Definitions containing the research վ : 10000 Results

Զտիչ

See full entry →

s. adj. chem.

refiner;
depurative;
— սիւնակ, refiner, beater.

NBHL (1)

Ըմպել զբաժակ մարտիրոսութեան զզտիչ հրոյն (կամ հրովն) ընտրութեան. (Ագաթ.։)


Զրաբան, ից

See full entry →

adj. s.

that speaks uselessly or unjustly;
everlasting or great talker, chatterer;
accuser.


Զրաբանեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to speak uselessly or unjustly, to talk nonsense;
to calumniate.

NBHL (1)

Յորժամ ի հրէիցն վասն նշան ցուցանելոյ զրաբանեալ լինէր. (Սարկ. հանգ.։)


Զրաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

useless discourse, idle talk, nonsensical stuff;
calumny.

NBHL (2)

Զնոցա զրաբանութեանն ի բաց մերժել զվնաս. (Պրպմ.։)

Կարկատեն զրաբանութեամբ՝ կռապաշտութիւն զմերս պաշտօն համարելով։ Զրաբանութեամբ մոլորեցելոց. (Մագ. ՟Լ՟Թ. ՟Խ՟Դ։)


Զրադատ

See full entry →

adj. adv.

that judges uselessly;
false, untrue;
falsely, wrongfully.

NBHL (2)

Ի զուր դատօղ, եւ դատելով. տարապարտ. անհիմն. անպատճառ. անիրաւ. յանիրաւի.

Զրադատ վկայ, կամ տուգանք. (Յհ. կթ.։)


Զրախնդիր

See full entry →

adj.

that seeks uselessly;
vain, inquisitive.

NBHL (2)

ԶՐԱԽՆԴԻՐ ԵՄ, կամ ԼԻՆԻՄ. Տարապարտ ի խնդիր ելանել. զրահետ վարիլ. յն. ματαίομαι ընդունայնանալ.

Կամ Ընդվայրաքնին, հետաքրքիր լինել.


Զրախօս

See full entry →

adj.

cf. Զրաբան.

NBHL (2)

Զվհուկս եւ զգետնակոչս եւ զրախօսս. (Ես. ՟Ը. 19.)

Զրախօսացն, եւ ընդ վայր խօսողացն, որ յորովայնէն բարբառին. զի զկնի յիշին եւ որովայնակոչք։


Զրահագործ

See full entry →

s.

cuirass-maker.

NBHL (1)

Զրահագործք ասեն, թէ քանի՛ հազար օղ պիտոյ է ի բովանդակութիւն զրէհի. (Յկ. ղրիմ.։)


Զրահապատ

See full entry →

s.

armed with a cuirass, cuirassier.

NBHL (2)

ԶՐԱՀԱՊԱՏ ԶՐԱՀԱՎԱՌ. Զրահիւք պատեալ, վառեալ. սպառազէն. յն. զրահաւորեալ. τεθωρακισμένος.

Վառեալքն զրահավառք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Զրահաւոր, աց

See full entry →

cf. Զրահապատ.

NBHL (1)

Ի զրահաւոր պատենազէն պղնձապատ վահանացն նշոյլքն զլերամբքն փայլատակէին. յն. ի վերայ ոսկի եւ պղնձի վահանաց։


Զրահեմ, եցի

See full entry →

vn.

to cuirass, to arm with a cuirass.

NBHL (1)

θωρήσσω thorace munio, lorico, armo Զրահիւք ամրացուցանել՝ զայլս կամ զանձինս. վառել. սպառազինել. սրտապնդել. զըրխ հագցընել, հագուիլ.


Զրահետ՞՞՞լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Զրահետ՞՞՞վարիմ.


Զրապանծ

See full entry →

adj.

vainglorious, proud, boastful, braggart.

NBHL (1)

Արտայայտէր զրապանծ խրոխտանս պերճացելոյն. (Պիտ. վերջ։)


Զրաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to terminate, to finish;
— ի կենաց, to kill, to take away life, to put to death, to slay, to cut the thread of one's days.

NBHL (2)

Ըստ կամաց իւրոց զրաւեցաւ գործն. (Ճ. ՟Ա.։) Եւ Բառնալ՝ զրկել՝ կարճել ի կենաց. վախճանել, իլ.

Սրով ի սիրտ խոցեալ՝ իւրովի զինքն զրաւէ ի կենացս. (Յհ. կթ.։)


Զրաւեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to take away, to deliver.

NBHL (2)

Իբր Ազատել՝ վախճան առնելով չարեաց. խալըսցընել.

Մատուցանելով զպտուղ իւր ի ճաշակումն ամենայն վտանգելոց՝ յախտէ զրաւեցոյց. (Պիտ.։)


Զրկահարանք

See full entry →

s.

injustice;
privation.


Զրկանք, նաց

See full entry →

s. pl.

extortion, exaction, encroachment, injustice, insult, rapine;
breach, diminution, loss, grief, wrong, injury, hardship;
despoiling, privation, degradation, exclusion, dispossession.

NBHL (4)

ἁδίκημα injuria, laesio Զրկելն, իլն. անիրաւութիւն. վնաս. տոյժ. զուլում.

Զրկեմք վասն տեշտ ցանկութեանն. իսկ զրկանքն ո՛չ առանց յետին խորամանգութեանն լինի. (Փիլ. այլաբ.։)

Ջերմեռանդ արտասուօք ողբասցեն զզրկանս, զի ի հոգեւոր հարսանեացն արտաքս վարեցան. (Խոսր. պտրգ.։)

Եղեւ խռովութիւն վասն զրկանաց ի քաղցրուսոյց վարդապետէն իւրեանց. (Հ. կիլիկ.։)


Զրկեմ, եցի

See full entry →

va.

to deprive, to rob, to despoil, to commit rapine;
to defraud, to frustrate;
to vex;
to strip, to displace, to depose, to leave destitute;
— զանձն, to deprive, to debar one's self from.

NBHL (1)

Որք յաղագս առաջին անգիտութեանն զրկէին զշնորհակալութիւնն. (Փիլ. յովն.։)


Զրկիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

that deprives;
oppressive.

NBHL (3)

Սպան Մովսէս զզրկիչ եգիպտացին. (Նախ. ել.։)

Աղօթս ի վերայ զրկչին առնիցեմ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 25։)

Հեզ առ զրկիչսն լինելով. (Խոսր.։)


Զրկողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Զրկանք.

NBHL (1)

Անիրաւութիւնս, զրկութիւնս, գողութիւնս։ Զանազան զրկութեամբք վարին ի վաճառականութիւնս. (Պիտ.։)


Զրկումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զրկանք.

NBHL (1)

Անիրաւութիւնս, զրկութիւնս, գողութիւնս։ Զանազան զրկութեամբք վարին ի վաճառականութիւնս. (Պիտ.։)


Զրոյց, րուցաց

See full entry →

s.

term, word, discourse, recital, narrative, narration;
talk, conversation, familiar chat;
news, hearsay, rumour;
— առնել, բերել, տալ, to bring, to give news, to announce, to recount, to inform, to relate;
— արկանել, to talk, to converse;
ի — or ի —ս լինել, to become a by word;
ընդ հանճարեղս եղիցի — քո, let thy conversation be with the wise;
ել —, the tale spreads, the report prevails.

NBHL (3)

διήγημα, λάλημα , λόγος, ῤῆμα historia, narratio, verbum, sermo եւ այլն. Ասացուած ծերոց առաջնոց, կամ հասարակաց. վէպ. պատմութիւն. ճառ. խօսք. առակ. խօսակցութիւն. եւ Համբաւ. լուր.

Եւ ել զրոյցս այս ընդ ամենայն հրէաստան վասն նորա. (Ղկ. ՟Է. 17։)

Այժմ առ մեզ գտանին անբաւ զրուցաց մատեանք։ Զրոյցս անգիրս։ Զմնացեալն ի զրուցացս ուսուցանէ քեզ Ագաթանգեղոս։ Զրուցով խրոխտալոյն Արշակայ. (Խոր.։)


Զրուցաբան, ից

See full entry →

s. adj.

talker;
narrative, historical.


Զրուցաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to recount, to narrate.

NBHL (1)

Որպէս Յովսեպոս մեզ զրուցաբանէ. (Արծր. ՟Ա. 9։)


Զրուցատրեմ, եցի

See full entry →

va.

to narrate, to relate, to discourse, to talk.

NBHL (3)

Ո՞վ ոք (կարասցէ) զձերդ առ հրէայսն թշնամութիւն զրուցատրել. (Ճ. ՟Գ.։)

իբրեւ ընդ անբան անասնոց զրուցատրելով խօսիմ ընդ ձեզ. (Ճ. ՟Ա.։)

Զվարանսն՝ ի զրուցատրելն մեր՝ լուաւ եղբայրն Պօղոս. (Մխ. դտ.։)


Զրուցատրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

recital, discourse, narration, dialogue.

NBHL (2)

διήγησις narratio Տըւչութիւն, այսինքն աւանդութիւն պատմական. վէպ. պատմութիւն. ճառ. նագլ, հիքեայէթ.

Ըստ վեցհազարեակ ամացն զրուցատրութիւն արարեալ. (Արշ.։)


Զրուցեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Զրուցատրեմ.

NBHL (1)

Զվերծանելն, եւ զզրուցելն, եւ զստուգաբանելն. (Մագ. քեր.։)


Զրպարտանք, նաց

See full entry →

s.

calumny, slander.

NBHL (1)

Գայթակղեցաւ ի վերայ սարկաւագին զրպարտանաց. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Զրպարտեմ, եցի

See full entry →

va.

to calumniate, to be censorious;
to slander.

NBHL (4)

συκοφαντέω calumnior, sycophantam ago Զուր պարտաւորելով՝ յանիրաւի պարտս պահանջել. հարստահարել. կեղեքել. խուել. զրկել. զլանալ. զզուել. նկուն առնել. լլկել.

Զրպարտէին զԱստուած, այսինքն զնորայն առեալ՝ կռոց մատուցանէին. (Լմբ. ամովս.։)

ԶՐՊԱՐՏԵԼ. Չարախօսել. ընդ վայր հարկանել. աղաւաղել, կամ դրժել, դաւաճանել.

Յայտնապէս զրպարտելով զորդւոյ էութիւնն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Զրպարտիչ, չի, չաց

See full entry →

s. adj.

calumniator, imposter;
slandering, defaming.


Զրպարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

calumny, imposture, inculpation, slander;
զրպարտութեամբ, calumniously.

NBHL (2)

Զրպարտութիւն ասի, քանզի ոչինչ յանձանց նոցա կամ՛ի կամաց ունէր նիւթ մարտին, այլ ի զուր պարտաւորէր եւ չարչարէր զերանելիսն։ Փրկեա՛ զիս ի զրպարտութենէ մարդկան. այսինքն ի չարչարանացն, զոր՝ ի զուր պարտաւորեալ զմարդկային բնութիւնս, յարուցանէ թշնամին ի վերայ մեր։

որպէս Չարախօսութիւն. ընդվայրհարութիւն. թշնամանադրութիւն.


Զփախչիմ

See full entry →

vn.

to flee hurriedly, to run away.

NBHL (1)

ԶՓԱԽՉԻՄ կամ ԶՓԱՂՉԻՄ. Իբր Փախչելով փախչել. խուսափել. փախչըտիլ.


Զօդ, ից

See full entry →

s.

withe, band;
tie, bond, link, joint, union.

NBHL (1)

Եւ ի վերայ ամենայնի զսէրն, որ է զօդ կատարմանն. (Կող. ՟Գ. 14.) (ուր գրի եւ վրիպակաւ զարդ, փոխանակ գրելոյ զաւդ)։


Զօդամանեալ

See full entry →

adj.

tied, joined, annexed, connected;
malicious, cunning, hidden, embroiled.

NBHL (1)

Մանուածով զօդեալ. կցկցեալ. արուեստակեալ.


Զօդուած

See full entry →

s. chem.

seam, joint, suture;
cf. Յօդ;
cf. Յօդուած.

NBHL (1)

Փոխանակ գրելոյ զՅօդուած. (զորմէ տե՛ս ի տառն Յ) իբրու նովին նշանակութեամբ՝ Յօդ. զօդ. կապակցութիւն.


Զօշաքաղ, ից

See full entry →

adj.

avaricious, sordid, stingy, niggardly, miserly.


Զօշաքաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to seek unlawful profits, to gain illeeitly, to procure by fraud;
to flatter, to allure.

NBHL (1)

չ. αἱσχροκερδέω turpiter lucram facio Լիրբ եւ անյագ ցանկութեամբ քաղել զդրամս. որպէս եւ Զօշոտելով կամ լրբութեամբ ջանալ որսալ զմարդիկ.


Զօշաքաղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sordid interest, avarice;
sordidness, niggardness, stinginess;
թիւրիլ զհետ զօշաքաղութեան, to turn aside after lucre.

NBHL (1)

Ոչ զոք ի ժողովրդոց տրտունջ առնել վասն մարմնաւոր զօշաքաղութեան. (Եղիշ. ՟Ը։)


Զօշոտ

See full entry →

cf. Զօշ.

NBHL (1)

Յիմար, կամ անյագ, կամ անառակ, կամ հեշտասէր։ Արմատն է Զօշ կամ զոշ, զուշ. պ. զիշտ. այսինքն Յոռի, զազիր. եւ յածանցս իւր վարի որպէս Յայրատ, պակշոտ, եւ ցանկասէր անյագ, որ աչս արձակէ յամենայն իրս։


Զօշոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

covetousness, lust;
ogling, wooing;
filthiness, lewdness.

NBHL (1)

Զոշոտութիւն (այսինքն զզօշոտութիւն) զլսելեացն գեղեցիկ լեզուաւ կախարդեաց։ Ո՞ զօշոտութիւն (յն. զզօշոտն) մեզ եւ զապերախտ ողոքեսցէ զորովայն։ Նենգաւոր օձին բռնաւորութիւն միշտ զօշոտութեամբ հեշտութեան քարշեալ։ Ոչ բարւոք՝ պարզամտացն տակաւին եւ ցանկացելոցն զօշոտութեան (կամ զօշոտութիւն). (Ածաբ. կարկտ. եւ Ածաբ. աղքատ. եւ Ածաբ. ծն.։)


Զօրաբար

See full entry →

adv.

bravely, valorously.

NBHL (1)

Իբր Հզօրեղապէս. ուժգին. ուժով.


Զօրագլուխ, գլխաց

See full entry →

s.

general, commander, leader;
— հաւատոց, author of the faith.

NBHL (3)

στρατηγός, ἠγούμενος, ἑπιστάτηις dux exercitus, praefectus militum, magister militiae Գլուխ զօրու, կամ գնդի զօրաց. առաջնորդ մասին ինչ բանակի՝ ի վայր քան զմեծ զօրավարն կամ զսպարապետն.

Զզօրավարս, եւ զզօրագլուխս իւր. (Երեմ. ՟Ժ՟Ա. 23։ Դան. ՟Գ. 2։)

Նորահրաշ պսակաւոր, եւ զօրագլուխն առաքինեաց. իմա՛ զօրավար, ըստ որում սպարապետ հանրական։


Զօրագոյն

See full entry →

adj.

stronger.

NBHL (2)

Արիաբար. ուժով, կտրճի պէս.

ἱσχυρότερος, δυνατώτερος fortior, potentior Առաւել զօրաւոր. հզօրագոյն. աւելի ուժով.


Զօրական, ի, աց

See full entry →

s. adj.

army, guards, soldiery, militia;
soldier, militiaman;
soldierlike, military;
strong, robust, valorous.

NBHL (2)

Տացուք հաց զօրականիդ քում։ Հասեալ ի վերայ զօրականաւ՝ ապրեցուցի։ Ամենայն զօրականի հետեւակաց իմոց։ Ունիք զզօրականն։ Կնքեցին զվէմն հանդերձ զօրականօքն.եւ այլն։

Զօրական եւ վկայ ճշմարիտ. (Ժմ.։)


Զօրահատոյց՞՞՞առնեմ

See full entry →

sv.

to detach troops, to expedite forces.

NBHL (3)

ԶՕՐԱՀԱՏՈՅՑ ԱՌՆԵԼ, կամ ԼԻՆԵԼ. Զօր հատանել, որոշել, ընտրանաւ ժողովել, կարգել. (յն. պէսպէս)

Հրաման տայր Յուդա, զօրահատոյց առնէր ի վերայ բերդին։ Զօրահատոյց արարին, ընդ երկու զզօրսն բաժանեցին։ Զօրահատոյց լինէր, գայր պաշարէր. (՟Ա. Մակ. ՟Դ. 41։ ՟Ե. 20։ ՟Թ. 63։)

Իբրեւ զօրահատոյցն առնէր Շապուհ զզօրս իւր ի վերայ աշխարհին Հայոց. (Բուզ. ՟Ե. 4։)


Զօրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow stronger, to recover one's self;
to take root;
to revive;
to reign, to predominate;
to grow, to increase;
to be able;
— անդրէն, to collect one's strength, to gather strength, to recover;
to fortify one's self;
զօրասցին ձերք քո, courage! thy arms shall be strengthened;
զօրացիր, take heart! courage! cheer up!

NBHL (2)

Զօրացի՛ր, եւ քա՛ջ լեր։ Զօրացարո՛ւք ձեռք լքեալք եւ ծունկք կթուցեալք։ Զօրացարո՛ւք տերամբ։ Զօրացան ի տկարութենէ։ Զօրացի՛ր շնորհօքն՝ որ ի Քրիստոս Յիսուս։ Առեալ կերակուր՝ զօրացաւ։ Աճէր, եւ զօրանայր հոգւով։ Զօրասցի սիրտ քո։ Մեծ է զօրութեամբ, եւ զօրանայ քան զմեզ։ Զօրացաւ ի թագաւորութեանն իւրում։ Յաշխատութիւնս իւր զօրացաւ առ Աստուած։ Զօրացաւ ի նանրութեան իւրում։ Տայր պատերազմ ընդ սուրբս, եւ զօրանայր ի վերայ նոցա։ Զօրացան ի վերայ ամուր քաղաքացն.եւ այլն։

Զօրանային բարբառք նոցա։ Մի՛ զօրասցին կապանք ձեր։ Բանն արքայի զօրացա՛ւ ի վերայ Յովաբայ։ Ստութիւն, եւ ոչ հաւատք զօրացան ի վերայ երկրի։ Մեծացաւ ծառն, եւ զօրացաւ։ Զօրանայր ջուրն, եւ բազմանայր յոյժ ի վերայ երկրի։ Զօրացաւ սով յերկրին.եւ այլն։


Զօրապէս

See full entry →

adv.

valorously, courageously;
energetically, efficaciously.

NBHL (1)

Ընդ սա վանեալ թշնամին զօրապէս դեւն պոռնկութեան. (Վրք. հց. ՟Զ։)


Զօրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to fortify, to strengthen, to sustain, to harden, to fence, to establish, to secure, to repair, to reinforce, to restore, to corroborate;
to brighten up, to comfort, to embolden, to reanimate, to revive, to cheer up, to make revive;
— զձեռս or զբաղուկս ուրուք, to lend or bring help, to succour, to aid;
ի յազթութիւն — զոք, to render victorious, to give the victory.

NBHL (5)

ἑνισχύω, κατισχύω, δυναμόω , κραταιόω corroboro, fortifico, munio եւ այլն. Տալ զօրանալ. քաջալերել. սրտապնդել. եւ Հաստատուն առնել. ամրացուցանել. զօրացընել, սիրտ տալ, ուժովցընել, ամրցընել .... զոր օրինակ ասի.

Զօրացուցանել զոք ի վերայ այլոց, կամ ի պատերազմ, կամ զվտեալն եւ զտկարացեալն. կամ զձեռս, եւ զբազուկս. կամ զխորհուրդս. կամ ուխտ մի. (Դտ. ՟Գ. 12։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Բ. 40։ Եզեկ. ՟Լ՟Դ. 4. եւ 6։ ՟Բ. Եզր. ՟Ա. 6։ Եզեկ. լ. 25։ ՟Ի՟Է. 9։ Դան. ՟Զ. 7։)

Սոցին հանգոյն եւ յայլ գիրս պէսպէս ոճով.

Անմիտք, եթէ Աստուած տկարանայ, ո՞վ է՝ որ զօրացուցանէ. (Յճխ. ՟Ի՟Բ։)

Զոր աստուած կոչէ (ի վրէժխնդրութիւն), զօրացուցանէ ի զէնս. (Մխ. երեմ.։)


Զօրացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

strengthening, comforting;
corroborative, cordial;
fortifier.

NBHL (1)

Պահք զօրացուցիչք են հոգեւոր վարուց. (Յճխ. ՟Թ։)


Զօրաւոր, աց

See full entry →

adj.

strong, vigorousi;
powerful;
energetic, pathetic;
possible, efficacious;
valorous.

NBHL (3)

ἱσχυρός, ἱσχύων, δυνατός, δυνάστης, κραταιός եւ այլն. fortis, potens, valens, robustus եւ այլն. Որ ունի զոյժ եւ զզօրութիւն, կամ զօրէ. զօրեղ. հզօր. ատակ. կարօղ. արի. կորովի. քաջ. ժիր. բո՛ւռն. սաստիկ. պինդ. ուժեղ, ուժով, ատիկօղ, սրտոտ, կտրիճ, կտրուկ, ամուր.

ի վերայ զօրաւորաց զօրաւոր քննութիւն հասանէ։ Արք զօրաւորք։ Զօրաւորք զօրութեամբ կամ ուժով։ Զօրաւորք ժողովրդեան։ Զօրաւոր քաղաք, կամ պատերազմ։ Այր հզօր, եւ կին զօրաւոր։ Զօրաւոր էր գրովք։ Քան զամենայն ինչ զօրաւոր է Աստուածապաշտութիւն.եւ այլն։

Որք ի տիրապէս ճաշակումն ոչ եղեն զօրաւորք վայելել. այսինքն ոչ զօրեցին. (Լմբ. պտրգ.։)