Definitions containing the research պ : 10000 Results

Դարշոյն

See full entry →

cf. Րաշոյն.

NBHL (1)

Արկ զձեռն իւր ի դարշոյն, եւ պատառեաց զնա երկոտասան մասն. (Եփր. դտ.։)


Դաւաբեր

See full entry →

adj. s.

factious;
contriver.


Դաւաճան, աց

See full entry →

adj. s.

fraudulent, fallacious, disloyal;
impostor;
felon, cheat, prevaricator, sycophant, traitor.

NBHL (2)

Յովսէփ դաւաճանիցն եղբարց ոչ պահէր ոխս. (Դիոն. թղթ.։)

Ինձ առիթ եւ դաւաճան ապականութեան փորեցին։ Դաւաճանօք թշնամեացն, կամ յանցուցելոցն. (Լմբ. սղ.։)


Դաւաճանեմ, եցի

See full entry →

va.

to betray, to defraud, to deceive, to prevaricate.

NBHL (3)

Դաւաճանեալ զնա ի սպանումն. (Խոր. ՟Ա. 23։)

Դաւաճանիս ի տարադէպ ժամու. (Լմբ. ժղ.։)

Դաւաճանեսջիք զեգիպտացիսն. (Ել. ՟Գ. 22.) իմա՛, հնարիւք կողոպտեսջիք՝ խնդրելով զպէտս ճանապարհի, փոխանակ ծառայութեան։


Դաւաճանող

See full entry →

cf. Դաւաճան.

NBHL (1)

Դաւաճանող վիշապ. (Շար.։)


Դաւաճանումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դաւաճանութիւն.

NBHL (1)

Նենգապատիր դաւաճանմամբ. (Անան. եկեղ։)


Դաւանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

confession or declaration of faith.

NBHL (1)

Փոխարէն տրիտուր դաւանութեանն պետրոսի զորդի ի բնութենէ հօր. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)


Դաւանումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դաւանութիւն.

NBHL (1)

Որ զդաւանումն պետրոսի զքեզ որդի հօր աստուծոյ. (Շար.։)


Դաւանք

See full entry →

s.

cf. Դաւ.

NBHL (2)

Այլ զայն ի դաւանացն պատրումն արուեստակէ։ Ի բռնաւորէ եւ ի հարստէ, կամ յաշխարհիս մասանց դաւանս կրել. (Փիլ. սամփս. եւ Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)

Դաւանս յինքեան սրեալ, եւ նենգապատիր խաբէութիւն ի սիրտ իւր նիւթեալ. (Յհ. կթ.։)


Դաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to defraud, to cheat, to contrive.

NBHL (3)

Դաւ գործել. դաւաճանել. նենգել. վնասել կամ սպանանել չարարուեստ հնարիւք. խաբել.

Դաւող ամպարհաւաճութիւն, կամ ցանկութիւն, կամ կարծիք. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. բագն.։)

Ըստ բազմապատիր նենգութեան բարոյից դաւօղ աղուեսուց խորամանկեալ. (Նար. ՟Կ՟Թ։)


Դգալ, ի

See full entry →

s.

cf. Դրգալ.

NBHL (3)

ԴՐԳԱԼ կամ ԴԳԱԼ կամ ԴՔԱԼ կամ ՏԱՐԳԱԼ. Մի ի սպասուց ի վերայ սեղանոյ առ ըմպելոյ զթան կամ զօշարակ. գործի գոգեալ կիսաբոլոր կամ կէս ձուաձեւ, մեծ կամ փոքր.

Ի տախտէ եւ յաթոռոյ՝ մինչեւ ցպնակ եւ ցդրգալ (կամ ցդգալ). (Կանոն.։)

Տարգալ ունել ոսկի, եւ պատառաքաղ. (Խոր. ՟Բ. 44։)


Դդըչումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դդըչիւն.

NBHL (2)

Ընդ որ անցանէ ահագին դըդընչմամբ գետն որոտան. (Ուռպ.։)

Հեշտալի եւ գողտրիկ աչացն դդչումն ժպտելոյ. (Փիլ. սամփս.։)


Դըդընչումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դդըչիւն.

NBHL (2)

Ընդ որ անցանէ ահագին դըդընչմամբ գետն որոտան. (Ուռպ.։)

Հեշտալի եւ գողտրիկ աչացն դդչումն ժպտելոյ. (Փիլ. սամփս.։)


Դդմենի, նւոյ, նեաց

See full entry →

s.

pumpkin, gourd.

NBHL (1)

κολοκύνθη cucurbita Բոյս դդմոյ. եւ այլ տունկ համասեռ. գապագ։ (Յոնան. ՟Դ. 6=10։ Նար. կ.։)


Դեգերանք, նաց

See full entry →

s. pl.

frequenting company;
evagation, distraction, dissipation.

NBHL (3)

Արմատ Դեգերելոյ. որպէս Դեգերեալ, եւ Դեգերանք.

διατριβή commoratio Դեգերիլն. դեգերումն. թարթափումն, ընդերկարելն. յարանելն. պարապումն. զբաղումն. եւ Տատանումն վարանմամբ.

Զյապաղանացն ի բաց լքցես զդեգերանս. (Արծր. ՟Դ. 10։)


Դեգերիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to frequent company;
to trifle;
to wander, to recreate one's self.

NBHL (3)

διατρίβω, ἑνδιατρίβω moror, commoror, incumbo, studeo Թարթափիլ. կալ մնալ ուրեք, եւ պարապիլ կամ կրթիլ յիրս ինչ. պատաղիլ. յամել առ ժամանակ մի. եւ Տատանիլ. բանի մը հետ ըլլալ, ատէն անցընել, տիտիկ ընել, զբաղիլ, կենալ, մնալ.

Ոչ դեգերին առ դուրս լիոցն։ Դեգերին հանապազ առ մեզ (հրեշտակք)։ Ցանկ դեգերիս հատրաստել պատճառս հնարից. (Նար.։)

Դեգերեցան ի բանս ինչ։ Դեգերիլ ի ներբողումն, կամ ի բանս գովեստից, կամ ի նմին պատմութեան. (Յհ. կթ.։)


Դեգերումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դեգերանք.

NBHL (2)

Ասպականին ընդ շունս եւ ընդ գազանս առնէ զիւր զդեգերումն վարուց։ Յիմաստասիրութեանն արարեալ զդեգերմունս շրջելոյ։ Ո՜վ յերկինս աստուածային դեգերմանցն (մտօք). (Փիլ.։)

Բազմաժամանակեայ դեգերմամբք մաշէին զաւուրս իւրեանց ի դպրոցս ասորի գիտութեան։ Բազում թախանձանօք եւ յերկար դեգերմամբ խնդրեսցէ. (Փարպ.։)


Դեդեւիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to vacillate, to totter, to waver, to shake, to fluctuate.

NBHL (1)

Այս օրէն է վարդապետի, զի ոչ դեդեւի, եւ ոչ սայթաքէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Դեդեւկոտ

See full entry →

adj.

vacillating, wavering.

NBHL (1)

Որ ստէպ դեդեւի. դողդոջոտ.


Դեհկանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

government of a province;
office or dignity of the governor of a province;
cf. Կողմնակալութիւն.

NBHL (1)

Սկիզբն գործակալութեան, աշխարհատարած դեհկանութեան. (Բուզ. ՟Դ. 2։) (իսկ պ. եւ ար. տիհգան, տիխհան, է գիւղապետ, եւ շինական)։


Դեղագործ, աց

See full entry →

s.

apothecary;
that prepares tinctures, physic or poison.

NBHL (3)

ԴԵՂԱԳՈՐԾ. Կազմօղ կամ պատրաստօղ զմահադեղ. զէհիր շինօղ

Եղեւ դեղագործ մահու, եւ մատռուակ կորստեան հոգւոց. (Փարպ.։)

Դմա դեղագործ անհմուտ ասէ. ծեփեա՛ զապարանս քո, զի դեղագործեցից. (Ոսկիփոր.։)


Դեղագործեմ, եցի

See full entry →

vn.

to prepare physic or tinctures.

NBHL (1)

Ծեփեա՛ զապարանս քո, զի դեղագործեցից։ Ո՛չ այդպէս, այլ նախ դեղագործեա՛, եւ ապա ծեփեցից։ Ոչ դեղագործողի աղօթիւք տացի գիծ եւ գեղեցկութիւն նկարից, եթէ ոչ ուսմամբ ընդունի զհմտութիւն արհեստին. (Ոսկիփոր.։)


Դեղագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pharmacy;
art of preparing tinctures or physic;
painting.

NBHL (2)

Իբր Նկարչութիւն. պատկերահանութիւն. յն. կենդանագրութիւն. ζωγραφία pictura

Դեղագործութիւն ... ի դեղոց խառնեալ պատկեր բացակատարեաց. (Արիստ. աշխ.։)


Դեղադիր, ոյ

See full entry →

adj. s.

who applies a plaister or administers medicine;
hair-pencil to dye the eyes.

NBHL (2)

Դնօղ զդեղ որպիսի եւ իցէ. cf. Դեղդիր.

Միայն զտեսսն պատուեալ անշուշտ, որպէս հարօր ի վար, կամ դեղադիր ի դեղոցի. (Յհ. կթ.։)


Դեղակուր

See full entry →

adj.

poisoned;
դեղակուր առնեմ, to poison, to give poison, to infect with poisoned;
դեղակուր լինիմ, to be poisoned.

NBHL (2)

Ի մտերմաց շապհոյ դեղակուր եղեալ մեռանի. (Խոր. ՟Բ. 86։)

Դեղակուր եղեւ։ Դեղակուր եղեալ կատարի ի տէր. (Վրդն. դան. եւ Վրդն. պտմ.։)


Դեղահունդ

See full entry →

s.

seed;
dried fruit fortable.

NBHL (1)

Բանջար ինչ, կամ հաց լոկ, կամ դեղահունդք (կամ դեղակունդք), թէ բեւեկն, թէ ձիթապտուղ, թէ թուզ. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ։)


Դեղանկար

See full entry →

adj.

painted in colours.

NBHL (1)

Զդեղանկար ծաղկայօրինուորակ պատկերացն կենդանագիր տեսակի գեղոցն. (Նար. խչ.։)


Դեղառեալ

See full entry →

adj.

poisoned.

NBHL (1)

Զերկոցունցն ասէ, զդեղատուացն եւ զդեղառելոցն. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Գ։)


Դեղատուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Դեղատութիւն.

NBHL (6)

Տեղի տալով, որպէս բժիշկ՝ հիւանդաց, զի դեղատութիւնս ընկալցի (այսինքն ընկալեալ լիցի), արուեստիւ դեղ տուեալ. (Առ. որս. ՟Զ։)

Ոչ կարօտանաս սպեղանեաց, ոչ սրագործութեան, ըստ երկրաւորս դեղատուութեան, առ որս միշտ է վրիպութիւն. (Նար. ՟Խ՟Գ։)

Եւ որպէս Մահադեղ տալն, եւ Կախարդելն. դեղագիտութիւն. φαρμακεία veneficium

Ոչ ապաշխարեցին ի մարդասպանութենէ, եւ ի դեղատուութենէ. (Յայտ. ՟Թ. 21։)

Երկակի գոլով այսպիսի չարաչար դեղատուութեանս (կամ դեղատութեանս) ... Այս ինչ օրէն յաղագս այսպիսի դեղատուութեանս. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)

ԴԵՂԱՏՈՒՈՒԹԻՒՆ. Մերթ որպէս լծ. յն. δέλεαρ, δελέασμα եւ հյ. Թելադրութիւն, այսինքն հրապոյրք. illecebra


Դեղեմ, եցի

See full entry →

va.

to poison;
to infect with poison;
to physic;
to dye.

NBHL (3)

Ելից զնա իբրեւ զպատկանդարան դեղեալ նետիւք. (Եղիշ. ՟Ա։)

Ի պօղոսէ սամոստացւոյ դեղեալ. (Մագ. ՟Ա։)

Դեղեալ էր ի պիղծ աղանդոյն մարկիոնի. (Վրք. ոսկ.։)


Դեղիչ

See full entry →

adj.

empoisoner;
sorcerer.

NBHL (1)

Մոգս եւ դեղիչս առաքեաց սպանանել զիս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Է։)


Դեղձան

See full entry →

adj.

yellowish, light.

NBHL (2)

Դեղնագոյն պայծառ, խարտեաշ, շիկակարմիր. ոսկեգոյն.

Ոչ թուխ եւ ոչ սպիտակ, ո՛չ դեղձան եւ ո՛չ խարտեաշ. (Ոսկիփոր.։)


Դեղնախունկ

See full entry →

s.

ochre;
yellow incense.

NBHL (1)

Հատանի ի լերանցն ոսկի, երկաթ, պղինձ, եւ դեղնախունկ. (Կաղանկտ.։)


Դեղնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to become yellow;
to become fair;
to grow red;
to become pale.

NBHL (1)

Ի պակասիլ ընչիցն դեղնին եւ տրտմին. (Մանդ. ՟Դ։)


Դեղոտ, ից

See full entry →

adj.

venemous, poisoned.

NBHL (1)

Մի՛ ոք զանձն իւր դեղոտիւք այնոքիւք պղծեալ գայցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Դեմետր, ի

See full entry →

s.

earth, ground, soil.

NBHL (3)

Բառ յն. տիմի՛դիր. Δημήτηρ, δήμητρα Ceres Երկիր մայր. հող՝ մայր համարեալ հողածնելոց. ըստ քերթողաց չաստուածուհի ստորերկրեայց. սանդարապետ.

Ոմանք զերկիր (պաշտեցին), եւ դեմետր յորջորջեցին. (Տօնակ.։ Շ. բարձր.։)

Այլպէս իմն համբաւեն, եթէ դեմետէր երկրի ի թիկունս իցէ ... Եւ ոչ այսչափ միայն, եթէ դեմետէր թիկունք երկրի. (Ոսկ. ես.։)


Դենակորոյս

See full entry →

cf. Դենագարձ.

NBHL (1)

Դենակորոյս եւ սեւերես լիցի. (Ուռպ.։)


Դեռ, — եւս

See full entry →

adv.

still, yet, to this hour;
newly, recently.

NBHL (4)

Դեռ վասն ծննդեանն են բանք ասել ձեզ։ Բայց մեզ դեռ կայ պատմել ձեզ. (Ագաթ.։)

Դեռ իբր մարդոյ սպասէին նմա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)

Այն ինչ դեռ տէգ մուրուացն բուսանէր։ Ահա դեռ թուլացեալ մեղկի. (Փարպ.։)

Մինչեւ խուճապել նոցա ընդ միմեանս, դեռ եւս զիրեարս սատակէին. (Եղիշ. ՟Ը։)


Դեռաբողբոջ

See full entry →

adj.

born, grown or produced recently;
young, new.


Դեռաբոյս

See full entry →

cf. Դեռաբողբոջ.

NBHL (2)

Դեռաբուսիւք բարունակօք։ Մանկանց դեռաբուսից։ Դեռաբուսիցն տեղի պատրաստէ. (Լմբ. պտրգ.։)

Բանջարքն ո՛չ դեռաբոյսք (ստեղծան), այլ՝ հասեալք. եւ ծառխն կատարեալք եւ պտղալիցք, եւ մարդն երեսնամեայ հասակաւ, թէպէտեւ միոյ աւուր կենդանի. (Շիր. զատիկ.։)


Դեռադեռ

See full entry →

adj. adv.

recent, new;
recently, newly.

NBHL (1)

Եգիտ ապա հնարս. եւ մի՛տ դիր դեռադեռ եւս չարապէս. յն. որպէս խիստս (կամ չարս). (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Դեռածաղիկ

See full entry →

adj.

recently blossomed.


Դեռածին

See full entry →

adj.

recently born or produced;
that has recently engendered.

NBHL (1)

Առ սնունդս դեռածին մանկանցն։ Որպէս այնոցիկ՝ որ դեռածինքն են, ասացաւ. (Պղատ. օրին. ՟Զ. ՟Է։)


Դեռահաւակ

See full entry →

adj.

new, recently begun.

NBHL (1)

Դեռահաւակ ժամանակն ստիպէր առնել այնպէս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Դեռահաւատ, ից

See full entry →

adj.

neophyte, newly converted to christianity.

NBHL (1)

Զի մի՛ ի պաշտօն դեռահաւատ բարբարոսացս առցի ազգաց. (Խոր. ՟Բ. 8։)


Դերայ, ի

See full entry →

s.

antichrist;
priest.

NBHL (2)

Փոխանորդ սուտ. որպէս դերաքրիստոս, կամ անարժան քահանայ. (որպէս եւ ռմկ. տէրայ կոչի յոմանց երէցն, զի եւ տէյր, ըստ պրս. է տաճար).

տացուք ի ձեռս հեզ եւ խոնարհ քրիստոսին, եւ ոչ եւս հպարտացեալ դերային. (Շ. թղթ.։ (տպ. դերայնոյն)։)


Դերանուն, նուանց

See full entry →

s.

pronoun.

NBHL (2)

ἁντωνομία pronomen Փոխանուն. փոխանունութիւն. ձայն եդեալ փոխանակ անուան՝ հանդերձ որոշմամբ դիմաց. որպէս Ես, դու, նա, ինքն, այս, որ, եւ այլն. զամիր.

Դերանուամբն վարեցաւ (ինքն, կամ նա ասելով), նազաբանելով ըստ պիթագորականացն. (Վրդն. ծն.։)


Դերանունութիւն, ութեան

See full entry →

s.

antonomasia.

NBHL (5)

Ընդ անուամբ (անկանի), իբր թէ դերանունութիւն, եւ մակբայ. (Անյաղթ պերիարմ.։)

Զառ ի կողեալ կամի յուղղոյ դերանունութենէն յինքնէ. յորժամ իշխանն եկեսցէ. զինքն անուն ձայնեն նմա։ Դերանունութեան խոտորումն ի պատիւ առեալ ընկալաւ. (Փիլ. լին. ՟Ա. 99։)

ԴԵՐԱՆՈՒՆՈՒԹԻՒՆ. Ըստ հռետորաց՝ ἁντωνομοσία pronominatio Դնելն զհասարակ անուն իբրեւ սեպհականեալ ումեք, կամ զյատուկն իբրեւ հասարակ.

Ոչինչ են պէտք դերանունութեամբ զայնոսիկ, յաղագս որոց բանս ընթանայր, նշանակել (այսինքն զթոնդրակեցի աղանդաւորս՝ պաւլիկեանս կոչել). զի համագործութիւն իրի յանդիմանակաց եղեալ՝ ոչ կարօտանայ անուանակոչութեան. (Յհ. իմ. պաւլ.)

Ուր մարթ է իմանալ զդերանունութիւն նաեւ որպէս պիտակ կոչումն։ Առ հայր իմ եւ առ հայր ձեր ... ընդ ձեռն դերանունութեան լծակցեաց իսկ. (Խոսրովիկ.։)


Դերաքրիստոս, ի

See full entry →

s.

antichrist.

NBHL (1)

Զօրավիգն գտեալ զկարապետս դերաքրիստոսին. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Դերեւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Իդերեւ ելանեմ.

NBHL (3)

χερεύομαι incultus, fio, squalesco, ἑλάττομαι decrepo Ի դերեւ ելանել. յետնիլ յարդեանց կամ ի պտղոց. անբեր մնալ. խոպանանալ, իբր դերբուկ լինել.

ժառանգութիւնն անհոգացեալ՝ պղերգութեամբ դերեւանալ եւ նուազել. (Փիլ. տեսական.։)

Ի դերեւացեալն ամայի անդաստանաց։ Զդերեւացեալն անդաստանի յաջորդել անբերութիւն։ Զաշխարհս ամայի եւ դերեւացեալ։ Բոլորք ի վարժիցն երկարասիրութենէ յարմարապէս պայծառանան, եւ անվարժութեամբն դերեւանան. (Պիտ.։)