Definitions containing the research վ : 10000 Results

Զեղուն

See full entry →

adj.

heaped, brimful, redundant;
թաթաղուն, շարժուն եւ —, pressed down, shaken together and running over.

NBHL (1)

ὐπερεκχυνόμενος supereffluens Պատարուն. յորդառատ. ի լիութենէ արտաքս զեղեալ. լեփլեցուն, թափթփելով.


Զեղուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to heap, to overflow.

NBHL (4)

Զեղոյց՛ի վերայ նոցա Տէր զողորմութիւն իւր. (Սիր. ՟Ժ՟Ը. 9։)

Գետս զեղուցանիցէ յարուցեալս։ Այս մասունք սէր զեղուցանեն, ընդունելով յաւէտ զդրացիսն եւ զմերձաւորսն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել.։)

Զի մի՛ զմահու, այլ զկենացն զեղուսցեն պտուղ։ Զեղուցանէ անժուժելի վտանգս. (Պիտ.։)

Բարեխառն եւ ջերին օդով զծովն զեղուցանէր. (Երզն. մտթ.։)


Զեղչեմ, եցի

See full entry →

va. com.

to restrain, to retrench, to contract;
to throw into the shade, to eclipse, to darken, to obscure, to cloud;
to discount, to cash.

NBHL (3)

Զնոցին դիակունս առ երդովքն ուրեմն ի տանիս զեղչեալս. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Ոչ վիմով ծերպի զեղչել, եւ զյետոյսն միայն տեսանել. (Յհ. կթ.։)

Կամ παρατρέχω, ἑπιπορεύομαι praetercurro, praetereo obiter Հարեւանցի քերել անցանել. զանց առնել. քաղել համառօտիւ. շուքի պէս վրայէն անցնիլ.


Զենագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Զոհագործութիւն.

NBHL (1)

Իսկ սա իբրու ինքն քահանայ սկսանէր զենագործութիւն ի վերայ որդւոյն. (Փիլ. իմաստն.։)


Զենանիմ, զենայ

See full entry →

vn.

to be sacrificed or immolated.

NBHL (2)

Գառն կայր զենեալ։ Զենար, եւ գնեցեր զմեզ Աստուծոյ՝ արեամբդ քով։ Գառինն զենլոյ. եւ այլն։

Արարիչն վասն արարածոց զանմահ զենումն զենանի. (Խոսր. պտրգ.։)


Զենարան, աց

See full entry →

s.

shambles, slaughterhouse;
altar;
the Cross, the Holy Rood.

NBHL (3)

Զբագինս զայս կոչէ զենարան ... վասն յար պահելոյ զզենլիսն. (Փիլ. բագն.։)

Անմահի ելով սա (խաչն) զենման եւ պատարագի զենարան. (Անյաղթ բարձր.։)

Ասեմ եւ զսպանդունիսդ՝ ի վերայ զենարանաց (կարգեալ). (Խոր. ՟Բ. 7։)


Զենարար

See full entry →

cf. Զենակար.

NBHL (1)

Իբր ռմկ. զէն ընօղ, զիյան վէրէն. Վնասարար, վնասակար.


Զենում, նի

See full entry →

va.

to slaughter, to kill;
to immolate, to sacrifice.

NBHL (2)

Գառն կայր զենեալ։ Զենար, եւ գնեցեր զմեզ Աստուծոյ՝ արեամբդ քով։ Գառինն զենլոյ. եւ այլն։

Արարիչն վասն արարածոց զանմահ զենումն զենանի. (Խոսր. պտրգ.։)


Զենումն, ման

See full entry →

s.

act of slaughtering;
victim, sacrifice.

NBHL (1)

Որ առ հնովն էին զենմունք։ Սուրբ զենումն զենանի միշտ. (Շ. բարձր.։)


Զեռնական, ի, աց

See full entry →

adj.

creeping.

NBHL (1)

Եւ զեռնական արեամբ մխեալ՝ տիգաւն ընդ թափ իմն անցուցեալ. (Շ. վիպ.։)


Զեռումն, ման

See full entry →

s.

crawling, creeping

NBHL (1)

Ծով եւ գետք խայտացեալ՝ ծափս հարցեն զեռմամբք. (Զքր. կթ.) ի մկրտ. իմա՛ եռացմամբ, կամ զեռնովք։


Զեռուն, ռնոց

See full entry →

s. adj.

reptile, creeping animal;
acquatic insects;
creeping, crawling.

NBHL (7)

ἐρπετόν, -τά reptile, -lia Կենդանի՝ որ զեռայ. որպէս սողունք ի վերայ երկրի, կայտառք ի ջուրս, եւ թեւաւոր միջատք յօդս. ամմէն կենդանի՝ որ կըշարժի.

Զեռունս շնչոց կենդանեաց։ Շունչ զեռնոց կենդանեաց։ Ամենայն զեռուն որ է կենդանի։ Ամենայն զեռուն թռչնոց։ Ի զեռնոց թռչնոց։ Յամենայն զեռնոց՝ որ զեռայցեն ի վերայ երկրի. (Ծն.։ եւ Ղեւտ.։)

Զեռուն ասելով, զամենայն ինչ՝ որ կենաց մասն ունի եւ զեռալոյ, զեկոյց. (Վրդն.։)

Ի զազիրն զեռնոց։ Անմաքուր զեռնոցն (որովայնի)։ Զեռունք սարդից եւ ունկնամտից. (Նար.։)

Ընծայաբերս նմա առնէին երիվարս ընտիրս, եւ զանազան զեռնոց մորթս. (Կաղանկտ.։)

Ամենայն սողուն զեռո՛ւն ի վերայ երկրի. (Ծն. ՟Է. 21։ ՟Ը. 11։)

Իսկ որ այլ ինչ էր զեռուն եւ կարասի, վաճառեաց ... եւ բաշխեաց կարօտելոց. (Աթ. անտ.) իմա՛ զկենդանիս, եւ զզարդս տանն. եւ այլն։


Զետեղ

See full entry →

s. adj.

place, spot;
placed, arranged;
assured, firm;
— առնուլ, to place one's self, to put one's self, to stop, to stand still, to halt, cf. Ետեղանամ.

NBHL (1)

Եւ ա.մ. իբր Զետեղեալ. առկայացեալ. հաստատուն. անփոփոխ. (որ վրիպակաւ գրի եւ ԶԵՄԵՂ, կամ ԶԵՄՈՒՂ).


Զետեղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to place one's self, to install or settle or establish one's self;
to find a situation, to obtain or find a place.

NBHL (4)

Զետեղեցան, եւ յամենայն կողմանց անդր ժողովեցան։ Դեռ անդէն ի տեղւոջն զետեղեալ էին խաղաղութեամբ. (Եղիշ. ՟Գ։)

Զետեղեալ անդէն զտեղեաւն՝ բազում հանգամանս ցուցանէ վասն յարութեանն. (Եզնիկ.։)

Հայկն թաքչի, Խոսրով զետեղի, Պարթեւն նուազի. (Մագ. ՟Ծ՟Բ. այսինքն վախճանեալ դադարէ։)

Ի վայրս ինչ անդաստանաց կացեալ դադարեցայց։ Ուր յետոյ ոտք մարմնացելոյդ Աստուծոյ զետեղեալ կացին։ Ի սահմանելի քառից տարերաց զգայականաց զետեղեալ որոշեցար. (Նար.։)


Զետեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Զետեղուած.

NBHL (2)

Զգուշութեամբ զիմանալիսն տրամադրեա՛ տեւողական զետեղութեամբ։ Զայս անզրաւական ի չարիս զետեղութիւնս տեսանելով. (Մագ. ՟Ե. եւ ՟Ի՟Ը։)

Զծովու զետեղումն։ Անհաս մնայ ոգւոյն ընթացք, եւ տեղւոյն զետեղումն. (Լմբ. ժղ.։)


Զետեղումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զետեղուած.

NBHL (2)

Զգուշութեամբ զիմանալիսն տրամադրեա՛ տեւողական զետեղութեամբ։ Զայս անզրաւական ի չարիս զետեղութիւնս տեսանելով. (Մագ. ՟Ե. եւ ՟Ի՟Ը։)

Զծովու զետեղումն։ Անհաս մնայ ոգւոյն ընթացք, եւ տեղւոյն զետեղումն. (Լմբ. ժղ.։)


Զերդ

See full entry →

cf. Զերթ.

NBHL (2)

Պարիսպքըն եօթն Երիքովին ... զերդ ջուր հալեալ կործանէին. (Յիսուս որդի.։)

Զինքն ողջացոյց՝ զերթ զառաջինն։ Զերթ որ վկայքս ինձ ասացին. (Մագ. ոտ.։)


Զերծանեմ, ծի

See full entry →

va.

to take away, to earry off;
to detach;
to atrip, to despoil, to rob.

NBHL (2)

Զերծանէ ինքն զինքն եւ զեղբարսն ի վնասուէ. (Բրս. հց.։)

Սպանանիցէ վասն ինչս զերծանելոյ. (Եզնիկ.։)


Զերծանիմ, ծայ

See full entry →

vn.

to be freed, delivered, to escape, to make one's escape, to disengage one's self, to save one's self, to run away, to detach one's self;
to slip off, to slide away;
— յառողջութիւն, to be cured;
— ի խաւարէ ի լոյս, to pass from darkness to light;
— յամուսնոյ, to be widowed, deprived of one's husband.

NBHL (6)

Զերծաւ ի Սիրովթա։ Զերծաւ անկաւ ի Սիրովթա։ Եկն զերծաւ յայրն Ոդողոմայ։ Զերծաւ Դաւիթ ի Կէիլա։ Ի բանակէն Իսրայէլի զերծեալ եմ ես. (Դտ.։ եւ ՟Բ. Թագ.։)

Կամ ἑκπηδάω, διαφεύγω, χαλάομαι exilio, effugio, labor, demittor եւ այլն. Ելանել ի ձեռաց. ի դուրս վազել. պրծանիլ, փրթանիլ. վրիպիլ.

Պահեա՛ զայրդ զայդ. ապա թէ զերծանելով զերծցի, եղիցի անձն քո ընդ անձին դորա. (՟Գ. Թագ. ՟Ի. 39։)

Ընդ տղմաբնակ լինելոյս՝ ի յերկնային կամարացդ զերծայ. այսինքն վրիպեալ անկայ. (Բենիկ.։)

Զերծեալ (սիւնն) յունողացն՝ անկաւ ի վերայ նորա։ Եւ որ ինչ զերծանի, յանհնարին ուղխս սաստկութեան անկանի. (Խոր. ՟Բ. 32. ՟Գ. 45։)

Մի՛ զերծանիցի տախտակն ի վակասէ անտի. (Ել. ՟Ի՟Ը. 28. ՟Լ՟Թ. 19։)


Զերծում, ծի

See full entry →

va. vn.

to dispossess, to strip, to carry away;
to snatch, to deprave, to ravish, to pull off;
to free one's self, to get rid of, to have ricourse to, to escape to, to take refuge.

NBHL (2)

Զգեստ մերկոց զերծեր։ Զե՛րծ զհանդերձ։ Զերծից ի նմանէ զհանդերձ իմ։ Զերծ յինէն զքուրձ. (Յոբ. ՟Ի՟Բ. 6։ Առակ. ՟Ի. 16։ Ովս. ՟Բ. 9։ Սղ. ՟Ի՟Թ. 12։)

Յառաջին հասակէն ուսցի ոք՝ ոչինչ գաղտ զօտարացն զերծուլ, թէ պէտ եւ դոյզն ինչ իցէ։ Զզօրութիւնն ի բաց եհատ, զգեղեցկութիւնն եզերծ. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. յովն.։)


Զերծումն, ման

See full entry →

s.

deliverance, liberation, freedom;
stripping off, spoiling, divesting;
— ելից, decease, death.

NBHL (2)

Ոչ վաղվաղէ զտագնապին զերծումն. (Խոսր.։)

Ընդ զերծման գլխաշուք կտաւոյն՝ զանապականութեան վերարկուն (ետուր). (Նար. ՟Լ՟Գ։)


Զերծուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj. s.

deliverer, rescuer.

NBHL (1)

Յորժամ բազում վշտօք վշտանայցեն, եւ զերծանիցին, զզերծուցիչն առաւել մեծարանօք ճանաչել պատրաստիցէ. (Կիւրղ. ծն.։)


Զեփիւռոս

See full entry →

cf. Զեփիւռ.

NBHL (1)

Զեփիւռք, որ ի մտիցն արեւու։ Զեփիւռոս կոչեն։ Խառնուրդ ունելով յարքտականացն (յարջականաց) եւ եւ ի զեփիւռիցն. (Արիստ. աշխ.։)


Զզուանք, նաց

See full entry →

s. pl.

oppression, vexation, vexatious measures;
nausea, disgust, aversion, loathing, rising of the stomach;
horror, detestation, abomination.

NBHL (1)

Իշխանքն հասուցանէին ի վերայ տնանկացն զզուանս։ Զայս ճանապարհս անմիտքն զզուանօք եւ զրկանօք աղքատաց գնան։ Նիւթէ զզուանս աղքատաց եւ զրկանս։ Յայսպիսի զզուանս գոլով ի նոցանէ մարդկութիւնս, թախանձէր զԱստուած. (Լմբ. միք.։ Լմբ. առակ.։ Լմբ. պտրգ.։ Լմբ. սղ.։)


Զզուեմ, եցի

See full entry →

va.

to disgust, to vex, to persecute, to importune;
to revile, to abuse, to outrage.

NBHL (2)

κακῶς ἑρέω, ὐπερφανέω, ἑπιτιμάω male tracto, superbe contemno, fastidio, objurgo θρυλλέω diffamo Ընդ վայր կամ առ ոտն հարկանել զոք ամբարտաւանութեամբ որպէս գարշ եւ զազիր. անարգել. անպատուել. բամբասել. զրպարտել. հարստահարել. խուել. զրկել.

Զզուեցայց ապա եւ ես ի ժողովրդենէ իմմէ գորովեալ. (Յոբ. ՟Լ՟Ա. 30։)


Զէնընկէց

See full entry →

adj.

that abandons, throws away his arms, fugitive;
— փախստեայ գնալ, to throw down one's arms and flee;
— լինել, to lay down one's arms, to unarm, to surrender;
— առնել, to unarm, to disarm.

NBHL (1)

Զարհուրեալ աւազակացն, զէնընկէց լինելով՝ ի ձեռն եկին. (Խոր. ՟Գ. 40։)


Զէնընտիր

See full entry →

adj.

splendidly armed, well mailed;
— ժողովել, to riunite well-armed troops or persons.


Զընկենում, եցի

See full entry →

va.

to throw, to thrust, to cast far from one;
to drive away, to remove;
— զամօթ, to throw off all sense of shame, to become immodest.

NBHL (1)

ἁποποιέομαι rejicio, repello, removeo եւ differo Ընկենուլ սաստկութեամբ՝ ի վայր, կամ յետս, կամ հեռի. մերժել. յամեցուցանել. մէկդի ձգել, վար ձգել կամ զարնել, ետ ձգել.


Զիարդուպէտ

See full entry →

adv.

at one's will or pleasure.

NBHL (3)

ԶԻԱ՞ՐԴ πώς; quomodo? գրի եւ ԶԻ՞ԱՐԴ. (վասն զի կազմեալ ի զի՞, արդ) իբրու Զի՞նչպէս, այսինքն Որո՞վ օրինակաւ. ո՞րպէս. եւս եւ Արդ զի՞. առ ի՞նչ. ընդէ՞ր. զի՞ է՝ զի. ի՞նչպէս. եւս եւ՝ ինչո՞ւ.

Զամենեցուն զո՛ւստն եւ զիա՛րդն յայտնելով. (Խոր. ՟Ա. 1։)

Մի՛ տալ ումեք վարել (զերինջս սայլի տապանակին), այլ ինքնին իւրովի զիարդուպէտ ըստ իւրեանց հեշտի գնայցեն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6. յն. առանց ուրուք վարելոյ թողուլ երթալ։)


Զինագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

trade of making arms;
arming, armament.


Զինազգեստ

See full entry →

cf. Զինազարդ.

NBHL (3)

Զինազգեաց է վկայն Քրիստոսի. (Ճ. ՟Ա.։)

Դիւցազնաբար զօրութեամբ առ ի ծանր զինազգեստն լինելով հանդուրժեսցեն. (Պիտ.։)

Մտանէ զինազգեստեալ ընդ դուռն քաղաքին. (Ճ. ՟Թ.) (վրիպակաւ գրեալ էր, զենազգեստեալ)։


Զինախաղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fencing.

NBHL (1)

Ζῆνα, Δία հոլով յն. այսինքն Զզեւս. զդիոս. այս է զԱրամազդ։ (Արիստ. աշխ.։)


Զինակիր, կրաց

See full entry →

s.

that carries arms;
squire;
soldier, swordsman;
officer.

NBHL (3)

Եւ եղեւ ասայի զօր զինակրաց, որք բառնային վահանս եւ նիզակս ... երեք հազար. (՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Դ. 8։)

Տասն մանուկ ի զինակրացն Յովաբայ. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 7։)

Կալանաւորս արարեալ զինակիր պատրաստութեամբ. իմա՛, զինական կազմածով, հանդերձ զինուք։


Զինակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

companion (in arms), fellow-soldier, comrade.

NBHL (1)

Զինակից ունելով մեզ զճշմարտութիւնն. (Պրպմ. ՟Լ՟Ը։)


Զինահարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be wounded with a weapon.

NBHL (5)

Զինու հարկանիլ. խոցիլ, վիրաւորիլ.

Ի զինահարիլն բխումն արեան։ Զինահարեալն ի տիգաբուխ վտակահոս կենդանութեանն. (Թէոդոր. մայրագ. եւ Թէոդոր. խչ.։)

Զոր Թովմասն շօշափէր զզինահարեալ մարմինն. (Կիւրղ. ղկ.։)

Զինահարեալ կողիւն աղբիւրացուցեալ բժշկութեան շնորհ վիրաւորեցելոյն Ադամայ. (Գանձ.։)

Թովմայի շօշափեալ զզինահարեալ կողն. (Ոսկիփոր.։)


Զինամարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

armed warfare.

NBHL (1)

ὀπλομαχία certamen cum armis Մարտնչելն զինուք, կամ սպառազինեալ գոլով.


Զինաշարժ, ից

See full entry →

adj.

that fences, fencer;
cf. Զինախաղ.

NBHL (1)

Որ գիտէ զէն շարժել. վարժ ի մրցանս զինուորութեան.


Զինապետ

See full entry →

s.

corporal.

NBHL (1)

Դիւական մոլութեանն զինապետք (մանկակոտորն Հերովդի). (Համամ առակ.։)


Զինաքաղ

See full entry →

adj.

gathering the arms of the fallen.

NBHL (1)

Որ քաղէ եւ ժողովէ զզէնս անկեալս կամ անկելոց ի մարտի.


Զինեմ, եցի

See full entry →

va.

to arm, to provide with arms, to man, to equip;
to provide with, to fortify.

NBHL (3)

ԶԻՆԵՄ ԶԻՆԻՄ. ὀπλίζω, -ζομαι armo, -or;
armis instruo, -or ἁντιστρατεύομαι contra milito Զինու կամ ի զէն վառել, իլ. զէն պատրաստել, սրել. սպառազինել, իլ. զինուորիլ. ի մարտ պատերազմի պատրաստիլ. ճգնիլ ընդդէմ.

Ընդդէմ յարուցելոցն ի վերայ՝ զինի մարտիւ։ Ի զարհուրեցուցանելն միայն զինեալք. (Պիտ.։)

Զինեցաւ հաւատով. (Շար.։)


Զինիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to arm one's self, to take up arms, to oppose;
to provide one's self with.

NBHL (3)

ԶԻՆԵՄ ԶԻՆԻՄ. ὀπλίζω, -ζομαι armo, -or;
armis instruo, -or ἁντιστρατεύομαι contra milito Զինու կամ ի զէն վառել, իլ. զէն պատրաստել, սրել. սպառազինել, իլ. զինուորիլ. ի մարտ պատերազմի պատրաստիլ. ճգնիլ ընդդէմ.

Ընդդէմ յարուցելոցն ի վերայ՝ զինի մարտիւ։ Ի զարհուրեցուցանելն միայն զինեալք. (Պիտ.։)

Զինեցաւ հաւատով. (Շար.։)


Զինուոր, աց

See full entry →

s.

militia-man, warrior, soldier;
իբրեւ զ—, in a military manner;
— սոսկական, private or common soldier;
հետեւակ —, foot-soldier;
հեծեալ —, horse-soldier

NBHL (2)

Ունիմ ընդ ինեւ զինուորս։ Իւրաքանչիւր զինուորի մասն։ Հարցանէին զնա եւ զինուորքն։ Մի ոմն ի զինուորաց։ Հանդերձ զինուորաւ պահապանաւ իւրով։ Վշտակի՛ց լեր իբր զբարւոք զինուոր Քրիստոսի Յիսուսի.եւ այլն։

Եւ զի երբեմն բազումք ի ժողովրդենէ գրին ի զինուորութիւն, յայնժամ Զինուոր ասին եւ ժողովրդականք, կամ աշխարհականք.


Թեթեւաբար

See full entry →

adv.

lightly, swiftly;
easily.

NBHL (1)

Թեթեւաբար վերաբերութիւն. (Շ. հրեշտ.։)


Թեթեւաբեռն

See full entry →

adj.

of light weight, light, easy to carry.

NBHL (1)

Թեթեւաբեռն մարմնով եւ մտօք սլացեալք. (Շար.։)


Թեթեւագին

See full entry →

adj.

cheap, low-priced.

NBHL (2)

Թեթեւ գնով. դիւրագին. աժան.

Թեթեւագնի վաճառէր. (Կիւրղ. ղեւտ.։)


Թեթեւագնաց, ից

See full entry →

adj.

swift, nimble, light.


Թեթեւագնի

See full entry →

adv.

cheaply;
— վաճառել, to sell -.


Թեթեւագոյն

See full entry →

adj.

lighter, very light;
very easy.

NBHL (2)

Խոստովա՛ն լեր, զթեթեւագունիցն առ խտիր մտաց իբր զստուար ծանրութիւն բեռանց։ Որ ինձ ծանունք են, քեզ թեթեւագոյնք են. (Նար. ՟Ծ՟Ե. ՟Ծ՟Է։)

Կեանք իմ թեթեւագոյնք են քան զխօսս. կամ թեթեւագոյն են քան զսուրհանդակ։ Թեթեւագոյն է ի վերայ ջուրցն երեսաց. (Յոբ. ՟Է. 6։ ՟Թ. 25։ ՟Ի՟Գ. 18։)


Թեթեւաթեւ

See full entry →

adj.

swift-winged, swift flying, active, nimble.


Թեթեւաթռիչ

See full entry →

cf. Թեթեւաթեւ.