Definitions containing the research սուր : 2496 Results

Գահաւանդակ, աց

See full entry →

s.

cap, height, ele vation, precipice, very high and steep place.

NBHL (1)

ԳԱՀԱՒԱՆԴ մանաւանդ ԳԱՀԱՒԱՆԴԱԿ κρημνός praecipitium, λοφία cacumen ( ի սուրբ գիրս ՝ իտաբիրիոն. որ է ըստ եբր. թաբոր լեառն, եւ κάρταλλος որ եւ կողով սրածայր՝ որպէս դարան եւ թակարդ քուաւոր)։ Բարձրաւանդակ տեղի. գահ. դար. ծայրք եւ սարք կամ դարաւանդք լերանց. ուչուրում, վարդա.


Գահաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

that keeps a seat;
page of the hack stairs;
throne.

NBHL (1)

Սպասաւորք, սուրհանդակք, գահաւորք, եւ սենեկապանք. (Եփր. աւետար.։)


Գահեմ, եցի

See full entry →

va.

to heat, to strike.

NBHL (1)

Ուժգին հարկանել՝ վերուստ ի վայր իջուցանելով զսուր, զգաւազան, զմտրակ. եւ Մղել. սալմագ, չարքմագ, վուրմագ, իթմէք.


Գահող, ոց

See full entry →

s. adj.

hunter's net.

NBHL (1)

Գործի գահելոյ, կամ գահակելոյ. որ եւ ԳԼՈՒԽ ԳԱՀԱՒԱՆԴԻ ասի. ըստ յն. κάρταλλος (կողով ի սուր յանգեալ) որպէս ազգ ինչ թակարդաց որսորդաց.


Գաղձն, ձին

See full entry →

s. bot.

monks rhubarb.

NBHL (1)

Եկեր սուր զուռս քո. ըստ այլոյ թարգմանութեան, զգաղձն ասէ. զի զայլս վնասէ. (Մխ. երեմ.։)


Գաղութ, ղթի

See full entry →

cf. Գաղթ.

NBHL (1)

Զառաջին գաղութ բնակափոխութեան ի քաղդէացւոցն երկրէ ի խառանացւոցն ասի առնել։ Գաւառ է նորա արփի եւ երկին, եւ գաղութ՝ երկիր։ Առաքեալ հանեն առ սուրբ եւ աստուածային տեղին զգաղութն. (Փիլ.։)


Գաղտ

See full entry →

adv. prep.

in secret, secretly, by stealth, unknown, underhand;
— ընդ —, covertly, clandestinely.

NBHL (1)

Գաղտ խօսել, գալ, աղաչել, երդնուլ, լրտեսել, կոչել. (եւ այլն. ի սուրբ գիրս։)


Գաղտակուր, կրի

See full entry →

s.

oyster;
mother-of-pearl.

NBHL (1)

Գաղտակուրս սուրս՝ որ լինին ի ծովու, արկանէին ի ներքոյ նոցա. (Եւս. պտմ. ՟Դ. 15։)


Գաղտնի, նւոյ, նեաց

See full entry →

adj.

secret, oecult, latent, hidden;
stolen, furtive;
clandestine

NBHL (1)

Ի գաղտնեաց իմոց սուրբ արա զիս տէր։ Նա քննէ զգաղտնիս սրտից մերոց։ Ի վերայ գաղտնեաց։ Գաղտնիք մարդկան, խաւարի, ամօթոյ.եւ այլն։


Գամ, մոյ, մու

See full entry →

s. adv.

means, resources, remedy;
hold, crack, opening;
time, retaking;
ոչ կարել —ս գտանել, not to know where to put the hands or feet, to be without remedely;
—ս եւ հնարս գտանել, to find the way to do a thing;
ոչ կարացին — եւ մուտ գտանել, they could not do more;
— մի, once;
—ու, —ու, many times, successively, always;
— քան զ—, little at a time, more and more.

NBHL (1)

Ոչ միայն զառողջութիւնն տայր մարմնոյ, այլ որ գամ մի ի սուրբ ձեռսն մերձենային՝ զերծանէին ի հոգւոցն կապանաց. (Ոսկ. ես.։)


Գայլախազ, ից

See full entry →

s.

pebble, flint.

NBHL (1)

ԳԱՅԼԱԽԱԶ գրի եւ ԳԱՅԼԱՀԱԶ. σμυρίτης λίθος, ἁκρότομος , ψῆφος Smyris, petra acuta, lapillus durus Որձաքար վէմ կարծր. որ ի սուրբ գիրս ըստ յն. անխտիր դնի՝ քար, եւ սայրասուր վէմ, եւ սմիռեան քար (այն է սիւմպատէճ. գուցէ եւ կածքար. չագմագ կամ պիլէյի դաշը ). տես (Ել. ՟Դ. 25։ Յես. ՟Ե. 2։ Յոբ. ՟Խ՟Ա. 6։) Իսկ ի բառս Գաղիանոսի ասի լինել Ազգ մարմարիոնի։


Գայլախազեայ

See full entry →

adj.

made of pebble or flint.

NBHL (2)

ἁκρότομος Սայրասուր, կամ ի գայլախազ վիմէ հատեալ.

Գայլախաղեայ սուրք ի պահեստ առեալք. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Գանգատ

See full entry →

s.

complaint, lament, quarrel, woe, claim;
— ունել՝ առնել, cf. Գանգատիմ.

NBHL (1)

Ողորմեա՛ց մեզ սուրբ գրիգոր, լսէ՛ զգանգատ վիշապ օձիցս. (Տաղ.։)


Գանձակ, աց

See full entry →

s.

abdomen, bowel.

NBHL (1)

Դնէր ի ներքոյ զսուրն հանդէպ գանձակին. (Պտմ. աղեքս.։)


Գարնային, այնոյ, ոց

See full entry →

adj. s.

vernal, spring;
spring.

NBHL (1)

Որպէս ծաղիկս գարնանայեաց՝ սուրբքն ներկան ի չարչարանաց. իբր գարնայնոց։


Գարշ, ից

See full entry →

adj.

execrable, ugly, deformed, slovenly;
exerementitious;
impure;
unchaste, smutty, obscene, lewd.

NBHL (1)

Այր գարշ եւ անսուրբ. (Յոբ. ՟Ժ՟Է. 16։)


Գգուեմ, եցի

See full entry →

va.

to caress, to cajole, to coax, to fondle, to flatter, to cocker, to dandle.


Գելարան, աց

See full entry →

s.

an instrument of torture, press, gag, torture, fetters.

NBHL (1)

Հրամայեաց զսուրբն իջուցանել ի գելարանաց անուոյն. (Ճ. ՟Ա.։)


Գեղայօրէն

See full entry →

cf. Գեղապաճոյճ.

NBHL (1)

Հարսնապաճոյճ պանծանօք պճնել գեղայօրէն սուրբ վայելչութեամբ. (Նար. ՟Զ՟Գ։)


Գեղմն, ղման

See full entry →

s.

fleece, wool.

NBHL (1)

Զարանցն արեամբ ներկելոցն յեղանակել ի պատահումն գեղման. իբրեւ ասր սուրբ եւ սպիտակ առնել. (Նար. ՟Ծ՟Բ։)


Գետընկէց

See full entry →

adj.

thrown into a river;
գետընկէց առնեմ, to throw into a river.

NBHL (1)

Կամ ի սուր կորուսանէ զքեզ, կամ գետընկէց առնէ. (Եփր. քրզ.։)


Գետնափոր

See full entry →

adj.

hollowed;
subterraneous.

NBHL (1)

Փորէր փոս մի, եւ ծածկէր (սուրբն Մեսրոպ զսուրբ խաչն) ի գետնափոր կայանի։ Ի վերայ գետնափոր կայանի խաչին շինէ մատուռն մի. (Կաղանկտ.։)


Գերադրական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

superlative.

NBHL (1)

ԳԵՐԱԴՐԱԿԱՆ ՁԱՅՆ ասի Կրկնութիւն բառի ի սեռականն. ցոր օրինակ, սուրբն սրբոց, սրբութիւն սրբոց, երգ երգոց։ (Նիւս. երգ.։)


Դառնալի

See full entry →

adj.

full of bitterness.

NBHL (1)

Որպէս երբեմն սուրբն շուշան ի դառնալի ծերոց. (Յհ. կթ.։)


Դառնիճ, նճի

See full entry →

s. bot. adj.

endive;
wild lettuce;
bitter.

NBHL (1)

πικρίς picris, amarago, lactuca agrestis Բանջար դառն, որ ի սուրբ գիրս Եղէգ ասի. լեղի մառօլ. եբր. մեռօրիմ.


Դասեմ, եցի

See full entry →

va.

to put in order, to order, to arrange, to distribute;
to enrol, to associate.

NBHL (1)

Ընդ սուրբս քո դասեա՛։ Ընդ հրեշտակսն դասեցայք. (եւ այլն. Շար.։)


Դասեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Դասեմ.

NBHL (1)

Եւ դասեցո՛ ընդ սուրբս քո. (Շար.։)


Դաստառակ, աց

See full entry →

s.

handkerchief;
towel, napkin.

NBHL (1)

Զսուրբ պատկերն քրիստոսի՝ որ ի սուրբ դաստառակին։ Զսուրբ դաստառակն քրիստոսի զանձեռագործ նկարն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Դաւանարան

See full entry →

cf. Վկայարան.

NBHL (1)

Զլուսաւորչին սուրբ դաւանարան։ Ի շինուած յարկի քումդ հանգստի՝ դաւանարանի այսր բարի հովուի. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)


Դեռակայ

See full entry →

adj.

present.

NBHL (1)

Օրհնեալ ես փայտ սուրբ դեռակայ, որոյ խորհուրդն յառաջ խաղայ. (Շ. բարձր.։)


Դէմ, դիմի

See full entry →

prep. adv.

cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
— ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
— յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.

NBHL (2)

Հայէին ընդ միմեանց դէմ։ Դէմք ամենեցուն ի սուրբ խորանն հայէին. (Փարպ.։)

Գիտացեալ կոյսն զգալուստ դիւին՝ արար ի դէմ նորա զնշան սուրբ խաչին. (Հ=Յ. հոկտ. ՟Բ.։)


Դժոխական, ի, աց

See full entry →

adj.

infernal.

NBHL (1)

Շինէ եկեղեցի յանուն սուրբ պետրոսի առաքելոյն՝ անպարտելի դժոխական առաջնորդի. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Գին, գնոց

See full entry →

s.

price;
value;
tax, estimate, valuation;
rate, tariff;
purchase, bargain;
— հատանել, արկանել, to rate, to appreciate, to value, to estimate, to tax, to set a price on a thing;
անարգ — հատանել, to undervalue;
գնոյ առնուլ, գնոց ստանալ, to buy, to purchase for money;
գնոյ ըմպել զջուր, to drink water that has cost money;
բարձրացուցանել, աճեցուցանել, իջուցանել, նուազեցուցանել զ—, to buy dearly;
վիճել վասն գնոյ, to raise, to augment, to reduce, to lower the price;
վիճել վասն գնոյ, to bargain;
սովորական —, price-current;
որոշեալ —, no abatement;
դնելով դնեցից ի քէն դնոց, I will pay you the price.

NBHL (1)

Ստացաւ Քրիստոս զայս եկեղեցի, ո՛չ վայրապար, այլ գնիւք. եւ գինն զի՞նչ. իւր սուրբ եւ պատուական արիւնն. Լմբ. սղ.։ որ է վճարք կամ ինչք գնօղ։


Գիշերապահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bivouac, patrol, sentinel.

NBHL (1)

Սիւնն սուրբ ... ի գիշերապահութեան առաջնորդութեանն. (Ագաթ.։)


Գիւղ, ից

See full entry →

s.

village;
country;
գնալ՝ բնակել ի —, to go or live in the country.

NBHL (1)

Երթա՛յք ասէ ի գեօղդ. գիւղ զբովանդակ տիեզերս կոչէ, վասն գեղեցկագիր կարգաց աշխարհիս ... կամ զսուրբ եկեղեցի՝ որ գեղեցկացաւ ի հին տգեղութենէն. (Երզն. մտթ.։)


Գլխադիր, դրի

See full entry →

s.

coif, head-dress;
where is the head of a Saint preserved.

NBHL (1)

Գլխադիրն ամենասրբուհոյ աստուածածնին։ Զսուրբ գլխադիրն. (Հ=Յ. յուլ. ՟Բ.։)


Գլխաւոր, աց

See full entry →

s. adj.

prince, master, superior, deacon;
capital, principal, fundamental, essential, first.

NBHL (1)

Այն սուրբ չորից շղթայիցն՝ որ անկաւ ի պետրոսէ գլխաւորէ. (Կլիմաք.։)


Գլխաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to finish, to end, to terminate;
to abridge, to reduce.

NBHL (1)

Զգուշութեամբ գլխաւորել զսուրբ պահս, կամ զհրաման արքունի, եւ այլն. (ՃՃ.։)


Գղերիկոս

See full entry →

cf. Կղերիկոս.

NBHL (1)

Զբոլոր գղերիկոսս եկեղեցւոյն։ Զվիճակաւոր գղերիկոսսն։ Եպիսկոպոսն սուրբ հանդերձ այլ եւս գղերիկոսօքն. (Յհ. կթ.։)


Գմբեթաձեւ

See full entry →

adj.

in the shape of a dome, vaulted, convex.

NBHL (1)

Սուրբ գեղարդն ... գմբեթաձեւ ի վեր քարշեալ գլուխ նորա, որպէս նիզակի սուր առնեն. (Ոսկիփոր.։)


Գնաց

See full entry →

s. pl.

gait, step, pace, course;
passage;
walk;
departure;
circuit;
way, journey;
current;
conduct, behaviour, demeanour, manners, custom;
գնացին եբից աւուրց գնաց ճանապարհի՝ յերկիր անապատ, they walked three days through the desert;
դառնալ ի գնացից չարաց, to reform, to lead a better life.


Գոլ, ի

See full entry →

s.

heat.

NBHL (1)

Ոչ տուն գոլոց, եւ քարայրեայ մսուր զծնիցեալն ընկողմնացոյց. (Անթիպատր. ծն.։)


Գոհաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to praise, to thank.

NBHL (1)

Գովաբանեմք զսուրբ տիրամայրդ։ Գոհաբանի առ ի նոցանէ սուրբ աստուածութիւն. (Նար. կուս.։)


Գոհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Գոհացողութիւն.

NBHL (1)

Վայելելն յաստուածային եւ սուրբ գոհութեան. (Սարկ. քհ.։)


Գոմոր

See full entry →

s.

sort of measure.

NBHL (1)

γομόρ, γόμορ gomer, homer Բառ եբր. խօմէր. յորմէ յն. կօ՛մօր. լտ. կօ՛մէր. որ ի սուրբ գիրս թարգմանի Չափ, գրիւ, քոռ, արդու.


Գոյակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

of the same nature;
consubstantial, coexistent.

NBHL (1)

Որդի աստուծոյ, որ առաքեցեր զհոգիդ սուրբ զգոյակից քո զհանգիտապատիւ. (Սարկ. աղ.։)


Գոյացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

substance;
reality;
essence, being, creature.

NBHL (1)

Է ըստ բնութեան յերկուց՝ աստուածային եւ մարդկային, իսկ ըստ միաւորութեան մի ... որպէս սուրբն բասիլիոս ասէ, երկուց գոյութեանց կատարեցելոց միաւորութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Դժուարաւ

See full entry →

adv.

with difficulty, hardly, painfully.

NBHL (1)

Դժուարաւ կարասցէ ասել զվարս սուրբ առաքինութեան նորա. (Եղիշ. ՟Ը։)


Դիեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to suckle, to nourish with milk, to give suck.

NBHL (1)

Դիեցուցեր կաթնասուն։ Դիեցուցանելով զկուսական քո սուրբ զկաթն. (Շար.։)


Դիմամարտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to oppose, to resist.

NBHL (1)

Սրեա՛ զսուր աղօթից քոց դիմամարտել ընդ նմա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Գ։)