Definitions containing the research պ : 10000 Results

Երազայոյզ

See full entry →

adj.

fanatical, visionary.

NBHL (1)

ԵՐԱԶԱՅՈՅԶ կամ ԵՐԱԶԱՅՈՅՍ. Որ յուզի զհետ երազոց, կամ յուսայ յերազս. իբր պատիր, սնոտի, սուտ.


Երազանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Յերազանամ.


Երազացոյց

See full entry →

adj. s.

that shows, that explains dreams.

NBHL (2)

Մերթ՝ Ցուցիչ երազոց, որպէս աստուած՝ յովսեփայ.

Եւ որ երազմոյն տեղին ... երազացոյց երազընդհան պաշտաման. (Ագաթ.։)


Երազափորձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pollution which happens during sleep.

NBHL (2)

Երազափորձութիւն բազում պատճառս ունի. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Կանոն.։)

Եւ եւս՝ ὁνειροπολία interpretatio somniorum Փորձ եւ քննութիւն երազահանաց՝ ի մեկնել զերազս, կամ ի պատճառել.


Երազընդհան

See full entry →

cf. Երազահան.

NBHL (1)

Երազմոյն տեղին ... երազացոյց երազընդհան պաշտաման. (Ագաթ.։)


Երաժշտակ

See full entry →

s.

a. singer.

NBHL (2)

μουσικός Ունակ արուեստի երաժշտութեան, եւ ի բնէ երաժիշտ՝ որպէս հաւք.

Որպէս Երաժշտականութիւն. μουσική


Երաժշտական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

musical;
musician;
—ն, music.

NBHL (1)

μουσικός, -κή, -κόν musicus, -a, -um Որ ինչ սեպհական է երաժշտաց եւ երաժշտականութեան. գուսանական.


Երաժշտականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

music.


Երախաձգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

act of leading by the mouth.


Երախայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to cause one's self to be instructed in the mysteries of the faith.

NBHL (1)

Ապաշխարողաց եւ երախայացելոց. (Կամրջ.։)


Երախայացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to instruct in the mysteries of the faith, to catechise, to teach the catechism.

NBHL (1)

Երախայեցոյց, եւ կարգեաց նոցա պահս. (Կամրջ.։)


Երախայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

state of a catechumen.

NBHL (1)

κατήχησις, κατήκησις catechesis, instituito Հրահանգութիւն ի պէտս մկրտութեան. որ ասի ի մեզ եւ Կոչումն ընծայութեան. որպէս է տեսանել ի գիրս կիւրղի երուսաղէմացւոյ.


Երախայրիք, րեաց

See full entry →

s.

earlyfruits, first-fruits.

NBHL (2)

ἁπαρχή, ἁπαρχαί primitiae Առաջին խայրիք, նախկին բերք՝ աստուծոյ նուիրականք. առջի պտուղ, կանուխ հասած բերքը .... ասի ի մեզ եւ Պտուղ, Առաջին, Առաջաւոր, Առաջաւորութիւն.

Միայն անբիծ երախայրի, եւ պատարագ հաշտեցուցիչ աստուծոյ (տիրամայր). (Հ. կիլիկ.։)


Երախանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to eat by companies.

NBHL (1)

Երախանս ժողովել ասացաւ, ամենեքին՝ յորժամ ի զինուորութեան իցեն, յայնժամ հարկ է առ ի նորին իցէ իսակս պահպանութեանց իւրեանց երախանիլ ընդ այնմիկ ժամանակի. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Երախճան

See full entry →

s.

muzzle (for dogs, etc).

NBHL (2)

κημός camus, capistrum Կապ բերանոյ գրաստուց. դանդանաւանդ կամ սանձ.

Երախճանաց եւ սանձանց (յն. մի բառ) պէտս ունել ի ճնշումն. (Նիւս. երգ.։)


Երախտագործ, աց

See full entry →

adj.

beneficent, obliging.

NBHL (1)

Երախտագործացն ապերախտ լինել՝ վերջին չարեաց է. (Երզն. մտթ.։)


Երախտակորոյս

See full entry →

adj.

unthankful, ungrateful.

NBHL (3)

Ի զուր կորուսիչ երախտեաց. որ ի դերեւ հանէ զերախտիս. երախտամոռաց. ապերախտ. ապաշնորհ.

Ապաշնորհք երախտակորոյսք երախտեացն. (Վեցօր. ՟Ե։)

Աստուածասպանք էք երախտակորոյսք. (Ոսկիփոր.։)


Երախտահատոյց

See full entry →

adj. s.

that recompenses, grateful;
— լինել, to be thankful;
—ք, thankfulness, cf. Շնորհակալութիւն.

NBHL (3)

Երախտահատոյցք լիցուք երախտաւորին մերոյ եւ աստուծոյ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։)

Ախորժեմք (գտանիլ) ընդ շնորհապարտսն եւ ընդ երախտահատոյցսն. (Տօնակ.։)

Աստ ճաշակ կերակրոց գոհութեամբ. աստ երախտահատոյցք առ արարիչն ամենայնի, աստ հօրն քրիստոսի երկրպագութիւնք. (Կոչ. ՟Զ։)


Երախտամոռաց

See full entry →

cf. Երախտամոռ.

NBHL (2)

Մոռացօղ երախտեաց. ապերախտ. ապաշնորհ.

Երախտամոռաց ժողովուրդ, կամ պաշտօնեայ. (Անան.։ եւ Նար.։)


Երախտանք, նաց

See full entry →

s.

act of reminding some one of benefits received.

NBHL (1)

Զտուրսն աւանդէ մեծաբանութեամբ եւ երախտանօք. (Լմբ. պտրգ.։)


Երախտառու

See full entry →

cf. Երախտագիւտ.

NBHL (1)

Յերախտառուացն բազում ինչ այնպիսի կրեցին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)


Երախտաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

thankful;
benefactor, beneficent, obliging.

NBHL (1)

Երախտաւոր լինել գործովք արդարութեան՝ հօրն երկնաւորի։ Լեալք երախտաւորք եւ կամարարք բարերարին։ Արժանաւոր երախտաւոր վարուք հասանել ի նաւահանգիստն կենաց. (Յճխ. ՟Բ. եւ ՟Դ։ Զորս մարթ է իմանալ եւ ըստ առաջին նշ. որպէս էմէքտար։)


Երախտաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bounty, beneficence, obligingness.

NBHL (2)

Զերախտաւորութիւնն ապախտաւորութեամբն թշնամանէին. (Սեբեր. ՟Ը։)

Ամուր պահապան երախտաւորութեանն՝ յիշատակ երախտաւորին, եւ հանապազորդ գոհութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)


Երախտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to remind some one of benefits received.

NBHL (2)

Յիշել եւ ի դէմս ածել ումեք զերախտիս իւր՝ ամաչեցուցանելով զնա. աղեկութիւնը երեսը տալով խպնեցնել.

Ոչ երախտէ քեզ։ Դու մեծաբանես, ունչ առնես, երախտես։ Երախտեցեր, եւ յինէն շնորհակալութիւն պահանջեցեր. (Լմբ. պտրգ.։)


Երախտիք, տեաց

See full entry →

s.

favour, kindness, benefit, service, pleasure;
— առնել, to oblige, to please, to do an act of kindness, to deserve well, to favour.

NBHL (3)

Կամ Գործ բարի՝ վարձուց եւ պարծանաց արժանի.

Զի՞նչ երախտիք իցեն». այն է ըստ յն. պարծանք, փառաւորութիւն.

Ունչ առնես, երախտես, եւ հալես զնուէրսն աստուծոյ երախխտիւք. (Լմբ. պտրգ.։)


Երակահատ, աց

See full entry →

s.

bleeder;
lancet.

NBHL (3)

Ասի կարեւոր՝ եւ որ վասն իւր փախչելի է, բայց վասն այլոյ ընտրելի, որպէս երակահատն. քանզի նշարակն եւ այլն. (Անյաղթ պորփ.։)

Ապա թէ ոչ՝ եւ մեք ասասցուք զերակահատն, որ ի մարմին, բժշկականութեան մասն գոլ. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)

Երակհատ դեղ է, որ փութապէս թօթափէ զժահահոտութիւնս անյայտս. (Կլիմաք.։)


Երամակ, աց

See full entry →

s.

herd, flock, cattle;
— ձիոց, stud;
— այծից, ոչխարաց, flock of goats, of sheep;
— խողից, herd of swine.

NBHL (1)

ἁγέλη, ποίμνιον grex պ. րէմէք. Հոյլք չորքոտանեաց. երամ. ջոկ. պառակ. հօտ. հօրան. կէլէ, հէրկէլէ, սիւրիւ.


Երամանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to assemble in troops, to flock, to go in company.

NBHL (2)

ἁγελάζομαι congregor Ժողովիլ. խմբիլ. հաւաքիլ. ի մի գալ. սիւրիւ կապել.

Իբրեւ զաղաւնիս երամացեալ գան առ մեզ։ Որպէս տարմ երամացեալ։ Գազանացն շարմունք երամացեալք. (Խոր. հռիփս.։ Զքր. կթ.։ Սհկ. կթ.։)


Երամասէր

See full entry →

adj.

social, loving its own kind or species.

NBHL (1)

տատրակն բնութեամբ է ողջախոհ, եւ աղաւնին՝ երամասէր. (Մխ. ապար.։)


Երանալից

See full entry →

adj.

happy, full of felicity.

NBHL (1)

ԵՐԱՆ եւ ՏԱՆԵՐԱՆ. Ըստ պ. Է՝ Արեաց եւ անարեաց, Արանց եւ սինլքորաց. եւ ըստ քաղդ. Արթնոց եւ անարգաց։ (Եղիշ. ՟Բ։)


Երանական, ի, աց

See full entry →

adj.

happy, blissful;
beatific.

NBHL (1)

Երանական քահանայապետութիւնք, կամ տեսութիւնք նոցա։ Երանական շնորհ, կամ լոյս, պսակ, սահման, հրաման, հատուցումն. (Դիոն.։ Շար.։ Նար.։ Սարկ.։)


Երանաշնորհ

See full entry →

adj.

happy, blessed.

NBHL (2)

Զրկեցաք այսօր յերանաշնորհ ճշմարիտ վարդապետէս. (Վրք. ոսկ.։)

Երգեա՛ կոյս անբիծ՝ երգ հօտապետից երանաշնորհից. (Գանձ.։)


Երանատուր

See full entry →

adj.

that gives, announces felicity.

NBHL (1)

Բանայր զբերան իւր, եւ ուսուցանէր նոցա զերանաւէտ եւ զերանատուր վարդապետութիւնն. (Վրք. հց. ՟Ա։)


Երանաւէտ

See full entry →

cf. Երանալից.


Երանաւոր

See full entry →

cf. Երանելի.

NBHL (1)

Երանաւոր խոստմանն տեղի։ Երանաւոր դաւանութիւն պետրոսի։ Երանաւոր կերպադրութիւն անճառելի. (Նար.։)


Երանգեմ, եցի

See full entry →

va.

to colour, to stain.

NBHL (1)

Ոսկեհուռն ծիրանեաւ երանգեալ նոցա պատմուճանք. (Լմբ. սղ.։)


Երանելի, լւոյ, լոյ, լեաց

See full entry →

adj.

happy, blessed;
— առնել, to make happy;
— լինել, to be happy.

NBHL (4)

Երանելի ասի ի գրոց՝ ամենայն բարեաւ բովանդակեալն. (Խոսր. պտրգ.։)

Երանելի՛ են՝ որ զճանապարհս իմ պահիցեն։ Որ շրջի անարատ յարդարութեան, երանելի որդիս թողու զկնի իւր. (Առակ. ՟Ը. 32։ ՟Ի. 27։)

Իսկ (Եւս. պտմ. ՟Գ. 7.)

Որպէս եւ գրեալ է յաւետարանն երանելի». յն. ի սրբոց աւետարանչաց։


Երանեմ, եցի

See full entry →

va.

to declare happy, to felicitate.

NBHL (5)

տր. եւ հյց. խնդրով μακαρίζω beatum praedico Երանի՛ տալ. երանելի կարդալ. երջանիկ համարել. բարեհամբաւել որպէս բարեբախտ, նախանձելի, եւ ցանկալի. երնեկ ըսել.

Եթէ ընդ առիւծս արգելցին, ի մէնջ պարտ է երանիլ. (Բրս. գոհ.։)

Լցան լիացան եւ երանեցան։ Երանեալք եւ բարեբանեալք։ Մայր երանեալ։ Երանեալ մարգարէի։ Երանեալն դաւթի։ Երանեալ եպիսկոպոսի. (Նար.) որ անխտիր ասի եւ Երանելի. որպէս եւ Երանեալ է, կամ Երանելի է, կամ Երանի՛ այնմ եւ այլն, են նոյն։

ԵՐԱՆԵԼ ասի ըստ յն. ոճոյ, նաեւ որպէս Երանացուցանել, երանելի առնել.

Զնա պսակէ եւ երանէ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Երանի՜

See full entry →

adj int. s.

happy! cf. Երանութիւն;
— թէ, if it please God! would to Heaven! — նմա որ, happy he who;
— քեզ ! how happy you are! lucky fellow! fortunate man ! — տալ, —ս կարդալ ումեք, to deem or consider some one happy.

NBHL (4)

ԵՐԱՆԻ՛ (տր. խնդրով, որ ներգործութեամբ կամ զօրութեամբ) μακάριος, -ιοι beatus, -ti որպէս թէ՝ Երանելի՛ ասելի է, երանութեան է արժանի. երնե՛կ, երնե՛կ անոր՝ որ .... զի որ ի յն. եւ լտ. ասի, երանելի կամ երջանիկ է այն՝ որ. կամ երանեալք են՝ ոյք, եւ այլն. մեք թարգմանեմք եւ ասեմք հասարակօրէն.

Արդարեւ երանի՛ զազատեալսն ի տրտմութեան տեղւոյ։ Երանի՛ զամենեսին։ Երանի՛ է զարժանացեալս այսմ պարարման եւ ցնծութեան։ Արդարեւ երանի է զայնպիսին. (նոր ձեռ. երանելի՛ է զայնպիսին) (Լմբ. սղ.։)

Բիւր երանի են, որ տան զպտուղն լիապէս». այսինքն երանելի են, կամ երանութեան արժանաւոր. (Նար. երգ.։)

Երանի՛ թէ ի դժոխս պահէիր զիս. (Յոբ. ՟Ժ՟Դ. 13։)


Երանիկ

See full entry →

cf. Երանեակ.

NBHL (1)

Բարեշէն երջանիկ, երանիկ, պերճացեալ՝ փափկացեալ. (Ոսկիփոր.։) Բարեբաստիկ համարեալ։


Երանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

felicity, happiness, beatitude;
—ք աշխարհի, fortune, wealth;
—ք Տեառն, the beatitudes of J.-C.;
— քո, ձեր, իւր, thy, your, his blessedness, your holiness;
Your Grace.

NBHL (6)

μακαριότης beatitudo Երջանկութիւն ծայրագոյն. պարառութիւն ամենայն բարեաց. բարեբախտութիւն կատարեալ՝ բաղձալի եւ նախանձելի.

Զի՞նչ է սահման երանութեան. Երանութիւնն է պարառութիւն ամենայն բարեաց. (Շ. մտթ.։)

Երանութեան վերարժանացո՛։ Իսկապէս երանութիւն։ Որ փառաւորեալքն են երանութեամբ։ Տունկ երանութեան։ Պտղոյն երանութեան։ Որդիք երանութեան. (Նար.։)

Նաւք յորժամ թափէին զերանութիւնսն, բառնային աւազ, եւ գնային, զի մի՛ տապալիցին. (Եփր. օրին.։)

Քումդ երանութեան բանագովութեան։ Հանդիպել եւ անդանօր ընծայի բանից քումդ երանութեան. (Նար. կուս.։)

Ըստ որում եւ վայել էր իւրում երանութեանն (հայրապետին). (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Երանուհի, հւոյ

See full entry →

s.

happy;
blessed.

np.

Felicia.

NBHL (3)

Իսկ (Վրք. ոսկ.) տպ.

Երանուհի մայր նորա». պիտի ըստ ձ. երանելի։

որպէս եւ (Մծբ. ՟Թ.) տպ.


Երանք, նաց

See full entry →

s. pl.

groin;
loins, reins;
hip, haunch, thigh;
knees;
lap;
առաջակողմն —նաց, mons Veneris;
քունջ —նաց, groin;
ելանել յերանաց ուրուք, to be horn of, to spring from the loins of;
լինել յերանս հօր իւրոյ, to be yet in the loins of his father;
զ—նս ածել ի վերայ, to infork, to mount, to ride.

NBHL (3)

μηρίον, μηρία ilia, ilium, femur ὁσφύς lumbus Երեւելի մասն ի մարմնի կից ընդ համանուն մասունսդ Երի, Երիկամունք, Երաստան, եւ Առականք, հանդերձ զստիւ եւ ազդերբ. այսինքն սկսեալ ի կողից եւ ի միջաց եւ ի վայր մինչեւ զբարձս. վարի կողերը ու մէջքը, նստուկը, աճուկը, պուտը.

Ընդէ՞ր ասէ, դի՛ր զձեռն քո ընդ երանաւ իմով... Հրամայէ դնել մերձ ի տեղւոջ ծննդականացն՝ առակելով մաքուր խօսս մերձաւորութեան ... ստուգաբանապէս (ըստ յն) զերանն ասել՝ զայն, որ ոչ ծորէ ոգւոյն տեղի. (Փիլ. լին. ՟Դ. 86։)

Ընդ երանօք իմովք. (այսպէս) յոյոնն պարկեշտագոյն թարգմանեաց. բայց եբրյեցին զառնացի անդամոցն իսկ ասաց, զի ի թլփատութիւնն յաստուծոյ ուխտն երդնուցու. (Կիւրղ. ծն.։)


Երաշխիք, եաց

See full entry →

cf. Երաշխ.

NBHL (4)

Առ յապա խոստմանն երաշխիք. (Շ. ա. յհ. ՀԴ.) (ի նոր օրինակս՝ աւետիք)։

Զտուժն պահանջել, եւ երաշխիս գոլ տիրագոյն նախ իսկ զհօրն, երկրորդ զհաւուն, եւ երրորդ զհամարացն։ Եթէ ընդ երաշխեօք անկեալ իրն կենդանի իցէ, յաղթելն յաղագս սորա՝ հատուսցէ զկերակուրն սորա։ Երաշխիս՝ զոր ինչ եւ երաշխեօք յայտնապէս երաշխաւորիցէ նախավաճառողն. (Պղատ. օրին. Զ. ԺԱ. ԺԲ։)

Որ յերաշխի առնու զմանուկ անմիտ։ Որ զմահապարտ յերաշխի առնու. (Առակ. ԺԹ. 28։ ԻԸ. 17։)

Այր բարերար յերաշխի առնէ զմերձաւորն. (Սիր. ԻԹ. 19։) Կամ ἑνδέχομαι excipio Ընդունել. յանձն առնուլ. խօսք տալով՝ վրան առնել, քովը պահել.


Երաշխաւոր, աց

See full entry →

s.

pledge, guarantee, surety, answerable, responsible;
assurer, certifier;
— լինել՝ կալ, to be, to become surety or guarantee;
cf. Երաշխաւորեմ.

NBHL (4)

ἕγγυος, ἑξέγγυος sponsor, fidejussor Որ առնու զայլս յերաշխի. խոստմամբ անձնատուր փոխման պարտեաց այլոց. եւ Վկայ հաւատարիմ անձնագրաւ.

Ես երաշխաւոր մտանեմ ի քրիստոս, զի մի՛ ոք ի ձէնջ ոչ պակասեսցէ. (Ճ. ՟Ժ.։)

Միջնորդ աստուծոյ, եւ երաշխաւոր աշխարհի, պատարագ հօր եւ փրկութիւն մարդկան. (Մանդ. ծն. քրիստոսի.։)

Երաշխաւոր մեզ եւ այսմիկ լինի պօղոս, ասելով. (Սարկ. քհ.։)


Երաշխաւորեմ, եցի

See full entry →

vn.

to guaranty, to bail, to promise, to become answerable, to assure.

NBHL (3)

ἑγγυάω spondeo, satisdo Երաշխաւոր լինել. յերաշխի տալ զանձն խոստմամբ. խոստանալ եւ ապահովել՝ միջնորդութեամբ կամ վկայութեամբ.

Երաշխաւորեա՛ զիս ամենօրհնեալ սուրբ կոյս. (Ճ. ՟Դ. վրք. մար. եգիպտ.։)

Սովաւ զյաւիտենական կենացն առ մեզ երաշխաւորեալ տեսանեմ բարութիւնս։ Զառաջիկայ յուսոյն խորհուրդ երաշխաւորեալ սեպհականէ անձին եւ իւրայնոց. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)


Երաշխաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

guarantee, gage, bail, assurance, protestation, promise, surety;
տալ զանձն or անկանիլ յ—, cf. Երաշխաւորեմ.

NBHL (1)

Առեալ երաշխաւորութիւն առ ի յասոնայ» ի յն. ասի զբաւականն. ἰκανόν , (իբր ապահովութիւն կամ վճար). որպէս լտ. satisfactio։


Երաշտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to dry, to become dry (speaking of earth or air).

NBHL (1)

Երաշտացեալ, եւ թարշամեալ պասքութեամբ։ Գարուն երաշտացեալ. (Խոր. ՟Գ. 68։)


Երաշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dryness, aridity.

NBHL (2)

Եւ եւս՝ Պասքութիւն. պապակումն. տոչորումն ի ծարաւոյ.

Եթէ ոք պասքեալ իցէ, եկեսցէ առ աղբիւրս այս. քանզի զերաշտութիւն լուծանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 45։)


Երասան

See full entry →

s.

bridle, curb, rein, snaffle;
halter;
scatch, bit;
— արկանել, to bridle, to put on a halter.

NBHL (4)

ԵՐԱՍԱՆ ԵՐԱՍԱՆԱԿ. ἠνία, ἠνίον habena, lorum, retinaculum χαλινός frenum. պ. էրսան, էրսիւն. Առասանեայ կապ բերանոյ գրաստուց. որպէս եւ պախուրց կաշեայ, դանգանաւանդ. եւս եւ Սանձ. .... Նմանութեամբ՝ որպէս Գործի ուղղելոյ, վարելոյ, հանդարտելոյ. ուղղեակ. ղեկ.

Ոչ կացուցի յոտին զերիվար մտացս երասանաւ բանին։ Ընդոտնեա՛ ի սանձս կապոյ երասանաց ըմբռնման զցնդեալ մտացս վայրագութիւն։ Երասանաւ սանձաց, կրթութեան։ Իբր երասանաւ փոկոյ նահանջեալ։ Երասանաւն հանդարտութեան։ Երասանի պնդութեան. (Նար.։)

Արդար կամօք ուղղէր զերասանակ իշխանութեանն (իբրեւ զղեակ)։ Մինչդեռ երասանակ մակուկի մարմնոյս ի ձեռին իմում է, օգնեա՛ ինձ երկնաւո՛ր նաւապետ. (Ճ. ՟Ա.։)

Զի եղիցի միտք պինդ ունել զերասանակս շրթանց. (Եփր. համաբ.։)