Definitions containing the research սուր : 2496 Results

Քաջահայեաց

See full entry →

adj.

sharp-eyed, acute-looking.

NBHL (1)

Որք ի մարդս եւ ի սուրբ օդս զբօսնուցուն, սրատեսք եւ քաջահայեացք լինին. (Խոսր.։)


Քաջահատ

See full entry →

adj.

very sharp, keen, edged.

NBHL (1)

Քաջ հատու. սուր.


Քաջամուխ

See full entry →

adj.

very shrewd;
— լինել, to penetrate.

NBHL (1)

Զգեղարդն զսուր քաջամուխ ի յաջ բազուկն ընկեցեալ։


Քաջայայտ

See full entry →

adj.

very clear, plain, very evident, obvious;
— առնել, to throw light on, to clear up, to bring to light, to put in evidence;
— լինել, to be as plain as day, to be quite evident.


Քաջայոյս

See full entry →

adj.

full of hope, well secured, in good hopes, full of faith or reliance.


Քաջապէս

See full entry →

adv.

bravely, courageously, valiantly, stoutly, resolutely.

NBHL (1)

Քաջապէս մտին յօժար ի կապանս բանդիցն ի հուր իբր ի ցուրտ մտին, ընդ սուր խաղացին. (Տաղ. ի յակոբայ։)


Քաջառնաբար

See full entry →

adv.

like a valiant man, gallantly, valiantly.

NBHL (1)

Քաջառնաբար ձայն տուեալ՝ յօգնութիւն կոչէր զսուրբն. (Զենոբ.։)


Քաջասիրտ

See full entry →

adj. adv.

stout-hearted, courageous, intrepid, fearless;
courageously.

NBHL (1)

Քաջասիրտ եւ պատերազմասէր գոլով։ Զվարդապետն քաջասիրտ սուրբ վարքն առնեն. (Լաստ. ՟Բ։ Նեղոս.։)


Քաջատես, ի, աց

See full entry →

adj. fig.

far-seeing, far-sighted;
far-piercing.

NBHL (1)

Արծուի քաջատես։ պետրոս եւ յովհաննէս. մին սրագոյն (այսինքն բարկ), եւ մին քաջատես։ Աչք յորժամ ի խաղաղ օդս եւ ի մարգս եւ յաղբիւրս եւ ի դրախտս զբօսնուցուն, առողջագոյնք եւ քաջատեսք. նոյնպէս եւ՝ մտաց ակն եթէ յեղտիւրս հոգեւոր բանիցն ճարակիցի, սուրբ՝ յստակ եւ քաջատես լինի. (Ոսկ. փիլիպ. եւ յհ. եւ մտթ. յորմէ եւ Խոսր.։)


Քաջացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render courageous, brave, to inspire courage, to give heart, to reanimate, to revive.

NBHL (1)

Հայր յարդեաց զնոսա, եւ որդի քաջացոյց զնոսա, եւ հոգին սուրբ պսակեաց զնոսա. (Ճ. ՟Ժ.։)


Քաջընթացիկ

See full entry →

adj. s.

cf. Քաջընթաց.


Քառագլուխ

See full entry →

adj.

four-chaptered;
four-headed.

NBHL (1)

Ունելով նոցա ղքառագլուխ աւետարանն իւր սուրբ. (Եպիփ. ծն.։)


Քառադէմ, դիմի, աց

See full entry →

adj. s.

cf. Քառադիմի.

NBHL (1)

Քառադէմ ապաքէն ասի եւ կառդ։ Ի քառադէմ ապաքէն ասի եւ կառդ։ Ի քառադէմ կառքն եզեկիէլի։ Անիւ թ եզեկիէլ ետես կերպարանեալ զսուրբ հրեշտակսն ընդ քառադեմ աթոռոյն. (Անյաղթ եւ Շ. բարձր.։ Լմբ. սղ.։)


Քառադիմակ, ի, աց

See full entry →

adj. s.

cf. Քառադիմի.

NBHL (1)

Քառադէմ ապաքէն ասի եւ կառդ։ Ի քառադէմ ապաքէն ասի եւ կառդ։ Ի քառադէմ կառքն եզեկիէլի։ Անիւ թ եզեկիէլ ետես կերպարանեալ զսուրբ հրեշտակսն ընդ քառադեմ աթոռոյն. (Անյաղթ եւ Շ. բարձր.։ Լմբ. սղ.։)


Քառադիմի, մւոյ, եաց

See full entry →

adj. s.

four-faced, square;
tetrahedron.

NBHL (1)

Քառադէմ ապաքէն ասի եւ կառդ։ Ի քառադէմ ապաքէն ասի եւ կառդ։ Ի քառադէմ կառքն եզեկիէլի։ Անիւ թ եզեկիէլ ետես կերպարանեալ զսուրբ հրեշտակսն ընդ քառադեմ աթոռոյն. (Անյաղթ եւ Շ. բարձր.։ Լմբ. սղ.։)


Քառաթեւ, ի

See full entry →

adj.

four-winged.

NBHL (2)

ո՛վ սուրբ քառաթեւ։ Ո՛վ քառաթեւ լուսածին նիշ։ Որ ելե ի բարձրադիտակ քառաթեւին։ Ես ձայն զառիւծուն ասեմ, որ գոչէր ի քառաթեւին. (Շար.։ Նար. տաղ.։)

Զձեւ քառաթեւ խաչիս։ Խաչիս պատկեր էր քառաթեւ սուրբըն սեղան. (Շ. բարձր.։)


Քառակերպ, ի, ից

See full entry →

adj.

cf. Քառակերպեան.

NBHL (1)

Քառակերպ աթոռ սուրբ ծերունին գտաւ, ի գիրս իւր բարձեալ զ՝ի քերովբէս նստեալն. (Շ. տաղ.։)


Քառակոյս

See full entry →

cf. Քառակուսի.

NBHL (1)

Նշանաւ խաչիւ եւ սուրբ աւետարանաւն ի քառակոյս կողմանէ տեառնադրեն զամենայն արարածս. (Եպիփ. ծն.։)


Քառակուսի, սւոյ

See full entry →

adj. s.

square;
— արմատ, root — թուոյ, of a number.

NBHL (1)

Նշանաւ խաչիւ եւ սուրբ աւետարանաւն ի քառակոյս կողմանէ տեառնադրեն զամենայն արարածս. (Եպիփ. ծն.։)


Քառանկիւն, կեան

See full entry →

adj. s.

quadrangular;
tetragone;
— վանաց, cloister.

NBHL (1)

Օրհնեալ ես փայտ սուրբ ... քառանկիւնտախտակ։ Կանգնէ զքառանկիւն սեղան խաչին։ Տաճար մի քառանկիւն։ Քեզ քառանկիւն կողմ աշխարհին՝ անտեսաբար երկրպագեն. (Անյաղթ բարձր.։ Շար.։ Արծր. ՟Ե. 7։ Յիսուս որդի.։)


Քառանկիւնի

See full entry →

adj.

having four angles, quadrangular.

NBHL (1)

Օրհնեալ ես փայտ սուրբ ... քառանկիւնտախտակ։ Կանգնէ զքառանկիւն սեղան խաչին։ Տաճար մի քառանկիւն։ Քեզ քառանկիւն կողմ աշխարհին՝ անտեսաբար երկրպագեն. (Անյաղթ բարձր.։ Շար.։ Արծր. ՟Ե. 7։ Յիսուս որդի.։)


Քառասայր

See full entry →

cf. Քառասայրի.


Քառասայրեան

See full entry →

cf. Քառասայրի.


Քառասայրի

See full entry →

adj.

four-edged.


Քառասներորդ

See full entry →

cf. Քառասնորդ.

NBHL (3)

Եթէ ոք զքառասներորդսն ոչ պահեսցէ։ Զայս կարեւոր պահս քառասներորդաց եւ որդին Աստուածոյ վասն մեր պահեաց։ Զսուրբ քառասներորդսն սրբապէս պահելով։ Զաւուրս քառասներորդացն ուժգին պահօք։ Ի սուրբ քառասներորդս պահոց. (Կանոն.։ Մանդ.։ Ճ. ՟Բ.։ Փարպ.։ Յհ. իմ. ատ.։)

Ի սուրբ քառասներորդս զատիկն, եւ մինչեւ ի սուրբ պենտեկոստէ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Զի՞նչ խորհուրդ քառասներորդ պահոցն։ Զսուրբ եւ զերեւելի պահոցն քառասներորդացն լուծանեն. (Արշ.։ Մանդ.։)


Քառասնորդ, աց

See full entry →

adj. s.

fortieth;
—ք, lent.

NBHL (1)

Հանել ի գլուխ զսուրբ քառասնոմրդսն։ Քառասնորդացն պահոց։ Պահոցն քառասնորդաց աւուրք. (Արծր. ՟Գ. 5։ Փարպ.։ Շ. ընդհանր.։)


Քառատեսակ

See full entry →

cf. Քառակերպ.

NBHL (1)

Ձեւացեալ քառատեսակ սուրբ նշան։ Ընդ քառատեսակ ձեւացեալ անկիւնս յերկրի, ո՛վ քառատեսակ սուրբ նշան. (Թէոդոր. խչ.։)


Քատակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Քատակ.

NBHL (1)

Յոյժ տպաւորագոյն քատակութեամբն փոխանակ աղաւնոյն շղաբերի երեւեալ հոգին սուրբ։ Քատակութիւն ամպոյն վրիպեաց զսուրբ մարմինն. (Թէոդոր. խչ.։ Ճ. ՟Գ.։)


Քարաժայռ, ի, ից

See full entry →

s.

cf. Քարաժեռ.

NBHL (1)

Մերկացուցանել զսուրբնն, եւ քարշել ուժգին ընդ քարաժեռ կոպճուտ տեղիս լանջակողմանցն. (Փարպ.։)


Քարաժեռ, ի, ից

See full entry →

s. adj.

sharp rock, steep rock, crag;
rough, rocky, craggy.

NBHL (1)

Մերկացուցանել զսուրբնն, եւ քարշել ուժգին ընդ քարաժեռ կոպճուտ տեղիս լանջակողմանցն. (Փարպ.։)


Քարախառն

See full entry →

adj.

mixed with stones.

NBHL (1)

Հուր կիզման, եւ կարկուտ քարախառն զսուր բաբելացւոցն ասէ. (Ոսկ. ես.։)


Քարայարկ

See full entry →

adj.

stone-roofed.

NBHL (1)

Զսուրբ կաթողիկէին փայտայարկսն վերացուցեալ՝ քարայարկ շինեաց. (Ասող. ՟Բ. 3։)


Քարանձաւ, աց

See full entry →

cf. Քարայր;
cf. Քարաժայռ.

NBHL (1)

Ի քարանձաւ մսուրս հանգուցանէ զտէրն ամենայն արարածոց. (Մանդ. ՟Է։)


Քարաջարդ

See full entry →

adj.

ground between stones.

NBHL (1)

Զսուրբն ստեփաննոս՝ զքարաջարդ հասկն. (Ճ. ՟Գ.։)


Քարավէժ

See full entry →

adj.

precipitated, fallen or thrown headlong;
struck with a stone, stoned;
— առնել, արկանել, to precipitate, to fling or hurl headlong;
to stone, to cast stones;
— լինել, to fling, cast or throw oneself headlong.

NBHL (1)

Քարավէժ կոշկոճմամբ. իմա՛ քարավիժական՝ ի կոծել զանձն քարամբ, կամ ի ջանալ դիւի ձգել զսուրբն ընդ քարաժայռս։


Քարեայ

See full entry →

adj.

cf. Քարեղէն.


Քարեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj.

made of stone, stony, stone.


Քարընկէց, կեցի

See full entry →

adj. s. fig.

throwing, flinging or casting stones;
ballista, catapult;
— բարբառ, biting words;
իբրեւ — մի, a stone's cast or throw;
— առնել, to precipitate;
— լինել, to throw stones;
to fling at one.

NBHL (1)

Մօտ ի սուրբ տեղի մատրանն՝ որպէս երկու քարընկէցս. (Փարպ.։)


Քարկոծ

See full entry →

adj.

stoned;
— առնել, to stone.

NBHL (1)

Անմահին մահուն նոյն մահակից գոլով ... քարկոծ խողխողմամբ սուրբըն ստեփանոս. (Շ. տաղ.) (երկիցս։)


Քարձ, ից

See full entry →

adj.

thin-bearded.

NBHL (1)

Այնչափ նա սուրբ երեւեցաւ, որ գաւազանն իւր ծաղկեցաւ. քարցուն ապա մուրուք բուսաւ, բայց կարի շատ ի լաց կեցաւ (ահարսն). (Շ. առակք.։)


Քարշ

See full entry →

adv.

cf. Քարշումն;
ի —, ընդ —, trailingly, creepingly;
ըստ or ի — ածել, արկանել, ձգել, to train, to trail, to draggle, to drag or draw along;
ի — գնալ, to crawl, to creep in the belly.

NBHL (1)

Առեալ զսուրբն հռիփսիմէ սպասաւորացն բռնաբարլ մերթ վերամբարձ, մերթ ի քարշ. (Ագաթ.։)


Քաւարան, աց

See full entry →

s.

place or instrument of expiation;
purgatory;
*catafalco.

NBHL (4)

Շինեաց զպայծառակերտ քաւարանն սուրբ։ Ի դուռն քաւարանին սրբոյ մերձ եկեալք. (Յհ. կթ.։)

Քանզի եկերեցի սուրբ՝ քաւարան է մեղաւորաց. (Պիտառ.։)

ՔԱՒԱՐԱՆ. Միջնորդ կամ առիթ քաւութեան. որպէս Տիրամայրն, քահանայն, սուրբք, աղքատք, ապաշխարութիւն, եւ այլն.

Մեղաց լուծիչ, եւ մարդկան քաւարան՝ սուրբ աստուածածին։ Պատուեցին զքաւարան մահն մաքուր կուսին. (Գանձ.։ ՃՃ.։)


Քաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to expiate, to atone for;
to justify;
to propitiate, to satisfy, to conciliate, to render favorable or propitious;
աստուած, քաւեա զիս զմեղա ւորս, God, be merciful to me, a sinner;
քաւեալ եմ ես, I am innocent.

NBHL (1)

Իսկ ՔԱՒԵԱԼ ԵՄ, ՔԱՒԵԱԼ ԼԻՋԻՐ, եւ այլն. ըստ յն. ասի, անպարտ. ἁθώος . կամ սուրբ. մաքուր. καθαρός . Տե՛ս (Ծն. ՟Ի՟Դ. 8. 41։ Թուոց. ՟Ե. 19=32։ Յես. ՟Բ. 17։ Մտթ. ՟Ի՟Է. 24. եւ այլն։)


Քերեմ, եցի

See full entry →

va. mar.

to erase, to scratch out;
to scrape, to scratch, to grate, to graze, to rasp, to plane, to polish;
to rub the skin off, to excoriate, to flay, to lacerate, to torture;
to take away, to remove, to annul;
to engrave, to inscribe, to write;
— առ, to graze, to touch slightly;
— առ ափամբք, to skirt, to coast along, to keep close to the shore;
— զափամբք, to go terra a terra, to sail along the coast;
— զամօթն ի բաց —, to lay aside all sense of shame, cf. Ունչք.

NBHL (1)

Ի բաց ի նոցանէն քերեցին զսուրս իւրեանց. (Յհ. կթ.։)


Քնար, աց, ից

See full entry →

s. ast.

lyre;
viol, harp;
Lyra;
— հարկանել, to play on or sound the lyre.

NBHL (1)

Հոգեշարժ քնարիւք զքեզ բարեհամբաւեմք։ Քնար ամենասուրբ հոգւոյ՝ ամենիմաստն պօղոս։ Քնար քաղցրախօս՝ աստուածային հոգւոյն. (Նար. կուս.։ Կիւղղ. հռ։ Շար.։)


Քնքշիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Քնքշեմ.

NBHL (1)

Բազում կանայք այսպէս քնքշին մեզ, մինչեւ զմի անդաստակ չանցանել եւ չտեսնել զնա ի հոգեւոր մսուրս, եթէ ոչ ջորեօք բարձեալ բերիցին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 7։)


Քշտեմ, եցի

See full entry →

va.

to lop off, to trim, to prune;
to cut, to retrench.

NBHL (1)

Քշտեալն եւ ցամաքն բուսաւ։ Ուր հոգի սուրբ է, անդ քշտեալ եւ ի բաց ընկեցեալ եւ աղտեյութիւն. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)


Քուք, քքոյ

See full entry →

s. fig.

scorpion, knotty cudgel, iron rod;
groan, moan, wail, sigh.

NBHL (1)

Եդ բերել քուքս, եւ տանջել զնոսա քքովք յերկար։ Տանջեալ զսուրբ առաքեալն քքովք։ Ղականացւոց երիտասարդացն գզեալ ուսքն քքովքն։ Ո՛չ սուրք սրեալք մեզ, ո՛չ անիւք, եւ ո՛չ քուքք. (Արծր. ՟Գ. 10։ ՃՃ.։ Աան. Եկեղ։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ։)


Քսուկ

See full entry →

s. bot.

oxyacantha.

NBHL (1)

Կանկատունք, կառափուշն. քսուք, սուր փուշ։


Քստմնափուշ

See full entry →

adj.

terrifying, striking with horror, making one's hair stand on end, horrible, fearful, awful.

NBHL (1)

Ոյր փուշն կամ սուր ծայրն է քստմնելի. քստմնեցուցիչ որպէս զփուշ խոցոտիչ.