Definitions containing the research վ : 10000 Results

Խառնապատում

See full entry →

adv.

related indistinctly, confusedly, without method.

NBHL (1)

Խառնապատում շարժեաց (կամ չարեաց՝ զբանն) վասն հարցողաց զաւերն երուսաղէմի. (Ագաթ.։)


Խառնարան, աց

See full entry →

s. fig.

goblet, cnp, howl;
banquet, feast;
crater;
recipient of the Word (Virgin Mary).

NBHL (2)

Ի զուարճութեան գինարբուաց խառնարանն կոչելով. (Երզն. լս.։) նմանութեամբ Մարմնարան փրկչին, սւորբ կոյս աստուածածին. յորոյ արգանդի եղեւ անճառ միաւորութիւն բանին ընդ մարմնոյ՝ անշփոթ խառնմամբ.

ԽԱՌՆԱՐԱՆ ՀԵՓԵՍՈՍԻ կոչին ըստ քերթողաց Ճեղքուածք ետնայ հրաբուղխ լերին, ընդ որս հուր եւ մոխիր ի վեր յորդեն. որպէս կրակարան դարբնոցի.


Խառնափնդոր

See full entry →

adj. adv.

embroiled, disordered, intricate, confused;
confusedly, disorderly, pell-mell.

NBHL (1)

Զոր թերեւս կարէին եւ մարդիկ դատել՝ խառնաբնդորապէս առ ի յերեւելն հայելով. (Մաքս. նշ. եկեղ.։)


Խառնափնդորեմ, եցի

See full entry →

va.

to throw into disorder or confusion;
to embroil, to confuse, to perplex, to disturb.

NBHL (2)

Խառնափնդորելով զեղբարսն՝ անվաստակ առնէ. (Նեղոս.։)

Զդաս կարգի ցուցանէ զհրեշտակացն, զի ոչ խառնափնդորեալք անմտաբար մի միջոյ գործով ելանեն. (Տօնակ.։)


Խառնելի, լւոյ

See full entry →

s.

cup, goblet, bowl;
liquor, beverage, drink, potion, libation;
crater;
—ք թեւոց, the tiller ropes;
խառնել —ս, to offer, to pour out libations.

NBHL (5)

Ոչ եւս շատանայ իմաստութեան խառնելեաւն, եւ ոչ բաւական վարկանի առ ի բժշկութիւն ծարաւոյն զբովանդակ զթակոյկն հեղոլ ի բերանն. (Նիւս. երգ.։)

Առեալ մովսեսի զկէս արեանն՝ արկ ի խառնելիս իւր. (Ել. իդ. 6։ Առակ. ՟Թ. 3։)

Բաժակօք ոսկեղինօք ի խառնելեացն (այսինքն ի պատրաստեալ ըմպելեաց, կամ ի թակուկաց) ընդունէին զգինի ի մատռուակէն. (Նոննոս.։ գինւովն զխառնելիս) (զըմպելիս կամ զխառնարանն) պատրաստեաց՝ ըստ իմաստութեանն խառնելեաց (այսինքն խառնօղաց կամ պատրաստողին). (Կամրջ.։)

Հրակիզութիւնք եւ բոցք. որպէս ի յատնէ խառնելեացն ի վեր պատառելով. եւ օրինակաւ ջրոյ առ երկրաւ բերելով. (Արիստ. աշխ.։)

ԽԱՌՆԵԼԻՔ. κρατήρες . Բերանք հրաբուղխ լերին՝ ըստ վերջին նշ. Խառնարանի.


Խառնիխուռն

See full entry →

adv.

confusedly, tumultuously, disorderly, at random, right and left, right or wrong, helter-skelter, pell-mell;
— բանք, rigmarole;
— խօսել, to bungle, to stammer out.

NBHL (4)

Խառնիխուռն օցտելով երթեւեկել (հիւլէից)։ Խառնիխուռնվարիլ, կամ խոստանալ. (Եզնիկ.։)

Ոչ Խառնիխուռն ի վայր ժողովելով (զոսկերս). այլ զմի ի նոցանէ ուրոյն ուրոյն. (Եղիշ. ՟Ը։)

Ոչ յատուկ վասն քրիստոսի, այլ խառնիխուռն եղեւբարբառն. (Շ. մտթ.։)

Խառնիխուռն առ ամենեսեան ճառէ զերանութիւնսն։ Ոչ խառնիխուռն ասաց, թէ եկն եհաս արքայութիւնն, այլ թէ ի վերայ ձեր. (անդ. ՟Ա. 8. 15։ ՟Բ. 16։)


Խառնիչ, չի, չաց

See full entry →

adj. s.

mixing, that mixes;
slice, spatula,


Խառնոց

See full entry →

cf. Խառնելի.

NBHL (1)

Առեալ մովսէսի զկէս արեանն, ի մերքս ի խառնոցսն հեզոյր։ Զայն որ ի խառնոցն առեալ արիւն՝ ցանէր. (Փիլ. ել. ՟Բ։)


Խառնուած, ոց

See full entry →

s.

mixture, composition, compound;
temper or tempering;
paste, luting;
complexion, constitution, temperament, nature;
junction;
consanguinity, relationship;
conjunction, union;
the sense of feeling, touch;
tie, bond;
concert, harmony

NBHL (7)

ԽԱՌՆՈՒԱԾ. Խառնումն հիւթոց ի մարմինս մեր ի բնէ. եւ Հիւթքն գլխովին.

Են ցաւք որ ոչ վասն մեղացն են, այլ ի չկշռելոյն խառնուածոցն. (Եզնիկ.։)

Նոր եւ սքանչել խառնուածով միացան երկու բնութիւնքն. (Լմբ. պտրգ.։)

Զմերս նոր խառնմամբ, եւ սքանչելի խառնուածով ընկալեալ. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Զ։)

Պատմութիւնք (քրիստոսի) են խառնուածովք. աստուածեղէնք են ամենեքեան, եւ մարդկեղէն. (Եփր. համաբ.։)

Հրեշտակագունդ խառնուածով տուն առ տուն երգ առեալ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Արիութիւն՝ խառնուած՝ սիրով ընդ միմեանս՝ զօրինակ միոյ մարմնոյ պահեսցուք ի մեզ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 14։)


Խառնուածոյ, ից

See full entry →

adj.

composed, prepared, compounded;
seasoned.


Խառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

mixture, composition;
incorporation, junction, union.

NBHL (3)

Միայնառանձինն առանց ընկերին խառնութեան վնասակար լինի. (Եզնիկ.։)

Մերակերպարան խառնութիւն։ Անապական խառնութիւն կերպացեալ զմերս ի մարմնի։ Աստուածութեանն խառնութիւն բովանդակապէս. (Նար. ՟Ժ՟Դ. ՟Լ՟Դ. ՟Կ՟Է. ՟Ղ՟Գ։)

Վասն ժողովոյն նոցա, եւ վասն խառնութեան նոցա։ Խառնութիւն այնոցիկ՝ որ ոչ միաբանէին գործոցն նոցա, պակասութիւն եւ պատաղիչ համարել էին նոցա. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 17։)


Խառնումն, ման

See full entry →

s.

cf. Խառնուած;
— զօրաց, engagement, conflict;
— գետոց, confluence of rivers.

NBHL (1)

Փութայ պատրել զզեւս առ քուն, եւ ի խառնումն զնագրգռելով. (Նոննոս.։)


Խառնուրդ

See full entry →

s.

mixture;
jumble, medley;
conflict, close fight, engagement, action;
union, reunion;
carnal connection;
confluence.

NBHL (1)

Խառնուրդք լինին վերնոց եւ ներքնոց. (Ճ. ՟Գ.)


Խարազանահալած առնեմ

See full entry →

vn.

to drive away with the whip.

NBHL (1)

Խարազանահալած զանբանսն եւ զվարճառօղսն ի հօրդ տանէն լսեմ արարեալ. (Սկեւռ. աղ.։)


Խարակաձեւ

See full entry →

adj.

steep, cragged, rocky.


Խարակեմ, եցի

See full entry →

va.

to burn, to scorch, to tan, to brown;
to toast;
to heat, to warm;
to imbibe, to anoint.

NBHL (2)

(յորմէ ռմկ. խարկել) Խարել. խահրել. կիզուլ. տոչորել. խանձատել. այրել. աղանձել. (լծ. յն. քաւմադի՛ղօ, թ. գավուրմագ ).

Քան զջերմնոտսն. որք իւզով խարակեն զգլուխս. Իմա՛ ըստ յն. օծանել, կամ տոգորել. καταβρέχω perfundo, irrigo.


Խարբալեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to sift, to riddle, to bolt;
to tempt, to try.

NBHL (2)

Խարբալել իբրեւ զցորեան. այսինքն՝ զորպէս պտույտի ցորեան ի մաղն վեր ի վայր շրջելով. (Բրսղ. մրկ.։)

σινιάζω cribro Մաղել. յուղել իբրեւ ի խարբալի. Փորձել. վրդովել. խախտլ. խռովել. Վտանգել.


Խարբալումն, ման

See full entry →

s. fig.

act of sifting;
temptation.

NBHL (1)

Զմարդկային խարբալումնս ի բաց ի մէնջ ձգելով. (Վրք. հց. ՟Ա։)


Խարդախանք

See full entry →

s.

cf. Խարդախութիւն;
խարդախանս նիւթել, to deceive, to dupe, to entrap.

NBHL (2)

Խարդախանսառ մերձաւորն նիւթելով. (Պիտ.։)

Նենգապատիր խարդախանաց ժողովարան. (Անան. եկեղ։)


Խարդախեմ, եցի

See full entry →

va.

tocheat;
to falsify, to counterfeit, to forge;
to feign, to simulate;
to corrupt, to adulterate;
to sophisticate;
to dissemble;
— ումեք զմահ, to plotthe death of.


Խարդախութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fraud, knavery;
falsification, forgery, act of counterfeiting;
adulteration;
chicanery;
violation, rape.

NBHL (2)

Այսքան վնասակարութիւնք խարդախութեանց։ Հին խարդախութիւն բանսարկուին. (Նար. ԾԶ. ՂԱ։)

Վասն խարդախութեան խորհրդոց, որ ի վերայ փրկչին եղեն, խոտեցան հրեայք. (Կոչ. ԺԶ։)


Խարդախումն, ման

See full entry →

s.

cf. Խարդախութիւն.


Խարդաւանակ լինիմ

See full entry →

va. vn.

to conspire against, to attempt evil, to deceive;
to risk, to be exposed to danger.

NBHL (1)

Երկիւղ կասկածանաց խարդաւանակ լինելոյ իւրոյ թագաւորութեանն. Խարդաւանակ լեալ նմին ի տաճարին վիշապաց. (Խոր. ՟Ա. 12. 29։)


Խարդաւանեմ, եցի

See full entry →

va.

to cheat, to overreach, to circumvent, to defraud;
to implicate, to involve, to entangle;
to precipitate;
to deflower, to violate.

NBHL (4)

Դաւով եւ պատրանօք Խարդախութեան որսալ, կամ արկանել յորոգայթ եւի չարիս. խաբել, կարթել, թաթել, կործանել. ի վայր հոսել.

Գայլ ապականիչ յարձակեալ խոզխոզէր զընտիրսն ի հօտէ գառանց, եւ գահավէժ ցնդմամբ խարդաւանեալ ի վիհն. (Շար.։)

ԽԱՐԴԱՒԱՆԵԼ. Դաւով սպանանել. դաւել ի մահ.

ԽԱՐԴԱՒԱՆԵԼ. պատրելով ձգել ի պղծութիւն.


Խարդաւանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fraud, deceit, circumvention, crime, outrage;
— կուսի, violation, deflowering.

NBHL (1)

Զմեր խարդաւանութիւնն առանց վրէժխնդրութեան համարէր լինել։ Ծանուցանեմ զձեր պարզմտութեամբ ցութիւն ի նմանէ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Խարդաւանք

See full entry →

s.

cf. Խարդաւանութիւն.

NBHL (1)

Խարդաւանս ի վերայ իմ խոկալով. (Մագ. ՟Ժ՟Ե։)


Խարեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to cauterize;
to brand;
to blind with hot irons;
to stigmatize, to afflict, to distress, to cut to the heart.

NBHL (3)

Ըստ իմաստուն եւ ճարտար բժշկաց՝երբեմն հատանէ եւ խարէ, եւ երբեմն կակուղ սպեղանիս ի վերայ դնէ։ Որ հիւանդն է՝ ոչ է հեշտեաւ կամ հատանել կամխարել. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. գաղ.։ Վրք. հց. ձ։ Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)

Բամբասէ ապա զբժիշկն, որ զվէր հիւանդին խարէ. (Լմբ. պտրգ.։)

(յորմէ Խարակել, որպէս թէ այրելով խորել. լծ. եւ յն. քէ՛օ) καίω, καυτηριάζω uro, aduro եւ ἑκκόπτω effodio. Խորովել. կիզուլ չանթացեալ երկաթով. տոչորել. եւ Բրել (զաչս). տաշել.


Խարխալանք, նաց

See full entry →

s. fig.

shaking, tottering, ruin;
perverseness, error, aberration.

NBHL (2)

(Յընդարձակ ճանապարհի) բազում խարխալանք, եւ վնասք. (Ոսկ. ՟Ա. 24։)

σαθρότης pravitas. Խարխուլն գոլ. դեդեւանք. գայթումն. սխալանք. վատթարութիւն.


Խարխարեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Խարխալեմ.

NBHL (7)

Խարխարել. քակտել. այսինքն ի հիմանց քակել բրելով. որպէս յն.

Ջանայ կաւն զվէմի խարխարել կարասցեն. (Սեբեր. ՟Դ։ Երզն. մտթ.։)

Ձայնիւ լոկով խարխարեալ պարիսպք (երիքովի). (Սարկ. մարդեղ.։)

Կամ Քերելով քերել, կեղեքել. պատառոտել. քերմըշտըկել, խառմշտըկել, պատառոտել. պըճըռթկել.

Հարուածք նենգաւորի խարխարէ զվէրս. (Սիր. ՟Ի՟Է. 28։)

Զի եւս ոք ի ժամանակի զուարճութեան խարխարիցէ զդժնդակութիւնսն դեգերելով ի տրտմականսն. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)

Սիրական ձայնիւ գորովեն, խարխարեալ անձամբ. (Եփր. զղջ.։)


Խարխարումն, ման

See full entry →

s.

destruction, waste.

NBHL (1)

Այրումն ի վերայ այրման, եւ խարխարումն առաջի վիրաց. (Մամբր.։)


Խարխափանք, նաց

See full entry →

s.

groping along, feeling about.

NBHL (1)

Խարխափելն. խարխափ. կուրօրէն շոշափումն ընդխավար.


Խարխափեմ, եցի

See full entry →

vn.

to grope along, to feel ones way;
to fumble;
to shake, to rustle.

NBHL (1)

(լծ. խարխել. խարխուլ, եւ խաւար, Ափ, կամ շօշափ) ψηλαφάω contrecto, palpo προσκόπτω offendo, impingo. Կուրօրէն շօշափելով եւ զննելով ի խաւարի շրջել, դանգաչել. երերիլ. գթել.


Խարխիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Խարխալիմ.


Խարխուլ

See full entry →

adj.

ruinous, falling, tottering to decay.

NBHL (1)

Որք զխարխուլ ժողովուրդն իբրեւ զորմն ծեփէին. (Նախ. եզեկ.։)


Խարշատեմ, եցի

See full entry →

va.

to burn.

NBHL (2)

Չարաչար խարշել. խարել. տոչորել. այրել. կիզուլ. խորովել. (իրօք կամ նմանութեամբ).

Մի՛ խորովեր զխարշատեալս. (Նար. ՟Ծ՟Է։)


Խարշափ

See full entry →

s.

rustling, murmur.


Խարշափուն

See full entry →

adj.

rustling, murmuring.

NBHL (3)

Որք պատէին խարշափուն բանջարով. (Յոբ. ՟Լ. 4. յն. աղիմայիւ) (աղուտ բանջարով) խարշափելով կամ վերահնչողիւ. այսինքն հողմաշարժ բանջարով։

Ուր Վանականն շփոթելով զխարշափունն ընդ բանջարոյ գրէ.

Զխարշափուննն այլք աղիմաւ թարգմանեցինք, եւ կէսք գերիսն. (քերէվիզ). եւ է սա բանջար աղեհամ, որ յուտելն լցուցանէ զտեղի հացի.


Խարշեմ, եցի

See full entry →

va.

to boil, to stew;
to scald;
to scorch, to burn.

NBHL (6)

Գնայցէ ոք ի վերայ կայծականց հրոյ, եւ զոտս իւր խարշիցէ. (Առակ. ՟Զ. 28։)

Արեգակն խարշէր զամենայն ինչ տալով իւրով. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Որպէս հայր ի վերայ աղեաց խարշի. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Յազգի ազգի ցաւս եւ ի տառապանս եւ ի տարակուսանս խարշիմք։ Որպէս ի սովոյխարշին եւ ապականինոգիքն. (որպես լծ. ընդ Հաշիլ). (Ի գիրս խոսր.։)

ἑψέω elixo Եփել եռացեալ ջրով. խաշել. հաշլամագ.

Կամ κατακαίω, συγκαίω exuro, comburo. Խարշատել. Այրել. տոչորել. խորովել. (իրօք կամ նմանութեամբ). էրել.


Խարուանք, նաց

See full entry →

s.

misfortune, calamity, disaster.

NBHL (2)

Զայլոց վիշտս շահավաճառ համարի այնպիսին (վաշխառուն), եւ բերս բարութեանց զընկերին խարուանս գործէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 5։)

(ի Խարելոյ, կամ ի Քարուական). δυσημερία infelicitas. Թշուառութիւն. Չուառութիւն. աղէտք. վնաս. յն. չարօրութիւն. գէշ օրերու հանդիպելն.


Խարուկեմ, եցի

See full entry →

va.

to burn.

NBHL (4)

Ի տէրդ ապաւինեալ՝ սրովբեապէս աստէն խարուկիմք. (Լմբ. պտրգ.։)

Յորմէ ըստ աստուածայինքն սերովբէք կիզիչք եւ ջեռուցիչք անուանեցան. (Դիոն. եկեղ.։)

Անձնատոչոր տօթով խարուկեալ. (Նար. կուս.։)

ԽԱՐՈՒԿԵԼ ԽԱՐՈՒԿԻԼ. (Ուստի Խարուկել) διάπυρος ignescens. Այրել եւ այրիլ իբր խարուկաւ. հիանա. վառիլ իբրեւ զխարոյկ. cf. ԽԱՐԱԿԵԼ, եւ cf. ԽՈՐՈՎԵՄ. կրակ կտրիլ.


Խարսխեմ, եցի

See full entry →

va.

to fix, to establish, to found;
— զնաւն, to cast anchor;
— զյոյս իւր յիմն, to fix or anchor ones hopes on.

NBHL (2)

Հաստատել իբրեւ ի վերայ խարսխի կամ որպէս զ խարիսխ. անշարժ հաստատել. առկայացուցանել. կացուցանել. ամրացուցանել. սահմանել. կր. ամրանալ.

Որք հաւատով յաստուած խարսխեալ. (Ի գիրս խոսր.։)


Խարտածոյ, ից

See full entry →

adj.

filed.

NBHL (1)

Որ ինչ լինի խարտելով. գործ խարտոցի. խարտած, խարտոցած.


Խարտեմ, եցի

See full entry →

va.

to file.

NBHL (2)

Խարտեաց զնա մանր, եւ ցանեաց զնա ի վերայ ջրոցն. (Ել. ՟Լ՟Բ. 20։)

Խարտոցովք խարտել, եւ կտրել. (Փարպ.։)


Խարտոց, ի

See full entry →

s.

file.

NBHL (2)

Որ զդանակն հատանէ, խարտոց է. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)

Խարտոցովք խարտել եւ կտրել։ Զորս ոչ կացին կտրել խարտոցովքն. (Փարպ.։)


Խաւարաբնակ, աց

See full entry →

adj. s.

dwelling in obscurity, obscure, gloomy;
devils, demons.

NBHL (3)

Մու՛տի խաւար (ո՛վ բանսարկու), փոխանակ խաւարաբնակ առնելոյզադամ. (Տօնակ.։)

Մարմնովն ի գերեզմանի, եւ հոգւովն ի խաւարաբնակ արգեալս դժոխոց. (Գր. հր.։)

Խաւարաբնակ աղտեղութեանց աղտեղի տիղմ. (Խոր. վրդվռ.։)


Խաւարագնաց

See full entry →

adj.

walking in the darkness.

NBHL (1)

Իգիշերի անկան յուղիս զառաջինն ընդ այլ խաւավարագնացն. (Սամ. երէց.։)


Խաւարազգած

See full entry →

adj.

dark, gloomy, dismal, sad;
— լինել, to become darkened, or obscured;
— խափնուլ, to become blind.

NBHL (2)

Խաւարազգաց (կամ խաւարազգեաց) վարուքանօրէնութեան. (Մանդ. ՟Դ։)

Վէմք՝ պատառելով, օդ՝ խաւարազգածն լինելով. (Սկեւռ. յար.։)


Խաւարազգեաց

See full entry →

adj.

clothed in darkness, surrounded with gloom, darkling.

NBHL (2)

Խաւարազգեաց վանին (սատանայ). (Խոր. հռիփս.։)

Ո՞վ ոք խաւարազգեաց վարուք անօրէնութեան զայլս, լուսաւորել ժպրհիցի. (Մանդ. ՟Ը.) (նոր ձ. խաւարազգած)։


Խաւարազգեստ

See full entry →

cf. Խաւարազգեաց.

NBHL (2)

Խաւարազգեաց վանին (սատանայ). (Խոր. հռիփս.։)

Ո՞վ ոք խաւարազգեաց վարուք անօրէնութեան զայլս, լուսաւորել ժպրհիցի. (Մանդ. ՟Ը.) (նոր ձ. խաւարազգած)։


Խաւարածիր

See full entry →

adj. s.

ecliptic.

NBHL (1)

Յեկեղեցիսըն խաւարած՝ յայնժամ վառի լոյս կանթեղաց. (Շ. եդես.։)