Definitions containing the research պ : 10000 Results

Անսին

See full entry →

adj.

without nourishment.

NBHL (1)

Զորս ի դէպ է անսին խոստովանել զնոսա ծնունդս. (Յհ. իմ. ատ. ՟Է։)


Անսիրելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

who has neither lovers nor friends;
antipathetic.


Անսիրելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

want of love or affection;
antipathy.


Անսիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անսիրելութիւն.


Անսխալ

See full entry →

adj. adv.

without fault;
infallible, impeccable;
infallibly.

NBHL (4)

ԱՆՍԽԱԼ գրի եւ ԱՆՍՂԱԼ. ἁπλανής, ἁσφαλής. erroris expers, non erraticus, stabilis, firmus, securus, infallibilis. Ազատ ի սխալանաց. անմոլար. անվրէպ. ուղիղ. զգուշաւոր. ապահով. ստոյգ. աներկբայ. հաստատուն. անյողդողդ. խալատսըզ. եանզլըշսըզ, եանզըլմազ, սահիհ, սազ, էմին.

Հաստատուն եւ անսխալ կարգաւորութիւնք. (Փարպ.։)

Անսխալ հոգւով, կամ հանդիպմամբ. (Նար. ՟Ղ՟Ա. ՟Ղ՟Բ։)

Իրք արեաց աշխարհիս աջող լինի եւ անսխալ. (Փարպ.։)


Անսխալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

infallibility.

NBHL (1)

ἁσφάλεια, τὸ ἁσφαλές. infallibilitas, securitas. Անվրէպ գոլն յո՛ր եւ է կարգի. եանզըլմազլըգ.


Անսկզբնաբար

See full entry →

adv.

without beginning.

NBHL (1)

Է եւ գոյ անսկզբնաբար եւ մշտնջենաւորապէս. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անսկզբնական, ի, աց

See full entry →

adj.

without beginning, that has existed from all eternity.


Անսկզբնակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

equally without beginning, coeternal.

NBHL (2)

συνάναρχος. una vel similiter principii expers. Զուգապէս անսկիզբն ի յաւիտենից. մշտնջենաւորակից.

(Հայր) սկիզբն անսկզբնակցացն, եւ պատճառ անքննաբար. (Ոսկիփոր.։)


Անսկզբնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

uncreatedness, eternal existence.

NBHL (4)

ԱՆՍԿԶԲՆԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ ԱՆՍԿԶԲՆՈՒԹԻՒՆ. որ եւ ԱՆՍԿԶԲՆԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. τὸ ἅναρχον. principio carere. Չունելն զսկիզբն ժամանակի, որ հասարակ է երից անձանց. եւ Չունելն նա եւ զսկիզբն ծագման յայլմէ անձնէ. եւ այս սեպհական է հօր աստուծոյ.

Ի պատմել զանեղութիւն որդւոյ եւ զանսկզբնութիւն եւ զմշտնջենաւորութիւն. (Կիւրղ. ղկ.։)

Որ պատմէ զանսկզբնութիւն (այսինքն զանժամանակ ծնունդ) առ ի հօրէ. (Արշ. ՟Ժ՟Ա։)

Որով եւ զանվախճանութիւնն իւնր, եւ զանսկզբնութիւնն ցուցանէ առաւելապէս աստուածայինն տռփումն. (Դիոն. ածայ. ՟Գ։)


Անսկիզբն, կզբան, անց

See full entry →

adj.

without beginning, eternal;
baseless.

NBHL (6)

ἅναρχος. principii expers, principio carens. Որոյ չիք սկիզբն ժամանակի եւ եղանութեան. անժամանակ, անեղ. որ էն յաւիտենից։ Որպէս ստորոգելի աստուծոյ կամ երից անձանց առ հասարակ.

որ եւ ասի ԱՆՍԿԶԲՆԱՒՈՐ. Որպէս յատկութիւն հօր, անծին, անեղագոյն. ոչ ծագեալ յայլմէ անձնէ. անպատճառ. ἅναρχος, ἁγέννητος. principii carens, ingenitus.

Ի հրէական փոքրաբանութիւնն անկանել, միայն անսկզբանն (հօր) զաստուածութիւնն գրել։ (Կամ ըստ արիոսի) Երիս անսկզբունս եւ անկարգս, եւ որպէս թէ իցէ ասել՝ հակառակ աստուածս։ Արդ՝ անսկիզբն է հայր, զի ո՛չ յայլմէ ումեքէ, եւ ոչ յինքենէ նմա գոլն է. եւ այլն։ Զմի եւ զնոյն գիտել զբնութիւն աստուածութեան՝ անսկզբանն, եւ ծնեցելոյ, եւ յառաջ եկելոյ. (Առ որս. ՟Ե. ՟Ժ՟Դ։)

Որդին որդի, եւ ոչ անսկիզբն, քանզի ի հօրէ. ապա եթէ ի ժամանակէ առցես զսկիզբն, ե՛ւ անսկիզբն. վասն զի արարիչ ժամանակաց. (Ածաբ. մկրտ.։)

Առանց բանաւոր պատճառի. անհիմն. վայրապար.

Եւ ո՛չ անսկիզբն ի ներսք ածեմք զլծակացն (օրինակ), որ արեամբ ողջակիզին պատարագեցաւ. (Միսայ. խչ.։)


Անսովոր

See full entry →

adj.

unaccustomed;
unusual;
strange, extraordinary, new;
irregular.

NBHL (3)

Զի անսովոր է, գայթէ. (Լմբ. պտրգ.։)

Որք ոչ էին անսովոր տկարութեան. (Պրպմ. լ.։)

Զի ծնէ կոյրն բժշկեաց, եւ զքաղցրն եւ զանսովորն նմա տնկեաց ի նա լոյս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)


Անսուաղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to fast;
to be hungry.

NBHL (2)

ἁσιτέω, νηστεύω. jejuno. Աճաշակ կալ. պահել զծոմ. սակաւակեր լինել. չուտել, չոր ցամաք կենալ. օրուճ դութմագ.

Յիւրոց իսկ կամաց անսուաղացեալ՝ աստուծոյ ընծայէր զպիտելի ճաշակսն. (Յհ. կթ.։)


Անսուաղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hunger;
fasting state.

NBHL (1)

ἁσιτία, νηστεία. jejunitas, jejunium, λιμός, πεῖνα, fames. Հրաժարումն ի կերակրոյ. քաղց. պահք. ծոմ. անօթութիւն. աճլըգ. սավմ. փերհիզ.


Անսուտ, ստից

See full entry →

adj.

real, true, certain.

NBHL (4)

Վկայէ անսուտ հրապարակդ. (Փարպ.։)

Անսո՞ւտ ուրեմն (իցեն) զարարածս փոխանակ արարչին մեծարողք. քաւ լիցի. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Միայն անսուտ եւ ճշմարիտ բարի է՝ հաստատուն առ ի յաստուածն հաւատ։ Անսուտ եւ ճշմարիտ ուրախութիւն։ Այս է անսուտ. բայց առաւելեալն յանստէն կատարելապէս ստեալ՝ է ասացեալ. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)

Անսուտ արեգակն, կամ յարութիւն, կամ խորհուրդ. աւետիք, խոստովանութիւն, երդումն, յիշատակարան, պատմութիւն, բան. (Մամբր.։ Նար. խչ.։ Լմբ. սղ.։ Յճխ.։ Ագաթ.։ Եղիշ.։ Պիտ.։ Նար. ՟Ծ՟Ա։)


Անսուրբ

See full entry →

adj.

impure, unclean;
unholy, profane.

NBHL (5)

ἁκάθαρτος, ἁνόσιος, ἅναγνος. non sanctus, immundus, impurus, impius. Ոչ սուրբ. անսրբազան. անմաքուր. պիղծ. խառնակ. անարժան. կամ Պիղծ համարեալ ըստ օրինաց. նափաք, հարամ, միւրտար. տե՛ս (Ղեւտ.։ Թուոց, ստէպ։)

Ամպարշտաց եւ մեղաւորաց, անսրբոց եւ պղծոց. (՟Ա. Տիմ. ՟Ա. 9։)

Անսուրբ պղծութեամբ. (Յհ. կթ.։)

Զանսուրբ փայտն զպատճառս մեղաց. (Անյաղթ բարձր.։)

Այսոց պղծոց ... ամենայն ոգւոց անսրբից (կամ անսրբոց). (Յայտ. ՟Ժ՟Ը. 2։)


Անիշխան

See full entry →

adj.

without a prince, — chief, — governor, in anarchy;
vulgar, plebeian.

NBHL (2)

Ոյր չիք իշխան եւ տէր. անիշխան, ինքնատէր. որ է սեպհական Աստուծոյ.

Եւ զրկեալն ի սեպհական իշխանէ իւրմէ. անտերունչ. անթագաւոր. անառաջնորդ, ստրուկ. անգլուխ. պաշսըզ, ռայէ.


Անիշխանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

anarchy.

NBHL (2)

ἁναρχία, τὸ ἅναρχον. anarchia. Պակասութիւն կամ բարձումն իշխանի եւ թագաւորի, եւ թագաւորութեան. անիշխան մնալն. չունելն զոք գլուխ. փատիշահսըզլըգ. պաշսըզ նիզամսըզ գալմագ.

Չա՛ր է անիշխանութիւն, եւ բազում վշտաց պատճառք. (Ոսկ. եբր.։ Իսկ ՃՃ.)


Անիսկ, ից

See full entry →

adj.

not real, false;
accidental.

NBHL (2)

Ոչ իսկական կամ իրական եւ գոյացական, այլ՝ պատահական. պատահումն.

Բաժանման իսկիցն, եւ անիսկիցն ... ըստ էութեան եւ ըստ ինքեան, եւ կամ ըստ պատահման. (Սահմ. ՟Ժ՟Ը։)


Անիրան

See full entry →

adj.

bodiless, difformed.

NBHL (2)

Ոյր ոչ գոյ իրան՝ վասն անմարմին գոլոյն. անձեւ, անկերպարան.

Յայնմ նիւթոյ պարտ է կարծել (ասեն) զչարիս, որ անիրան եւ անկերպարան էր. (Եզնիկ.։)


Անիրաւ, աց

See full entry →

adj. adv.

unjust, iniquitous, wicked;
injurious, offensive;
perfidious, disloyal;
false, illegitimate;
tyrannical;
—, յանիրաւի, յ—ս, unjustly, iniquitously.

NBHL (4)

Սակս սրբոյ հայրապետին զանիրաւս խորհէր. (Յհ. կթ.։)

Անիրաւ է պարծել յիմաստս մարմնոյ. (Նար. ՟Խ՟Ը։)

ԱՆԻՐԱՒ. ՅԱՆԻՐԱՒԻ ՅԱՆԻՐԱՒՍ Ընդդէմ իրաւանց. անիրաւութեամբ. եւ ի զուր. անպատճառ. ἁδίκως. injuste, inique. նէհագ եէրէ, նաֆիլէ.

Դատաւորքն բազում անգամ անիրա՛ւ դատապարտեն. (Լմբ. սղ.։)


Անիրաւացի

See full entry →

adj. adv. adv.

unjust;
unjustly.

NBHL (3)

Ոչ իրաւացի. անպատեհ. եւ ոչ իրաւամբք.

Անիրաւացի պատճառ։ Եւ ո՛չ այս է անիրաւացի։ Ո՛չ անիրաւացի է եւ ի մեր դէմս յեղաշրջել. (Լմբ. թղթ. եւ Սղ.։)

Ո՛չ անիրաւացի խորհեալ. (Լմբ. պտրգ.։)


Անիրաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to offend, to sin against, to wrong, to injure, to abuse, to hurt.

NBHL (2)

Որք առնեն զչարն՝ զիւրեանց իսկ անձինս անիրաւեն եւ զրկեն մեծագոյնս։ Զհրէայսն ոչինչ անիրաւեցի, որպէս դու քաջ գիտես. (Ոսկ. յհ. եւ Գծ.։)

Անիրաւել զվարդապետն. (Դիոն.։)


Անիրաւիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be unjust, to be unrighteous;
to sin, to fail in duty.

NBHL (5)

Զրպարտեցան, եւ ներեցին. անիրաւեցան, եւ ոչ հատուցին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6։)

Եթէ անիրաւիմք եւս ի նոցանէ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ե։)

ԱՆԻՐԱՒԻՄ, եցայ. ἁνομέω. injuste ago. Անիրաւ եւ անօրէն գտանիլ. անօրինիլ. գործել զանպատեհս. ատալէթսիզլիք՝ ինսաֆսըզլըգ էթմէք.

Որ ի տարապարտուց անիրաւեցան յիս. (Սղ. ՟Ճ՟Ժ՟Ը. 78։)

Մեղաք, անօրինեցաք, անիրաւեցաք. (Դան. ՟Բ. 5.) (որպէս վնասել այլոց։)


Անիրաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

injustice, iniquity;
injury, wrong, offence, affront;
trespass;
oppression.

NBHL (4)

Այսպիսի են բարք չարագործաց՝ զիրաւունսն անիրաւութիւն ասել. (Եզնիկ.։)

Իրաւանցն կշիռ պակասեալ, եւ անիրաւութիւնն իսկոյն զօրացեալ. (Նար.։)

Ո՛չ ըստ իրաւանց եւ ո՛չ ըստ անիրաւութեանց պարտ է զինքն ի բաց բառնալ ումեք. այս ինքն ոչ պատճառաւ եւ ոչ անպատճառաւ անձնասպան լինել. (Սահմ. ՟Թ։)

Եւ ոչ անիրաւութեամբ արդարանալ՝ որպէս վիճաբան. (Շ. թղթ.։)


Անլիութիւն, ութեան

See full entry →

s.

imperfection, fault;
— հասակի՝ խմխց, youth.

NBHL (1)

Յանլիութիւն աւուրց հայելով պատանւոյն. (Խոր. ՟Գ. 3։)


Անլիր

See full entry →

adj.

incomplete, imperfect.

NBHL (1)

Քան զանյագսն, եւ զպղերգս, որ անլիրք, եւ ծոյլք են. (Լծ. ածաբ.։)


Անլլուկ

See full entry →

adj.

free from vexation, tranquil.

NBHL (1)

որ եւ գրի ԱՆԼԸԼՈՒԿ. Ազատ ի լլկանաց, ի հարստահարութենէ կամ ի տառապանաց.


Անլոյծ, լուծի, ից

See full entry →

adj.

indissoluble;
insoluble.

NBHL (10)

որ եւ ԱՆԼՈՒԾԱՆԵԼԻ. ἅλυτος, ἁδιάλυτος. insolubilis, indissolubilis. Որ ոչն լուծանի ապականութեամբ, եւ ոչ քակի. անեղծ, եւ անքակ. սերտ. հաստատուն. մշտնջենաւոր. անմեկնելի, եւ անթարգմանելի. չէօզիւլմէզ. պօզուլմազ.

Հոգւոյն անլոյծ ունելով զկերպարանն՝ որոշեալ ի մարմնոյն. (Աթ. ՟Դ։)

Անլոյծ կենդանութիւն։ Անլոյծ եւ մնացական է պատիւն. (Իգն.։)

Ի գերագոյականն Երրորդութիւն ունին զհայեցուածս անլոյծ պնդութեամբ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Ըմբռնեալ յանլոյծ. (յն. աներկաթ) տագնապ հասանէր. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 16։)

Յանլոյծ սպառնալեաց զերծուցանէր. (Պիտ.։)

Անլոյծ կապ, կամ կապանք, շղթայք, միաբանութիւն ուխտի. (Փիլ.։ Փարպ.։ Նար. ՟Ղ՟Ա։ Արծր. ՟Բ. 5։)

Եւ զթշնամին անլոյծ կապեաց։ Անլոյծ կապիմք. (այս ինքն ոչ եւս լուծանիմք մահուամբ). (Շար.։)

Մերթ՝ ոչ լուծեալ զպահս. անճաշակ. ծոմ.

Կրկին քառասուն՝ անլոյծ բերանով պահեաց. (Խոսրովիկ.։)


Անլոյս, լուսի, ից

See full entry →

adj.

dark, obscure.

NBHL (1)

Անպայծառ յերեքկին լուսոյն, եւ ի ճշմարտութենէն անլոյս։ Նոր լուսաւորեալ՝ եւ անլոյս, աստուածային՝ եւ անաստուած. (Առ որս. ՟Ը։)


Անլուայ

See full entry →

adj.

unwashed, impure.

NBHL (1)

Անլուայ ձեռօքն աղօթել ոչինչ ունի խտրոց. բայց անլուայ խորհրդով՝ այն է ամենայն յետնութիւն չարեացն։ Եթէ Աւետարան հասանիցէ ի ձեռս առնուլ, անլուայ ձեռօք չկամիս հուպ լինել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)


Անլուծանելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

cf. Անլուծական.

NBHL (7)

Որդի է բնութեամբ եւ ճշմարտապէս, անլուծն, եւ ի վեր քան զարարածս. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)

Զանլուծանյլի կապանս մահու լուծեր. (Ճշ.։)

Կապեալք էին ի կռապաշտութեանն անլուծանելի հանգուցիւք. (Եղիշ. ՟Ա։)

Ի կապանաց անլուծանելեաց. (Վրդն. սղ.։)

Անլուծանելի է բանն՝ զոր ասաց. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ։)

Եւ զպահոց ասի.

Զուրբաթ եւ զչորեքշաբաթ անլուծանելի՝ չոր հացիւ եւ աղիւ եւ ջրով ընդ երեկոյս զպէտսն վճարէր. (Սոկր.։)


Անլուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անլսողութիւն.

NBHL (1)

Զմարդն առաջին դատեցաւ սակս անլուութեան պատուիրանացն. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)


Անլուսին

See full entry →

adj.

moonless, dark.

NBHL (2)

ἁσέληνος. illunis. Զուրկ ի լուսնոյ, այս ինքն ի լուսոյ լուսնի. լուսնկայ չեղած. մահիթապսըզ.

Գիշեր իմն անլուսին առ ձեռն պատրաստ ունելով. (Պիտ.։)


Անլուր

See full entry →

adj.

unheard of, new, extraordinary;
deaf;
disobedient;
without news, — tidings.

NBHL (5)

Ընդ զգայարանս իբրեւ ընդ պատուհանս տեսանեմք եւ լսեմք. եւ յորժամ սոքա փակին, անտես մնամք եւ անլուր. (Շ. թղթ.։)

Ըստ անլուր խստութեանն արժանապէս մերժեցեր. (Գանձ.։)

Միշտ լսէք, եւ հանապազ անլուր մնայք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։)

Անլուր իրի պատասխանելն՝ գործ է անզգայական անբանութեան. (Համամ առակ.։)

Որ ոչ տեսին զնոր եւ զանլուր դատապարտութիւնն. (Յհ. կթ.։)


Անլռական

See full entry →

cf. Անլռաբար.

NBHL (1)

Արագապէս շարժմամբ շրջին անլռական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Անլսող

See full entry →

adj.

deaf;
disobedient.

NBHL (1)

Որք անլսող եղեալ՝ ապստամբեալ գնացին առ Շապուհ. (Խոր. ՟Գ. 29։)


Անլսողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

disobedience.

NBHL (2)

Անլսողութիւն ումեք, եւ ամբարտաւանութիւն. (Փարպ.։)

Մի թէ ոք ի մէնջ տրտմեցո՞յց զնա անլսողութեամբ իւիք։ Ի պատրանս բանսարկուին, որ է անհնազանդութիւնն եւ անլսողութիւնն. (Վրք. հց. ՟Գ. ՟Ժ՟Ե։)


Անխաբ

See full entry →

adj.

infallible;
sure.

NBHL (6)

Իբր անխաբելի. անպատրելի. չխաբուօղ. ալտանմազ.

Անխաբ մնալովն՝ անմեղ ցուցաւ. (Լմբ. պտրգ.։)

Անպատրելիք եւ անխաբք. (Փիլ.։)

Վասն մեծապատիւ անխաբ տաճարին. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 12։)

Ուր չիք խաբէութիւն եւ նենգութիւն. ոչ խաբօղ եւ ոչ խաբելի. պարզ. անպատրուակ. անվրէպ. անաչառ.

Որք առ վարդապետս յուսումն եկեսցեն, անխաբ միամտութեամբ տան զանձինս իւրեանց. (Կլիմաք.։)


Անխախուտ

See full entry →

adj.

firm, unshakeable;
indissoluble, incorruptible;
inviolable.

NBHL (3)

ἅρρηκτος. infractus, immotus, ἅθραυστος, inconcussus, firmus. Որ չէ՛ խախուտ կամ խախտեալ. որ եւ ԱՆԽԱԽՏԵԼԻ. անքակտելի. անդրդուելի. ամբողջ. անփորձ. չըխախտած, պատռուածք մը չունեցօղ, ամուր. գավի, միւհքէմ.

Անարատ եւ անխախուտ պահէ զլեալսն. (Եզնիկ.։)

Պահեա՛ զհօտս քո անխախուտ։ Զկուսական արգանդն անխախուտ պահեաց. (ՃՃ.։)


Անխախտ

See full entry →

adj.

cf. Անխախուտ.

NBHL (3)

Անխախտ պայմանաւ։ Անխախտ վճռիս. (Ուռպ.։)

Անխախտ մնալով կնքոյն. (Մխ. ապար.։)

Անշարժք են եւ անխախտք։ Նովաւ պահին աւանդք անխախտք. (Ոսկիփոր.։)


Անխախտական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Անխախուտ.

NBHL (6)

Սէր անխախտական (կամ անախտական) պահեցէ՛ք առ Հայրն ձեր Աստուած. (Բրս. ստեփ.։)

Անխախտելի պարտ է ունել զխորհուրդս (մտաց). (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)

Սպառազինութիւն անխախտելի. (Վրք. հց.։)

Պարսպեա՛ եւ խաղաղացո՛ զսա (զեկեղեցի) անխախտելի հաստատութեամբ. (Բրս. քրզ.։)

Անխախտելի ամրութեամբ պնդեալ հաստատեաց. (Լմբ. ատ.։)

Զյիշաչարութեանն կապ յանձին անխախտելի պահէր. (Կլիմաք.։)


Անխախտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

cf. Անխախուտ.

NBHL (6)

Սէր անխախտական (կամ անախտական) պահեցէ՛ք առ Հայրն ձեր Աստուած. (Բրս. ստեփ.։)

Անխախտելի պարտ է ունել զխորհուրդս (մտաց). (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)

Սպառազինութիւն անխախտելի. (Վրք. հց.։)

Պարսպեա՛ եւ խաղաղացո՛ զսա (զեկեղեցի) անխախտելի հաստատութեամբ. (Բրս. քրզ.։)

Անխախտելի ամրութեամբ պնդեալ հաստատեաց. (Լմբ. ատ.։)

Զյիշաչարութեանն կապ յանձին անխախտելի պահէր. (Կլիմաք.։)


Անխակ

See full entry →

adj.

ripe.


Անխաղաղասէր

See full entry →

adj.

that loves not peace, turbulent.

NBHL (1)

Նեղէր տագնապէր անխաղաղասէր կենօք. քանզի յոյժ սիրելի էր նմա խռովութիւն. (Եղիշ. ՟Ա։)


Անխաղաց

See full entry →

adj.

without movement, stationary;
indeclinable.

NBHL (3)

ἁκίνητος. immobiis. Որ ոչ խաղայ ի տեղւոջէն, կամ յառաջ. անշարժ. անփոփոխ. դէփրէնմէզ, գըմըլտանմազ. թէպտիլ օլմազ.

Կապումն անխաղաց անուոց նոցա կառացն ժամանէր. (Պիտ.։)

Ըստ քերականաց՝ որպէս անհոլով եւ անխոնարհելի. ἅκλιτος.


Անխայեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to be economical;
to spare, to except;
to respect;
to preserve.

NBHL (6)

φείδομαι. parco. Խնայել. գթալ. արգահատել. զգուշանալ. պահել. ակն ածել. խղճալ. գըյնամագ. գըյմամագ. էսիրկէմէք. աճըմագ.

Անխայեսցէ նա յաղքատն եւ ի տնանկն։ Զարդարն ասեմ, այլ անխայեմ, գուցէ ոք համարիցի եւ այլն։ Քակեաց, եւ ոչ անխայեաց։ Խոհակերեցեր, եւ ոչ անխայեցեր։ Կոտորեցեր, եւ ոչ անխայեցեր։ Քա՛ւ լիցի անխայել ապաշաւել յանձն իմ։ Ոչ անխայեաց ի մահուանէ զանձինս նոցա. (Սղ. ՟Հ՟Ա. 13։ ՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 6։ Ողբ ՟Բ. 17. 21։ ՟Գ. 43։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 5։ Սղ. ՟Հ՟Է. 50։)

Սոյնպէս եւ յայլ գիրս՝ երբեմն որպէս լեզ.

Ոչինչ անխայեաց թագաւորն ի մեծ պատիւ նորա. (Եղիշ. ՟Ը։)

Եւ երբեմն որպէս ներգ.

Անխայեաց զանձն իւր յաշխատութենէ։ Անխայել զձեզ յերդմանէ, կամ զսիրտ ի ցանկութենէ։ Անխայեալ լիցին ի վնասուէ։ Անխայեալ լինէին յերթալոյ ի դատաստան. (Եփր. ել. եւ հռ. եւ Կոր. ստեպ։)


Անխայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

economy;
respect;
exemption;
preservation.


Անխառն

See full entry →

adj.

unmixed, simple, pure.

NBHL (9)

ἁμιγής, ἅμικτος, ἅκρατος. immixtus. Ոչ խառնեալ. չունօղ զխառնուրդ. յստակ. պարզ. անապակ. սեռն. անբաժ. անմասն. զուտ, սատէ, սաֆի. (սեռ. խնդրով՝ ըստ յն. ոճոյ. եւ բցռ. ըստ հյ).

Անխառն խնդութեան տրտմութեամբ։ Անխառն գովութեան տանի զպարսաւանս։ Ունայնացեալն եւ անխառն ի բարւոյն. (Պիտ.։)

Պարզագունին եւ անխառնի։ Սեռին եւ անխառնի։ Անխառն եւ սուրբ։ Կերպարան ի սկզբնատպէ, կամ խառնուած յանխառնէն. (Փիլ.։)

Զանխառն զանապակ օրէնսն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 38։)

Անխառն կերպարան սիրոյ։ Անխառն իբրեւ զօդ. (Նար.։)

Անխառն եւ անապակ բաժակաւն զմայլեալք. (Անան. եկեղ։)

Եւ ապա խառնեցան անխառունքն. (Կիւրղ. գանձ.։)

որպէս անբարեխառն. անժուժկալ. անարգել ցանկասէր.

Այսն պոռնկութեան ի մարմինս անխառնից. (Եւագր. ՟Ժ՟Գ։)


Անխառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

purity, unmixed state;
intemperance.

NBHL (3)

τὸ ἅκρατον. puritas. Անխառն գոլն. պարզութիւն. զտութիւն.

Հասարակութեամբ զանհասարակութիւն պահէ (կատարեալ միանձն), եւ անխառնութեամբն զեղբայրսիրութիւն. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)

Անխառնութիւն կա՛մ զայն ասէ, որ յայլոց առնու զրկութեամբ, եւ ինքն բնաւին ումեք ոչ հաղորդի. կամ անխառն՝ պարկեշտ անուամբ զխառնակն եւ զպիղծն ասէ, զի ոչ ոք խառնի ի նա վասն աղտեղութեանն։