Definitions containing the research սուր : 2496 Results

Պիտակաբար

See full entry →

adv.

abusively, falsely, improperly;
catachrestically;
— վարիլ, to abuse, to use improperly.

NBHL (1)

Ոչ են սոքա տիրապէս սուրբ, այլ պիտակաբար ասին. (Ի գիրս խոսր.։)


Պիտանի, նւոյ, նեաց

See full entry →

adj.

useful, profitable, advantageous, necessary;
good, excellent.

NBHL (1)

Զի ընդ պիտանիսն ի բարձունս փառաւորեցից զհայր եւ զորդի եւ զսուրբ հոգիդ. (Եփր. աղ.։)


Պիտառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

word, oracle, prediction;
testimony, witness;
use, employ;
want, necessity;
work;
writing, useful treatise.


Պիտաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

want, indigence;
necessity;
witness, testimony.

NBHL (1)

Լուր որ ի սուրբսն հօր մերում կիւրղի աղեք. սանդրացւոյ՝ յեփեսոս հակառակ նեստորի ամպարշտի՝ ասելով ի ձեռն պիտաւորութեան որ ի սուրբսն ամբրոսեայ մետիղոցւոյն. (Ոսկիփոր.։)


Պղատան

See full entry →

s.

platane, plane-tree.

NBHL (1)

Կապեցին զսուրբն ընդ դօսացեալ ծառ մի պղատան ձեռս յետս. (Հ=Յ. մայ. ԻԲ։)


Պղծագործ, աց

See full entry →

adj.

doing shameful or filthy things, immodest, impure, dirty, obscene, lascivious.

NBHL (1)

αἱσχροποιός turpia perpretrans, foedae actionis author, immundus. Գործող պղծութիւն կամ զամօթալիս. զաարագործ. պիղծ եւ անսուրբ.


Պղծագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

filthy action, impurity, lewdness, filthiness, obscenity.

NBHL (1)

Մեծ պղծագործութիւն է ի վերայ անտեղի եւ անգէտ իրաց զսուրբ անունն վկայ կոչել. (Երզն. մտթ.։)


Պղծալից

See full entry →

adj.

full of filth, sunk in nastiness, dirty, impure, lewd.

NBHL (1)

Յառ եւ յաւուր սուրբ քաղաքին, զոր պղծալիցքն կոխէին. (Ներս. մոկ.։)


Պղծամատոյց

See full entry →

adj.

unclean, impure, sacrilegious.

NBHL (1)

Պղծութեամբ մատուցեալ. անսուրբ.


Պղծեմ, եցի

See full entry →

va.

to soil, to contaminate, to stain, to spot;
to profane, to pollute, to abuse;
to abhor, to detest, to execrate;
— զկոյս, to violate, to dishonour.

NBHL (2)

βεβηλόω polluo, profano ἁλισγέω contamino եւ այլն. Պիծ առնել. անպատիւ եւ անսուրբ առնել զսրբեալն աստուծոյ. աղտեղել.

Պահեսջիք զշաբաթս, զի սրբութիւն է այն տեարն եւ ձեզ. պղծեսցէ զնա. մահու մեռցի։ Զձեռին գործին քո մերձեցուցեր ի նա, եւ պղծեալ է ։ Մի պղծեսցես զանուն իմ սուրբ։ զսրբութիւն տեարն պղծեաց։ Մատուցանեք ի սեղան իմ հաց պղծութեան. եւ ասէք. ի՞ր պղծեցաք զնա։ Ամենայն անօթք նոցա պղծեալ էին։ մինչեւ հեթանոսս եւս եմոյծ ի տաճարն եւ պղծեաց զսուրբ տեղիսն։ Որ եւ զտաճարն իսկ կամեցաւ պղծել. եւ այլն։


Պղտոր, ոյ

See full entry →

cf. Պղտորական.

NBHL (1)

Ամփոփեաց զսուր բարկութեանն, եւ զբաժակն պղտոր. (Լմբ. ատ.։)


Պնդադեսպան

See full entry →

s.

estafet, express, courier.

NBHL (1)

Դեսպան՝ որ պնդագոյնս ընթանայ. արագընթաց պատգամաւոր կամ սուրհանդակ. մէնզիլ.


Պնդակազմեմ, եցի

See full entry →

va.

to give heart, to encourage, to fortify;
to consolidate, to strengthen.

NBHL (1)

Հոգին սուրբ առաքի առ ձեզ, եւ պնդակազմէ ի ճշմարտութիւն. (Տօնակ.։)


Պնդակապ

See full entry →

adj.

strongly tied or bound, firm, steady.

NBHL (1)

Զայնպիսի սուրբն իւր կինն իբր իբրեւ զթշնամի՝ պնդակապ այլազգեացն ի ձեռս մատներ. (Ոսկ. հերոդ.։)


Համատիպ

See full entry →

adj.

resembling, similar, like, conform.

NBHL (1)

Անուանակիր սուրբ հրեշտակին (մաղաքիաս), եւ համատիպ գեղոյ նորին. (Յիսուս որդի.։)


Համարձակ

See full entry →

adj.

frank, free, bold;
plain, sincere, without ceremony;
determined, resolute;
wide, extended;
cf. Համարձակաբար.

NBHL (1)

Համարձակ խօսել, կամ ասել, շրջիլ, մտանել, տեսանել, մարտնչել, մեռանել, եւ այլն. (ստէպ ի սուրբ գիրս։)


Համարձակիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to grow bold, to have the boldness to, to take the liberty of, to allow oneself, to have the courage, to be daring, to dare, to venture;
կարի իմն —, to presume, to take liberties.

NBHL (1)

Ո՞վ համարձակիցի, եթէ սուրբ իցէ ի մեղաց։ Համարձակեսցիս առաջի տեառն։ Յարեայց համարձակեցայց ի նոսա։ Համարձակեցաւ յանուն յիսուսի։ Համարձակեցաք աստուծով մերով։ Համարձակեա՛ց, ոչ մեռանիս։ Համարձակեալ խօսի։ Ի հեռուստ համարձակիմ առ ձեզ։ Համարձակեցաւ եմուտ առ պիղատոս։ Յոր ինչ ոք համարձակիցի, անզգամութեամբ ասեմ, համարձակիմ եւ ես։ Համարձակեցան սիրտք որդւոց մարդկան յանձինս իւրեանց՝ գործել զչար.եւ այլն։


Համացեղ

See full entry →

adj.

of the same race or family;
homogeneous.

NBHL (1)

Զնորին համացեղն զսուրբն յակովբ. (Ճ. ՟Ա.։)


Համբուրումն, ման

See full entry →

s.

osculation.

NBHL (1)

Ողջունեալ զսուրբ աւետարանն քրիստոսի համբուրմամբ. (Յհ. կթ.։)


Համեստ, ից

See full entry →

adj.

modest, decent;
reserved, moderate, temperate.

NBHL (1)

Հոգին սուրբ ասի եւ համեստ, անհոգ. (Ոսկիփոր.։)


Հայելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

s. fig. adj.

looking-glass, mirror, speculum;
—ք, eyes;
visible, observable;
— կիզիչ, burning glass.


Հայերէն

See full entry →

adj. adv.

Armenian;
in Armenian;
— գիր, Armenian writing;
— տառիւք, in Armenian letters or characters;
— լեզու, դպրութիւն, the Armenian language, literature;
ուսնանել զ—, to learn, to study -;
— թարգմանել, to translate into -;
— գիտ՞էք, խօսի՞ք, do you know Armenian ? do you speak Armenian ?.

NBHL (1)

Նշանագիրս հայերէն։ Զհայերէն աթութայսն։ Ոչ գիյին դեռեւս հայերէն լսողութեամբ սուրբ կտակարանք. (Փարպ.։)


Հայկաւ

See full entry →

s.

Armenian bole.

NBHL (1)

ՀԱՅԿԱՒ կամ ՀԱՅՈՑ ԿԱՒ. βῶλος ἁρμένιος bolus armeniacus. ռմկ. քիլ էրմէնի, թին թրմանի, քիլի սուրխ. Ազգ ընտիր եւ կարմրորակ կաւոյ ի հայս։ Բժշկարան.։ (Ոմանք գրեցին՝ Հայկաւակ։)


Հայհոյեմ, եցի

See full entry →

va.

to curse and swear, to blaspheme;
to talk scandal;
to revile, to abuse, to slander, to traduce, to defame, to speak ill of.

NBHL (1)

Յանդգնին հայհոյել զնա թերահաւատութեամբ, կամ զկարգս սուրբ եկեղեցւոյ. (Լմբ. առակ.։)


Հայհոյիչ, չի, չաց

See full entry →

s. adj.

blasphemer;
blaspheming.

NBHL (1)

βλασφήμος blasphemus, convitiator. Որ հայհոյէ. թշնամանիչ. նախատագիր աստուծոյ, կամ սուրբ հաւատոյ, կամ մարդոյ։ Տե՛ս (Ես. ՟Կ՟Զ. 3։ Իմ. ՟Ա. 6։ ՟Բ. Մակ. ՟Թ. 28։ ՟Ա. Տիմ. ՟Ա. 13։)


Հայհոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

blasphemy, swearing;
abuse, slander, scandal, backbiting, defamation.

NBHL (1)

ՀԱՅՀՈՅՈՒԹԻՒՆ βλασφημία blasphemia, convitium. որ եւ ՀԱՅՀՈՅԱՆՔ. Հայհոյելն. թշնամանք աստուծոյ, եւ սրբոց, եւ սուրբ հաւատոց. յիշոցք առ մարդիկ. եւ Չարախօսութիւն. անդուռն բերան. լուտնք. անէծք. բամբասանք. եւ Մոլար վարդապետութիւն.


Հայրաբարոյ, ից

See full entry →

adj.

like or resembling his father, following in the steps of his father;
like a father.

NBHL (1)

Անանիաս այր սուրբ եւ երեւելի, հայրաբարոյ ժառանգաւորաց եկեղեցւոյ. (Կորիւն.։)


Հայրական, ի, աց

See full entry →

adj.

paternal, belonging to the father.

NBHL (1)

Եւ զաւետիսըն հայրական, որ է հոգի սուրբ մաքրական. (Շ. խոստ.։)


Հայրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be or become a father.

NBHL (1)

Որդի միշտ ծնունդ, ոչ երբէք հայրանայ։ Հոգին սուրբ միշտ բղխումն, ոչ երբէք հայրանայ, կամ որդիանայ. (Լծ. նար.։)


Հայրապետ, աց

See full entry →

s.

patriarch, pontiff.

NBHL (1)

Ցնծութեամբ տօնեսցուք զյիշատակ հայրապետին մերոյ (գրիգորի)։ Հայրապետ սուրբ եւ անբիծ (յակոբ մծբ)։ Այսօր սրբոց հայրապետացն ժողովեալք ի միասին։ Քարոզեցին սուրբ հայրապետք. եւ այլն. (Շար.։)


Հայրենի, ենւոյ

See full entry →

adj.

paternal;
native, natal;
— ժառանգութիւն, patrimony;
— գաւառ, աշխարհ, երկիր, cf. Հայրենիք.

NBHL (1)

Հայրենի տուն, բնակութիւն, պատիւ, փառք, օրէնք, գիրք, գերեզմանք, բարեկամ, աւանդութիւն, երկիր, գաւառ. (եւ այլն. ի սուրբ գիրս ստէպ։)


Հայրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

paternity.

NBHL (1)

Սուրբ եղիցի անուն քո. յիս ասէ սուրբ եղիցի քոյ հայրութեանդ անուն, առ ի վայելչական զիս լինել գործոց ըստ քում հրամանի հայրութեան. (Կիւրղ. ղկ.։)


Հանապազորդ, աց

See full entry →

adj. adv.

quotidian, daily;
continual;
assiduous, frequent;
cf. Հանապազ;
— պատարագ, perpetual sacrifice.

NBHL (1)

Յիշատակ կամ նշանակ հանապազորդ։ Ճրագ, ռոճիկ, հաց, սպաս, պաշտօն հանապազորդ. եւ այլն, ստէպ ի սուրբ գիրս.


Հանապազորդեայ

See full entry →

adj.

cf. Հանապազորդ.

NBHL (1)

Կամ որպէս ἑφημερία vices statutis diebus. Օրըստօրեայ՝ եւ շաբաթաւոր կարգեալն. ... ըստ այսմ ասի ի սուրբ գիրս.


Հանապազորդեան

See full entry →

adj.

cf. Հանապազորդ.

NBHL (1)

Կամ որպէս ἑφημερία vices statutis diebus. Օրըստօրեայ՝ եւ շաբաթաւոր կարգեալն. ... ըստ այսմ ասի ի սուրբ գիրս.


Հանգէտ

See full entry →

adj.

similar, like, equal, same, conformable.

NBHL (1)

Սուսեր սուր՝ հանգէտ բոցոյ կիզանողի. (Համամ առակ.։)


Հանգիստ, գստեան

See full entry →

s. fig. adj. adv.

repose;
refreshment, relaxation, recreation;
ease, tranquillity;
convenience, wellbeing, leisure;
pause, rest, intermission, truce, cessation;
station, abode;
tomb;
repose, sleep, death;
quiet, tranquil, peaceful;
—գստեամբ, conveniently, comfortably;
at one's ease or leisure, leisurely;
—գստեան ժամ, compline;
—գստեան շարական եւ աւետարան, hymns and gospel in burial service;
—գստեան պաշտօն, requiem;
— առնուլ, to take rest, to be at rest, to repose;
— տալ, to rest, to repose;
թողուլ ի —գստեան, to leave or let alone;
— առնել բանի, to end a discourse.

NBHL (1)

Զօր յիշատակի կատարման քո հանգստեան։ Զհանգստեան քո սուրբ յիշատակս։ Զհանգստեան օր յիշատակի քո. (Շար.։)


Հանգունակատիպ

See full entry →

adj.

like, similar, conformable, equal, uniform.

NBHL (1)

Ցուպ ի ձեռս առեալ (սուրբ նիկողայոս) զզօրութիւն փրկչին՝ հանգունակատիպ սքանչելի հրաշիւք. (Տաղ.։)


Հանգչիմ, եայ

See full entry →

vn.

to repose, to take repose, to be at ease;
to rest, to cease from work, to relax, to refresh oneself;
to end, to stop, to stand still, to halt, to be settled;
to lodge, to sojourn;
to cease, to end;
to die, to depart this life;
to be buried;
to rest in heaven;
— ի վաստակոց, to take rest from work, to pause from labour;
— ի խաղաղութեան, to rest in peace;
հանգիր ի սրտամտութէնէ, let your anger cease;
եմուտ անդ —, he went in to ease himself.

NBHL (3)

Ի նմա հանգեաւ յամենայն գործոց իւրոց։ Ուր դու երթայցես՝ երթայց, եւ ուր հանգչիցիս՝ հանգեայց։ Հանգի՛ր, կե՛ր ա՛րբ, եւ ուրա՛խ լեր։ Ննջեցէք, եւ հանգեցարո՛ւք։ Եմուտ սաւուղ հանգչել։ Հանգեան անդ։ Հանգչել առ հռագուելայ։ Մի՛ եւս հանգիցես դու ի նինուէ։ Հանգեայց ի տառապանաց։ Հանգչել առ մսուր քո։ Յիս հանգուցեալ է ի մոլորութիւն։ Ցօղ հանգիցէ ի վերայ հնձոց իմոց։ Գանձ ցանկալի հանգիցէ ի բերան իմաստնոյ.եւ այլն։

Որպէս աշխատեալն հանգչի ի վերայ գրաստոյ, սոյնպէս աստուածութիւնն ի սուրբս եւ յընդունելիս հանգչի. (Մեկն. ղկ.։)

Ի քաղաք տեառն ... գնասցես յուսով, եւ հանգիցես ընդ հրեշտակաց դասս։ Ի հանգիստ քո տէր՝ ուր ամենայն սուրբք քո հանգչին. (Շար.։ Տե՛ս եւ ի վեր անդր՝ ՀԱՆԳՈՒՑԱՆԵԼ։)


Հանգստանոց

See full entry →

s.

tombs, cemetry, catacombs.

NBHL (1)

Եկն սուրբ գրիգոր, եւ ամփոփեալ զնոսա եդ ի դիրս հանգստանոցաց. (Հ. կիլիկ.։)


Հանգստարան, աց

See full entry →

s. fig.

place of rest;
temporary altar;
tomb, sepulchre.

NBHL (1)

Մերձ ի հանգստարան սուրբ արաքելոցն. (Վրք. սեղբ.։)


Հանգստարար, աց

See full entry →

adj. s.

comforting, restoring, refreshing, recreating, reviving;
Therapeutae.

NBHL (1)

Հանգստարար նաւահանգիստ է ճգնողաց ի խնամս սուրբ սիրոյն իւրոյ։ Հանգստարար հանգիստ։ Հեզութիւն՝ գիւտք հանգստարար յաւիտենից. (Յճխ. ՟Ա. ՟Գ. ՟Ժ՟Ա։)


Հանգստաւէտ

See full entry →

adj.

very convenient, very comfortable.

NBHL (1)

Ընդ հանգստաւէտ հովանեաւ մօրս ձեր սուրբ եկեղեցւոյն. (Տօնակ.։)


Հանգրիճեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to tuck, turn or truss up;
to take in, to tighten;
— զհանդերձս, to tuck up one's clothes or gown;
— զբազուկս, to turn up the sleeves;
— զմիտս, to retire within oneself, to collect one's thoughts.

NBHL (1)

Գօտեմարտի ընդ ըմբշամարտին հանգրիճեալ, եւ ամենեւին զսպեալ։ Յառաջ եւ յետոյ հանգրիճեալ եւ զսպեալ. եւ իբրեւ զսուրհանդակ թեթեւընթաց արշաւէր. (Ոսկիփոր.։)


Հանդէս, դիսի, սաց

See full entry →

s. adv.

feast, public rejoicing;
procession, solemnity, religious ceremony;
pomp, show, display, gala, exhibition, parade, state;
scene, spectacle, show;
arena;
proof, argument, demonstration;
declaration, witness, testimony, evidence;
trial, experience, essay;
exercise, practice;
audit, examination, inspection, investigation;
deed, fact, act;
effects;
fight, assault, combat;
care, diligence;
bravery, great deeds;
account;
review (journal);
—դիսիւ, pompously, solemnly;
համաշխարհական —, exhibition;
— թաղման, burial, funeral obsequies;
— զօրաց, review, muster;
— յաղթանակի, triumphal rejoicings;
— թատրոնական, theatre, spectacle, play;
— առաքինութեան, brilliant action;
— լաւութեանց, shining qualities;
ի — մարտից, among combats;
— առնել, to pass in review, to make a diligent investigation, to examine;
to make a show or display of, to show off, to display, to expose to view, to put or set forth;
to turn to account, to improve;
to exercise, to practise;
— առնել զօրաց, ի —դիսի անցուցանել զզօրս, to review, to muster, to pass in review;
— համարոյ առնել, to examine, to register, to make a numbering or enumeration of;
— առնել քաջութեան, to prove, to signalize one's valour, to signalize oneself by prowess, gallantry, bravery;
— առնել զօրութեան, to use or exert one's power;
— առնել պերճութեան, գիտութեան, to make a show of one's science;
— առնել ի մաստութեան իւրոյ, to display one's wisdom;
— առնել հանճարոյ, to heighten, to set off, to enhance, to give zest to one's parts or talent, to show one's wit, to play the sprightly, ingenious or witty;
ի — ածել, to exhibit, to expose to view, to display, to show off;
to represent, to play, to act;
ի — անցանել, to compete, to rival, to vie with;
to appear;
ի — մտանել, to enter the lists;
to be ranked among;
ի — մատուցանել, to put to the trial, to the test, to prove;
զ— առնուլ, to examine, to prove, to know by experience.


Հանդիսադիր, դրի, դրաց

See full entry →

s.

agonotheta, gymnasiarch, agonistarch;
president or chief of a ceremony, assembly, combat, show;
*expositor, exhibiter.

NBHL (1)

Հանդիսադիրն ամենեցուն ղեւոնդիէ սուրբ վարդապետն. (Շար.։)


Հանդիսարան, աց

See full entry →

s.

lists, arena;
court of justice;
gallery, saloon;
exhibition;
scene, spectacle.

NBHL (1)

Մարգարէից հանդիսարան, մարտիրոսաց պսակ (սուրբ խաչ). (Անյաղթ բարձր.։)


Հաշիւ, շուի

See full entry →

s. fig.

account, reckoning, calculation, computation;
— ընտրութեան, exact, correct account;
comparison, likening;
ճիշդ, մանրամասն, վերջին —, accurate, detailed, final account;
բոլորակ, *կլոր —, in round numbers;
խառն —, confused account;
սովորական —, running account, account current;
ի —, on account;
ի — իւր, on one's own account;
ի — or հաշուով տալ, to pay on account;
— առնել, to make out an account;
to calculate;
— տալ, to give an account;
to conform, to agree;
ի — ածել, արկանել, to count, to calculate, to compute, to reckon, to number, to enumerate;
— ցուցանել, ընդունել, քննել, ճշդել, մաքրել or սրբել զ—, to present, to receive, to examine, to verify, to audit an account;
փակել, աւարտել զ—, to close, end or conclude, to settle or balance an account;
մտանել ի — ընտրութեան ընդ ումեք, to be compared, confronted with;
առանց հաշուի, incomparable, matchless;
cf. Կշիռ.

NBHL (1)

Ի ճանապարհի տո՛ւր զհաշիւըն Վասն հաշուին որ ի սուրբսն է։ Հաշիւք լինիցին. (Ղկ. ՟Ժ՟Բ. 58։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Զ. 1։)


Հաշումն, ման

See full entry →

s.

consumption, decay, dwindling away, languor.

NBHL (1)

Սո՛ւր սուր, սրեա՛ց, ջի՛նջ լեր, պատրաստեա՛ց ի հաշումն, կոտորեա՛. (Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 10։)


Հաշտ, ից

See full entry →

adj.

reconciled;
propitious, favourable, friendly, kind, kindly, benevolent;
— առնել, to conciliate, to reconcile;
to render propitious, to propitiate;
— լինել, to be reconciled;
to be propitious, favourable.