Definitions containing the research վ : 10000 Results

Դաշտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to plain, to lovel.

NBHL (1)

Որ յառաջ դաշտացեալ եւ կոխան լեալ էաք թշնամւոյն, այժմ ի վայր տափացեալ դաշտացոյց զնոյն իւրովքն հանդերձ, եւ զմեզ լեռնացուցեալ բարձրացոյց ի վերայ նորա. (Լաստ. ընթերց.։)


Դողդոջումն, ման

See full entry →

s. ast.

vacillation, staggering;
nutation.


Դողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

trepidation;
start;
shudder, horrour;
convulsive motion;
whim;
shiver, shivering;
ի դողման լինել, կալ, զդողման հարկանիլ, to tremble;
ահիւ եւ դողութեամբ, with fear and trembling;
եմուտ — յոսկերս իմ, (the shudder penetrated to my bones), I trembled with fright, I shuddered with fear;
— կալցի ի քէն զլերինս, at thy presence the mountains will tremble;
— երկրի, earth-quake.

NBHL (3)

Դողութիւն ոտից, միջաց։ Դողումն ոսկերաց, ծովու, ջերման. (Սղ. ՟Կ՟Ե. 9։ Ես. ՟Ի՟Ա. 13։ Ամբ. ՟Գ. 15։ Սարգ. յկ. ՟Բ։ Նար. ՟Գ։)

Միտք ի դողման, ակն ի վայր անկեալ. (Վրդն. ծն.։)

Եւ ամենքին ի դողման լինիմք զարհուրելով. (Մաշկ.։)


Դողումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դողութիւն.

NBHL (3)

Դողութիւն ոտից, միջաց։ Դողումն ոսկերաց, ծովու, ջերման. (Սղ. ՟Կ՟Ե. 9։ Ես. ՟Ի՟Ա. 13։ Ամբ. ՟Գ. 15։ Սարգ. յկ. ՟Բ։ Նար. ՟Գ։)

Միտք ի դողման, ակն ի վայր անկեալ. (Վրդն. ծն.։)

Եւ ամենքին ի դողման լինիմք զարհուրելով. (Մաշկ.։)


Դոյզն

See full entry →

adj.

very little, exiguous;
small;
frivolous, light;
— ինչ, very little;
pinch, drop.

NBHL (4)

βραχύς, ἤττον, ἕσχατος minor, minus, parum, brevis, vilis, tenuis որ եւ ԴՈՒՆ, ԴՈՅՆ. պ. տուն. ար. ճիւզի, ճիւզվի. Փոքր. խուն ինչ. փոքրիկ. թեթեւ. չնչին. յետին. սակաւիկ. սուղ. նուաստ. քիչ մը, քչիկ, պզտիկ, խեղճուկ.

Դոյզն յիշատակաւ, գնդաւ։ Դոյզն ռոճկով. (Խոր.։ Փարպ.։)

Կերողացն անախորժելիք. զի դոյզն մի ժամու յետոյ զլինդս ատամանցն վնասեն. (Համամ առակ.։)

Դոյզն քան զայլսն անիրաւեն։ Առ դոյզն մի արգելցի։ Զգալին դոյզն իմն երբէք ի վեր թռուցեալ յածի։ Վասն զի եւ դոյզն մի քան զանմարմինսն եւս թեւաբոյս լինի. (Փիլ.։)


Դոյն, դորին

See full entry →

pron.

this, that;
same.

NBHL (5)

Ի դոյն յայդ վասակ. (Եղիշ.։)

(դորին, դմին. դովին, վիմբ. դոքին, դոցին, ցունց, ցուն, դովիմբք կամ դոքիմբք.) դերան. ցուց. ա.գ.) Երրորդ դէմ որպէս յանդիմանակաց եւ միջին՝ ընդ հեռաւոր եւ ընդ մերձաւոր. Այդ. նոյն այս, կամ դա. ատի, ատիկակ՝ որ ըսի.

Մեր դոյն խորհուրդ էր։ Ի վերայ դորին պատուհասի։ Ի դմին յամառութեան. (Եղիշ.։)

Ի դոյն միտս։ Դոյն են մեր կամք։ Ի վերայ դորին բանից. (Փարպ.։)

մ. ԴՄԻՆ ԻՐԻ մ. Վասն դորին իրի. վասն այդորիկ. յն. εἱς αὑτὸ τοῦτο ի դոյն յայդ (պէտս). (Եփես. զ. 23։ Կող. դ. 8։)


Դոյնչափ

See full entry →

adv.

as much as.

NBHL (1)

Որչափ ի վեր են, դոյնչափ ի խոնարհ են, եւ դոյնչափ յամենայն կողմանց շուրջ զերկրաւ. (Եզնիկ.։)


Դոյնպէս

See full entry →

adv.

so, in such a manner.

NBHL (1)

Դոյնպէս եւ որ ինչ վասն կատարման ադդէի. (Խոր. ՟Բ. 31։)


Դուար, ի, աց

See full entry →

s.

cattle.

NBHL (2)

ταῦρος taurus եբր. դօր. թ. տէվար, տավար. որ եւ ՏՈՒԱՐ. Զուարակ, եւ երինջ. արջառ, եւ ոչխար. անդեայք. խաշն.

Խոյ, գոնչակ, վիդոն, դուար, (կամ դւաչ), մալ. այսոքիկ արականք ի վերայ հօտից ասացեալ են նշանակութեամբ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Դուզնաքեայ, քէից

See full entry →

adj.

little, very little, moderate, small, light, thin.

NBHL (4)

Ասել դուզնաքեայ իմն թուի, բայց գործով հաստատել մեծ է։ Դուզնաքեայ գործ։ Կերպարանաց դուզնաքեայց։ Ի դուզնաքեայսն վարիցի խորհուրդսն։ Դուզնաքեայ զգեստ, նիւթ, շահ, պատճառք։ Դուզնաքեայք ոք։ Ոչ ի դուզնաքւոյ (ուստեք)։ Ո՛չ ի դուզնաքոյ ումեքէ։ Դուզնաքեացն՝ նուազք։ Դուազնաքեօքն շատին։ Դուզնաքեա՞յց լինի պատճառք չարեաց. (Փիլ.։)

Կարճամտաց, եւ խորհրդով դուզնաքեայց յաստուածաբանութիւնս։

Զվարուց նոցա նմանութիւն գոնէ դուզնաքեօք ոչ կամեցաք բերել. (Սարկ. հանգ.։)

Դուզնաքեայ ինչ վասն նորին ասասցուք. (Կլիմաք.։)


Դոփեմ, եցի

See full entry →

vn.

to tap, to stamp with the foot.

NBHL (2)

Ծա՛փս հար ձեռամբ, եւ դոփեա՛ ոտամբ։ Դոփեցեր ոտամբ քով. (Եզեկ. ՟Զ. 11։ ՟Ի՟Ե. 6։)

Ուրախ եղեւ, դոփեաց ոտիւք ի վերայ (տառապանաց) նոցին. (Լմբ. ամովս.։)


Դպրոց, աց

See full entry →

cf. Դպրատուն.

NBHL (2)

σχολή, διδασκαλεῖον schola, gymnasium որ եւ ԴՊՐԱՆՈՑ, ԴՊՐՈՑԱՏՈՒՆ. Տեղի ուսման. աշակերտանոց. վարդապետանոց. վարժարան. դիւան. դարատուն.

Ի գիր մատենի վերնում դպրոցիդ. այսինքն դպրութեան, դիւանի. (Նար. կուս.։)


Դպրոցական, ի, աց

See full entry →

adj.

school;
of a scholar, of a school-boy.


Դպրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

office of notary;
literature, letters;
book, register;
lecture, study;
order of lecturers;
այր առանց դպրութեան, an idiot, ignorant, unlettered, illiterate person;
գեղեցիկ —ք, the belles lettres, or polite literature.

NBHL (2)

Այսպէս ասէ երրորդ դպրութիւն թագաւորութեանցն։ Ի դպրութիւն ծննդոց՝ որ վասն քրիստոսի, զոր գրեցին մատթէոս եւ ղուկաս. (Եւս. քր. ՟Ա։ եւ պտմ. ՟Զ. 31։)

Դպրութիւն կենաց մատենից։ Դպրութիւնք հրաշիցն զարմանալեաց։ Ի գիր մատենի վերին դպրութեան. (Նար.։)


Դռնապան, աց

See full entry →

cf. Դռնապահ.

NBHL (1)

Սաստիւ հրաման ի վերայ դռնապահացն առնէին. (Եղիշ. ՟Բ։)


Դռնչեմ, եցի

See full entry →

va.

to make ring, to resound, to toll, to ring.

NBHL (2)

ԴՌՆՉԵՄ կամ ԴՌՆՉԵՑՈՒՑԱՆԵՄ, ցուցի. κρούω, κατακρούω repello Բախելով թնդեցուցանել, եւ Զխիստն կակղել.

Վին (կամ գավին) հարկանել, եւ զքարինս դռընչեցուցանել. քանզի էին ապուշք ոմանք լսօղքն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Դռնչեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Դռնչեմ.

NBHL (2)

ԴՌՆՉԵՄ կամ ԴՌՆՉԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. κρούω, κατακρούω repello Բախելով թնդեցուցանել, եւ Զխիստն կակղել.

Վին (կամ գավին) հարկանել, եւ զքարինս դռընչեցուցանել. քանզի էին ապուշք ոմանք լսօղքն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Դռնչիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to toll, to ring;
գռնչին ականջք իմ, my ears tingle.

NBHL (1)

κατακρούομαι adigor, repellor, fallor Բախմամբ թնդալ. շառաչմամբ սարսիլ. եւ Մեղմանալ, ճնշիլ. սովորիլ ականջաց ընդ ձայն սաստիկ. անկաճը խօսիլ, եւ սորվելով քոս կապել.


Դռնչիւն

See full entry →

s.

tinkling, ringing in the ears.

NBHL (1)

Դռընչիւն շառաչման ... վարազաց. (Մագ. ՟Հ՟Դ։)


Դռոհ՞՞՞տամ

See full entry →

cf. Գռոհ.

NBHL (1)

Դռոհ տուեալ հասանէին բազմութիւն ժողովոյն. (Ճ. ՟Ա.։)


Դստրիկ

See full entry →

s.

a little girl.

NBHL (1)

Մտեալ դու ո՛վ դուստրիկ, ասա՛. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Դրական, ի, աց

See full entry →

adj.

positive.

NBHL (3)

Դրական. (որպէս) զանգն ունել առ վայր՝ որ զուարճացոյցն, ի բնակութիւն, ի փառս։ Դրական. (որպէս՝) եդ անուանս, սիմովնի՝ պետրոս, եւ որ այսպիսիք. (Երզն. քեր.։)

Բնութեան անուն ոչ գիտեմք աստուծոյ. իսկ դրական անուանցն ոչ գոյ բաւ. վասն զի կոչի տէր եւ աստուած, արարիչ, թագաւոր, լոյս. (Խոսր.։)

Ոչ վայրապար ինչ դրական ունակութեամբ ունելով զբնակութեան գերակայութիւն. (Անան. եկեղ։)


Դրակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

neighbourhood.

NBHL (2)

Ի սկզբնատիպ գեղեցկութենէն օտարացեալ վատթար դրակցութեամբ չարին. (Նիւս. երգ.։)

Խուճապօղ է, եւ դժուարահաճոյ այնոցիկ՝ որ զյապահով հանդարտութիւնն սիրեցին, դրակցութիւնքն. (Փիլ. տեսական.։)


Դրամակէս

See full entry →

s.

half-penny;
half a drachm;
two pence half-penny.


Դրամակշիռ

See full entry →

s.

drachm, penny.


Դրամեմ, եցի

See full entry →

va.

to buy or farm for money.

NBHL (1)

Պատրաստել կամ վճարել զդրամս.


Դրանդ, ից

See full entry →

s.

jamb, threshold;
door-posts;
portal, entry.

NBHL (3)

Զդրանդսն սեղմեցին վիմօք. (՟Ա. Մակ. ՟Ե. 47։)

Անկաւ առ դրանդւոյ դրան տան առնն. եւ ձեռն իւր ի վերայ դրանդւոյն. (Դատ. ՟Ժ՟Թ. 26։)

Շարժեսցին դրանդիք. (Ամովս. ՟Թ. 1։)


Դրանդի, դեաց

See full entry →

cf. Դրանդ.

NBHL (3)

Զդրանդսն սեղմեցին վիմօք. (՟Ա. Մակ. ՟Ե. 47։)

Անկաւ առ դրանդւոյ դրան տան առնն. եւ ձեռն իւր ի վերայ դրանդւոյն. (Դատ. ՟Ժ՟Թ. 26։)

Շարժեսցին դրանդիք. (Ամովս. ՟Թ. 1։)


Դրանիկ, նկաց

See full entry →

s.

courtier.

NBHL (1)

Ամենայն զօրացն հրամայեաց ելանել ի վերայ մեր, բաց ի դրանկացն. (Խոր. ՟Գ. 37։)


Դրանկ

See full entry →

adj. s.

beggar, that begs from door to door.

NBHL (1)

Ամենայն զօրացն հրամայեաց ելանել ի վերայ մեր, բաց ի դրանկացն. (Խոր. ՟Գ. 37։)


Դրացի, ցւոյ, ցեաց

See full entry →

adj. s.

neighbour.

NBHL (1)

Իբրեւ ի դիտանոց ինչ ծովու դրացի. (Բրս. յուդիտ.։)


Դրացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

neighbourhood.

NBHL (1)

Վասն դրացութեանն հպելով որոց ոչ է արժան։ Դրացութեանն միանգամայն եւ ազգակցութեան. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Ա։ Փիլ. լին. ՟Դ. 47։)


Դրգալ, ի

See full entry →

s.

spoon;
— մի, spoonful;
խորոփիք —ի, bowl of a spoon.

NBHL (2)

ԴՐԳԱԼ կամ ԴԳԱԼ կամ ԴՔԱԼ կամ ՏԱՐԳԱԼ. Մի ի սպասուց ի վերայ սեղանոյ առ ըմպելոյ զթան կամ զօշարակ. գործի գոգեալ կիսաբոլոր կամ կէս ձուաձեւ, մեծ կամ փոքր.

Երեւէր այրն սկաւառակովն, եւ տայր նմա երիցս անգամ դքալով. (Հ=Յ. մայ. ՟Ի՟Զ.։)


Դրդեմ, եցի

See full entry →

va.

to incite, to solicit, to instigate, to induce, to raise.


Դրդուեմ, եցի

See full entry →

va.

to shake, to stagger, to move, to agitate, to excite.

NBHL (2)

διασείω, ὡθέω, ἁνατρέπω concutio, tundo, detrudo, propello, everto Ուժգնակի դրդելով՝ շարժել. շարժլել. խախտել ի տեղւոջէն ցնցմամբ եւ դղրդմամբ. օցտել.

Իբրեւ զայն տունն՝ որ ի վերայ աւազոյն շինեալ էր, զոր դրդուեցին խռովութիւնք. (Ագաթ.։)


Դրդուեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Դրդուեմ.

NBHL (1)

Դրդուեցոյց զբազումս ի սուրբ ուխտէն։ Եւ ոչ վերինք դրդուեցուցանեն. (Եղիշ. ՟Ա. եւ ՟Բ։)


Դրդումն, ման

See full entry →

s.

suggestion, instigation.

NBHL (1)

Խրատք, յորս իբրեւ ի գաւազան յեցեալ հաստատի, զշարժումն եւ զդրդումն անձինն հաստատելով. (Փիլ. այլաբ.։)


Դրդուումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դրդումն.

NBHL (1)

Խրատք, յորս իբրեւ ի գաւազան յեցեալ հաստատի, զշարժումն եւ զդրդումն անձինն հաստատելով. (Փիլ. այլաբ.։)


Դրժանք, անաց

See full entry →

s.

infringment, contravention, faithlessness.

NBHL (3)

ԴՐԺԱՆՔ ἑπιβολή insidiae որ եւ ԴԺՐԱՆՔ. Դաւ. նենգ. պատրանք. զրկանք. վնաս. վնասակարութիւն. խարդախանք. անիրաւութիւն.

Մի՛ այլոց դրժանք զմեզ վնասեսցեն. (Խոսր.։)

Հալածակա՛ն լինի վասն կարծեաց ինչ դրժանաց. (Վրդն. պտմ.։)


Դրժեմ, եցի

See full entry →

va.

to fail, to infringe, to contravene.

NBHL (2)

ἑπιβουλεύω insidior, βλάπτω noceo (արմատն դրուժ. ոմանք գրեն Դժրել (զոր տեսցես), որպէս թէ արմատն իցէ դժ. դժուար) Դաւել ի մահ. դաւաճան, եւ ուխտազանց լինել. խարդախել. նենգել. ժխտել. դարանիլ. անիրաւիլ. վնասել.

Ոչ գազանաբար զտկարն դրժել։ Զոր ոչ կարէ հակառակամարտին դրժել թշնամութիւն։ Ոչ յարեգակնէ, եւ ո՛չ ի հողմոց սաղարթ վարուց քոց դրժեսցի։ Յամենայն իրաց դրժիմք. (Լմբ. սղ.։)


Դրնդիւն

See full entry →

s.

stamping with the feet;
tinkling.

NBHL (1)

Շաչիւն կառաց, եւ դրընդիւն երիվարաց. (Միք. ՟Ա. 13։)


Դրոյլ

See full entry →

s.

porter, usher.

NBHL (1)

Զարքայութեան զփականս նա՛ ունի. դրոյլ է երկնից (սիմովն). ի ձեռն նորա եղիցին քեզ վայելք բարութեանցն. (Բրս. ողորմ.։)


Դրոշմաւոր

See full entry →

adj.

marked.

NBHL (1)

Ի հովուաց, որ զիւրեանցն արածեն զհօտս դրոշմաւորս, եւ ո՛չ զօտարաց եւ աննշանս. (Իգն.։)


Դրոշմեմ, եցի

See full entry →

va.

to print, to mark, to stamp, to decipher, to register;
to seal;
to confirm;
— խարանաւ, to mark with a hot iron.

NBHL (8)

χαράσσω, κολάπτω, ἁναγράφω noto, designo, sculpo, incido, inscribo Նշանագրել. արձանագրել. փորագրել. վերագրել. խարան դնել. կնքել. տպաւորել. նախանկարել.

Դրոշմեալս հրով՝ նշանաւորս. (՟Գ. Մակ. ՟Բ. 14։)

Քաղդէական գրով զքաջութիւնն իւր դրոշմել (յարձանի)։ Զնորին կործանումն դրոշմէ (ի գիրս պատմութեան). (Եւս. քր. ՟Ա։)

Գրով կամ ի յարձանի դրոշմել։ Զանուանսն ի ներքոյ դրոշմեմք. (Խոր. ՟Ա. 2. 8. 21։)

Ի քրիստոսագունդն դրոշմել զամենայն ազգս։ Դրոշմել մի ժողովուրդ։ Շինեաց զյառաջագոյն դրոշմեալն իւր (զնշանակեալն ի գիրս). (Ագաթ.։)

Վիմով կնքեցար, եւ դրոշմեցար. (Գանձ.։)

ԴՐՈՇՄԵԼ. Կնքել խորհրդով եկեղեցւոյ, եւ խաչիւ.

Աներկբայ եւ անպղտոր ոգւով դրոշմեսցո՛ւք զմեզ (խաչիւն). (Խոսր.։)


Դրուագ, աց

See full entry →

s.

incrustation;
sculp-ture;
ceiling, wainscoting;
thin plate of metal;
emblem;
well finished work.

NBHL (3)

ԴՐՈՒԱԿ կամ ԴՐՈՒԱԳ. Հիւսուած, կամ գլուխ բանի. հատուած. պարբերութիւն. վարդապետութիւն. աւանդութիւն. իբր θέσις, περιοχή thesis, periocha եւ այլն.

Խաղաղութեամբ քո քրիստոս փրկիչ մեր ... այս դրուակ է, զոր ասէ երանելի յոհան, թէ վասն այսահարացն կարգեալ է. (Խոսր. պտրգ.։)

Յոյժ դիւրին է ժողովել ի գրոց դրուագս բանից. (Սարկ. հանգ.։)


Դրուագեմ, եցի

See full entry →

va.

to incrust;
to sculpture;
to ceil;
to wainscot;
to ornament, to embellish, to plaster.

NBHL (2)

Դրուագել զտունն ոսկւով, կամ մայրիւք. (եւ այլն. ՟Գ. Թագ. ՟Զ. 9. 13. 21. 30։ ՟Բ. Մնաց. ՟Գ. 5։)

Սպիտակ կտաւովք ի ներքոյ դրուագեալք զհանգստարան սրբոցն. (Ճ. ՟Ա.։)


Դրուատեմ, եցի

See full entry →

va.

to praise, to give praises, to celebrate.

NBHL (3)

ἑπαινέω laudo Գովել. ներբողել. բարեբանել. գովութիւն ընծայել.

Դրուատեցին զշաւիղ խորհրդոյ մտաց խնդրողին։ Դրուատեալ ես սուրբ պանծալի նշան։ Ծով դրուատի ունակ մարգարտի. (Նար.։)

Տր. խնդրով.


Դրուատիք, տեաց

See full entry →

cf. Դրուատ.

NBHL (2)

ԴՐՈՒԱՏԻՔ ԴՐՈՒԱՏՈՒՄՆ. ἕπαινος laus որ եւ ԴՐՈՒԱՏ, ԴՐՈՒԱՏԱՆՔ. Գովեստ. ներբողանի. յաւէժական բարեբանութիւն.

Մահ ընկալեալ փոխանակ ընդ դրուատեացն։ Բան դրուատեաց։ Դրուատիս գովութեան։ Բազում դրուատիս։ Մեծի դրուատեաց արժանաւոր։ Մեծաւ դրուատօք (կամ դրուատեօք). (Ագաթ.։ Կանոն.։ Փարպ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Զ։)


Դրուատումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դրուատ.

NBHL (2)

ԴՐՈՒԱՏԻՔ ԴՐՈՒԱՏՈՒՄՆ. ἕπαινος laus որ եւ ԴՐՈՒԱՏ, ԴՐՈՒԱՏԱՆՔ. Գովեստ. ներբողանի. յաւէժական բարեբանութիւն.

Մահ ընկալեալ փոխանակ ընդ դրուատեացն։ Բան դրուատեաց։ Դրուատիս գովութեան։ Բազում դրուատիս։ Մեծի դրուատեաց արժանաւոր։ Մեծաւ դրուատօք (կամ դրուատեօք). (Ագաթ.։ Կանոն.։ Փարպ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Զ։)


Դրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

act of putting or laying down;
place, position, posture, situation;
system;
theme, thesis.

NBHL (5)

Ըստ հասակին անվայելուչն դրութեան. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Խ՟Թ։)

Զելս կարգաւորութեանց եւ դրութեանց եւ ի բաց բարձմանց զինուցն գիտելով. (Պղատ. օրին. ՟Է։)

Տե՛ս դարձեալ զառաջին ձեռաց դրութիւնն ի վերայ ժողովրդոցն ի ձեռն ահարոնի. (Մեկն. ղեւտ. այսինքն զձեռնադրութիւնն։)

Վիճաբանութեամբ նախանձէին ընդ ճշմարիտ վարդապեպտացն՝ առնելով դրութիւնս հակառակ բանից նոցա. (Շ. յկ. ՟Խ՟Զ։)

(Աստուած) կատարեալ է. ո՛չ ստանալով եւ դրութեամբ, այլ՝ էութեամբ։ Չար ի բնութենէս՝ ո՛չ արարչութեամբ, այլ դրութեամբ. (Սարգ. յկ. ՟Բ. եւ ՟Ե։)