Definitions containing the research սուր : 2496 Results

Չեպիսկոպոս, աց

See full entry →

s.

pseudobishop.

NBHL (1)

Անընդունելի սինհոգոսին չեպիսկոպոսունքն եւ անարժան քահանայքն նզովեցին զսուրբ գերմանոս պատրիարգն. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ի՟Թ.։)


Չնաշխարհիկ

See full entry →

adj. s.

celestial, divine, superhuman, supernatural;
excellent, extraordinary, matchless, rare, singular;
phoenix.

NBHL (2)

Չնաշխարհիկն ծնունդ աշխարհի (սուրբ կոյս). (Վրդն. յանթառամն.։)

Չնաշխարհիկ՝ մարդկան ցուցար (սուրբ յհ. մկ) կոչմամբ հոգւոյն երեւեցար. (Շ. տաղ.։)


Չորակերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

nourishment composed of dried fruits, legumes or herbs, xerophagy;
vegetarianism;
rigorous abstinence.

NBHL (1)

Պարտ է ի սուրբ քառասներորդս աղուհացիցն շաբաթի եւ կիւրակէի չորակեր լինել, որպէս եւ յայլ աւուր. (Տօնակ.։)


Սան, ուց

See full entry →

cf. Սանական.

NBHL (1)

Սանու նորին. անուն էր նմա հռիփսիմէ։ Հանդերձ պարկեշտասէր սուրբ սանովն հռիփսիմեաւ։ Խօսել սկսաւ (գայիանէ) ընդ սանուն իւրում. (Ագաթ.։)


Սան, ից

See full entry →

s. chem.

kettle, boiler, caldron, saucepan, stewpanchem. still, cucurbite;
— պապենի, Papin's digestor, athanor, digesting-furnace.

NBHL (1)

Սանու նորին. անուն էր նմա հռիփսիմէ։ Հանդերձ պարկեշտասէր սուրբ սանովն հռիփսիմեաւ։ Խօսել սկսաւ (գայիանէ) ընդ սանուն իւրում. (Ագաթ.։)


Սանական, ի, աց

See full entry →

s.

nursling, fosterchild;
pupil, scholar;
godchild.


Սանտր, ի, ոյ, տերք

See full entry →

s.

comb;
— նեղատամն, small-toothed comb;
— լայնատամն, large-toothed -;
— փղոսկրեայ, ivory -;
խոզանակ սանտեր, comb-brush;
քսակ սանտեր, comb-case;
— ոստայնանկաց, weaver's -;
— կանեփի, վշոյ, hatchel, flax comb, hemp comb;
— բրդոյ, card to comb wool.

NBHL (1)

κτείς peten. որ եւ ՍԱՆԴՐ. պ. շանէ. Գործի ոսկրեղէն՝ փայտեղէն՝ երկաթեղէն, յորում են շարք երկայնասուր ժանեաց՝ ի մաքրել եւ ի գզել զմազ , զմաղեզէնս, զվուշ, զասր.


Սապենէթ

See full entry →

cf. Պրակսաւթոյք.

NBHL (1)

Զայս տեսլեամբ տեսեալ, սուրբ հարցն աւանդեալ, սապենէթ գրեալ. (Գանձ.։ 1)


Սառնորակ

See full entry →

adj. s.

crystalline;
jelly;
— բուսական, pectine;
— հիւթն աչաց, crystalline humour.

NBHL (1)

Էջմիածին ծով սառնորակ, զոր եւ ետես սուրբըն սահակ. (Տաղ.։)


Սաստկակոծ

See full entry →

adj.

severely reprimanded, sharply reproached or harshly punished;
— առնել, to load with reproaches, to reprimand severely, to rebuke sharply, to huff, to lecture, to taunt, to chide, to burst or launch out bitter invectives, to break out in scolding or upbraiding;
— լինել, to be sharply reprimanded, harshly scolded.

NBHL (1)

Սաստկակոծ լինի պետրոս, որ զսուրն ի կիր արկ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 3։)


Սարդ, ից

See full entry →

s. zool. bot.

spider;
երդաբնակ, նըստուկ, ուղղընթաց, շեղընթաց, թելհան, սփռող, թափառուկ, մոլար, ոստին, ջրային —ք, house spider, sedentary, retrigrade, laterigrade, spinner, snaring, vagrant, erratic, land spider, waterspiders;
արագ or ժիր, նուրբ, կայտառ, խիզախ or արի, ճարտար or ճարպիկ, հնարագէտ, հանճարեղ, գիտուն, վաստակաւոր, արթուն —, agile, cunning, quick, prompt, skilful, industrious, ingenious, knowing, laborious, vigilant spider;
կախուկ, վերնակառ or վերամբարձ, մանողակ, փորեղ or տղընդեր, տգեղ or մախիզ, անհեդեդ, սոսկալի, թունաւոր —ք, hanging, suspended, spinning, big-bellied, ugly, deformed, frightful, venomous spiders;
starling. laurel, baytree.

NBHL (1)

Անուն ծառոյ. որ եւ ՍԱՐԴԻ.կարծեքեալ նոյն ընդ δάγνη laurus. Դափնի կամ դաբնի. ... Այլ ի սուրբ գիրս երեւի դնիլ՝ որպէս κυπάρισσος cupressus. այն է կիպարիս, նոճ, կամ սարոյ.


Սարիք, րեաց

See full entry →

s. mar.

cord, band, rope, chain;
— նաւու, rigging.

NBHL (1)

Զաւետարանն սուրբ կապէր պատէր երկաթի սարեօք, եւ իւրով մատանեաւ կնքեալ։ Արձակեաց յոտիցն երկաթոց, եւ անրոց պարանոցէն շղթայիցն սարեացն. (Բուզ. ՟Դ. 16։ ՟Ե. 7։)


Սարկաւագ, ի, գունք, գաց

See full entry →

s.

deacon;
servant, minister;
աւագ —, archdeacon.

NBHL (1)

διάκονος diaconus, minister, famulus λειτουργός minister ecclesiae, vel sacrorum. (որպէս թէ սարկ, եւ սաքր, իցեն լծորդ). գրի եւ ՍԱՐԿԱՒԱՐԳ. ՍԱՐԳԱՒԱՐԳ. (որպէս թէ մատռուակօղ սարկարանի. սպասարկում կամ մատռուարկ աւագ. կայ եւ պրս. սէրտէ, մատռուակ եւ բաժակ. իսկ սէրգեար, աւագն ծառայից. սէրիքեար ՝ վերակացու գործոյ. Պաշտոնեայ. սպասահարկու՝ մանաւանդ ի վերայ սեղանոյ. սպասաւոր եկեղեցւոյ՝ որ անընդմիջապէս սպաս տանի քահանայի կամ եպիսկոպոսի. մանաւանդ ի սուրբ պատարագին. յն. տիագօնօս. ար. ղիմմաս, տիյագ. Ընդհանուր առմամբ դուն ուրեք ասի,


Սարկաւագապետ, աց

See full entry →

s.

archdeacon.

NBHL (1)

Հանդերձ սուրբ սարկաւագապետաւն աթանասիւ. (Ճ. ՟Ա.։)


Սարկաւագեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to serve, to minister, to attend;
to be served or attended.

NBHL (1)

Ի պաշտօնէից կարգի օծան (ղեւտացիք), զի սարկաւագեսցեն ահարոնի։ Պահելով (զսուրբն գրիգոր ի վիրապի) որպէս քահանայ ի խորանի, սարկաւագեալ ի խարամանեաց օձիցն, այլ արժանապէս սպասաւորեալ ի հրեշտակաց սրբոց. (Վրդն. թուոց. եւ Վրդն. լուս.։)


Սարկեաւառք

See full entry →

cf. Սարկեւառք.

NBHL (1)

ὁνύχων ἁκμαί acies unguium. Ճապուռն. մադիլ սուր. սայրք եղնգանց.


Սարուած

See full entry →

s.

cf. Սարութիւն.

NBHL (1)

Զտակքն երկաթի սարուածով կարէ։ Զպատրուսի շինելն եւ կտրելն սուր սարուածով պարտ է առնել։ Զքո ծեծած սարուածն, այսինքն զբրերն. (Վստկ.։)


Սաւառնաթեւ, ից

See full entry →

adj.

whirring, flapping the wings, flying about, hovering, soaring.

NBHL (1)

Հոգին սուրբ սաւառնաթեւեալ էջ ի վերայ փառակցին իւրոյ յիսուսի. (Տօնակ.։)


Սաւառնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to flap the wings, to flutter about, to hover, to soar, to fly high.

NBHL (1)

Հոգին սուրբ հոլաթեւ սաւառնեալ՝ էջ ի յիսուս։ Յանկարծահաս հնչմամբ սաւառնեալ՝ աղաւնակերպ տեսլեամբ երեւեալ. (Տօնակ.։ Գանձ.։)


Սեղանազերծ

See full entry →

cf. Սեղանակապուտ.

NBHL (1)

ἰερόσυλος sacrilegus. Գող՝ որ զերծու կողոպտէ զսուրբ սեղան. սեղանակապուտ. տաճարակողոպուտ. ռմկ. սրբապիղծ.


Սեղեխաբար

See full entry →

adv.

like a lover, in a coquettish manner.

NBHL (1)

Սիղեխաբար ապականել զպատուականութիւնն հոգւոյ։ Սատանայ սեղեխաբար գողանայ զմեր սուրբ ամուսնութիւնն ընդ քրիստոսի. (Նիւս. կուս. Նար. երգ.։)


Սեպհականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

appropriation;
propriety;
attribute, attribution;
nobility.

NBHL (1)

Զծննդեանն ազատ սեպհականութնիւ (որդւոյ)։ Գիտել, թէ զինչ է առանձին սեպհականութեամբ հոգին սուրբ. զի անուանեալ կոչին բազում հոգիք. (Սեբեր. ՟Դ։ Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)


Սեռակնաձեւ

See full entry →

adj.

of an universal or resplendent form (the Cross).

NBHL (2)

Իբրու սեռականաձեւ, մակդիր քառաթեւ սուրբ խաչին, առեալ ի բանից դաւթի անյաղթի, թէ փայտն

Ընդ յայտնիլ սուրբյ խաչին սեռակնաձեւ քառաթեւին. (Նար.։)


Սեռն, սեռին

See full entry →

s.

axle, axis, pivot.

NBHL (1)

Փրկութեան բաժակ խրատուցն՝ արդարեւ սեռն եւ անապակ է, սուրբ եւ յստակ. եւ խառնեալ. սեռն յարդարութիւնն է, եւ խառնեալ ի մարդասիրութիւն. (Սեբեր. ՟Թ։)


Սեռն

See full entry →

adj.

clean, pure, clear, limpid;
sincere, true, simple.

NBHL (1)

Փրկութեան բաժակ խրատուցն՝ արդարեւ սեռն եւ անապակ է, սուրբ եւ յստակ. եւ խառնեալ. սեռն յարդարութիւնն է, եւ խառնեալ ի մարդասիրութիւն. (Սեբեր. ՟Թ։)


Ստուար, աց

See full entry →

adj. gr.

large, great, voluminous;
thick, dense;
strong, lusty;
harsh, close;
— գունդ, բանակ, numerous, powerful army;
— ծանրութիւն, great weight.

NBHL (1)

որ եւ յն. սդիվառօ՛ս, սդէռէօ՛ս. στιβαρός, στερεός solidus, firmus. պ. սիդէպր, իւսդիւվար. սանս. սթա՛վառա. կամ ըստ սուրբ գրոց ՝ παχύς, παχύτερος crassus, crassior ἱσχυρός fortis. Հաստ. հաստատուն. պինդ. թանձր. հոծ. հարուստ. լայնանիստ. տոկուն. զօրեղ. բուռն. ծանր. գէր. ...


Ստուգեմ, եցի

See full entry →

va.

to certify, to verify, to assure, to affirm, to aver, to prove;
to examine thoroughly, to inform oneself of the truth of, to enquire, to ascertain;
to trace etymologies.

NBHL (1)

Հաւատով ստուգի յոյս։ Վարդապետութեամբն ստուգեաց զճշմարիտ հաւատս յամենասուրբ երրորդութիւնն. (Յճխ. ՟Զ. ՟Ժ՟Գ։)


Սրագլուխ, լխի

See full entry →

adj.

long-headed;
sharp-witted;
— լեառն, pinnacled mountain.

NBHL (1)

ὁξυκέφαλος acutum caput habens φόξος verticem habens fastigiatum. Որոյ գլուխն է սուր՝ բրգաձեւ, այլանդակ.


Սրածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pestilence, plague, epidemy, contagion, mortality.

NBHL (1)

Մաշին բազումք ի սուր սուսերի, եւ սով բազում ի տեղիս տեղի։


Սրակն

See full entry →

adj. fig.

keen-sighted, piercing-eyed;
clear-sighted, perspicacious.

NBHL (1)

ὁξυωπής, ὁξυωπός acutus visu, acutum cenens. Սո՛ւր ակամբ. սրատես. կորովաբիբ. աչքը սուր.


Սրակոխ առնեմ

See full entry →

sv.

cf. Սրակոտոր առնեմ.


Սրամ

See full entry →

vn.

to desire earnestly, to long for, to sigh after.


Սրամիտ

See full entry →

adj.

acute-minded, sharp-witted, clear-sighted, subtle, penetrating, quick, ingenious.


Սրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be pointed, sharp, to end in a point;
to pass rapidly, to fly, to go quickly, to fleet away, to rush on, to precipitate, to rush on headlong;
to be soured, exasperated, to chafe at;
ի բաց —, to disappear, to fly away, to vanish.

NBHL (2)

(Յեսանն՝) որ սուսերաց ըզսուրըն տայ, եւ ինքըն գուլ՝ ո՛չ սրանայ. (Յիսուս որդի.։)

Ե՛ւս առաւել՝ ὁξέως τρέχω, ἑκφεύγω, ἁφίπταμαι, ἁπαρτάω velociter curro, effugio, evolo ἁποσπηδάω exsilio, resilio. որպէս Սրընթաց լինել. սուրհալ. սուրալ. սրաթռիչ լինել, սլանալ. խոյանալ. ի բաց վազել, երագել. փախչել.


Սրանկիւն, կեանց

See full entry →

adj. s.

acute-angled;
acute angle;
— եռանկիւն, oxygon.

NBHL (1)

ὁξυγώνιος angulum acutum habens. Որոյ անկիւնն ըստ երկրաչափից է սուր.


Սրբաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to sing the Trisagium, to sanctify, to hallow, to laud.

NBHL (1)

ἀγιάζω veneror. Փառաբանել սրբասաց ձայնիւ, սուրբ սուրբ սուրբ.


Սրբաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

Trisagium, hymn.

NBHL (1)

Զսուրբ երրորդութիւնն փառաւորելով զուգաձայն սրբաբանութեամբ։ Օրհնութիւնք երգոց, սրբաբանութիւնք սաղմոսաց. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Ղ՟Գ։)


Սրբաբերան

See full entry →

adj.

pure-mouthed.


Սրբագիր

See full entry →

s.

hagiographer;
—ք, hagiographic books.

NBHL (1)

ἀγιόγραφος hagiographus, a divinis viris scriptus, hagiographa, scripta santa. Սրբազան գրիչ, եւ գրեալն յայնպիսւոյն. սուրբ գիրք. որ եւ ՍՐԲԱԳՐԵԱԼ ԳԻՐ. իսկ ըստ որոշման եբրայեցւոց՝ Սրբագիրք կոչին առանձինն (եբր. սէթուպիմ, այսինքն գրեանք, մատեանք) երրորդ հատուած աստուածաշնչի, այսինքն գիրք յովբայ, սողոմոնի, դանիէլի, եզրի, եսթերայ, եւ մնացորդք կրկին.


Սրբագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to consecrate;
to sanctify.


Սրբագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

consecration;
sanctification.

NBHL (1)

Գործ սուրբ՝ քահանայական.


Սրբագումար

See full entry →

adj.

composed of saints, venerable.

NBHL (1)

Ուր իցեն ժողովեալ սուրբ անձինք, կամ մաքուր նիւթք.


Սրբագունդ

See full entry →

adj.

of holy assembly.

NBHL (1)

Որոց գունդն է սուրբ.


Սրբադեղ, ոյ

See full entry →

s.

purgative;
— առնուլ, to take a purgative, to purge;
— տալ, to purge.

NBHL (1)

Դեղ սուրբ, սրբիչ եւ մաքրողական.


Սրբազան

See full entry →

adj. s.

sacred;
His HoliNess, His Grace.

NBHL (1)

ἰερός, ἰερόν sacer, sacrum, sanctus, -a, -um ἰερώτατος sacratissimus, divinus . Որ է ի սուրբ անէ ի տեսակէ՝ ի կարգէ. սրբանուէր. նուիրական. աստուածազան. աստուածային. հաղորդ սրբութեան. սուրբ. եկեղեցական. հոգեւորական. արգոյ. յարգական. նազելի. պարկեշտ. մաքուր. (անձն, կամ բան, կամ գիր, կամ իր)


Սրբազգեստ, ից

See full entry →

adj.

clothed in a holy or white raiment;
holy, pious, godly, divine.

NBHL (1)

ՍՐԲԱԶԳԵԱՑ ՍՐԲԱԶԳԵՍՏ. Որ կրէ յանձին զսուրբ զգեստ, զսրբազան կարգ, զսրբութիւն. սրբակրօն. աստուածարեալ.


Սրբազնաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hagiology.

NBHL (2)

ἰερολογία sacer sermo, sacra recitatio եւ ἰερόν λογίον sacrum oraculum. Սրբազան բան, որպէս կարդացումն, օրհնութիւն, եւ սուրբ գիրք, պատգամ.

Սրբազնաբանութեանց եւ նուիրագործութեանց։ Սաղմոսականին սրբազնաբանութեան։ Սաղմոսացն սրբազնաբանութիւն։ Քահանայականօքն սրբազնաբանութիւնք։ Ոչ զմտաւ ածել աւելի քան զաստուածայնաբար ի սրբազնաբանութեանցն (ի սուրբ գրոց) ասացեալսն մեզ. (Դիոն. եկեղ. եւ Դիոն. ածայ.։)


Սրբազնական, ի, աց

See full entry →

cf. Նուիրական.

NBHL (2)

ἰερατικός, ἰεροτελεστικώτατος, ἁφιερωτικός sacer եւ այլն. Սրբազան. նուիրական. քահանայական. սուրբ. աստուածային. խորհրդաւոր.

Զսրբազնականօք մերով աւանդութեամբք։ Հաղորդ գոլ սրբազնականին գոհութեան (այսինքն սուրբ հաղորդութեան)։ Իրիք սրբազնականի կոչման արժանաւորեաց զնոսա (զկրօնաւորս). (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)


Սրբազնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

holiness;
— ձեր, Your Holiness.

NBHL (1)

Առ ի նմանէ ասէ զայս՝ ամենայն սրբազնութեամբ օրինադրիլ։ Խոստովանել զքրիստոս ամենայն աստուածաւանդ սրբազնութեամբ (բանից սուրբ գրոց). (Դիոն. երկն.։)


Սրբալոյս

See full entry →

adj.

enlightening the spirit, of spiritual light, pure, holy.

NBHL (1)

Որոյ լոյսն է սուրբ՝ հոգեւոր. եւ Պայծառ եւ լուսատու հոգւոց.