Definitions containing the research պ : 10000 Results

Երկնաստեղծ

See full entry →

adj.

that has created heaven.

NBHL (1)

Յերկնաստեղծ քո ձեռացդ ձեռնադրելոց։ Պաշտպանեա՛ երկնաստեղծ ձեռամբդ. (Նար. ՟Ձ՟Բ. ՟Ձ՟Դ։)


Երկնացոյց տախտակք

See full entry →

s.

astronomical chart.

NBHL (1)

Արուեստիւ երկնացոյց ունէր նոյ ի տապանին, եւ այնու իմանայր զտիւն եւ զգիշերն. (Լծ. փիլ.։)


Երկնաւոր, աց

See full entry →

adj.

celestial, divine;
հայրն մեր —, our heavenly father.

NBHL (4)

οὑράνιος, ἑπουράνιος caelestis Երկնային. որ, կամ որ ինչ յերկինս է. եւ Սեպհական երկնից. աստուածային. հոգեւոր. իմանալի, անապական, գերահրաշ.

Հայրն ձեր երկնաւոր։ Բազմութիւն զօրաց երկնաւորաց։ Որպէս երկնաւորն, նոյնպէս եւ երկնաւորք։ Երկնաւոր տեսիլ, կոչումն, պարգեւ, եւ այլն։ Վկայեն մեզ երկինք երկնաւորօքն. (Եղիշ. ՟Գ։)

Երկնաւոր յուսոյն, կամ վայելից, խորհրդոյն, փրկութեան. (եւ այլն. Փարպ.։)

Թէպէտեւ յերկրէ էր մարմինն, այլ ընդ երկնաւորին միաւորեալ՝ կոչեցաւ երկնաւոր. (Աթան. ի Ճ. ՟Գ.։ եւ Սեբեր. ՟Գ. յորմէ եւ Շար.։)


Երկնաքաղաքացի, ցւոյ, ցեաց

See full entry →

adj. s.

inhabitant of heaven.

NBHL (1)

Երկնաքաղաքացի արամբն պօղոսիւ. (Փարպ.։)


Երկնեմ, եցի

See full entry →

va.

to be in labour, to bring forth a child;
to suffer;
to be pained or grieved;
to think, to contemplate, to ponder over;
to elaborate.

NBHL (5)

Ընդէ՞ր երկնեցեր զիս։ Եւ ի սառա, որ երկնեացն զմեզ։ Ոչ երկնեցի, եւ ոչ ծնայ։ Որպէս որ երկնիցէն մերձ ի ծնանել. (Ես. ՟Խ՟Ե. ՟Ծ՟Ա. եւ ՟Ի՟Գ. ՟Ի՟Զ. եւ այլն։)

ԵՐԿՆԵԼ. Ցաւագնիլ. վշտանալ. հեծել. եւ Սպասել կարօտանօք.

Վշտագին երկնեմ, զի ոչ ամենեքեան զայսպիսի այր գիտեն. (Ոսկ. հռ.։)

Բայց կարծեմ զայլ ինչ երկնել մտաց ձերոց այսպէս կեղծաւորելովդ. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Զօրհանապազ երկնեցաք եւ երկնեմք առ միմեանս զչարութիւն. (Լմբ. ատ.։)


Երկնչիմ, եայ, երկի՛ր, կերո՛ւք, կի՛ք

See full entry →

vn.

to fear, to be afraid of, to dread, to apprehend, to be frightened, to tremble;
to distrust;
մի երկնչիք, don't be afraid, never fear.

NBHL (1)

φοβέομαι, δηλιάω, εὑλαβέομαι timeo, metuo, paveo, vereor, reveror Կրել զերկիւղ. յահի յերկիւղի լինել. զանգիտել. խիթալ. ակն ածել. պատկառել. վախնալ. վախել.


Երկնչոտ

See full entry →

cf. Երկչոտ.

NBHL (2)

Զարին երկնչոտ ցուցանէ։ Վա՛յ սրտի երկնչոտի եւ ծանրաշարժի. (Բրս. արբեց. եւ Բրս. ապաշխ.։)

Միթէ վա՞տ իցեմք եւ երկնչոտ. (Հ=Յ. ապր. ՟Թ.։)


Երկոտանի, անւոյ, անեաց

See full entry →

adj. s.

two-footed, biped.

NBHL (1)

Որպէս մարդումն գոլ երկոտանի. (Պորփ.։)


Երկոտասան, ից

See full entry →

adj.

twelve;
— յիւնիսի, the 12th of June, the twelfth instant.

NBHL (1)

Մերթ որպէս Երկոտասաներորդ.


Երկոտասանեքեան

See full entry →

adj.

all the twelve.

NBHL (1)

Ի ցլուցն պղնձեաց երկոտասանեցունց. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 17։)


Երկոտասանեքին, եցունց

See full entry →

adj.

cf. Երկոտասանեքեան.

NBHL (1)

Ի ցլուցն պղնձեաց երկոտասանեցունց. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 17։)


Երկուորածին

See full entry →

adj.

that brings forth

NBHL (2)

ԵՐԿՈՒՈՐԱԾԻՆ եւ ԵՐԿՈՒՈՐԱԿԱԾԻՆ. Որ երկուորեակս ծնանի. որպէս եւ որ յերկմիտ խորհուրդս լինի.

Երկուորածին հօրանցն հաւասար ցուցանէր։ Երկուորածինք են այսպիսի ատամունք. (Նիւս. երգ.։)


Երկուորական, ի, աց

See full entry →

adj.

dual;
double.

NBHL (1)

Մերթ որպէս Կրկին. կրկնեալ.


Երկուորեակ, եկաց

See full entry →

adj. s.

that brings forth, that has twins;
couple, pair;
twin;
—ք, testicles.

NBHL (2)

Եւ երկուորեակք բազում անգամ դէպ եղեւ զի ծնան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Կապեցին զնա յերկուորեակս վայրի ձիոյ. (անդ. Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Գ.։)


Երկուորի, րւոյ, րիք, րեաց

See full entry →

cf. Երկուորեակ.

NBHL (1)

Եղբարք, որ կոչեցան երկուորիք, անտիոքոս եւ փիղիպոս. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երկուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Երկեցուցանեմ.

NBHL (2)

Երկուցեր փոքր այս խթանաւ զապարասանին զվիթխարութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)

Ե՛կ երկուսուք զնա . . . մի՛ երկուսցուք զդա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Գ.) ձ. (տպ. երկեցուսցուք)։


Երկոքեան

See full entry →

adj. s.

both.


Երկոքին, կոցունց

See full entry →

cf. Երկոքեան.


Երկչոտ, աց

See full entry →

adj.

timid, fearful, pusill-animous, cowardly.

NBHL (3)

δειλός timidus որ եւ ԵՐԿՆՉՈՏ. Որ դիւրաւ եւ ստէպ երկնչի. վատասիրտ. անարի. վախկոտ

Երկչոտին առանձին իմն չարութիւն ինքեամբ վկայէ դատապարտեալ. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 10։)

Երկչոտ՝ եղջերու եւ նապաստակ են. (Փիլ. լիւս.։)


Երկսայրի

See full entry →

adj.

two edged.

NBHL (1)

Յահեկէ զստինն երկսայրի։ Ի ճահ դիպեցուցանէր երկսայրին. (Խոր. ՟Ա. 10։ ՟Բ. 82։)


Երկստուերեան

See full entry →

cf. Երկստուեր.

NBHL (1)

Ստուերքն յերկուց կողմանցն երեւին, եւ այնպէս անուանեն զաւուրս, երկստուերեան աւուրք. (Վեցօր. ՟Զ։)


Երկվերարկու

See full entry →

adj.

that has two cloaks.

NBHL (1)

Երկվերարկու շնորհազարդ շքով պաճուճեաց. (Նար. խչ.։)


Երկրագործ, աց

See full entry →

adj. s.

agriculturist;
planter, husbandman, labourer.

NBHL (4)

Երկրագործ մարդկանդ երկաթն է կենաց պատճառ. (Եղիշ. յես.։)

Երկրագործ եզն ակօս պատառելով ի ժամանակի սերմանահանութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Որպէս իմաստուն երկրագործք. (Վրք. ածաբ.։)

Որ յանապատին պատրաստէր քեզ սեղան երկրագործ. (Ճ. ՟Բ.։)


Երկրագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to till, to cultivate, to plough.

NBHL (1)

Ումեմն շինելով ինչ՝ մանկական շինուածովքն խաղալ պարտ է, եւ ումեմն երկրագործելով. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Երկրագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

agriculture, tillage, culture.

NBHL (3)

Զգործիս երկրագործութեանն հրամայէ պատերազմական գործիս առնել. (Կամրջ.։)

Որպէս Աշխարհաշինութիւն.

Եւ զի՞նչ որ զնորայն կարասցէ պատմել ... զհիւրընկալութեանն, զերկրագործութեանն, զմարտիցն յաղթութիւնն. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)


Երկրագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Աշխարհագրութիւն.

NBHL (1)

Պապայ աղեքսանդրացւոյն համառօտաբար երկրագրութիւն։ Պտղոմէական երկրագրութեանն. (Խոր. աշխարհ.։)


Երկրածին

See full entry →

adj.

produced by the earth, terrestrial.

NBHL (3)

Թեթեւագոյն արուեստից պակասագոյն են ի գիտութենէ ազգք երկրածնացս. (Կորիւն.։)

Երկինք՝ լուսով եւ պսակօք, երկիր՝ երկրածին մարտիրոսօք. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)

Ոչինչ է երկրածին՝ երկնայնոցն պատուականագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)


Երկրածնունդ

See full entry →

adj.

cf. Երկրածին.


Երկրական, ի, աց

See full entry →

adj.

terrestrial.

NBHL (2)

Երկրական զբօսանք, կամ զբազմունք, կապանք, շահք, անդամք. (Յհ. իմ. ատ.։ Ճ. ՟Գ.։ Նեղոս.։ Սարգ.։ Գանձ.։)

Ո՞ եհան զայնպիսի երկրական անուանս զգիշակերս եւ զխոտակերս յերկինս». որպէս խոյ, ցուլ, առիւծ. եւ այլն. (Եզնիկ.։)


Երկրակոխ

See full entry →

adj.

that treads, walks on earth;
terrestrial.

NBHL (1)

Երկրակոխաց ի զրպարտութենէս ապրեցուսցեն. (Ագաթ.։)


Երկրակործան

See full entry →

cf. Աշխարհաւեր.

NBHL (1)

Ցամաքեցուցանել զշիղջս ջրակորոյս բազմակոհակս եւ երկրակործան իմոցս պարտեաց. (Նար. ՟Ժ՟Ե։)


Երկրամերձ

See full entry →

s. ast.

perigeum, perigee.

NBHL (2)

Մերձեալ հպեալ կցեալ յերկիր, այսինքն ի գետին. երկրամած.

Երկրպագութիւն երկրամերձ դիմօք. (Վրդն. լուս.։ եւ Նչ. խնդ.։)


Երկրային

See full entry →

adj.

terrestrial;
worldly.

NBHL (1)

Երկրային իմաստութիւն, կամ միտք, բնութիւն, ծանրութիւն. (Փիլ.։ Փարպ.։)


Երկրաշարժ

See full entry →

cf. Գետնաշարժ.

NBHL (1)

Գուցէ զնորա ստորերկրայս պատառեսցէ պիսիդոն երկրաշարժ. (Նոննոս.։)


Երկրաչափ, ից, աց

See full entry →

s.

geometrician

NBHL (2)

Որպէս մարմին տկարին է նիւթ բժշկի, սոյնպէս երկրաչափին է նիւթ երկիրս. (Երզն. քեր.։)

Մերթ որպէս γεωμετρικός Երկրաչափական.


Երկրաչափական, ի, աց

See full entry →

adj.

geometrical;
—ն, geometry.

NBHL (3)

Երկրաչափական համեմատութիւն. (Փիլ. լին.։ եւ Անյաղթ պերիարմ.։)

Ցուցաւ այժմ, թէպէտեւ ոչ կամիցին, երկրաչափական՝ որպէս ասեն՝ հարկաւորութեամբ եւ ցուցիւք. (Առ որս. ՟Թ։)

Բաղկանայ երկրաչափականն յանշարժ շարունակ քանակէ։ Զերկրաչափականն եգիպտացիք գտին ի հարկէ. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)


Երկրաչափութիւն, ութեան

See full entry →

s.

geometry.

NBHL (2)

γεωμετρία, γεωμετρική geometria Գիտութիւն չափելոյ զերկիր, որպէս մասն ուսումնականին.

Զերկրաչափութիւն գտին եգիպտացիք. (Նոննոս.։)


Երկրասէր

See full entry →

adj.

mundane, worldly;
patriot.


Երկրասոյզ

See full entry →

adj.

rooted in the earth.


Երկրատարած

See full entry →

adj.

spread in the world or throughout the world;
stretched on earth.

NBHL (1)

Տարածեալ զերկրաւ, պատեալ զցամաքաւ. երկրապարփակ.


Երկրաւոր, աց

See full entry →

cf. Երկրային.

NBHL (1)

ἑπίγειος, γεϊνός, γεώδης terrenus, terrestris κοσμικός mundanus Երկրային. երկրական. հողեղէն. աշխարհային. աշխարհական. որ է յերկրի կամ յերկրէ, կամ կապեալ ընդ երկիր.


Երկրաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

worldly vanities.

NBHL (1)

Չուել ասէ անտի որդւոցն իսրայէլի, յերկրաւորութենէս, եւ ի պանդխտութենէն. (Արշ.։)


Երկրաքարշ, ից

See full entry →

adj.

worldly;
cf. Գետնաքարշ;
այր —, carnal-minded, lustful.

NBHL (3)

Որ ընդ երկիր քարշի. որպէս բոյս գետնատարած, կամ սողուն. գետինը քըսուօղ, գետնի կպած.

Յերկրաքարշ պատաղելոցն։ Գետնանախանձ եւ երկրաքարշ զօրէն սեղխենւոյ. (Պիտ.։)

Մեղօք երկրաքարշ եղեալ իբրեւ զօձ թիւրեալ ամենայն զգայութեամբք ընդ երկիր սողայ. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)


Երկրմայր

See full entry →

s.

earth-worm.

NBHL (2)

Գետնի պտըուղ. տե՛ս ի բառն Գետին։

Երկրմայր՝ խոտ է երկու ազգ. միոյն ծաղիկն կարմիր, եւ միւսոյն ծիրանի զետ կապոյտ»։


Երկրորդ, աց

See full entry →

adj. adv.

second;
secondary, accessory;
secondly, in the second place;
— օրէնք, Deuteronomy;
—ք, bigamists;
— անգամ, once again, once more, a second time.

NBHL (7)

Զիա՞րդ երկրորդ համարեալ զանունն քրիստոսի ... նախնեօք հեթանոսօքն պարծիք. (Լմբ. ատ.։)

ԵՐԿՐՈՐԴ. որպէս Երկրորդական, եւ հետագայ. δευτέριος, δευτεραῖος secundarius

Երկրորդաց սա հասցէ. բայց սակայն երկրորդքն եւ նոքա մեծամեծք են։ Անձին իւրում ետ զնախնեացն պտուղս, եւ զաստուած ամբարշտաբար երկրորդաց արժանի արար։ Որք ոչ կարեն զառաջինսն նահատակութեանցն առնուլ, երկրորդիցն արժանի լինին։ Առաջնոցն ախտք՝ երկրորդիցն են պարկեշտ ողջամտութեան պահպանութիւնք. (Փիլ.։)

ԵՐԿՐՈՐԴ. որպէս Փոխանորդ.

ԵՐԿՐՈՐԴՔ. գ. որպէս Երկրորդ անգամ ամուսնացեալք.

ԵՐԿՐՈՐԴ. մ. δεύτερον, δευτέρως secundo Յետ առաջնոյն. միւս եւս. յետոյ. ապա.

Զհետ այնորիկ զոր ընտրեաց տէր, երթայց ... եւ երկրորդ անգամ՝ ո՞ւմ ծառայիցեմ ես, ո՞չ ապաքէն առաջի որդւոյ նորա. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 19։)


Երկրորդաբար

See full entry →

adv.

secondarily, accessorily.


Երկրորդական, ի, աց

See full entry →

adj.

secondary, accessory, subaltern.

NBHL (3)

δευτέριος secundarius Որ ինչ է յերկրորդ կարգի զկնի առաջնոյն. որպէս,

Երկրորդական գահ, պատիւ. (Խոր. ՟Բ. 10. 18. 85։)

Յաղագս երկրորդականաց. թէ յայտնապէս. եւ մի՛ գաղտաբար զուգեսցին. (Ցանկ յհ. իմ. ատ.։)


Երկրորդեմ, եցի

See full entry →

va.

to say again, to repeat, to reiterate;
to repeat often, to resume;
— համառօտիւ, to recapitulate;
— ի միտս, to pass again.

NBHL (3)

Զքաջաց արանց զյիշատակարանս հանապազ երկրորդէր առաջի նոցա։ Սա երկրորդեաց մեզ զամենայն կարգաւ. (Եղիշ. ՟Է. եւ ՟Ը։)

Աւելորդ համարելով զարտաքնոցն երկրորդել յաղագս սկզբանն առասպելս. (Խոր. ՟Ա. 2։)

Դարձեալ երկրորդեալ զնոյն բան։ Անդէն երկրորդեալ ասաց. (Փարպ.։)


Երկրորդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

repetition, resumption, reiteration;
— օրինաց, Deuteronomy.

NBHL (7)

Այս տեղի կրկնած եւ երկրորդութիւն է։ Պա՛ցտ է միտ դնել կրկնելոցն գրոց եւ երկրորդութեանց, զի միտս ինչ յայտնիս կամի ցուցանել այնու։ Ասպիսի ինչ է երկրորդութիւնն, ասէ՝ թէ զքառասուն տիւ եւ զքառասուն գիշեր եկն անձրեւն ... զնոյն դարձեալ երկրորդէ. (Կիւրղ. ծն.։)

Դարձեալ առ նմին կրկնապատիկ երկրորդութիւն։ Որպէս ո՛չ տեառնագրութեան խաչական փայտի ինչ երկրորդութիւն. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)

Ո. ոք ժպրհեսցէ ի վերայ սոցա երկրորդութիւն օրինաց յաւելուլ։ Այս այնմ յիշատակ է, եւ երկրորդութիւն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)

ԵՐԿՐՈՐԴՈՒԹԻՒՆ. δευτερεία secundae partes, locus secundus, vel inferior Երկրորդականն գոլ ի կարգի, ի պատուի, ի ճարտարութեան, եւ այլն.

Ընկեցեալ զնա ի պատուոյն՝ ինքն առնու զերկրորդութիւնն. (Խոր. ՟Բ. 48։)

Վասն յառաջ ճանապարհին աղօտացեալ ի յերկրորդութեանն կատարման. (Դիոն. երկն.)

Ես ի հայր, եւ հայր յիս, նոյնութեանն յերկրորդութեան երեւեցելոյ անվրէպ նմանութեամբ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Երկրորդուստ

See full entry →

s.

list, roll.

NBHL (2)

cf. ԵՐԿՐՈՐԴՈՒՄՆ. որպէս Ցուցակ, քաղուած.

Եօթանասուն աշակերտացն երկրորդուստ անուան նոցա ուրեք չէ՛ յայտ. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 12։)