Definitions containing the research վ : 10000 Results

Խարբալեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to sift, to riddle, to bolt;
to tempt, to try.

NBHL (2)

σινιάζω cribro Մաղել. յուղել իբրեւ ի խարբալի. Փորձել. վրդովել. խախտլ. խռովել. Վտանգել.

Խարբալել իբրեւ զցորեան. այսինքն՝ զորպէս պտույտի ցորեան ի մաղն վեր ի վայր շրջելով. (Բրսղ. մրկ.։)


Խարբալումն, ման

See full entry →

s. fig.

act of sifting;
temptation.

NBHL (1)

Զմարդկային խարբալումնս ի բաց ի մէնջ ձգելով. (Վրք. հց. ՟Ա։)


Խարդախանք

See full entry →

s.

cf. Խարդախութիւն;
խարդախանս նիւթել, to deceive, to dupe, to entrap.

NBHL (2)

Խարդախանսառ մերձաւորն նիւթելով. (Պիտ.։)

Նենգապատիր խարդախանաց ժողովարան. (Անան. եկեղ։)


Խարդախեմ, եցի

See full entry →

va.

tocheat;
to falsify, to counterfeit, to forge;
to feign, to simulate;
to corrupt, to adulterate;
to sophisticate;
to dissemble;
— ումեք զմահ, to plotthe death of.


Խարդախութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fraud, knavery;
falsification, forgery, act of counterfeiting;
adulteration;
chicanery;
violation, rape.

NBHL (2)

Այսքան վնասակարութիւնք խարդախութեանց։ Հին խարդախութիւն բանսարկուին. (Նար. ԾԶ. ՂԱ։)

Վասն խարդախութեան խորհրդոց, որ ի վերայ փրկչին եղեն, խոտեցան հրեայք. (Կոչ. ԺԶ։)


Խարդախումն, ման

See full entry →

s.

cf. Խարդախութիւն.


Խարդաւանակ լինիմ

See full entry →

va. vn.

to conspire against, to attempt evil, to deceive;
to risk, to be exposed to danger.

NBHL (1)

Երկիւղ կասկածանաց խարդաւանակ լինելոյ իւրոյ թագաւորութեանն. Խարդաւանակ լեալ նմին ի տաճարին վիշապաց. (Խոր. ՟Ա. 12. 29։)


Խարդաւանեմ, եցի

See full entry →

va.

to cheat, to overreach, to circumvent, to defraud;
to implicate, to involve, to entangle;
to precipitate;
to deflower, to violate.

NBHL (4)

Դաւով եւ պատրանօք Խարդախութեան որսալ, կամ արկանել յորոգայթ եւի չարիս. խաբել, կարթել, թաթել, կործանել. ի վայր հոսել.

Գայլ ապականիչ յարձակեալ խոզխոզէր զընտիրսն ի հօտէ գառանց, եւ գահավէժ ցնդմամբ խարդաւանեալ ի վիհն. (Շար.։)

ԽԱՐԴԱՒԱՆԵԼ. Դաւով սպանանել. դաւել ի մահ.

ԽԱՐԴԱՒԱՆԵԼ. պատրելով ձգել ի պղծութիւն.


Խարդաւանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fraud, deceit, circumvention, crime, outrage;
— կուսի, violation, deflowering.

NBHL (1)

Զմեր խարդաւանութիւնն առանց վրէժխնդրութեան համարէր լինել։ Ծանուցանեմ զձեր պարզմտութեամբ ցութիւն ի նմանէ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Խարդաւանք

See full entry →

s.

cf. Խարդաւանութիւն.

NBHL (1)

Խարդաւանս ի վերայ իմ խոկալով. (Մագ. ՟Ժ՟Ե։)


Խարեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to cauterize;
to brand;
to blind with hot irons;
to stigmatize, to afflict, to distress, to cut to the heart.

NBHL (3)

(յորմէ Խարակել, որպէս թէ այրելով խորել. լծ. եւ յն. քէ՛օ) καίω, καυτηριάζω uro, aduro եւ ἑκκόπτω effodio. Խորովել. կիզուլ չանթացեալ երկաթով. տոչորել. եւ Բրել (զաչս). տաշել.

Ըստ իմաստուն եւ ճարտար բժշկաց՝երբեմն հատանէ եւ խարէ, եւ երբեմն կակուղ սպեղանիս ի վերայ դնէ։ Որ հիւանդն է՝ ոչ է հեշտեաւ կամ հատանել կամխարել. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. գաղ.։ Վրք. հց. ձ։ Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)

Բամբասէ ապա զբժիշկն, որ զվէր հիւանդին խարէ. (Լմբ. պտրգ.։)


Խարխալանք, նաց

See full entry →

s. fig.

shaking, tottering, ruin;
perverseness, error, aberration.

NBHL (2)

σαθρότης pravitas. Խարխուլն գոլ. դեդեւանք. գայթումն. սխալանք. վատթարութիւն.

(Յընդարձակ ճանապարհի) բազում խարխալանք, եւ վնասք. (Ոսկ. ՟Ա. 24։)


Խարխարեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Խարխալեմ.

NBHL (7)

Խարխարել. քակտել. այսինքն ի հիմանց քակել բրելով. որպէս յն.

Ջանայ կաւն զվէմի խարխարել կարասցեն. (Սեբեր. ՟Դ։ Երզն. մտթ.։)

Ձայնիւ լոկով խարխարեալ պարիսպք (երիքովի). (Սարկ. մարդեղ.։)

Կամ Քերելով քերել, կեղեքել. պատառոտել. քերմըշտըկել, խառմշտըկել, պատառոտել. պըճըռթկել.

Հարուածք նենգաւորի խարխարէ զվէրս. (Սիր. ՟Ի՟Է. 28։)

Զի եւս ոք ի ժամանակի զուարճութեան խարխարիցէ զդժնդակութիւնսն դեգերելով ի տրտմականսն. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)

Սիրական ձայնիւ գորովեն, խարխարեալ անձամբ. (Եփր. զղջ.։)


Խարխարումն, ման

See full entry →

s.

destruction, waste.

NBHL (1)

Այրումն ի վերայ այրման, եւ խարխարումն առաջի վիրաց. (Մամբր.։)


Խարխափանք, նաց

See full entry →

s.

groping along, feeling about.

NBHL (1)

Խարխափելն. խարխափ. կուրօրէն շոշափումն ընդխավար.


Խարխափեմ, եցի

See full entry →

vn.

to grope along, to feel ones way;
to fumble;
to shake, to rustle.

NBHL (1)

(լծ. խարխել. խարխուլ, եւ խաւար, Ափ, կամ շօշափ) ψηλαφάω contrecto, palpo προσκόπτω offendo, impingo. Կուրօրէն շօշափելով եւ զննելով ի խաւարի շրջել, դանգաչել. երերիլ. գթել.


Խարխիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Խարխալիմ.


Խարխուլ

See full entry →

adj.

ruinous, falling, tottering to decay.

NBHL (1)

Որք զխարխուլ ժողովուրդն իբրեւ զորմն ծեփէին. (Նախ. եզեկ.։)


Խարշատեմ, եցի

See full entry →

va.

to burn.

NBHL (2)

Չարաչար խարշել. խարել. տոչորել. այրել. կիզուլ. խորովել. (իրօք կամ նմանութեամբ).

Մի՛ խորովեր զխարշատեալս. (Նար. ՟Ծ՟Է։)


Խարշափ

See full entry →

s.

rustling, murmur.


Խարշափուն

See full entry →

adj.

rustling, murmuring.

NBHL (3)

Որք պատէին խարշափուն բանջարով. (Յոբ. ՟Լ. 4. յն. աղիմայիւ) (աղուտ բանջարով) խարշափելով կամ վերահնչողիւ. այսինքն հողմաշարժ բանջարով։

Ուր Վանականն շփոթելով զխարշափունն ընդ բանջարոյ գրէ.

Զխարշափուննն այլք աղիմաւ թարգմանեցինք, եւ կէսք գերիսն. (քերէվիզ). եւ է սա բանջար աղեհամ, որ յուտելն լցուցանէ զտեղի հացի.


Խարշեմ, եցի

See full entry →

va.

to boil, to stew;
to scald;
to scorch, to burn.

NBHL (6)

ἑψέω elixo Եփել եռացեալ ջրով. խաշել. հաշլամագ.

Կամ κατακαίω, συγκαίω exuro, comburo. Խարշատել. Այրել. տոչորել. խորովել. (իրօք կամ նմանութեամբ). էրել.

Գնայցէ ոք ի վերայ կայծականց հրոյ, եւ զոտս իւր խարշիցէ. (Առակ. ՟Զ. 28։)

Արեգակն խարշէր զամենայն ինչ տալով իւրով. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Որպէս հայր ի վերայ աղեաց խարշի. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Յազգի ազգի ցաւս եւ ի տառապանս եւ ի տարակուսանս խարշիմք։ Որպէս ի սովոյխարշին եւ ապականինոգիքն. (որպես լծ. ընդ Հաշիլ). (Ի գիրս խոսր.։)


Խարուանք, նաց

See full entry →

s.

misfortune, calamity, disaster.

NBHL (2)

(ի Խարելոյ, կամ ի Քարուական). δυσημερία infelicitas. Թշուառութիւն. Չուառութիւն. աղէտք. վնաս. յն. չարօրութիւն. գէշ օրերու հանդիպելն.

Զայլոց վիշտս շահավաճառ համարի այնպիսին (վաշխառուն), եւ բերս բարութեանց զընկերին խարուանս գործէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 5։)


Խարուկեմ, եցի

See full entry →

va.

to burn.

NBHL (4)

ԽԱՐՈՒԿԵԼ ԽԱՐՈՒԿԻԼ. (Ուստի Խարուկել) διάπυρος ignescens. Այրել եւ այրիլ իբր խարուկաւ. հիանա. վառիլ իբրեւ զխարոյկ. cf. ԽԱՐԱԿԵԼ, եւ cf. ԽՈՐՈՎԵՄ. կրակ կտրիլ.

Ի տէրդ ապաւինեալ՝ սրովբեապէս աստէն խարուկիմք. (Լմբ. պտրգ.։)

Յորմէ ըստ աստուածայինքն սերովբէք կիզիչք եւ ջեռուցիչք անուանեցան. (Դիոն. եկեղ.։)

Անձնատոչոր տօթով խարուկեալ. (Նար. կուս.։)


Խարսխեմ, եցի

See full entry →

va.

to fix, to establish, to found;
— զնաւն, to cast anchor;
— զյոյս իւր յիմն, to fix or anchor ones hopes on.

NBHL (2)

Հաստատել իբրեւ ի վերայ խարսխի կամ որպէս զ խարիսխ. անշարժ հաստատել. առկայացուցանել. կացուցանել. ամրացուցանել. սահմանել. կր. ամրանալ.

Որք հաւատով յաստուած խարսխեալ. (Ի գիրս խոսր.։)


Խարտածոյ, ից

See full entry →

adj.

filed.

NBHL (1)

Որ ինչ լինի խարտելով. գործ խարտոցի. խարտած, խարտոցած.


Խարտեմ, եցի

See full entry →

va.

to file.

NBHL (2)

Խարտեաց զնա մանր, եւ ցանեաց զնա ի վերայ ջրոցն. (Ել. ՟Լ՟Բ. 20։)

Խարտոցովք խարտել, եւ կտրել. (Փարպ.։)


Խարտոց, ի

See full entry →

s.

file.

NBHL (2)

Որ զդանակն հատանէ, խարտոց է. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)

Խարտոցովք խարտել եւ կտրել։ Զորս ոչ կացին կտրել խարտոցովքն. (Փարպ.։)


Խաւարաբնակ, աց

See full entry →

adj. s.

dwelling in obscurity, obscure, gloomy;
devils, demons.

NBHL (3)

Մու՛տի խաւար (ո՛վ բանսարկու), փոխանակ խաւարաբնակ առնելոյզադամ. (Տօնակ.։)

Մարմնովն ի գերեզմանի, եւ հոգւովն ի խաւարաբնակ արգեալս դժոխոց. (Գր. հր.։)

Խաւարաբնակ աղտեղութեանց աղտեղի տիղմ. (Խոր. վրդվռ.։)


Խաւարագնաց

See full entry →

adj.

walking in the darkness.

NBHL (1)

Իգիշերի անկան յուղիս զառաջինն ընդ այլ խաւավարագնացն. (Սամ. երէց.։)


Խաւարազգած

See full entry →

adj.

dark, gloomy, dismal, sad;
— լինել, to become darkened, or obscured;
— խափնուլ, to become blind.

NBHL (2)

Խաւարազգաց (կամ խաւարազգեաց) վարուքանօրէնութեան. (Մանդ. ՟Դ։)

Վէմք՝ պատառելով, օդ՝ խաւարազգածն լինելով. (Սկեւռ. յար.։)


Խաւարազգեաց

See full entry →

adj.

clothed in darkness, surrounded with gloom, darkling.

NBHL (2)

Խաւարազգեաց վանին (սատանայ). (Խոր. հռիփս.։)

Ո՞վ ոք խաւարազգեաց վարուք անօրէնութեան զայլս, լուսաւորել ժպրհիցի. (Մանդ. ՟Ը.) (նոր ձ. խաւարազգած)։


Խաւարազգեստ

See full entry →

cf. Խաւարազգեաց.

NBHL (2)

Խաւարազգեաց վանին (սատանայ). (Խոր. հռիփս.։)

Ո՞վ ոք խաւարազգեաց վարուք անօրէնութեան զայլս, լուսաւորել ժպրհիցի. (Մանդ. ՟Ը.) (նոր ձ. խաւարազգած)։


Խաւարածիր

See full entry →

adj. s.

ecliptic.

NBHL (1)

Յեկեղեցիսըն խաւարած՝ յայնժամ վառի լոյս կանթեղաց. (Շ. եդես.։)


Խաւարակեաց

See full entry →

cf. Խաւարաբնակ.


Խաւարահալած

See full entry →

adj.

chasing away darkness.

NBHL (1)

Հսկող հովիւ խաւարահալածք. (Շար.։)


Խաւարամոլար

See full entry →

adj.

tortuous & tenebrous.

NBHL (1)

Մոլար վասն խաւարին գոլոյ. թիւր առ մթութեանն. կամ Որ մոլորութեամբ տանի ի խաւար.


Խաւարային, յնոյ, ոց

See full entry →

adj.

cf. Խաւարին.

NBHL (3)

Ընդ խաւարային տեղիս եւ ի վիհս. (Պիտ.։ Յհ. կթ.։)

Զխաւարարնյինսն կատարելով զծանակութիւնս. () այսինքն զմեղանչական կամ սատանայական Յհ. իմ. պաւլ.։

Խաւարային դրդչմամբ (կամ դրդջմամբ) եւ լկտի երգով. (Յհ. կթ.։)


Խաւարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Խաւարիմ.

NBHL (1)

Բնաւորեցաւ տակաւին խաւարանալ վեհն ի վատթարէն. (Նիւս. երգ.։)


Խաւարասէր

See full entry →

adj.

loving obscurity or darkness.

NBHL (1)

Լուսին՝ գիշերագնաց, խաւարասէր, լուսատեաց. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)


Խաւարասոյզ

See full entry →

adj.

immersed in obscurity, buried in darkness.


Խաւարարգել

See full entry →

adj.

kept in obscurity, hidden;
that keeps in obscurity (tomb), sombre, obscure, black, dark.

NBHL (1)

Տայր տանել զնա ի վիրապն, կարծելով՝ եթէ ի խաւարարգել կեանսն հնազանդեսցի. (ՃՃ.։)


Խաւարեայ

See full entry →

cf. Խաւարին.

NBHL (1)

Հապա ոհմակք (կամ վոհմակք) խաւարեալք՝ սլացարուք զկնի արագոտն այծեման. (Վանակ. յոբ.։)


Խաւարեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Խաւարեցուցանեմ;
cf. Խաւարիմ.

NBHL (2)

Մէգ ծածկէ զճառագայթս արեգական, եւ զմիտս խաւարէ յոլով կերակուր. (Նեղոս.։)

Խաւարեաց զարեգակն, իսպառ կորուսանելով զամենայն ազգս դիւաց. (Պիտառ.։)


Խաւարեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to darken, to spread darkness, to obscure, to dim;
to eclipse;
to extinguish;
to blind;
լուսինն խաւարեցուցանէ զարեգակն, the moon eclipses the sun.

NBHL (2)

Գոլով լոյս աշխարհի, յորմէ խաւարեցոյց զհայս. (Խոր. ՟Գ. 17։)

Այսպիսօք խաւարեցուցանողօք գիւտիւք խաւարեցուցանել զմիտս հաւատացելոց. (Խոսրովիկ.։)


Խաւարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be darkened, obscured, eclipsed;
to be blinded;
խաւարեցաւ արեգակն ընդ ժամս երիս, the sun remained eclipsed three hours.

NBHL (2)

Խաւարեսցին աստեղք, կամ երկինք, կամ աչք։ Խաւարեսցի արեգակն, կամ լուսին, կամ լոյս, կամ տիւ։ Եղեւ թագաւորութիւն նորա խաւեարեալ։ Դրունք նորաթափուր եղեն, խաւարեցան ի վերայ երկրի։ Մինչչեւ խաւարեալ եւ գայթագղեալ ոտից ձերոց։ Խաւարեցայ տարակուսանօք։ Խաւարեցաւ դուստր սիոնի։ Խաւարեցան անմտութեամբ սիրք նոցա.եւ այլն։

Լուսաւորեա վերստին գլխաւարեսցեալ հոգւոյս աչս. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Խաւարին

See full entry →

adj.

obscure, gloomy, dark.

NBHL (1)

Երկիր խաւարին եւ մթին։ Էր օրն խաւարին եւ մթին։ Եւ ո՛չ ի տեղւոջ խաւարին երկրի։ Խաւարին լերինք, կամ ճաանապարհք, կամ գանձք։ Ապա ակն քո չար է, ամենայն մարմինդ խաւարին եղիցի։ Չգուցէ մասն ինչ խաւարին։ Ահ խաւարին հասանէր ի վերայ նորա։ Խաւարին կապանօքն արկեալ ի տարտարոսն.եւ այլն։


Խ (khé)

See full entry →

s.

the thirteenth letter of the alphahet, and the eighth of the consonants;
forty, fortieth.

NBHL (2)

Առ եբրայեցիս եւ արաբացիս խէ կամ խը թանձր հնչի ի խորութենէ կոկորդին. այլ առ պարսիկս եւ թուրքս եւ ի հյ. փափկիկ, մինչեւ մերձենալ ի հ. վասն որոյ եւ ի լծորդ է նմին ի մեզ. զի գրի՝ հաղբք եւ խաղբք. հոյակապ եւ խոյակապ. խրասախ, եւ հրասախ, եւ այլն. որպէս եւ նահապետ՝ է նախապէտ, կամ նահանգապէտ։ Իսկ անունս Ռախաբ գրի եւ ռահաբ, եւ ռաքաբ կամ հռեքաբ։

Խ. Լինի լծորդ եւ ընդ ղ. զոր օրինակ սանդուխք, սանդուղք. բախտ, բաղդ. վախճան, վաղճան. եւ աղքատ՝ հնչի որպէս ախքատ (որպէս թէ աղխքատ)։


Խաբեբայ, ից

See full entry →

cf. Խաբեայ.

NBHL (4)

ԽԱԲԵԲԱՅ. որ եւ ԽԱԲԵԱՅ. ἑμπαίκτης illusor σοφιστής , σοφιστικός, ἑπιθέτης sophista, deceptor, impostor, versipellis. խաբօղ. պատրօղ. դաւադիր. կարթօղ. եւ Կեղծավոր. խաղ առնօղ, այպանօղ. եւ Իմաստակ.

Խաբեբայ է ասեն. զի՞նչ խօսիս այր դու. վասն պատառի միոջ հացի, եւ կապերտի միոջ ձորձոյ խաբեբա՞յ կոչես. (Ոսկ. եբր. ՟Ծ՟Ա։)

Ով խաբեբայ չարութեան. (Ածաբ. մկրտ.։)

Ընկալան զգիրն խաբեբայ ողոքանաց թագաւորին։ Զվասակայ խաբեբայ հայթայթանս պատրանացն։ Զխաբեբայ երդմունս։ Խաբեբայ հրամանացդ. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Դ. ՟Ղ։)


Խաբեղայ, ից

See full entry →

s.

wicked monk.

NBHL (1)

Որպէս Եպերելի աբեղայ. որպէս թէ չիցէ աբեղայ, այլ խաբեբայ. (զորմէ եւ ի վերջն բառիդ ԽԱԲ).