ երկբանս. (՟Ա. Տիմ. ՟Գ. 8։)

Զերկբանսն եւ զերկխօսսն իբրեւ զհրապարականէծս ի բաց ընկեսցուք. (Համամ առակ.։)

ԵՐԿԲԱՆ. որպէս Երկբայական, երկդիմի, շփոթ, խարդախ. կամ խարդախութիւն.

Պարտ է մեզ զերկբանալ խորհրդոցս իմոց պատմել ձեզ». (Շիր.) ընթերցի՛ր կամ իմա՛, երկբանիլ, երկուանալ։


Երկբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

amphibology, ambiguous discourse, ambiguity.

NBHL (1)

Բազում երկբանութիւն է ի մէջ հնոցն (ժամանակագրաց)։ Ո՛րպէս զհոմերոսէ առ ի բազմաց եղեւ երկբանութիւն. (Եւս. քր. ՟Ա. եւ ՟Բ։)


Երկբացիկ

See full entry →

adj.

that opens on two sides or doubly, double;
— դուռն, folding-door;
— խեցեմորթ, bivalve.

NBHL (2)

Ի ներքոյ ըռնկացն դրանց (կողից ափոյն՝) երկբացիկ սենեկացն պարագրողաց. (Նար. խչ.։)

Եւ են պատուհանք երկբացիկք՝ երկոտասանք. (Պիտառ.։)


Երկբոյս

See full entry →

adj.

born or produced doubly, double;
having two qualities.

NBHL (2)

Կեկրոփս դիփիէս ... կոչի երկբոյս, կա՛մ վասն հասակին երկայնութեան, կամ զի եգիպտացի էր, եւ զերկոսին լեզուս գիտէր. (Եւս. քր. ՟Բ։)

Զչարութիւն ընդ պտղաբերին տնկել առաքինութեան՝ բորոտութեան եւ պիսակութեան է՝ երկբուսին եւ խառնակին ընտանի։ Իժն իբր երկբոյս եւ երկկերպի եղեալ. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լիւս.։)


Երկգլուխ, լխոյ

See full entry →

adj.

bicipital;
two-headed;
double-headed.

NBHL (1)

Օտար զօրութիւն վիշապի երկգլխոյ. (Եւս. պտմ. ՟Դ. 7։)


Երկգլխի, լխւոյ

See full entry →

adj.

cf. Երկգլուխ.

NBHL (1)

Օտար զօրութիւն վիշապի երկգլխոյ. (Եւս. պտմ. ՟Դ. 7։)