Definitions containing the research պ : 10000 Results

Դիւրըմբռնելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

easy to take;
easy to understand.

NBHL (2)

εὑάλωτος captu facilis Զոր դիւրին է ըմբռնել, զբռամբ ածել, որսալ, ստանալ, եւ պատրել.

Զայրիսն, որոց պօղոս թուլացուցանէ զայն վասն դիւրըմբռնելի հասակին. (Լծ. ածաբ.։)


Դիւրընթաց

See full entry →

cf. Դիւրաքայլ.

NBHL (1)

Աստեղբ դիւրընթացիւ պատմի. ա՛յլ ձ. աստեղատիւ ընթացիւք. (Պրոկղ. ի ստեփ.։)


Դիւրընկալ

See full entry →

adj.

susceptible, sensible, easy to understand, acceptable.

NBHL (6)

Որպէս Դիւրաւ ընդունօղ.

Մոմ դիւրընկալ (կնքոյ)։ Դիւրընկալ լսելիք։ Դիւրընկալ եղեն բանին։ Յամլութենէ մտաց առ դիւրընկալ փոփոխելով։ Այնու զնոսա դիւրընկալս առնիցէ։ Օդ դիւրընկալ բնութեամբն, եւ զամենեսեան պարունակելովն. (Բրս. հց.։ Դիոն.։ Շ. բարձր.։ Փիլ.։ Նանայ.։ Ի գիրս խոսր.։)

Առ ի դիւրընկալ գործել զնոսա (զժողովուրդն) առ քարոզութիւնն յովհաննու։ Զի դիւրընկալ զնոսա կազմեսցէ առ բարձրագոյն վարդապետութիւնն. (Կիւրղ. ղկ.։)

ԴԻՒՐԸՆԿԱԼ որպէս կր. Դիւրար ընդունելի. հեշտալուր. դիւրիմաց.

Դիւրընկալ առնել կամ ընծայեցուցանել զբանն. (Ոսկ. մ. ստեպ։)

Դիւրընկալ գործել զիրս, կամ պատշաճել, աւանդել. (Անյաղթ բարձր.։ Լմբ. սղ.։ Երզն. քեր.։)


Դիւրին, րնոց

See full entry →

adj.

easy, light, gentle, commodious;
flat.

NBHL (6)

Դիւրին է գիւտ իրացդ. (Փարպ.։)

Որք զցանկութիւն եւ զդիւրինս մարմնոյ իբրեւ զբարեպաշտութիւն համարէին. (Շ. յուդ. ՟Թ։)

Ոչ առնել պահանջէ զփոքրն եւ զդիւրինն մարմնոյ. (Մխ. երեմ.։)

Վարդապետութիւն նորա ականջաց դիւրին էր. (Եփր. համաբ.։)

ԴԻՒՐԻՆ. Դիւրապատրաստ. դիւրամիտ.

Կանանց ազգ դիւրին է առ պատրանս. (Ոսկ. կոր.։)


Դիւրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

facility, means;
ease, comfort, convenience, well-being, leisure, utterance, liberty;
alleviation, relief.

NBHL (3)

Եթէ վրիպիմք, շաւիղ դիւրութեան ուղղես. (Նար. ՟Ծ՟Ա։)

Զշունչն եւ զըմպելին ընդունելով՝ հովացուցանէ, եւ շնչաբերութիւն եւ դիւրութիւն ի տապումն առտուիցէ. (Պղատ. տիմ.։)

Ըմբերանել զոմանց զդիւրութիւնն եւ զյանդգնութիւն. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Ա.) իմա՛ որպէս յն. դիւրաձեռնութիւն։


Դիւցազն, զանց

See full entry →

s.

hero

NBHL (5)

ἤρως heros, ἠμίθεος semideus Դի՛ցազն համարեալ, իբր յազգէ չաստուածոց կամ քաջաց. կիսաստուած՝ որպէս անմահ եւ սրբազան ըստ հեթանոսաց. եւ Կարի ազնիւ եւ առաքինի.

Դիւցազունք անուանեալ՝ գեր ի վերոյ մարդկայնոյս համբառնային բնութեան. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Դից իմն, եւ այլոց ոմանց դիւցազանց առասպելս տողեն. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Ի խիզախել դիւցազանն։ Զդիւցազինսն պատուասիրել. (Մագ. ՟Ի՟Ա։)

Պատէր ազնուագոյնս զքաղաքն պարսպօք եւ զդրունսն զարդարէր դիւցազունս. (Եւս. քր. ՟Ա.) իմա՛ դիւցազնաբար. յն. սրբազանավայելչաբար.


Դիւցազնաբար

See full entry →

adv.

heroically


Դիւցազնական, ի, աց

See full entry →

adj.

heroic;
epic.

NBHL (2)

ἠρωϊκός heroicus Սեպհական դիւցազանց. եւ Քաջ. առաքինի.

Դիւցազնական մանկան դիպեալ, յարշակունոյ զարմէ սերեալ. (Շ. վիպ.։)


Դիւցազնային

See full entry →

adj.

that is become a hero, heroic.

NBHL (2)

Բացեալ դիւցազնայինցն տեսլարանաց յոլոմպիադս. (Փիլ. լիւս.։)

Զչքնաղագեղըն կոյս առեալ, ըզսաթենիկըն դիւցազնեալ. (Շ. վիպ.։)


Դիւցազնացեալ

See full entry →

adj.

cf. Դիւցազնային.

NBHL (2)

Բացեալ դիւցազնայինցն տեսլարանաց յոլոմպիադս. (Փիլ. լիւս.։)

Զչքնաղագեղըն կոյս առեալ, ըզսաթենիկըն դիւցազնեալ. (Շ. վիպ.։ Իսկ Կաղանկտ.)


Դիւցազնեալ

See full entry →

adj.

cf. Դիւցազնային.

NBHL (2)

Բացեալ դիւցազնայինցն տեսլարանաց յոլոմպիադս. (Փիլ. լիւս.։)

Զչքնաղագեղըն կոյս առեալ, ըզսաթենիկըն դիւցազնեալ. (Շ. վիպ.։)


Դիւցախառն

See full entry →

adj.

deified, placed in the number of heroes or gods;
heroic.

NBHL (1)

Ի մեր դիւցախառն պարթեւաց, եւ ի քաջ նախնեաց. (Ագաթ.։)


Դիւցակատար

See full entry →

adj.

sacrificer to idols.

NBHL (1)

Դիւցակատար պաշտօնեայ. (Ճ. ՟Բ.։)


Դիւցամոլ

See full entry →

cf. Դիցամոլ.

NBHL (1)

Տեղի զոհարանաց դիւցամոլ կռապաշտիցն. (Կաղանկտ.։)


Դիւցընկէց՞՞՞բարձունք

See full entry →

s.

Olympus.

NBHL (1)

Ի լեառն՝ որ անուանեալ կարդային դիւցընկէց, իսկ այժմ կոչի ոլիմպոս. (Խոր. ՟Ա. 5։)


Դիք, դից

See full entry →

s. pl.

divinity, false god;
idol;
կարգել ընդ դիս, to deify, to place in the number of gods;
գաշտային —, the rural gods.

NBHL (2)

Որպէս թէ դիոսք, կամ դեւք, կամ դիակունք. այսինքն Կուռք. սուտ աստուածք. չաստուածք երկրորդականք առ հելլենս. θεοί dii, δαιμόνες daemones (ըստ եբր. էլօհիմ, որ է աստուած, աստուածք, դիք).

Մարմնաւո՞րք էին արդեօք դիքն, թէ անմարմինք։ Զմարդկան ուրուականս ի պաշտօն առեալ՝ դիս անուանէին. (Եզնիկ.։)


Դլամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to discontinue, to cease.

NBHL (1)

Հա՛պա մի՛ դլար, եւ մի՛ դադարեր. (Եղիշ. ՟Ը։)


Դղորդեմ, եցի

See full entry →

va.

to shake;
to move, to shake off, to agitate;
to raise commotions in a state.

NBHL (3)

ԴՂՈՐԴԵՄ ԴՂՐԴԵՄ. σείω, ἑξίστημι moveo, quatio , ἁνατρέπω demoveo, subverto, stupefacio Դղորդ տալ. դողացուցանել. սարսել. շարժլել. սասանեցուցանել. խախտել. խռովել. պակուցանել. կր. իբր ձ. Սարսիլ. սասանիլ. խռովիլ.

Զամենայն գայ դղրդել։ Ի գալստեան նորա (իւրում) դղրդէ զամենայն։ Այնպէս դղորդէ զարարածս. (Ոսկ. ես.)

Դղրդայր անապատն ի հնչմանէ երկնաւորացն. (Ճ. ՟Գ.։)


Դղորդումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դղրդիւն.

NBHL (4)

ԴՂՈՐԴՈՒՄՆ ԴՂՐԴԻՒՆ ԴՂՐԴՈՒՄՆ. Դղորդելն. դղրդիլն. դղորդ. շարժլումն. սասանումն. խախտումն. վրդովումն, պակուցումն.

Շարժեցաւ սաստիկ կամ սաստկապէս դղորդմամբ։ Բազում եւ խիստ թագաւորօք դղորդմունք յայսմ հետէ լինելոց են յաշխարհիս։ Գերութիւնք եւ դղրդմունք. (Փարպ.։)

Դղրդումն ծովու. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։)

Դղրդիւն եւ սօսափիւն զքահանայիւքն պատէր. (Եւս. քր.։)


Դղրդեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Դղորդեմ.

NBHL (2)

Օտար սքանչելութեամբ դղորդեցուցեր։ Դղորդեցուցանէ զբոլոր երուսաղէմի պասեքատօնականսն. (ՃՃ.։)

Ի շարժմանցն ոմանք դղրդեցուցանեն ըստ միոյ մերժման. (Արիստ. աշխ.) այսինքն խախտեն կամ տապալեն միով բախմամբ։


Դղորդեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Դղրդեցուցանեմ.

NBHL (2)

Օտար սքանչելութեամբ դղորդեցուցեր։ Դղորդեցուցանէ զբոլոր երուսաղէմի պասեքատօնականսն. (ՃՃ.։)

Ի շարժմանցն ոմանք դղրդեցուցանեն ըստ միոյ մերժման. (Արիստ. աշխ.) այսինքն խախտեն կամ տապալեն միով բախմամբ։


Դղրդիւն

See full entry →

s.

shock, sion, agitation;
disturbance.

NBHL (4)

ԴՂՈՐԴՈՒՄՆ ԴՂՐԴԻՒՆ ԴՂՐԴՈՒՄՆ. Դղորդելն. դղրդիլն. դղորդ. շարժլումն. սասանումն. խախտումն. վրդովումն, պակուցումն.

Շարժեցաւ սաստիկ կամ սաստկապէս դղորդմամբ։ Բազում եւ խիստ թագաւորօք դղորդմունք յայսմ հետէ լինելոց են յաշխարհիս։ Գերութիւնք եւ դղրդմունք. (Փարպ.։)

Դղրդումն ծովու. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։)

Դղրդիւն եւ սօսափիւն զքահանայիւքն պատէր. (Եւս. քր.։)


Դղրդումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դղրդիւն.

NBHL (4)

ԴՂՈՐԴՈՒՄՆ ԴՂՐԴԻՒՆ ԴՂՐԴՈՒՄՆ. Դղորդելն. դղրդիլն. դղորդ. շարժլումն. սասանումն. խախտումն. վրդովումն, պակուցումն.

Շարժեցաւ սաստիկ կամ սաստկապէս դղորդմամբ։ Բազում եւ խիստ թագաւորօք դղորդմունք յայսմ հետէ լինելոց են յաշխարհիս։ Գերութիւնք եւ դղրդմունք. (Փարպ.։)

Դղրդումն ծովու. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։)

Դղրդիւն եւ սօսափիւն զքահանայիւքն պատէր. (Եւս. քր.։)


Դնդչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to make a noise;
to murmur, to grumble;
cf. Հնչեմ.

NBHL (1)

Ընդ աղբերակունս երկնապող դդչացեալ եւ ի վեր գայ. (Վրդն. ծն.։ (այլ ձ. դըդընչէ)։)


Դողամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to totter, to stagger;
to tremble;
to start;
to shudder;
to quake, to shiver.

NBHL (1)

τρέμω, τρέω tremo, intremisco, trepido, σαλεύομαι commoveor Զդողանի հարկանիլ. սարսիլ, սասանիլ. եւ Սարսռալ. եւ Տագնապիլ. դողդըղալ.


Դողացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to shake, to push, to move;
to astonish;
to cause to tremble, to agitate.

NBHL (1)

Սարսեալ դողացուցանէ զտեսօղսն։ Զլերինս դողացուցանէին. (Փարպ.։)


Դողացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

which fiughtens;
tremendous, frightful, terrible, horrible.

NBHL (1)

Դողացուցիչ պատառմունք ամպոց. (Վրդն. ել.։)


Դողդոջամ

See full entry →

vn.

to vacillate, to totter, to waver;
to shudder.

NBHL (1)

ԴՈՂԴՈՋԱՄ կամ ԴՈՂԴՈՉԱՄ ԴՈՂԴՈՋԵՄ կամ ԴՈՂԴՈՉԵՄ. Ստէպ դողալ. երերիլ. դեդեւիլ. դողդղալ.


Ագարակ, աց

See full entry →

s.

farm, land, field;
country, village;
— տեղիք, rural or country places.

NBHL (2)

Որ է ի վիճակի ագարակի իւրոյ։ Հրձիգ արար զամենայն անդս եւ զագարակս նոցա։ Որ գայր յագարակէ (կամ յանդէ)։ Յագարակս եւ ի գիւղս։ Զագարակս նորա եւ զաւանս նորա։ Ի վերայ ագարակացն, եւ այլն. (ստէպ ի սուրբ գիրս։)

Գեղջկաց առաւել պատիւ լիցի քան բնակչաց ագարակի. (Մխ. դտ.։)


Ագարակաբաշխ

See full entry →

s.

farm-guardian, inspector.

NBHL (1)

Դարմանօղք գոլ այսոցիկ ամենեցունց՝ ագարակաբաշխացն։ Օրինապահք, եւ ագարակաբաշխքն, եւ քաղաքօրէնքն. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)


Ագարակային, յնոյ, ոց

See full entry →

adj.

agrarian;
rural, rustic, country;
— օրէնք, agrarian law.


Ագարականամ

See full entry →

vn.

to be deserted, unpeopled.

NBHL (1)

Որպէս զագարակ լինել, կամ անշէն մնալ։


Ագարակիկ

See full entry →

s.

small field.

NBHL (1)

Փոքր կամ անպիտան ագարակ. անդ փոքրիկ. արտիկ. չիքթճիյէզ.


Ագետակ

See full entry →

s.

the under part of the tail.

NBHL (1)

Ներքոյք ագւոյ կենդանւոյն. պոչին տակը. գույրուգ աչթը։ Վստկ. ուր ռամկօրէն հոլովի Ագետըկի, տկէն։


Ագեւոր

See full entry →

adj.

tailed;
— աստղ, comet.

NBHL (2)

Ունող զագի. պոչ ունեցօղ. գույրուգլու.

ԱԳԵՒՈՐ ԱՍՏՂ. Գիսաւոր աստղ. պոչով աստղ. Գույրուգլու էըլտըզ.


Ագուգայք, ից

See full entry →

s.

pipe, tube, conduit, canal, aqueduct.

NBHL (1)

Ի ձեռն երկացն որպէս ՟Ը. ագուգայս ի լեարդն (անցանէ արիւն). (Նիւս. բն. ՟Ի՟Բ։)


Ագուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to clothe, to dress;
to enchase, to set, to fit in;
to harbour, to lodge;
— կօշիկս, to put on the shoes of;
— մատանիս ումեք, to put a ring in a person's finger.

NBHL (3)

Ագուցէ՛ք նմա (զպատմուճան)։ Ագուցի քեզ զերկնագոյն։ Զուլենիսն ագոյց ի բազուկս նորա։ Ադոյց զրահս։ Ագուցին նոցա կօշիկս։ Ագուցեալ գոտս. Ագուցեր ձիոյ զօրութիւն. (Ղկ։ Եզեկ։ Ծն. եւ այլն։)

Անցուցանել. մուծանել զիմն յայլ ինչ, եւ պնդել. անցընել. խոթել. կէչիրմէք. կիյտիրմէք. սօգմագ.

Ξενίζω Hospitio accipio. Տալ ագանիլ՝ որպէս իջեւանել. օթեցուցանել. տալ օթեւանս. հիւրընկալել. գօնագ վէրմէք, ալը գօմագ.


Ագուցիկ

See full entry →

adj.

enchased.

NBHL (1)

Ագուցեալ պնդապէս յայլ ինչ. խորամուխ մածեալ. ներս խոթած՝ մտած. կիյտիրմէ.


Ագռաւ, ու

See full entry →

s.

raven, crow;
cf. Կռնչեմ;
cf. Կռչեմ.

NBHL (4)

Որ ինչ ագռաւ, նա եւ սեաւ. այլ ո՛չ որ ինչ սեաւ՝ նա ագռաւ. (Անյաղթ պորփ.։)

ագռաւ դնի ի մեզ եւ իբր Գիշերագռաւ ըստ յն. որ եւ Բու, եւ Հաւապատիր։ (Օրին. ՟Ժ՟Դ. 16։ ՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Զ. 26։)

Ագռաւ ընդ պիղծ թռչունս համարեալ ըստ օրինաց։ (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 15։)

Յառասպելս հեթանոսաց՝ երբեմն սիրելի ապողոնի վասն սպիտակն գոլոյ, այլ յետոյ փոխեալ ի սեւութիւն. եւ վասն յամելոյն ի բերել ջուր՝ փոխադրեալ յաստեղս ի ներքոյ աստեղատան Առիւծուն եւ Կուսին՝ դէպ յԸմպանակն, առ տտամբ Վիշապին։ (Շիր.։)


Ադամանդեայ, դէի, դեայց

See full entry →

adj.

adamantine;
hard;
magnetic.

NBHL (5)

Ադամանդեայ պարիսպ. (Ամովս. ՟Է. 7։)

Փոխաբերութեամբ, իբր Յոյժ կարծր. կարծրակուռ. կարի խիստ, հաստապինդ. դիմացկուն. ելմաս կիպի փէք.

Բաւական էր ապա եւ զանձինս անդամանդեայս դարձուցանել. (Ոսկ. յհ.։)

Ադամանդեայ կարծրութեամբ սպառազինեալ. (Պիտ.։)

Եւ եթէ անդամանտեայ էին, կակղեալ պարտ էր. (Մխ. երեմ.։)


Ադովնա, յի

See full entry →

s.

Adonaï, the Lord God.

NBHL (1)

Ադովնա՛ տէր ելովէ սաբաւովթ։ Այսպէս ասէ ադովնայի տէր, եւ այլն. (ի սուրբ գիրս։)


Ազազանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow dry or lean, to fade, to wither.

NBHL (1)

Այգի տնկէ ... ամենեցուն ազազացելոց եւ ապականեցելոց՝ որ յերկրի էին. (Փիլ. լին. ՟Բ. 67։)


Ազազեմ, եցի

See full entry →

va.

to cause to fade, to tarnish, to dry.

NBHL (1)

Հալեաց զսառնն կռապաշտութեան, եւ ազազեաց զջրշեղջսն ուրացութեանն. (Ճառընտ. ՟Բ։)


Ազազուն

See full entry →

adj.

dry, arid, dead;
lean, slender, wasted away.

NBHL (1)

Եօթն հասկք ապականեալք, ազազունք եւ խորշակահարք. (Ծն. ՟Խ՟Ա. 23։)


Ազատաբար

See full entry →

adv.

freely;
nobly.

NBHL (2)

ἑλευθέρως, libere, εὑγενῶς, nobiliter Իբրեւ տէր. իշխանաբար. որպէս վայե՛լ է ազատի։

Ուղղապէս եւ ազատաբար բերիմք ի կրկին տեսութիւնս բանից. (Շ. թղթ.։)


Ազատաբերան

See full entry →

adj. adv.

plain-spoken, free-spoken, tongued, frank, bold. freely, boldly.

NBHL (1)

Ազատաբերան իսկ յայտնապէս ասացի. (Կոչ. ՟Ժ՟Ա։)


Ազատագունդ, գնդի

See full entry →

s. adj.

the noble corps, corps of nobles. formed, composed of nobles.

NBHL (3)

Ժողովեալ առ նա միաբան ամենայն ազատագունդք աշխարհիս հայոց. (Փարպ.։)

Անպատկառաբար յազատագունդն պարէին. (Մագիստր. եւ Լաստ.։)

Մեծ սպարապետն, եւ այլ եւս ազատագունդ տեարք։ Կանայք ազատագունդ արանց. (Յհ. կթ.։)


Ազատադէմ

See full entry →

adv.

openly, frankly.

NBHL (2)

Անպատրուակ. համարձակ. ճակատը բաց, յայտնի, աչըգ.

Մերկագլուխ ազատադէմ առանց պաճուճանաց զարդարութիւնն ցուցանէ. (Ոսկ. յհ.։)


Ազատազարմ, ի, ից

See full entry →

adj.

of noble birth, highborn, illustrious.

NBHL (1)

Ազատազարմ կուսակալաց. (Ուռպ. ՟Թ։)


Ազատաժողով

See full entry →

s. adj.

cf. Ազատագունդ.

NBHL (1)

Ազատաժողով արեաց գնդին. (Ուռպ. ՟Ժ՟Դ։)