Definitions containing the research վ : 10000 Results

Եռամեայ

See full entry →

adj.

triennial.

NBHL (1)

Այնմիկ՝ որ եռամեայ իցէ, եւ քառամեայ ... Յեռամենիցն մինչեւ ցվեց ամսն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Եռամեան

See full entry →

adj.

cf. Եռամեայ.

NBHL (1)

Այնմիկ՝ որ եռամեայ իցէ, եւ քառամեայ ... Յեռամենիցն մինչեւ ցվեց ամսն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Եռամեծ

See full entry →

adj.

supreme, very great;
trismegistus.

NBHL (3)

Եռամեծին եւ բանիբուն վարդապետի՝ տէր մխիթարայ այրիվանեցոյ գանձ. (Գանձ.։)

Հերմ եռամեծ յիւրում սքանչելի տախտակին այսպէս հատանելով. (Մագ. լ։) Եւ ի մեզ՝ սեպհական դաւթի անյաղթ փիլիսոփայի.

Յաւուրս սամփսովնի՝ գեդաղ, եւ երակղէս, եւ երմէս եռամեծ՝ երեւէին. (Շիր. քրոն.։)


Եռայարկ

See full entry →

adj. mar.

of three stories (house);
three-decker.

NBHL (1)

Ուր են երեք յարկք՝ մի քան զմի ի վեր. իրեք խաթ, իրեք ծածք.


Եռանդն, անդեան

See full entry →

s.

ardour, heat;
warmth, bubbling, ebullition, overheating, effervescence;
fervour, fire, fury, rapture, zeal, devotion;
activity, vivacity, vigour;
abundance;
— մտաց, enthusiasm;
— ածել ումեք, to inspire one with ardour;
— մարտի, ardour for battle.

NBHL (6)

ԵՌԱՆԴՆ. ἁνάζεσις Ի վեր եռալն. եռալ զեռալն որդանց. վխտալը.

Տեսի զեռանդն ալեացն, զկայտիռ զծովայնոցն. (Փիլ. յովն.։)

Իբրեւ զձայն եռանդեան կուտակելոյ խռովութեան ալեաց ծովու. (Ագաթ.։)

ζέσις, βρασμός , πύρωσις եւ այլն. fervor, succensio, aestus եւ այլն. որ եւ ԵՌ ԵՌԱՑՈՒՄՆ, ԵՌԱՆԴՈՒՄՆ. Եռալն՝ ըստ ամենայն առման. որպէս եփումն, բորբոքումն, վառումն, գրգիռ, փոյթ. եփ, եւ վառուիլը.

Բարկանալն է եռանդն շուրջ զսրտիւքն ի վերծխութենէ մաղձոյն. (Վահր. երրորդ.։)

ԵՌԱՆԴՆ. ա. իբր Եռանդնոտ. վառեալ.


Եռանդնակայծակ

See full entry →

adj.

sparkling;
fiery.

NBHL (1)

Եռանդնակայծակ ահաւոր հուրն իջեալ ի վերայ քո. (Թէոդոր. խչ.։)


Եռանդնաշարժ

See full entry →

cf. Եռանդնոտ.


Եռանդնասէր

See full entry →

adj.

devout, spiritual.

NBHL (1)

Եռանդնասէր եւ յորդոր փութով. (Թէոդոր. կուս.։)


Եռանդնոտ, աց

See full entry →

adj.

boiling, hot;
fervent, ardent;
fiery, spiritual;
devout.

NBHL (1)

ζεστός, διάπυρος fervidus, ignescens Ջերմագին. ջերմեռանդն. վառեալ. բորբոքեալ. տաք, վառուած, եփ ելածի պէս.


Եռանդումն, ման

See full entry →

s.

cf. Եռանդն.

NBHL (4)

Ի բովս վարդապետութեան՝ հոգեւոր սիրով եռանդմամբ. (Ագաթ.։ եւ Կորիւն.։)

Ողջախոհութեամբ զբոց եռանդման (կամ եռանդմանց) ցանկութեան զովացուցանեմք. (Նիւս. երգ.։)

Որպէս խորտակեալ անօթ եռանդմամբ ձուլեալ վերստին նորոգէ. (Լծ. կոչ.։)

Որով (կամ որում) դաւիթ հոգւոյն եռանդմամբ ցանկայ. (Թէոդոր. կուս.։)


Եռանձնեայ

See full entry →

adj.

of three persons.

NBHL (1)

Կամաւոր պատարագին իսահակայ նախանձաւոր գոլով եզականին՝ եռանձնեայք ի վերայ կայծականաց հրոյն ողջակիզեալ զմարմինս. (Հարցնափառ.։)


Եռացումն, ման

See full entry →

s. chem.

boiling, ebullition;
cf. Եռանդն.

NBHL (2)

Որ հողատեսակքն են, ի միասին շարժելով եւ վերանալով՝ եռացումն մակակոչութիւն ընկալուլ։ Զպէսպէս ի վեր առաքէ բնութեան եռացմունս. (Պղատ. տիմ.։)

Տեսանելով զշառագունեալ զխաղաւարտին եռացումն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Եռացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make to boil;
to warm, to give heat;
to make to swarm or crawl.

NBHL (4)

ζέω, ἁναζέω ebullio ἑκβράζω ebullire sive fervere facio Տալ եռալ. յուզել ջերմութեամբ, բորբոքել, ջեռուցանել. ջերմ բղխել. եփ հանել, խիստ տաքցնել, տաք տաք վազցնել.

Կամ ἑκζέω, ἁναφύω expullulo. որպէս Ի վեր բղխել. վխտացնել.

Եռացուցանել զնոսա ի բովս դարբնաց. (Ճ. ՟Ա.։)

Դարձեալ զկապար եռացուցեալ. (Շ. վիպ.։)


Եռացուցիչ

See full entry →

s. mech.

boiler, water-space (in the steam-engine).

NBHL (1)

Որք ներքուստ ի վեր բերեն ... եռացուցիչք (կոչին). (Արիստ. աշխ.։)


Եռիէս

See full entry →

s.

priest.

NBHL (1)

Տեսանէին եռիէսունս եւ պապասս, աւետարանօք եւ մոմեղինօք եւ խնկօք առաջի երթալով զօրացուցանէին զնոսա. (Ղեւոնդ.։)


Եռոտանի, նւոյ

See full entry →

s.

tripod, trivet.

NBHL (2)

Յորժամ քերթողն առ եռոտանովն երաժշտիցն նստիցի. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)

Զսանն թէոպռոտեան ի վերայ կալով եռոտանւոյն կիւռռացի. (Մագ. ՟Լ՟Ը։)


Ես, իմ, ինձ

See full entry →

pron.

I;
ես ինքն, myself;
յինէն կողմանէ, as for me, for my part;
ըստ իս, in my opinion;
ահաւասիկ ես, here I am, here am I;
ես եմ, it is I;
ոչ եմ ինձ եւ յիս, I am beside myself, distracted, I am not master of my self-possession, I am driven mad.

NBHL (1)

Յինէն անսամ ձեզ, եւ ո՛չ է հրամանաւ թագաւորին։ Մեր մեզէն իսկ հասեալ է ի վերայ ստուգութեան դոցա. (Եղիշ. ՟Ը։)


Ետեղակալ, աց

See full entry →

s. adj.

lieutenant, vicegerent;
successor;
stationary, firm, stable.

NBHL (1)

Ետ ընդ ետ վերտարեալ։ Ետ ընդ ետ արտասանեալն. (Թէոդոր. խչ.։)


Ետեղապահ, աց

See full entry →

s.

vicegerent, vicar.

NBHL (1)

Ես ասէ՝ ետեղապահ եմ։ Իբրեւ եկն հայրապետն ներսէս, ի վերայ հասանէր ետեղապահին սրբոյն խադայ. (Բուզ. ՟Դ. 12. եւ 13։)


Ետեղապահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

lieutenancy.

NBHL (1)

Զաթոռ եպիսկոպոսապետութեան ետեղապահութեամբ յաջորդեաց յովսէփ. (Խոր. ՟Գ. 67։)


Ետղ, ետեղ

See full entry →

s. adv.

place, spot, stead;
առ ետեղ, there, in that very place, in the same place;
immediately, directly, forthwith;
զետղ առնուլ, to stop, to cease to go.

NBHL (2)

Զտեղ առ մովսէս առաջի դրան բանակին. (Եփր. ել.։)

Ակն ունէին առ ետեղ (այսինքն երկրաւոր) թագաւորութեան նորա։ Առ ետեղ (այսինքն անդէն վաղվաղակի) եկեսցեն ի վերայ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 20. եւ 21։)


Եր

See full entry →

fv.

be;
ողջ —, live, fare thee well.

NBHL (1)

Ե՞Ր. իբր Է՞ր. այսինքն ո՞յր, որո՞յ, եւ վասն ո՞յր. վասն է՞ր. Տե՛ս է՞ր։


Երագ, ունք

See full entry →

adj. adv.

quick, nimble, prompt, rapid, swift, current;
— երագ or երագս, quickly, currently;
very soon.

NBHL (6)

Երագ երիվար, կամ ոտք, ընթացք, սլացումն, եւ հրեշտակք, կամ թեւք, կամ Ի թռիչս երագունք. (Ես. ՟Ժ՟Ը. 2. ՟Լ. 16։ Եզեկ. ՟Ա. 7։ Հռ. ՟Գ. 15։ Նար. եւ այլն։)

Թեւք երագունք են թռչնոց, զի նոքօք ի վերայ օդոց փառաւորին. (Եփր. ծն.։)

Եկդ վահանայ երագ. (Փարպ.։)

Զպատմութիւնն երկրորդեաց երագ երագ ի վերայ վեցօրեայ ժամանակին. (Եփր. ծն.։)

ԵՐԱԳ, ԵՐԱԳՍ, ԵՐԱԳՈՒՆՍ. ԵՐԱԳ ԵՐԱԳ. մ. εὑθέως cito, citius, celeriter եւ այլն. Արագապէս. փութով. ճեպով. հետզհետէ անընդհատ. ի կարճոյ. շուտ մը, շուտով, չո՛ւստ չո՛ւստ, շո՛ւտ շո՛ւտ.

Երագունս ընթացեալ։ Երագ երագն քան զվաղվաղակին ե՛ւս հեզագոյն է ի փոյթ ինչ գործոց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25։)


Երագագնաց

See full entry →

adj.

that goes, that walks quick, rapid, prompt.

NBHL (4)

ὁξύς velox Արագընթաց. շուտ վազօղ.

Երագագնաց երիվար. (Եփր. ծն.։)

Ճանապարհորդ երագագնաց՝ վաղվավակի հասանէ ի քաղաքն, եւ միայնակեաց ժուժկալ՝ յիւր կարգն. (Նեղոս.։)

Երագագնաց թւի մեզ կեանքն». այսինքն փութով անցեալ. (Լմբ. իմ.։)


Երագածագ

See full entry →

adj.

that points, that begins to appear soon.


Երագահալ

See full entry →

adj.

soon thawed or lique-fled.

NBHL (1)

Որ փութով հալէ կամ մարսէ.


Երագահաս

See full entry →

cf. Արագահաս.

NBHL (2)

Արագահաս. որ փութով հասանէ. իսկոյն ժամանօղ.

Երագահաս սպեղանիք, կամ վախճան կենցաղոյս. (Փարպ.։)


Երագամիտ

See full entry →

adj.

subtle, brisk, cunning, ingenious, sly.

NBHL (2)

γοργός acer Արագամիտ. արագ մտօք. սրամիտ. ճարպիկ մտքով.

Էր մտավարժ եւ երագամիտ. (Հ=Յ. մարտ. ՟Ի՟Է.։)


Երագայեղ

See full entry →

adj.

soon changed.

NBHL (1)

Յեղյեղուկ. ու փութով փոփոխի.


Երագապէս

See full entry →

adv.

quickly, rapidly.

NBHL (1)

Երագապէս եւ բազում ճակատս տուեալ։ Երագապէս վարդապետեցին զկողմն արեւմտեայ. (Խոր. ՟Բ. 79։ ՟Գ. 58։)


Երագասլաց

See full entry →

adj.

that darts forward, that runs quick, quick.


Երագասխալ

See full entry →

adj.

that fails, soon or easily mistaken.

NBHL (2)

Որ փոյթ ընդ փոյթ սխալէ. դիւրասխալ. բազմավրէպ.

Մարդկայինս բնութիւն՝ երագասխալ գոլով. (Ի գիրս խոսր.։)


Երագաւեր

See full entry →

adj.

soon ruined.

NBHL (2)

Որ փութով աւերի. դիւրակործան. վաղափուլ.

Ոչ կցեցաւ յերագաւերն՝ որ վասն այնր էր՝ խորհուրդն (աշտարակի). (Ագաթ.։)


Երագափոփոխ

See full entry →

cf. Երագայեղ.

NBHL (1)

Երագափոփոխք ի պատրանսն լինել։ Երագափոփոխ վազիւք. (Պիտ.։)


Երագեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to make haste, to hasten;
to double the pace, to go quicker, to run, to trot;
to accelerate, to hasten, to press.

NBHL (2)

σπεύδω, ταχύνομαι propero, festino, accelero Արագել. փութալ. վաղվաղել. ճեպիլ. արտորալ.

Եւ երագեաց մովսէս, խոնարհ երկիր եպագ. (Ել. ՟Լ՟Դ. 8։)


Երագընթաց

See full entry →

adj.

quick, that runs quick, nimble, swift.

NBHL (3)

ταχυδρόμος, ταχύς τῷ δρομῷ velox celer cf. արագընթաց. Արագ ընթացօղ՝ իրօք կամ նմանութեամբ. շուտ վազօղ, քալուկ, չուստ, արտորացօղ.

Երագընթացն փառաբանչօք՝ վերնաթռիչ պատգամաւորօք։ Ի թեւս թեթեւս յերագընթացս ամպաչու թռչնոյ. (Նար. կուս. եւ Նար. խչ.։)

Զթիւ սաղմոսացն գլխել, եւ ի բազմացուցանելն զնա երագընթաց լեզուովն միտեալ. (Լմբ. պտրգ.։)


Երազ, ոց

See full entry →

s.

dream;
fancy;
vision;
— տեսանել, to dream, to have a dream, to dream a dream, cf. Երազիմ;
եւ ոչ յերագի անգամ տեսանել, not even to dream of;
գեղեցիկ —ս տեսանել, to have pleasant, or bright dreams;
ցնորք զահանգելի խօլական —ոց, spectres or monstruous visions, dreadful, ghastly, frightful dreams;
յերազս լինել, յերազի անցք անցանել, to have a nocturnal pollution, a lascivious dream;
— է կեանք մարդոյ, life is but a dream.

NBHL (1)

Որպէս երազք զարթուցելոց։ Ետես երազ յովսէփ։ Յաւելին եւս ատել զնա վասն երազոցն։ Եւ ոչ արար նմա պատասխանի տուր երազովք եւ գուշակութեամբք։ Մի՛ անսայք երազոց ձերոց, զոր դուք տեսանէք.եւ այլն։


Երազահան, աց

See full entry →

cf. Երազահմայ;
— երազոց, dreamer, visionary.

NBHL (1)

ἑξηγητής interpres somniorum Հանօղ՝ այսինքն մեկնիչ երազոց, ձեւանալով որպէս գուշակ եւ գէտ.


Երազահանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

explanation of dreams

NBHL (1)

Իղձն բաղտամայ՝ բաբելոնացւոցն ապրեցուցիչ երազահանութեամբ, եւ յովսէփ երազատես եւ երազահան փարաւոնի .. . այն հեթանոսացէ, եւ ոչ քրիստոնէից. (Եղիշ. հոգ.։)


Երազահմայ

See full entry →

s.

one irocritic, diviner by means of dreams;
— լինիմ, to divine by means of dreams.

NBHL (2)

ԵՐԱԶԱՀՄԱՅ ԼԻՆԵԼ. Հմայել երազովք. ըղձապատում լինել.

Օտար խորհրդով նշանագիրս գծել, եւ երեզահմայ լինել, ցնորել (զհետ) մոլորութեան երազահան ստութեան. (Եղիշ. հոգ.։)


Երազանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Յերազանամ.

NBHL (1)

Իբրու ընդ քուն, եւ կամ անուրջ յարթնութեան երազանալով՝ դիւթեաց զսա. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Երազացոյց

See full entry →

adj. s.

that shows, that explains dreams.

NBHL (1)

Մերթ՝ Ցուցիչ երազոց, որպէս աստուած՝ յովսեփայ.


Երազափորձ

See full entry →

adj.

subject to pollution during sleep.


Երազափորձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pollution which happens during sleep.


Երազիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to dream, to fancy, to see things in a dream.

NBHL (1)

Ծերք ձեր երազովք երազեսցին. (Յովէլ. ՟Բ. 28։ Գործ. ՟Բ. 17։)


Երաժիշտ, ժշտաց

See full entry →

s.

musician, composer;
music;
—քն, the Muses.

NBHL (3)

μουσικός, μοῦσα musicus Երգիչ ճարտար՝ արուեստական ձայնիւ կամ նուագարանաւ. գուսան. վարպետ բան երգօղ ու լալօղ.

Գրեթէ զայն ասեմք գոլ գեղեցիկ երաժիշտ, որ զվեհագոյնսն եւ զբաւականապէս խրատեալսն հրճուեցուցանէ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)

Տեսարանքն յանձայնից եղեն ձայնաւորք՝ իբրու երաժշտիւք ի վերայ ածելով զգեղեցիկն եւ զոչն։ Յորժամ քերդօղն առ եռոտանովն երաժշտիցն նստիցի (յն. մուսայի, այսինքն չաստուծոյն երաժշտութեան)։ Որչափ քերդողութիւն իսկ, եւ երաժիշտ բաւականապէս ստացեալ իցեն յանձինս իւրեանց, ոչ համարձակել ումեմն երգել երաժիշտ ինչ առանց ընտրութեան. (Պղատ. օրին. ՟Գ. ՟Դ. ՟Ը։)


Երաժշտական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

musical;
musician;
—ն, music.

NBHL (3)

Որ ըստ երաժշտական արուեստի յարմարէր զնա։ Իբրեւ գործւով երաժշտականաւ կարասցէ ոք յարմարել։ Յարմարական եւ նուագաւոր բաղաձայնութիւն կատարէր, եւ արդարեւ երաժշտական. (Փիլ.։)

Երաժշտական թռչնոցն երգովք ամենայն վայրք հնչէին. (Նիւս. կազմ.։)

Քերականութիւն՝ քերականին, եւ երաժշտականութիւն՝ երաժշտականին։ Երաժշտականքն եւ քերթողքն վկայեն. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. այլաբ.։)


Երաժշտապետ, աց

See full entry →

s.

music-master;
chief of musicians, leader of the band.

NBHL (1)

Երաժշտականն գործի ի յերաժշտապետէ անտի ունի զհնչելն եւ զնուագելն. (Խոսրովիկ.։)


Երախակալ

See full entry →

s.

haft, hilt.

NBHL (1)

Էարկ եւ զերախակալն եւս զհետ վիրին. (Դտ. ՟Գ. 22։)


Երախաձգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

act of leading by the mouth.

NBHL (2)

Քարշելն կամ ցնցելն զբերան գրաստուց ի վարելն.

Մղեն երախաձգութեամբն սանձակոծելով զկզակս. (Պիտ.։)