Entries' title containing պ : 4936 Results

Օրէնսպահանջ

See full entry →

adj.

zealous for the law, exacting perfect observance of the law.

NBHL (1)

Դատաւորք եւ օրէնսպահանջքն. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 12։)


Օրինապահ, աց

See full entry →

adj.

fulfilling, observing or keeping the law.

NBHL (5)

Աստուածասէր թագաւորն օրինապահն կալով։ Օրէնսգիրքն եւ օրինապահքն։ Օրինապահքն պսակեցան։ Օրհնէ աստուած զօրիապահսն, եւ անիծէ զյանցաւորսն. (Ագաթ.։ Յճխ. ՟Գ. ՟Թ։)

Պարտ է մեզ օրինագրել, եւ միանգամայն փորձ առնել գործել եւ պահել զսոսա օրինագիրք իսկ՝ եւ օրինապահք, ըստ որում հնար է. (անդ. ՟Զ։)

Կարծելով զնա հրէայ ոչ օրինապահ լինել։ Քան զփարիսեցւոցն օրինապահաց. (Ոսկ. յհ.։)

Ստեփաննոս՝ օրինապահ ծնողաց զաւակ. (Տօնակ.։)

νομοφύλαξ . որպէս νομοτήρων legum observator. Որ պահէ զօրէնս. պատուիրանապահ.


Օրինապահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

keeping, obeying or fulfilling the law.

NBHL (3)

Օրինապահն ինել. պահպանութիւն օրինաց եւ պատուիրանաց.

Լուծումն շաբաթուն՝ օրինապահութիւն էր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ 3։)

Ի վեցերորդումն մարդն դադարէր յօրինապահութենէն։ Անշարժ կացին յօրինապահութեանն։ Մի՛ լիցի օրինապահութեամբն տնօրինել. (Մամբր.։ Զքր. կթ.։ Լմբ. սղ.։)


Օրինապատգամք

See full entry →

s.

the laws or oracles of God.

NBHL (2)

օրէնք եւ պատգամք աստուծոյ.

Միջամուխ եղեալ հանգամանօք օրինապատգամացն. (Կորիւն.։)


Օրինապատում

See full entry →

s.

interpreter of the laws, legist.

NBHL (3)

Պատմիչ եւ մեկնիչ օրինաց. որպէս եւ պատմեալն յօրէնս.

Եղրի դպրի եւ օրինապատմի. (Եփր. թագ.։)

Նոյն կանոն եւ առաքելովք պաշտեցաւ. քանզի միոյ աստուծոյ օրէնք եւ օրինապատումք առաջին եւ երկրորդն ճանաչէր. (Ագաթ.։)


Օրինապէս

See full entry →

adv.

cf. Օրինաբար;
according to the ancient law.

NBHL (3)

νομίμως legitime. որ եւ ՕՐԻՆԱԲԱՐ. Օրինօք, ըստ կանոնի. օրինաւոր կերպով.

Օրինապէս ճգնեալք արժանայաղթիցն արքայութեան արժանասցուք պսակաց. (Մաքս. եկեղ.։)

Բազումք են՝ որ ոչն հնազանդին գնալ հոգեպէս, այլ օրինապէս. (Եփր. տիտ.։)


Ազգակցապէս

See full entry →
NBHL (2)

Քեւ զանծանօթն հօր տէրութիւն ազգակցապէս օրհնաբանեցաք. (Նար. կուս.։)

Վկայք լինելով յարմարութեանն միմեանց հանգիտաբար եւ ազգակցապէս։ Նմանաբար եւ ազգակցապէս ի ձեզ յարմարի. (Յհ. իմ. ատ.։ Նար. առաք.։)


Ազնուապէս

See full entry →
NBHL (1)

Ազնուապէս տեսանել (մտօք)։ Ազնուապէս քաղաքավարեալ. (Մաքս. եկեղ.։)


Ամբարակապետ, ի, աց

See full entry →
NBHL (2)

Հրամայեաց ամբարակապետին, որում անուն էր Դենշապուհ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Եկք ամբարակապետին ի շահըստանն. (Փարպ.։)


Ամբարապետ, ի, աց

See full entry →
NBHL (2)

ԱՄԲԱՐԱՊԵՏ որ եւ ԱՄԲԱՐԱԿԱՊԵՏ. ՀԱՄԲԱՐԱԿԱՊԵՏ. Վերակացու համբարոց եւ մթերից արքունեաց. եմպարտար. զախիրե էմինի. գափան նայիպի. քիլերճի պաշը. (որ է մեծ մատակարար).

Հրաման տայր Վեհդենշապհոյ ամբարապետի։ Հասանէին յանկարծակի բազմութիւնք դահճացն յամբարապետէն. (Փարպ. ստէպ։)


Քաջակերպ

See full entry →

adj.

sightly, comely, handsome.

NBHL (2)

Գերղեցկագոյնքն ի համբակացն. քանզի զքաջակերպն ասեն եւ քաջաբան գոլ. (Նոննոս.։)

εὑειδής, εὕμορφος speciosus, formosus. Բարետեսիլ. գեղեցիկ կերպարանօք.


Քաջակերպութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sightliness, comeliness.

NBHL (1)

Տապանակ ինչ. յորում ամենայն առ ի գեղեցկութիւն եւ ի քաջակերպութիւն եւ ի շնորհս իրք իցեն. (Նոննոս.։)


Քաջապաճար

See full entry →

adj.

abounding in cattles, full of cattle.

NBHL (2)

Որ բերէ բազում եւ ընտիր պաճարս. անասնասնոյց.

Երկիրս թանձրահող՝ քաջապաճար եւ քաջաջուր. (Փիլ. լին. ՟Բ. 81։)


Քաջապատրաստ

See full entry →

adj.

quite ready.

NBHL (3)

Յընդունելութիւնն են քաջապարտրաստք տեառն գալստեանն. (Նիւս. երգ.։)

Ատենակիցքն (էին՝) քաջապատրաստք. (Բրս. յուդիտ.։)

εὑτρεπής paratus. Պատրաստ ամենայնիւ. պատրաստական.


Քաջապերճ

See full entry →

cf. Գերապանծ.

NBHL (2)

պերճափայլ. գերապանծ. դիւցապանծ.

Խորտակեցեր զսնոտի պաճուճանս դիւանուէր եւ քաջապերճ պանծանաց անահտեան տիկնոջ. (Անան. եկեղ։)


Քաջապէս

See full entry →

adv.

bravely, courageously, valiantly, stoutly, resolutely.

NBHL (6)

Քաջապէս կարացեալ փախչել ի մահկանացու աշխտրհիս աղետից։ Պսակելով զնա իբրեւ զմարտիկ նահատակ, որ քաջապէս յաղթեաց։ Քաջապէս ճողոպրեալ ի փախուստ դարձուցեալ։ Զանդամս մարմնոյ քո մեռո՛ քաջապէս։ Քաջապէս համբերել։ Նոքա քաջապէս անձանձիր պատերազմեցան մահուչափ. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. իմաստն.։ Եղիշ. միանձն.։ Լաստ. ՟Բ։ Վրք. հց. ՟Է. ՟Ի՟Է։)

Քաջապէս մտին յօժար ի կապանս բանդիցն ի հուր իբր ի ցուրտ մտին, ընդ սուր խաղացին. (Տաղ. ի յակոբայ։)

Պտղաբերէք քաջապէս, եւ այսու զուարճանայր տնկողն. (Մխ. առակ.։)

Սահմանեալ քաջապէս՝ որպէս զանունն, նոյնպէս եւ զբայս. (Անյաղթ պերիարմ.։)

Գեղեցիկ խորհրդովք՝ քաջապէս զօրութեամբ միաբան ազաղակէին։ Քաջապէս արութեանն շնորհք ի վերայ նորա բացափայլեալ. (Եղիշ. ՟Բ։ Արծր. ՟Ե. 2։)

գ. ἁνὰ κρατός fortiter εὗ bene. Քաջաբար. քաջ. քաջութեամբ. արիաբար. լաւ. բաւոք. կտրճի պես, կտրճութեամբ, աղեկ.


Քաջապինդ

See full entry →

adj. adv.

very solid, fir, constant;
strong, robust, vigorous;
stoutly, strongly, vigorously.

NBHL (10)

Քաջապինդք ոչ ի միոջէ ումեքէ ի վայր ձգեալք. (Ածաբ. աղք.։)

Քաջապինդք ի հաստատութեան ըստ կարծրութեան ձուլման արծաթոյ. (Նար. առաք.։)

Հողմն յարոյց զալիսն իբրեւ զաղիս քնարի քաջապինդ, հողմք իբրեւ մատամբք հնչեցուցանէին զալիսն. (Եփր. ի ծն. քրիստոսի.։)

Ի քակտել տան զքաջապինդ ի գործս առաքելալականս։ Ընդ քաջապինդ արշաւանաց երիվարին. (ՃՃ.։)

Զարիական մրցմունս նորա, եւ զքաջապինդ հանդէսս։ Քաջապինդ քաջողջութեամբ սրտի ընդդէմ նորա արիաբար շահատակեալ. (Յհ. կթ.։)

Քաջապինդ հաւատով, եւ յորդորական սիրով. (Եփր. աղ.։)

Քաջապինդն ի հաւատս։ Քաջապինդ հաւատովք հարկանէին զբարձրակոհակ կոյտս ջուրցն։ Քաջապինդ երիտասարդութեամբ զբանն Աստուածոյ յին քեանս բնակեցուցին։ Ի դիմի հարեալ արիականն սրտմտականին՝ քաջապինդ զօրութեամբ արդելու զվնասն առ ի նմանէ։ Եւ զոր յաղագս ճանապարհին քաջապինդ լինելոյ. (Վրդն. ծն.։ Լաստ ՟Ի՟Գ։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։ Տօնակ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։)

Եւ մ. Պնդապէս. սաստիկ. պինտ, ուժով.

Որ կարշնեղագոյնք եւս են, եւ քաջապինդ զուժոյն կարեն ցուցանել հանդէս։ Քաջապինդս եւ սաստիկս քերէին. (Պիտ.։ ՃՃ.։)

εὕτονος validus, tenax, firmus εὑθαλής bene instructus. Կարի պինդ. հաստապինդ. պնդակազմ. արի. արիական. տոկուն. կարկամ. ամուր, դիմացկուն, հաստուն, պիրկ.


Քաջապնդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

solidity, firmness;
vigour, sustained effort, unflagging force.

NBHL (6)

Հալածումն զքաջապնդութիւն ընթացողին թարգմանէ։ Տղայոցն է կաթն կերակուր. իսկ գինի յաղագս քաջապնդութեան ջերմութեան՝ կատարելոցն վայելումն լինի. (Նիւս. ստեփ. եւ Նիւս. երգ.։)

Մինչեւ զկենդանարար քաջապնդութիւն յանձին ունիցի. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։)

Ունի եւ առիւծն զխրոխտականն եւ զքաջապնդուիւնն. (Եւագր. ՟Բ։)

Գվելի եւ հզօր քաջապնդութեամբն կարծրատարր լինելով եւ սերա. (Պիտ.։)

Վասն առաւել քաջալերութեան եւ քաջապնդութեան ապաշխարսղացն Կամրջ.։

εὑτονία firmitas, vis in extendendo, sive nitendo. Պնդակազմութիւն. տոկունութիւն. հաստատութիւն. զօրանալն. սրտապնդութիւն.


Քաջապտղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fertility, fruitfulness, abundance.

NBHL (4)

Արկանել պարտ է զսերմնն ի քաջապտղութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Շտեմարանեսցո՛ւք, զի զայն ընկալցուք զաշխատասիրութեանն զքաջապտղութեանցն ցուցանէ առաւելութիւն։ Զբերս պտղոցն պարսպեալ՝ ոչ թողացուցանէ աւարել օտարացն զիւր քաջապտղութիւնն. (Պիտ.։)

Վայելչասցի քաջապտղութեամբ։ այգին։ Քաջապտղութիւն երկրի. (Սարկ. աղ.։ Նոննոս.։)

εὑκαρπία fertilitas. Առատութիւն եւ լաւութիւն պտղոց. առատ պտղաբերութիւն.


Քաջապտուղ

See full entry →

adj.

producing much or good fruits, abundant, fertile, fruitful.

NBHL (8)

εὕκαρπος fructuosus, faecundus, ferax. Պտղալից. պտղաբեր. բարեբեր. արգասաւոր. արգաւանդ.

Բուսոյց զսերմանիս եւ զծառս քաջապտուղ։ Որթ քաղցր եւ քաջապտուղ. (Փիլ. լին.։ Աթ. ՟Ը։)

Քաջապտուղք անկոցն՝ զորս սնուցանեն. (Բրս. գորդ.։)

Քաջապտուղ ձիթենի անկեալ ի տէրունեան տաճարի. (Պիտ.։)

Ըստեղն բարձրածնութեամբ քաջապտուղ եւ բարեսաղարթ. (Մամբր.։)

Աղբիւր՝ գիտութիւն. յորմէ մարդասիրութիւն քաջապտուղ լինի. (Մխ. առակ.։)

Քաջապտուղ ոստոց չարութեան. (Սկեւռ. աղ.։)

Վայրն քաջահասկ եւ քաջապտուղ։ Ի քաջապտուղ հովտի. (Փիլ. լին.։ Նիւս. թէոդոր.։)


Քառակերպ, ի, ից

See full entry →

adj.

cf. Քառակերպեան.

NBHL (4)

Կանգնեցաւ քառակերպն ի միջակին։ Քառակերպիդ ձեւակերպութիւն եղիցի հանդէպ տեսութեան աչացս. (Շար.։ Նար. ՟Ղ՟Ա. որպէս եւ Գանձ.։)

Քառակերպ աթոռ սուրբ ծերունին գտաւ, ի գիրս իւր բարձեալ զ՝ի քերովբէս նստեալն. (Շ. տաղ.։)

Որ անտես եւ անքնին՝ քառակերպիցն վեհագոյն։ Քառակերպիցն անհաս. (Շար.։ եւ Գանձ.։)

τετράμορφος quadriformis. Որ ունի զկերպս կամ զկերպարանս չորս. քառաթեւ եւ Չորեքկերպեան. քառադէմ.


Քառակերպեան

See full entry →

adj.

having four forms.

NBHL (3)

Զոր ի կառանշան տեսլեանն քառակերպեայ՝ եղեկիէլի մարգարացեալ. (Պիտառ.։)

Զքո ձեւդ քառակերպեալ նշանակեմք ի քարս եւ ի փայտս եւ յամենայն տարրական գոյացութիւնս. (զքր. կթ. խչ։ եւ Գանձ.։)

Դու կառաց քառակերպեան ես տեսութիւն արտայայտեալ։ Որ ի քառակերպեան նստիս յաթոռ։ Վեցթեւեան սերովբէք, քառակերպեան քերովբէք. (Մագ. ստ. խչ։ Շար.։)


Քառապատիկ

See full entry →

adj.

quadruple.


Քառապատկեմ, եցի

See full entry →

va.

to quadruple.


Քառապատկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

quadruplication.


Քառասնակատար պահք

See full entry →

sn.

lent.


Քառասնապահ

See full entry →

adj.

keeping lent.

NBHL (2)

Որոյ անվրէպ պահեալ իցէ զքառասնորդական պահս.

Հրաման տան քառասնապահից ի մասոյ ճաշակել. (Կանոն.։)


Քարածերպ

See full entry →

s.

cavern, cave.

NBHL (2)

Ուր իցեն ծերպք քարանց. որպէս փապարեալ. փապարաւոր անձաւաձեւ.

Բնակեցար յայնմ քարածերպ վիմի ... որ ի քարածերպ վիմին է. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ե։)


Քարապաշտ, ից

See full entry →

s.

stone-worshipper, idolater.

NBHL (4)

Պաշտօղ քարեղէն կռոց. եւ սեպհական այնպիսի պաշտաման.

Քամահեաց զնա, եւ ասէ. քարապա՛շտ հաճորդի. (Զենոբ.։)

Առ ձեզդ իսկ տեսանէի զքարապաշտս՝ զփայտապաշտս մոլորութիւն մարդկան։ Ի քարապաշտ ի փայտապաշտութենէդ սրբեալ լիջիք. (Ագաթ.։)

Ի քարապաշտ անմտութենէ անտի. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Քարապաշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

stone-worship, idolatry.

NBHL (1)

Զի մոռացուսցէ նոցա զսովորութիւն դիցապաշտ քարապաշտութեանցն. (Ագաթ.։)


Քարապատուար

See full entry →

adj. s.

stone-walled, fortified;
stone-wall.

NBHL (2)

Ոյր պատուարն կամ պարիսպն է քարաշէն. քարամբք պատեալ. եւ Նման քարեղէն պատուարի.

Կարծրակերտ կարկառք պնդակցորդք քարապատուարք ... եղեն ի հարթ ճանապարհս։ Զորոյ զմաքուր ոսկերս ամփոփեալ հաւաքեցին ի քարապատուար շիրիմ անձկութեան յարկի. (Նար. խչ.։)


Քարեպարիսպ

See full entry →

s.

stone-wall.


Քարուպայ

See full entry →

s.

yellow amber.

Etymologies (2)

«դեղին սաթ» Ոսկիփ. որ և քահրիպար «սաթ» Մխ. բժշ.։

= Պրս. [arabic word] kahrudā «սաթ», որից նաև թրք. [arabic word] kehribar «սաթ». բուն նշա-նակում է «յարդ քաշող». մեր ձևերից ա-ռաջինը պրս. է, երկրորդը թրք.-Հիւբշ. 263։

NBHL (2)

Բառ պ. քէահրիւպա, քէհրիպար. որ է Դեղին սաթ.

Վասն գունոց քարանց լերանց, որ քարուպայ է, որ է դեղին. (Ոսկիփոր.։)


Քաւչապետ

See full entry →

cf. Քահանայապետ.

NBHL (4)

Ժորովրդեանն հանդերձ քաւչապետաւն՝ եղեալն յեկեղեցին մուտ. (Մաքս. եկեղ.։)

Քաւչապետին յաթոռոյն իջումն. (անդ։)

Եդին ի վերայ գլխոյ նորա, եթէ՝ այս է Քրիստոս քաւչապետ՝ թագաւոր հրէից. (Զքր. կթ.։)

ἰεράρχης, ἁρχιερεύς antistes, pontifex. Պետ քաւչաց եւ քաւութեան. այսինքն Քահանայապետ, եւ գլուխ ուխտաւորացն Աստուածոյ եւ ուխտի նորոյ, Յիսուս Նաղովրեցի.


Քեմխտապատ

See full entry →

adj.

covered with leather.

NBHL (2)

Քեմխտոր պատեալ. փոկ. կաշիով պատած.

Հանեալ յասպազինէն զներդեայ քեմխտապատ պարանն, եւ կորովութեամբ ձգէ. (Խոր. ՟Բ. 82։)


Քինապահ

See full entry →

adj.

harbouring resentment or an injury, resentful, rancorous.


Քինապահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

resentment, remembrance of an injury, spite, ill-will.

NBHL (1)

Ընդ հեռաբնակ սբս անջրելի քինապահութեամբ գրգռեալ՝ ի դուպար յարձակէի. (Պիտ.։)


Քորեպիսկոպոս, աց

See full entry →

s.

chorepiscopus, rural bishop, suffragan.

Etymologies (3)

, ի-ա հլ. «փոխ-առաջ-նորդ, առաջնորդական փոխանորդ, գաւառ-ների և գիւղի կրօնական տեսուչ» Եղիշ. Զե-նոբ. Կանոն. (սխալմամբ գրուած քորիսկո-պոս Յհ. կթ. 377), որից քորեպիսկոպոսու-թիւն Բուզ. գ. 14. քորեպիսկոպոսաջոկ ԱԲ.

= Յն. γωρεπίσϰοπος «գաւառական եպես-կոպոտ». կազմուած է յն. χωρα «գաւառ» և ἐπίσϰοπος «եպիսկոպոս» բառերից։ Յոյնից է նաև վրաց, ჭორებისკობოზი քորեպիսկոպօ-զի։-Հիւբշ. 388։

Հներից ուղիղ է մեկնում Կանոն. «Քորեպիսկոպոսդ տեսուչ գաւառաց և գիւղից ասի ըստ հոռոմոց»։ Նորերից ուղիղ են մեկնում ՀՀԲ և ՆՀԲ։

NBHL (3)

Տեսուչս եւ առաջնորդս գաւառաց եւ գիւղից կացուցանելով, որք անուանին քոր եպիսկոպոս. զի քորեպիսկոպոսդ տսուչ գաւառաց եւ գիւղի ասի ըստ հոռոմոց. (Կանոն.։)

Կացուսցե՛ս այդր ահանայս եւ քորեպիսկոպոսունս (կամ քորեպիսկոպոսս). (Զենոբ.։)

Այս ամենայն եպիսկոպոսք, եւ բազում քորեպիսկոպոսք ժողովեալք յարտաշատ։ Սփռեցան եպիսկոպոսքն յիւրաքանչիւր իշխանութիւնս, եւ առաքեցին զքորեպիսկոպոսս ի եօղս եւ յագարակս. (Եղիշ.։)


Քորեպիսկոպոսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dignity of a —, rural bishopric.

NBHL (2)

Պաշտօն եւ աստիճան քորեպիսկոպոսի.

Մեծ քորեպիսկոպոսն դանիէլ ... տեսուչ եւ հոգաբարձու էր ամենայն եկեղեցացն հայոց ... եւ էր սորա ընկալեալ զքորեպիսկոպոսութեան ձեռնադրութիւն աստիճանին ի ձեռաց մեծին գրիգորի. (Բուզ. ՟Գ. 14։)


Քուճապ

See full entry →

s.

coarse or obscene word, coarse language.

Etymologies (2)

«անամօթ լիրբ խօսք կամ ա-ռակ» Բրս. մրկ. էջ 68, որ և գրուած քովապ՝ անդ 357։

ՆՀԲ «թերևս որպէս (արաբ.) հիճապ կամ հիյճա կամ հիճվ»։

NBHL (2)

Բառ ռմկ. թերեւս որպէս հիճապ, կամ հիյճա, կամ հիճվ. այսինքն Ամօթալի բան, կամ վէճ, կամ հեգնութիւն.

Պիղծ զրոյց, հանելուկ, քուճապ, եւ աւաջ, յիշոցք։ Ծաղրածու եւ խեղկատակութեանն բանք, քուճապ, եւ աւաջ. (Բրսղ. մրկ.։)


Քուպիճ

See full entry →

s. zool.

musket-hawk, tarsel, male sparrow-hawk.

Etymologies (1)

«արու շահէն» (ըստ Քաջունի հտ. Գ. 255 ֆրանս. tiercelet). մէկ անգամ ունի Մագ. քեր. 240=Երզն. քեր. «Բազէի արական ճուրակ... իսկ շահենի և գաւազի՝ քուպիճ. և յայտնի աշանակութիւն, զի ոչ ուրուք այլոց հաւուց լինի քուպիճ անուն»։


Definitions containing the research պ : 10000 Results

Բազմադիմի

See full entry →

cf. Բազմադէմ.

NBHL (4)

Բազմադիմի սքանչելագործութիւնք, կամ ջանք, կիրք, կամ փոփոխութիւնք, անկողինք. (Ագաթ.։ Պիտ.։ Փարպ.։)

Բազում օրինակաւ. բազմօրինակ. շատ կերպով.

Բազմադիմի ջանայր շիջու. ցանել զհաւատ քրիստոնէութեան։ Եւ որպիսի շուք բազմադիմիս արարին առ ի պատիւ դիւոյ. (Խոր. ՟Գ. 12. եւ ՟Բ. 57։)

πολυπρόσωπος, πολυειδής multiformis, diversas species habens, multifarius, multiplex, varius Բազմադէմ. բազմազան. զանազան. պէսպէս. բազմապատիկ. եւ Բազմաւորական. եւ Այլեւայլ ըստ տեղւոյն.


Բազմազան

See full entry →

adj.

very various, of many kinds.

NBHL (4)

Պէսպէս օրինակաւ.

Բազմազան հոգս բերեալ. (Փարպ.։)

Յոյժ խաբեբայ եւ բազմազան ի ձեռնարկութիւնս. (Ածաբ. կիպր.։)

πολυποίκιλος, ποικίλος multiformis, varius Զանազան. պէսպէս. բազմապիսի. բազմադիմի. ազգի ազգի. բազմապատիկ. շատ կերպ.


Բազմազանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

great variety, diversity.

NBHL (3)

Բազմազանութեամբ (գիտութեանց՝) ... քան զամենեսեան ամենեքումբք էր զօրաւոր. (Ածաբ. կիպր.։)

Որպէս զի ուսցուք զգալեօք պատկերօք զերկնայինսն, եւ բազմազանութեամբ զծածուկսն. (Լմբ. պտրգ.։)

ποικιλία, τὸ ποίκιλον varietas Բազմազան լինելն. պէսպիսութիւն. բազմակերպութիւն.


Բազմազարդ

See full entry →

adj.

tbat is adorned magnificently;
that has many ornaments.

NBHL (4)

Զիմաստութիւն զգեցիր քեզ զարդ, մի՛ զարդ, մի՛ զպատմուճանըս բազմազարդ. (Շ. այբուբ.։)

Շինեցաւ նարեկ յըռշտունեաց գաւառին՝ նոյն կարգադրութեամբ, բազմազան, պաշտօնապայծառ երգեզողօք, եւ գրական գիտողօք. (Ասող. ՟Գ. 6։)

Հրամայեաց (Աստուած զտաճարն) մեծաշուք բազմազարդ (յն. բազում պատուասիրութեամբ) կատարել. (Ոսկ. եբր.։)

Ոչ հայել ի սեղանս բազմազարդս խորտկաց. (Վրք. ոսկ. (տպ. բազմազանս)։)


Բազմազաւակ

See full entry →

adj.

that has many children.

NBHL (1)

Ուրա՛խ լեր դշխոյ՝ հարսն պանծալի, բազմազաւակ կուսութեամբ բերկրեալ. (Նար. գանձ եկեղ.։)


Բազմազգի

See full entry →

adj.

of several species, sorts or kinds, diverse, manifold.

NBHL (1)

Թէպէտեւ հոգին մի է, սակայն բազմազգի մերում ըստ փրկութեանն՝ բազմօրինակ եւ խորհուրդ փրկութեանն հրաշագործի. (Յհ. իմ. ատ.։)


Բազմազեղ

See full entry →

adj.

copious, abundant.

NBHL (2)

Բազմազեղ արտասուս արկեալ. (Փարպ.։)

Արքայն Սմպատ՝ բազմազեղ նախախնամութեամբ յինքն զնա ածէր յանձանձէր. (Յհ. կթ.։)


Բազմազօր

See full entry →

adj. s.

very strong, very powerful;
numerous army.

NBHL (3)

Ո՛վ խաչ բազմազօր սքանչելիսն եցոյց. (Եպիփ. խչ.։)

Արտաքուստ բազմազօրուն պատեալ պաշարել կամեցան. (Բուզ. ՟Գ. 3։)

πολυδύναμος multipotens, praevalens Որոյ բազում է զօրութիւն, մեծազօր. բազմապատիկ զօրութեամբ. հզօր. զօրեղ առ բազում ինչ.


Բազմաթիւ

See full entry →

adj.

very numerous.

NBHL (2)

Բազմաթիւ պաշտօնէիւք։ Բազմաթիւ բնութիւն, կամ զարմ, կամ բարիք. (Նար.։)

Եւ ոչ զառ ի նմանէ չարեացն սահման կարօղ եմք գիտել՝ բազմաթիւ լինելովս. (Լմբ. պտրգ.) իմա՛ զբազումս ի չարեացն թուելով. կամ վասն բազմաթիւ լինելոյ սոցա։


Բազմաթիւր

See full entry →

adj.

very wrong;
perverse.

NBHL (1)

Ցասուցեալ մեր ի վերայ այնպէս բազմաթիւր եւ բեզմայեղանակ բարոյիցն։ Զբազմաթիւր մտածութիւնն յեղյեղուլ եպերական բանիւք. (Խոսրովիկ.։)


Բազմաժամանակ

See full entry →

adj.

long since, old, ancient, antique.

NBHL (1)

Համբերել կապանաց եւ բանդից վասն երկնաւոր յուսոյն՝ բազմաժամանակ տեւողութեամբ. (Փարպ.։)


Բազմաժամանակեայ

See full entry →

cf. Բազմաժամանակ.

NBHL (5)

Մի՛ խորեսցուք ի բազմաժամանակեայ ալեաց ծեայն։ Ծերութիւն պատուական ոչ բազմաժամակեայն է. (Իմ. ՟Բ. 10։)

Սաստիկ պատերազմ եւ բազմաժամանակեայ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Ո՛չ մարգարէութիւնն, եւ ոչ բազմաժամանակեայ առաքինութիւնքն կարացին արգելուլ զնա ի մեղաց. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ։)

Եղեւ բազմաժամանակեայ եհաս նմա պատահումն. (Մագ. ՟Լ՟Է։)

ԲԱԶՄԱԺԱՄԱՆԱԿԵԱՅ որ եւ ԲԱԶՄԱԺԱՄԱՆԱԿ. πολυχρόνιος longaevus, longum tempus durans, diuturnus Որ կեայ կամ կայ տեւէ ընդ ժամանակս բազումս. երկայնակեաց, եւ յերկարատեւ. շատ տարեր, շատ ատեուան, հին, երկան ապրօղ կամ դիմացօղ.


Բազմաժամանակեան

See full entry →

cf. Բազմաժամանակ.

NBHL (1)

Ի տեղիս պանդխտութեան բնակեալ՝ բազմաժամանակեան է, թէպէտ եւ ամսօրեայ իցէ մեկուսութիւն. (Փիլ. լին.։)


Բազմաժողով

See full entry →

adj. s.

populous, numerous;
great assembly, meeting, party;
crowd, multitude.

NBHL (3)

Ոչ է պատշաճ, եթէ այրի մնասցէ այսքան բազմաժողով թագավորական քաղաք։ Այնքան անուանի եւ բազմաժողով քաղաքի առաջնորդել. (Վրք. ոսկ.։)

Բազմաժողով մարդկութեամբ. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 4։)

Զի թէ նախ միտքն եւ բանն ընդ միմեանս ոչ միաբանին, ընդ բազմաժողով խորհուրդ գոռոզին պատերազմել ոչ կարեն. (Լծ. կոչ.։)


Բազմալար

See full entry →

adj.

of many chords.

NBHL (1)

Որպէս զբազմալար քնար տարածեցին զձայնս զանազան. (Երզն. քեր.։)


Բազմալի, լիք, լեաց

See full entry →

adj.

surgy, billowy, tempestuous, agitated.

NBHL (2)

Որ աստուածային սիրովն ամրացեալ իցէ, բազմալեաց կենցաղոյս վերագոյն է. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ.) տպ. բազմալեայ։

Որք բազմալի պտղովք ծաղկեցան. (Հ. կիլիկ.։)


Բազմալոյս

See full entry →

adj.

full of lights.

NBHL (3)

Առատ եւ բազմալոյս ճառագայթն Աստուած պետականին արեգակնածագութեան. (Դիոն. երկն. յորմէ եւ Շ. հրեշտ.։)

Բազմալոյս ճառագայթ. Բազմալոյս անյայտ մարգարիտ։ Բազմալոյս առաքինութեամբ պճեալ. (Խոր. հռիփս.)

Որպէս մինչ բազմալոյս ինչ լար ի յերկնից ծայրութենէն կախեալ ի վերուստ մինչեւ ի վայր. (Դիոն. ածայ.)


Բազմախաբ

See full entry →

adj.

that deceives or that is much or often deceived.

NBHL (2)

Հրաժարեալք նայապէս ի մարմնական բազմախաբ զբօսանաց։ Շնչաւոր իմաստութիւն, որ խարդախն է եւ բազմախաբ։ Տեսութիւն բազմախաբ է, ի վերին երեսն հայցելով՝ զգունաւորութիւնն տեսանէ։ Բազմախաբ մեքենայիւքն ծառայեցոյց զմարդիկ. (Սարգ.։)

πολυπλανής, πολύπλανος erroris plenus Լի խաբէութեամբ. յոքնապատիր. մոլար. խաբեբայ. որ ստէպ խաբէ կամ խաբի.


Բազմախաղաղ

See full entry →

adj.

composed of various materials.

NBHL (1)

Որք զայսպիսի ինչ բանս եւ զանուանս եւ զկարգս ընդ միմեանս խառնեալ չզատանիցեն ի միմեանց, բազմախաղաղ ինչ նիւթոց ընդ միմեանս խառնելոց նման են. որպէս ոք թէ զոսկին եւ զարծաթն եւ զերկաթ եւ զպղինձ եւ զկապար ընդ միմեանս խառնիցէ ... գտանիցես այնուհետեւ զբազմախաղաղ նիւթս ընդ միմեանս խառնեալ. (Սեբեր. ՟Գ։)


Խոնաւական, ի, աց

See full entry →

adj.

humid, wet, moist.

NBHL (1)

պետրոս ի վերայ խոնաւաական մկանանցն գնաց. (Ոսկ. մտթ.։ յորմէ եւ Սարգ. յկ. ՟Ը. եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)


Խոնաւայոյզք, յուզից

See full entry →

s.

damp weather;
wet, rainy weather.

NBHL (1)

Ամպն եւս քան զեւս բազմասցի, զերկար խոնաւայուզից եւ սաստիկ անձրեւաց յայտ առնել. (Վեցօր. ՟Զ։)


Խոնաւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow wet, to become damp or moist.


Խոնաւարար

See full entry →

adj.

moistening, wetting.

NBHL (1)

Զխոնաւարար պաշտպանութիւնսն ածեալ ի ներքս. (Պիսիդ.։)


Խոնաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to damp, to moisten;
to wet, to steep, to bathe.


Խոնաւեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Խոնաւեմ.


Խոնաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

humidity, damp, moisture, wet;
humour, radical moisture.

NBHL (1)

ὐγρασία, τὸ ὐγρόν humiditas, humidum, humor. Խոնաւ եւ գէճն գոլ. լուծութիւն հիւթոյ՝ որպէս ջրոյ. հակակայ չորութեան կամ ցամաքութեան. թացութիւն.


Խոնաւուտ

See full entry →

cf. Խոնաւ.

NBHL (2)

Լուծեալք ի միմեանց՝ որպէս խոնաւուտ բնութեանցն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Գինւոյ եւ իւղոյ, եւ ամենայն խոնաւուտն կոչեցելոցն պտղոց։ վերածխութիւն ի խոնաւուտից. (Նիւս. բն.։)


Խոնճան, ունք

See full entry →

s.

running string for drawers & trowsers.

NBHL (3)

ԽՈՆՃԱՆ կամ ԽՈՆՋԱՆ. Որպէս թէ ծայրք ղենջակի պատեալք ընդ մէջս. Կապ վարտեաց կամ անդրավարտեաց.

Կապեցան վարտիւք, բրձիցն հանդերձիւքն, զանկապանօք, խոնջանովն. (Վրդն. դան.։)

Ձեռս յետս կապելով, եւ զխոնճանունսն (կամ զխունջանունսն) կնքելով. (Եղիշ. ՟Բ։)


Խոնջական, ի, աց

See full entry →

adj.

fatiguing, hard, toilsome.

NBHL (1)

Որ ինչ է խոնջելոյ պատճառ. ուր կայցէ խոնջիլ. խոնջավաստակ. տաժանական. յոգնեցնօղ, աղքատալի.


Խոնջութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fatigue, lassitude, weariness.

NBHL (1)

Փախուցեալ ի ձմերային խոնջութենէ՝ համարի հանգստեան հանդիպել. (Աթ. ՟Ը։)


Խոնջումն, ման

See full entry →

s.

cf. Խոնջութիւն.

NBHL (1)

Փախուցեալ ի ձմերային խոնջութենէ՝ համարի հանգստեան հանդիպել. (Աթ. ՟Ը։)


Խոշորագոյն

See full entry →

adj. adv.

very rude, very coarse;
խոշորագոյնս, rudely, coarsely.

NBHL (5)

հորդեն ճանապարհ ի խոշորագունից ընթացից ընդդիմակաց. (Շ. մտթ.։)

Այլք այլոց լինիմք խոշորագոյն պատահմամբ ժամանակացն վարելով։ Ըստ իւրաքանչիւր ուրուք կենցաղոյս խոշորագոյն շուրջ արկածք. (Բրս. սղ. եւ Բրս. չար.։)

Ըստ ՟բ. Յովաննէս՝ անապատին սննդակիցն՝ խոշորագունիւքն խնդայր զգեստիւք. (ՃՃ.։)

Եցոյց նմա զխոշորագոյն փորձն։ Շփեցէք խոշորագունիւք (խորգովք) զհարուածսդ, զի այնպիսին առաւել կսկծեսցի. (Ասող. ՟Բ. 2։ ՃՃ.։)

Խիստ է բանդ այդ։ Զի՞նչ իցէ խիստն. խոշորագոյն, ցաւագին, յոյժ դժուարութիւն ունի։ Բազումք բուռն հարկանեն զտեղւոյս զայսմանէ՝ իբրեւ զկարի իսկ խոշորագունէ, թէ ցարբեցօղն ընդ արուագիտին դնիցէ։ Երեւի պթէ խոշորագոյն եւ դժուարագոյն ինչ ասելոց էր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 1։ եւ Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Խոշորանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow up;
to become stout or bulky;
to grow rude or rough.

NBHL (1)

Ծուլութեամբ պարարեալ կենդանւոյն գրեթէ յայլմէ յափշտակիլ կենդանւոյ, յայնցանէ որ խոշորացեալ իցեն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Խոշորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to magnify, to increase, to make larger.

NBHL (1)

Քանզի մեծամեծս բարբառեցաւ, եւ զամբաստանութիւնն աճեցոյց՝ կռապաշտութիւն կոչելով (զշուայտութիւն), զի մի՛ թուեսցի խոշորեցուցանել, հանդերձ գովութեամբն նստուցանէ զնոսա դատաւորս. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Խոշորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

coarseness, rudeness, want of politeness;
bigness.

NBHL (2)

Բոլորովին յանհաղթ խոշորութեանն առնելով ի յարդարումն։ Ի ճահ սապարիսել ի հնրթնրդակ դաշտսն, եւ ի յարդարեալսն համայն ի խափանիչ խոշորութեան. (Ածաբ. կարկտ.։)

Զէշ խոշորութիւն ճանապարհին փորձէ, եւ զքաջամիտ բարեկանմ սուգ եւ տրտմւոթիւնք ընտրեն. (Պիտառ.։)


Խոշտանգալից

See full entry →

adj.

tormenting, torturing


Խոշտանգանք, նաց

See full entry →

s.

torture, torment, punishment, rack, pain.

NBHL (4)

Ի խոշտանգանս գանի տագնապէինուտել խոզենի. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 1։)

Մի՛ զոք խոշտանգանօք ածել ի քրիստոնէութիւն, այլ հոգեւոր վարդապետութեամբ եւ սիրովն քրիստոսի. (Վրք. սեղբ.։)

առ վտանգի խոշտանգանս արկանէին զնոսա. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 12. յն. տագնապ մահու։)

μάστιξ flagellum βασανισμός tormenta, cruciatus τιμωρία punitio, ultio, exploratio. իբր խիստ տանջանք, կամ գան սաստիկ. հարուած գանից. ձաղկանք. կոշկողանք. տագնապ. բռնութիւն ի տալ խոտովան լինել. ծեծ, քետ.


Խոշտանգեմ, եցի

See full entry →

va.

to pain, to torment, to torture;
to thrash, to beat.

NBHL (1)

ԽՈՇՏԱՆԳԵՄ κολάζω plecto, castigo, punio μαστιγόω, μαστίζω flagello βασανίζω torqueo ad eruendam veritatem, exploro ἑτάζω examino. որ եւ ԽՈՇՏԱՆԿԵԼ. Խիստ տանջել. հարկանել. տագնապել գանիւք. կտտել. չարչարել. կոշկոճել. պատժել. բռնադատել ի խոստովան լինել. Ծեծել, չարչարկել.


Խոշտար

See full entry →

s.

boy, son;
pupil.


Խոստար

See full entry →

cf. Խոշտար.


Խոչընդակն

See full entry →

s.

impediment to the sight;
— լինել, to put a stop to, to hinder.

NBHL (2)

σκῶλον Խոչ հանդիպեալ ական կամ աչաց, իրօք կամ նմանութեամբ.

Խոչնդակն ինչ լինիցի ի ժամանակի աղօթիցն։ Միշտ խոչընդակն գայթակղակից եղեալ քեզ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։ Եւագր. ՟Դ։)


Խոռեմ, եցի

See full entry →

va.

to hollow out, to excavate.

NBHL (2)

Որպէս թէ խոռոչ առնել. կամ խորել. Բառնալ եւ պակասեցուցանել զմասն մի ամբողջիրի. ծակ եւ ծերպ բանալ. խրամատել.

Որ դիպեալ ի պարիսպն ուժգնակի՝ փլոյց, եւ խոռեաց զնա. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)


Խոռոչ, աց

See full entry →

s.

hollow, cavity, cave, hole;
cavern, den.

NBHL (1)

ԽՈՌՈՉ կամ ԽՈՌՈՋ. գրի եւ ԽՈՐՈՋ. Խորեալ եւ փապարեալ մասունք հողոյ, երկրի, լերանց, գբոյ. քոս. գօվուգ.


Խոռոչանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become hollow, empty, void.

NBHL (1)

ԽՈՌՈՉԱՆԱՄ կամ ԽՈՌՈՋԱՆԱՄ. ԽՈՌՈՉԻՄ կամ ԽՈՌՈՋԻՄ. Խոռո լինել. լինել որպէս զփապար. փոս բանալ. եւ Ձայն հանել ջուրց խոխոջելոց ընդ խոռոչս.


Խոռոչիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Խոռոչանամ.

NBHL (1)

ԽՈՌՈՉԱՆԱՄ կամ ԽՈՌՈՋԱՆԱՄ. ԽՈՌՈՉԻՄ կամ ԽՈՌՈՋԻՄ. Խոռո լինել. լինել որպէս զփապար. փոս բանալ. եւ Ձայն հանել ջուրց խոխոջելոց ընդ խոռոչս.


Խոստաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

promise

NBHL (2)

Գրել զպատասխանի թղթոյն, եւ զխոստաբանութիւն՝ զթադէոս առաքել. (Արծր. ՟Ա. 9։)

Յուշ լիցի քեզ սպառնալիք եւ խոստաբանութիւնք փրկչին. (Ճ. ՟Ա.։)


Խոստանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to promise, to engage, to pledge ones word;
to vow;
to protest;
to offer, to proffer;
to propose.

NBHL (6)

Ազգի ազգի պարգեւս խոստանայր։ Պատիւս բզում ճոխութեան խոստանային. (Ագաթ.։ Յհ. կթ.։)

Լայնաբար՝ նաեւ Սպառնալ. ահ առաջի դնել. Սպառնալիք մահու, եւ արհաւիրք ահից խոստանայր ինձ. (Մագ. ՟իզ։)

Յաւիտենից տանջանս խոստացաւ (անհնազանդից)։ Ապրեսջիք ի խոստացեալ դատաստանացն. (Ագաթ.։)

կուսանքսուրբք, որք խոստանան զանձինս իւեանց քրիստոսի։ Ո՛վ կուսանք, որ խոստանայք զանձինս ձեր քրիստոսի. (Մծբ. ՟Զ.) (տպ. խօսեցան, խօսեցայք։)

ԽՈՍՏԱՆԱԼ. որպէս Խոստովանել.

ὐπισχνέομαι promitto, polliceor ἑπαγγέλλω, -ομαι promitto եւ denuncio եւ ὀμολογέω confiteor. Խոստ կամ խոստումն կամ խօսք տալ. յանձն առնուլ կատարել եւ առնել ինչ մի. ուխտել. յոյս կամ աւետիս իմն տալ. եւ Խոստովան լինել. ... իսկ յն. էբանղե՛լլօ է նաեւ աւետարանել. ուստի աւետիս եւ խոստումն ստէպ զնոյն ցուցանեն ըստ գրոց.


Խոստովանաբար

See full entry →

adv.

confessedly, avowedly;
in confession.

NBHL (7)

Խոստովան լինելով. որպէս Գոհանալով. գոհութեամբ. փառս տալով.

Որ յոչէից ի լինելութիւն էած, տիրապէս արժանի է խոստովանաբար հանապազ փառաբանութեան. (Խոսր.։)

Որպէս Դաւանելով.

Որպէս Պատմելով զմեղս անձին.

Խոստովանաբար զկիրս իմ եդի առաջի։ Պօղոս զիւր հալածիչն լինել եւ զհայհոյիչն խոստովանաբար պատմէ. (Սարգ. յկ. ՟Է. ՟Ժ՟Ա։)

Որպէս Հաւանելի գոլով ամենեցուն. իբրու ընդունելի՝ ստոյգ՝ աներկբայ. (ըստ յն. ոճոյ)

Ոմանք աներկբայաբար ունին զգոյութիւնն. որպէս՝ մարդ, ձի, արծուի, որք խոստովանաբար գոն։ Բժիշկն առնու խոստովանաբար, եթէ ի չորից տարերց բաղկացեալ գոյմարմին. (Սահմ. ՟Ա. ՟Է։)


Խոստովանադրամ, ոյ

See full entry →

s.

bribe for confession.

NBHL (1)

սիմոնական ախտ. Որպէս խոստովանադրամ, հաղորդադրամ, կամ պսակադրամ. (Կիր. Երզն. խր.։)


Խոստովանեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Խոստովանիմ.

NBHL (10)

Խոստովանել է հռչակել զպարգեւսն, եւ գոհանալ զտուողէն։ Խոստովանեսցուք զբարերարին մերոյ քրիստոսի զողորմածութեամբ վասն մերզմահն աղաղակաւ երգոց. (Լմբ. սղ.։)

Խոստովանեսցեսբերանով քո տէր յիսուս, եւ հաւաստասցես ի սրտի քում։ Զի սրտիւ հաւատայք յարդարութիւն, եւ բերանով խոստովանիք ի փրկութիւն։ Հեծեծութեամբ խոստովանել, զի նա միայն է աստուած։ Ամենայն որ խոստովանեսցի յիս առաջի մարդկան, խոստովանեցից եւ ես զնմանէ առաջի հօր իմոյ։ Եթէ ոքխոստովանեցէզնա քրիստոս, ի բաց կացցէ ի ժողովրդենէն։ Խոստովանեցայց զանուն նորա ցին զերկոսեան։ Զպտուղ շրթանց խոստովանելոց յանուն նորա.եւ այլն։

Սպասաւորքն յայտնապէս խոստովանեցին զեղեալսն. (Ոսկ. գծ.։)

Երկոքին կողմանքն զպարտւթիւն խոստովանէին. (Եղիշ. ՟Զ։)

Ոչ քան զընչիցդ այլ ին ահա լեալ խոստովանի պատճառք կենդանութեանս մերոյ։ Այսքանեօք մոլեկան ախտիւք խոստովանեցաւ կատաղութիւն։ Խոստովանեցի յամենեցունց զօրաւորագոյն բնութիւն։ Այսմ նհա քաջայայտ խոստովանեցելոյիրագործութեան. (Պիտ.։)

Աւելորդ է ի խոստովանեալսն յերկարել զբանն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)

Ոչ լուայ խոստովանեալ եւ երկրպագեալ գովեալ քո բանիդ։ Խոստովանեալդ քո տենչանաց. (Նար. ՟Ծ. ՟Հ՟Դ։)

Յարիոսէ արարած խոստովանի որպէս զմարմին. (Լծ. ածաբ.։)

ԽՈՍՏՈՎԱՆԵԼ. որ եւ ԽՈՍՏՈՎԱՆ ԼԻՆԵԼ. Պատմել զմեղս անձին բեկեալ սրտիւ. կատարել զխորհուրդ ապաշխարութեան.

ԽՈՍՏՈՎԱՆԵՄ ԽՈՍՏՈՎԱՆԻՄ ὀομολογέω, -γέομαι , ἑξομολογέομαι confiteor. Արմատն է Խոստ, խոստանալ. կամ խօսք տալ. ուստի Խոստովան լինել. (լծ. եւ պ. խիւսթ, խիւսթիւվան) իքրար էթմէք. Հռչակել անպատրուակ զերախտիս բարերարին, եւ գոհանալ.