Definitions containing the research վ : 10000 Results

Խաբեմ, եցի

See full entry →

va.

to cheat, to deceive;
to defraud, to dupe, to trick, to gull, to inveigle, to insnare;
to plot, to hatch, to contrive;
to pervert, to seduce, to mislead;
to mock, to laugh, not to care, to trifle;
— ի խաղի, to cheat at play.

NBHL (2)

ἁπατάω, παραλογίζομαι, πτερνίζω decipio ἑμπαίζω, καταβραβεύω illudo. Խաբ գործել. պատրել, նենգել, դավաճանել. կարթել. ըստ յն. նաեւ խաղ առնել. ձաղել.

Այս երկիցս խաբեաց զիս։ Եթէ ոք զկոյս զոչ խօսեալ. Զաստուած խնդրեցի, եւ ոչ խաբեցայ։ Մի խաբիր լրութեամբ որովայնի։ Մի խաբեսցէ զձեզ եզեկիա։ Ետես հերովդես՝ թէ խաբեցավ (այսինքն ծաղր եղեւ) ի մոդուց անտի։ Մի ոք զձեզ խաբեսցէ (այսինքն ձազեսցէ իբրեւ յաղթօղ). եւ այլն։


Խաբեպատիր

See full entry →

adj.

fraudulent;
deceitful, false, illusory, insidious, sophistical.

NBHL (1)

Դիտէր զարքայն դավիթ՝ թէ յորում վայրի անկցի՝ ի վերա նորա խաբեպատիր գեղովն իւրով. (Եփր. թագ.։)


Խաբիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

deceitful, fallacious;
seducing, insinuating.


Խաբու

See full entry →

adj.

cheating, deceitful, fallacious;
crafty, smirking, smooth-tongued.


Խազեմ, եցի

See full entry →

va.

to draw lines, to roll;
to mark out, to delineate, to outline;
to mark, to brand.

NBHL (1)

Հարօրով ակօս խազեցին շուրջ զքաղաքաւն ի նշան պարսպի, եւ հրաման հանին ոչ ումեք իշխել քայլել ի վերայ խազածին. (Մարթին.։)


Խազմարար, աց

See full entry →

cf. Խազմագործ.

NBHL (4)

στασιαστής seditiosus. Կռուարար. խռովարար. խռովայոյզ. ապստամբ, եւ ապստամբողական.

Զի այս իսկ եւ զնոսա որ խազմարարք էին՝ ի խոստովանութիւն ածէր. (Ոսկ. գծ.։)

Խռովութեան շիջուցի՞չ, եթե ընդ խազմարարս խռովիչ. (Մագ. ՟Դ։)

Եթե ոք բարս ունիցի խազմարար եւ խռովարար. (Բրս. հց.։)


Խաթարեմ, եցի

See full entry →

va.

to damage, to spoil;
to corrupt;
to ruin, to shatter;
to rumple, to crumple.

NBHL (2)

(լծ. թ. փետէր, վնաս. եւ յն. քաթերէ՛օ). καθερέω destruo, diruo συγκόπτω concido. Աւերել, եղծանել, քակել, կործանել, խանգարել. վեր ի վայր առնել.

Տեսին զվարագուրաձիգսն խաթարեալս. (՟Ա. Մակ. ՟Դ. 38։)


Խաժակն

See full entry →

adj.

blue-eyed.

NBHL (1)

Զվարսն առիւծու ունէր, եւ աչքն՝ մինն խաժակն. աջն վայրաբեր եւ սեաւ, եւ ահեակն՝ խաժակն. (Պտմ. աղեքս.։)


Խաժամուժ

See full entry →

adj.

low, vulgar, plebeian;
— or — ամբոխ՝ մարդիկ, the mob, the rabble, the populace.

NBHL (1)

Զոմանս հովիւս վասն առաջնորդութեան խաժամուժ մարդկան. (Եփր. եփես.։)


Խախանք

See full entry →

s.

immoderate, derisive laughter.

NBHL (1)

Որ պայծառացեալ էր, եւ զարգարէր զմեզ բանիւ վարդապետութեամբ՝ զգեստն, խախանքն կողոպտեցին, զի բարիօք առ ձեզ հանդիպեցաք մերկք. (Ոսկ. ի մելիտ.։)


Խախաց, ից

See full entry →

s.

chyle;
rennet;
curdled milk, curds.

NBHL (2)

Խախացն ոչ այլ ինչ է, այլ ի նոյն կաթանէ յորովայնէ գառինն պանրացեալ եւ արտաքս եկեալ. (Սանահն.։)

Խախաց՝ ժողովէ (զկաթն), եւ պնդէ, եւ մակարդ կտրէ. (Բրսղ. մրկ.։ եւս եւ Վստկ.։)


Խախացեմ, եցի

See full entry →

va.

to coagulate, to curdle.


Խախացոց, ի

See full entry →

s.

first stomach, ventricle.

NBHL (2)

ἕνυστρον ventriculus. Պարկ որովայնի կամ ստամոքս գառանց եւ այլոց որոճօղ կենդանեաց, ուր մակարդի կացն կամ խախացն. խախցոց. խաղցոց.

Խախացոցն ելուստ բուսոյ որովայնին է. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)


Խախտած

See full entry →

adj. s.

spoiled, ruined;
ruin, waste.

NBHL (1)

Հանէր զվնասակար խոզսն յայգւոյ անտի, եւ կազմէր զխախտածն. (Ճ. ՟Ա.։)


Խախտեմ, եցի

See full entry →

va.

to remove, to displace, to dislodge;
to move, to change;
to shake, to cause to totter;
to ruin;
to refute, to confute;
to emigrate;
— զոսկերս, to dislocate, to disjoint, to put out of joint;
— բանիւք, to tease, to annoy, to torment with idle gossip.

NBHL (2)

σαθρόω putrefacio, corrumpo ἁνασκευάζω labefacto ἁνατρέπω , ἑντρέπω subverto, everto ἁκυρόω irritum reddo եւ այլն. Խախուտ կացուցանել. շարժլել. դրդուեցուցանել. խարխալել. խաթարել. լուծանել. քակտել. շարժել կամ հանել ի տեղւոջէն. վեր ի վայր առնել. ի դերեւ հանել.

Խախտեցին խորտակեցին զորդիսն իսրայէլի։ Խախտէք զիս բանիւք։ Խռովեցուցին զձեզ բանիւք՝ խախտել զանձինս ձեր։ Խախտեցաւ երկիր յերեսաց նորա։ Խախտեցան եւ գնացին։ Տառապեալդ եւ խախտեալդ։ Ժամանակ խախտողաց քոց։ Խախտեցար ի տեղւոջէ քումմէ։ Խախտիցեմ զքեզ գնալ ընդ մեզ։ Ոչ եւս խախտացից զժողովուրդ իմ լիսրայէլ յերկրէ՝ զոր ետու նոցա։ Զկտակն յառաջագոյն հաստատեալ ոչ կարեն խախտել.եւ այլն։


Խախտումն, ման

See full entry →

s.

destruction;
displacing, removal;
emigration;
— ոսկերաց, dislocation, luxation.

NBHL (1)

Այսքանում վայելուչ կարգի հասուցանել խախտումն. (Պիտ.։)


Խածանեմ, ծի

See full entry →

va. fig.

to bite;
to chew, to gnaw, to tear in pieces;
to nettle, to sting, to snarl at, to revile;
— զմիմեանս, to bite one another.

NBHL (1)

Համակէր միշտ ի չար խորհուրդս՝ խածանել չար թունովք իւրովք զթագաւորն գագիկ։ Իբրեւ զգազան չար ի խածանել զնա զարթուցեալ. (Յհ. կթ.։)


Խածատանք, նաց

See full entry →

s.

bite.

NBHL (1)

Համբերէին նոքա կեղոյ վիրացն, զոր ունէին, եւ զխածատածսն զգազանացսն. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 1։)


Խածատեմ, եցի

See full entry →

va.

to bite, to nibble.

NBHL (1)

Բալում վիրաւորս ի նոցանէ խածատեալս, եւ ճարակ սրոյ տուեալ. (Յհ. կթ.։)


Խածեակ, եկի

See full entry →

s.

bird's crop, craw.


Խածուած, ոյ

See full entry →

s.

bite, biting;
sting.


Խածումն, ման

See full entry →

s.

act of biting.

NBHL (1)

Որպէս ի խածմանէ արիոսականն օձէ վնասեալք. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)


Խակաբարոյ

See full entry →

adj.

hard-hearted, rude, harsh.


Խակագործ, աց

See full entry →

adj.

seditious, factious, turbulent;
— ստահակութիւն, cf. Խակագործութիւն.

NBHL (1)

Յապստամբութիւն, եւ ի խակագործ ստահակութիւն. յն. նորաձեւութիւն, իբր յուզումն խռովութեան։


Խակագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sedition, revolt, rebellion.

NBHL (2)

στάσις seditio. Ապստամբութիւն. խռովութիւն. եւ Գործ անվայելւոչ. կղայամտութիւն.

Տեառն եղիայի (կաթողիկոսի) խակագործութիւնն յերիցու վանս. (Կաղանկտ.։)


Խակութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

unripeness, crudity;
sourness, harshness, cruelty;
sedition, rebellion.

NBHL (6)

Տղայութիւն աստ ոչ զհասակին տղայութիւնն ասէ, այլ զմտացն խակութիւն։ Ո՛չ եթէ առ տգիտութեան ինչ, եւ ոչ առ խակութեան, եւ ոչ վնաս տխեղծ հասակի. (Ոսկ. գաղ. եւ Ոսկ. եբր.։)

ԽԱԿՈՒԹԻՒՆ. ὡμότης crudfelitas στάσις seditio. Տմարդութիւն, անգթութիւն, հմութիւն խստասրտութիւն եւ ապստամբութիւն, խռովութիւն, խեռութիւն.

Իբրեւ զգաստ եղեւ յուդա վասն անօրէն խակութեան վնասին, որ եղեւ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 5։)

Ողորմութիւն քո առ խակութիւն վնասակարիս։ Ի խակութենէ չարին արկածից. (Նար. ՟Լ. ՟Ղ՟Գ։)

Եթէ բնութեամբ այդպիսի գազանային ստեղծ զքեզ արարիչնխ է՞ր վասն դատաստանս պահանջէ ի քէն վասն խակութեանդ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Քո ուղղակի վարուքն պատկառեցո՝ զնոցա խակութիւն. (իբր ռմկ. ճահիլլիք) (Վրք. հց. ձ։)


Խահ, ից

See full entry →

s.

dish, viand, mess;
meat, cooked meat.

NBHL (1)

Զմին ի դուռն արքունի կարգեալ, զմիւսն ի վերայ խահիցն։ Զխահիցն զանազանութիւն. (ի գիրս Խոսր.։)


Խահարարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cookery;
the dishes served up;
seasoning of dishes;
dainty meats.


Խահրեմ, եցի

See full entry →

va.

to overdo, to cook too much, to burn, to spoil;
to corrupt, to ruin.

NBHL (1)

Եգիտ զպարտէզն՝ զի խահրեալ եւ կիզեալ էր յերամակէ խոզիցն։ Ոչ եթող զիս աստուած՝ խահրել եւ գթել զքեզ։ Առաւել թարշամեալ եւ խահրեալ մարմնով քան զայն՝ որ ի շաբաթուն միանգամ ճաշակէր զոսպն. (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Զ. ՟Ժ՟Ա։)


Խաղալիկ, լկաց

See full entry →

s. fig.

player;
dancer;
game, play, toy, plaything;
trifle, trifling amusement, foolery;
gewgaw, bawble;
laughing-stock, butt;
— լինել, to become the laughing-stock of;
— առնել, to make game of;
— եղեւ բախտին, he was fortune's plaything, or the sport of fortune, fortune mocked him;
հողմոց եւ ալեաց —, at the mercy of winds and waves.

NBHL (4)

Նուագէին կանայք խաղալիկք։ Ձայն խաղալկաց։ Ընդ ժողովս խաղալկաց. (Ա. Թագ. ԺԸ. 8։ Երեմ. Լ. 19։ ԼԱ. 4։)

Նման լինելով խաղալկացն եւ հացկատակաց. (Շ. ընդհանր.։)

Իբրեւ զչուան խաղալիկ է նոցա (օձն՝ թովչաց). (Եզնիկ.։)

Խաղայր հրովն որպէս խնձորով, կամ այլ իւիք խաղալկօք։ Չգիտիցե՞ս զքեզ, եթէ մարդ ես, խաղալիկ ես բախտից. (Պիտառ.։)


Խաղախորդ, աց

See full entry →

s.

leather-dresser, currier;
tanner.


Խաղակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj. s.

playfellow, playmate.

NBHL (1)

Ովարիստէսն ըմպակից եւ խաղակից նշանակէ գոլ արամազդայ. (Պղատ. մինովս.։)


Խաղաղածաւալ

See full entry →

adj.

calm, placid, tranquil.

NBHL (1)

Ըստ նմանութեան խաղաղածաւալ ծովային ալեաց. (Ոսկ. համբ.։)


Խաղաղակոյտ

See full entry →

adj.

peacefully assembled.

NBHL (2)

Եցոյց նմա զխաղաղակոյտ ոսկերաց բազմաց։ Մարգարէա՛ դու ի վերայ խաղաղակոյտ ոսկերացդ. (Մծբ. ՟Ը։)

Ժողովեալ զխաղաղակոյտս (կամ զխաղաղակոյտս) ոսկերացն, հրամայեաց փոս հատանել, եւ ի միում տեղւոջ թաղել. (Ասող. ՟Գ. 42։)


Խաղաղամբոխ

See full entry →

adj. s.

peace-breaker, turbulent, unquiet, restless, seditious, rebellious.

NBHL (1)

Ամբոխիչ եւ վրդովիչ խաղաղութեան խռովարար.


Խաղաղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be appeased, tranquillized, to grow calm.

NBHL (6)

Գազանք վայրենիք խաղաղասացին ընդ քեզ. (Յոբ. ՟Ե. 23։)

Խաղաղացեալք՝ ի բարիսն վայելեն. (Ագաթ.։)

Անդ խաղաղանայր գրաւորական ժողովուրդն ի պատուիրանազանցութենէ՝ քաւեալք ի ձեռն քահանայութեանն. (Մամբր. յորմէ եւ Երզն. մտթ.։)

յապահովութեամբ խաղաղանալ՝ օրինակ իմն յանքոյթ նաւահանգստի. (Պիտ.։)

Խաղաղասցին խռովութիւնք. (Ժմ.։)

Խաղաղասցին ոգիք մեր յայնպիսեաց դառն վտանգից. (Խոսր.։)


Խաղաղապահ, ից

See full entry →

adj.

pacific, quiet.

NBHL (1)

Զխաղաղութիւն սիրելով, եւ իբրու արդարեւ ճշմարիտ խաղաղապահ է նա. (Փիլ. լին. ՟Գ. 8։)


Խաղաղասիգ

See full entry →

adj.

mild, soft, gentle.

NBHL (1)

Շնորհեա՛ տէր գնացողաց ի ծովու խաղաղասիգ ալիսն վետս վետս քստմնել ծածանմամբ. (Վրդն. ծն։)


Խաղաղասիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

love of peace, moderation.

NBHL (1)

Նոցին խաղաղասիրութեանն եզեր նախանձոտ. (Խոսրովիկ։)


Խաղաղացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to pa cify, to calm;
to conciliate, to reconcile.

NBHL (4)

παύω. sedo, եւ այլն. խաղաղել. հանդարտել. զիջուցանել. հուզուր վէրմէք.

Խաղաղացուցանել զպատերազմական վրդովումն, կամ զբազմաստուածութեան վրդովմունս, կամ զամենայն արեւմուտս. (Պիտ։ Մամբր։ Խոր. Բ. 52։)

Խաղաղացուցեալ էր զասքանազեան ազգս յամենայն վրդովմանց չարի. (Յհ. կթ։)

Խաղաղացս զանձինս մեր յամենայն սասանայական խռովութեանց։ Սովաւ զկեանս մեր խաղաղացո. (Ժմ։ Շար։)


Խաղաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to pacify, to appease, to calm, to allay, to assuage;
to conciliate, to reconcile, to accommodate, to adjust;
to hide, to conceal, to keep secret.

NBHL (4)

Ոչ խաղաղեցայ, ոչ հանդարտեցի։ Խաղաղեցաւ երկիրն, եւ ոչ գոյն ուստեք նմա պատերազմ։ Խաղաղեցաւ թագաւորութիւնն յովսափատու. (Յոբ. Գ. 26։ Բ. մն. ԺԴ. 6։ Ի. 30։)

Որպէս Գաղելով գաղել. հետախաղաղ ծածկել. քօղարկել. անհետ առնել լռութեամբ եւ խաղաղութեամբ. մեղմել. ցածուցանել.

Առիւծ տգւովն զհետն խաղաղէ. (Եպիփ. բարոյ։)

Խաղաղէ զբանն, զի մի վնասեսցին. (Երզն. մտթ։)


Խաղաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to become calm, to be pacified, tranquillized;
to be reconciled;
խաղաղեաց, be quiet, be tranquil, compose yourself.

NBHL (4)

Ոչ խաղաղեցայ, ոչ հանդարտեցի։ Խաղաղեցաւ երկիրն, եւ ոչ գոյն ուստեք նմա պատերազմ։ Խաղաղեցաւ թագաւորութիւնն յովսափատու. (Յոբ. Գ. 26։ Բ. մն. ԺԴ. 6։ Ի. 30։)

Որպէս Գաղելով գաղել. հետախաղաղ ծածկել. քօղարկել. անհետ առնել լռութեամբ եւ խաղաղութեամբ. մեղմել. ցածուցանել.

Առիւծ տգւովն զհետն խաղաղէ. (Եպիփ. բարոյ։)

Խաղաղէ զբանն, զի մի վնասեսցին. (Երզն. մտթ։)


Խաղապատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to embrace affectionately, to caress, to fondle;
to embrace the knees, to supplicate with weeping;
օձատիպ խաղապատեալ, interwoven, interlaced, entwined like serpents.

NBHL (3)

ὁλοφύρομαι lamentor եւ այլն. Խաղալով իմն պատիլ եւ ցնդիլ յարտասուր. Փարիլ արտասուօք. պլլըւիլ, կոտըրտւիլ՝ ողիկողիկ գալով. պլլըւիլ, կոտըրտւիլ՝ ողիկ ողիկ գալով.

Աղաչէր խաղապատելով, զի մի մերժեալ ընկեսցի առ ի նոցանէ։ Խաղապատելով աղերսէր. (Եղիշ. ՟Գ։ Յհ. կթ.։)

Գիրկս արկանէր խաղապատելով խնդութեամբ. իբր լալով առ խնդութեան. (Մեսր. երէց.։)


Խաղասէր

See full entry →

adj.

playful, fond of amusements.

NBHL (1)

Հրէայք խաղաղասէրք եւ լկտիք էին՝ ի մեհեանս եգիպտացւոցն սովորեալ.


Խաղարան, աց

See full entry →

s.

play-ground;
gaminghouse;
theatre.

NBHL (1)

Ի խաղարանս զբօսանին. յորս մտանեն ողջանգամք, եւ ելանեն վիրաւորեալք (հոգւով). (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)


Խաղաց, ից

See full entry →

adj. s.

flowing, running, fluid;
cf. Խաղացք.

NBHL (2)

Խաղաց գնացիւք վարդապետութեանն լնու բանն զծագս երկրի. (Սեբեր. ՟Ը։)

Անշարժ կամ, ասեն, գնացք խաղացիցն (ջուրց ծովու). (Վեցօր. ՟Է. յորմէ եւ Շիր.։)


Խաղացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to move, to march, to transfer, to transport, to carry away;
to advance, to drive forward, to push on;
to pour out, to spirt;
cf. Թաւալգլոր.

NBHL (3)

μεταίρω, ἑξαίρω, ἁπάγω, ἑπανάγω, ἑκπεράω transfero, aufero, abdfuco, proveho, traduco. տալ խաղալ տեղւոջէ ի տեղի. փոխադրել. փոխել. վարել. անցուցանել.

Խաղացուցանել զամենայն ինչս, կամ զամենայն աւար քաղաքին. զորդիսն իսրայէլի. Զամենայնազգս հրէիցն. զայլ քորսն ժաղավրդեանն. եւ այլն։ Կապեաց եւ խաղացոյց զերանելին։ Զհրէայսն խաղացուցանեն ի գերութիւն։ Զդաւիթ առ ամիրապետն խաղացուցեալ. (Եղիշ. ՟Է։ Խոր. ՟Գ. 35։ Յհ. կթ.։)

Ել հողմ ի տեառնէ, եւ խաղացոյց յայսկոյս զլորամարգին ի ծովէն. (Թուոց. ՟Ժ՟Ա. 31։)


Խաղբակեմ, եցի

See full entry →

va.

to deceive, to entrap, to draw into a snare, to inveigle;
to vex, to trouble.

NBHL (2)

ԽԱՂԲԱԿԵԼ. Ըմբռնել կամ պաշարել իբրեւ ի հաղբս. արկանել ի փորձանս եւ ի նեղութիւնս. վտանգել.

Յովհաննէս յորովայնին խայտալովն ոչ տրտմեցուցաներ, եւ լուրջ ընթանալովն ոչ խաբկանէր. (Ճ. ՟Գ.։)


Խաղթուղթ

See full entry →

s.

card, playing card;
հմայել խաղթղթովք, cf. Թուղթ.


Խաղխամեայ

See full entry →

adj.

grated, cross-barred;
open, openwork;
— դուռն, iron-gate.

NBHL (2)

καγκαίλις կամ κιγκλίς cancelli, cancellatus. Խաղխաղ. աղխաղխեալ. վանդակաձեւ.

Հարեալ զպահապանսն՝ եբաց զխաղխամեայ դուռն վանդակին. յն. զերկաթի վանդակս. (Պտմ. աղեքս.։)