Definitions containing the research վ : 10000 Results

Գոմամուտ լինիմ

See full entry →

sv.

to retire into a stable.


Գոյական, ի, աց

See full entry →

adj. s. gr.

that exists;
substantive.

NBHL (1)

Ա. ձայնաւոր, եւ ձայնաւորաց առաջադիր, եւ ամենից սկիզբն գոյականաւ եւ թուականաւ. իմա՛, ըստ իսկութեան կամ ըստ իրին, եւ թուով։


Գոյակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

of the same nature;
consubstantial, coexistent.


Գոյակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

consubstantiality, coexistence.

NBHL (2)

συνύπαρξις coexistentia Գոյակիցն գոլ որո՛վ եւ է օրինակաւ. (շփոթի ի գրչաց եւ ընդ Գոյացութիւն)

Ամենայն արարածք նովաւ ընկալան զլինելութիւն եւ զգոյակցութիւն՝ հոգիք եւ մարմինք. (Նանայ.։)


Գոյանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be created, to exist, to be;
to be formed, produced.

NBHL (4)

Ծննդեամբ գոյանան ի հակառակացն։ Ի հողոյ գոյանայր։ Յերկոտասանից ի մի վայր եկեալ գոյանայ կենդակացն. (Փիլ.։)

Ըստ մեզ ի մէնջ բոլորովիմբ եւ ճշմարտապէս գոյանալն գերագոյ բանին. (Դիոն. ածայ.։)

Գոյացաւ անայլայլապէս. վասն զի մնաց աստուած. եւ գոյացաւ ըստ մեզ ի մէնջ բոլորովիմբ. այսինքն մարմին եւ հոգի բանական ըստ ճշմարտութեան ունելով. (Մաքս.։)

Բանականաց մարմինք եւս ի ջրոյ գոյանին, է անսովոր։ (Վրդն. ծն.)


Գոյացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

substance;
reality;
essence, being, creature.

NBHL (4)

Ո՞ր բան արժանապէս կարասցէ թարգմանել զի վերն քան զեղականացս Գոյացութիւն. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։) յն. ֆի՛սիս φύσις

Հանճար ոչ գոյացութիւն է, եւ ոչ կենդանի։ Փրկիչն զմշտնջենաւորութիւն իւրոյ գոյացութեան նշանակելով ասէ, ես եմ ճշմարտութիւն։ Գոյացութեամբք, այսինքն դիմօք. (Կիւրղ. գանձ. ստէպ։)

Պա՛րտ է զմի աստուածութիւն պահել, եւ զերիս դէմսն խոստովանել եւ կամ զերիս գոյացութիւնսն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Ըստ այսմ առ հին հռովմայեցիս իբր նոյն առեալ լինէր substantiva եւ subsistentia, որպէս յն. իբօ՛սդասիս. այսինքն ենթակայութիւն, երբեմն որպէս բնութիւն եւ երբեմն որպէս անձն. այլ յետոյ որոշեցան նշանակութիւնք ձայնիցս ի փիլիսոփայութեան եւ յաստուածաբանութեան առ ի բարձումն ամենայն շփոթութեան։


Գոյաւոր, աց

See full entry →

adj.

existing, extant;
rich, opulent, wealthy.

NBHL (2)

Բուն գոլոլվ գոյաւոր, եւ կենդանի ի կենդանի հօրէ։ Քանզի է որդի կենդանի եւ գոյաւոր կամք հօր, եւ բանն նորա՝ որով զամենայն ինչ գործէ. (Կիւր. գնձ.։)

ԳՈՅԱՒՈՐ. εὑπορώτερος opulentior Ունօղ զգոյս ընչից. ընչեղ. մեծատուն. ունեւոր. վարշը.


Գոյաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be created, to exist;
to be formed, produced;
to grow rich.

NBHL (1)

Ի ծովէ գոյաւորեալ (լորամարգին). (Վրդն. ել.։)


Գոյաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

existence;
substance;
creature.

NBHL (1)

Ոչինչ աւելի ունել վայելչութիւն կամ գոյաւորութիւն քան զպայծառութիւն ծաղկին. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)


Գոյեղ

See full entry →

adj.

substantial.

NBHL (1)

Զանազանեալ է գոյացութիւն ի գոյեղէն. վասն զի գոյեղն եւ ի վերայ պատահման առնու։ Սահմանք ի գոյեղիցն բաղկանան ձայնից, եւ այլն. (Անյաղթ պորփ.։)


Գոյեղինաբար

See full entry →

adv.

substantially.

NBHL (2)

Գոյեղինաբար ի վերայ դնէ զպատճառաւորացս՝ պատճառին. (Դիոն.։)

Եթէ գոյեղինապէս ծնեալն ժառանգէ զծնողին էութիւն՝ ունելով զայս յինքեան, եւ ունի զամենայն ինչ զհօրն որդի, գոյեղինապէս ուրեմն ծնաւ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Գոյնագոյն

See full entry →

adv.

in divers colours.

NBHL (1)

ποικίλος, παντοῖος varius, variegatus որ եւ ԳՈՒՆԱԳՈՅՆ. Պէսպէս գունով. բազմերանգ. երփն երփն. ազգի ազգի. զանազան. գունզգուն. (րէնկ րէնկ, կիւնակիւն, կէօնէ կէօնէ.)


Գոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

existence, being, nature, essence, substance, reality;
goods.

NBHL (2)

Ոմանք աներկբայաբար ունին զգոյութիւն. որպէս մարդ մարդ, ձի, արծուի, որք խոստովանաբար գոն. (Սահմ. ՟Ա։)

Զերիս գոյութիւնսն ոչ միոյ իմանալ ժողովման։ Զերիս դէմսն խոստովանել, եւ կամ զերիս գոյութիւնսն. (Առ որս. ՟Բ։ եւ Յհ. իմ. երեւ.։)


Գոնեայ

See full entry →

conj.

at least, above all things, however;
only, yet.

NBHL (2)

Գոնէ ի քղանցս հանդերձի նորա մերձենայցեն։ Գոնէ հովանին նորա հասցէ ումեք ի նոցանէ. (Մրկ. ՟Զ. 56։ Գծ. ՟Ե. 15։)

Գոնեա թերեւս զթերահաւատութիւն իւրեաց պատրուակեալ ունելով. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Գոչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to cry, to exclaim, to cry out;
to call;
to bellow, to roar.

NBHL (1)

Գոչեա՛. եւ ասեմ, զի՞նչ գոչեցից։ Զի՞ գոչես առ իս։ Գոչել առ աստուած։ Ի մէջ արձագանգաց գոչեսցեն։ Գոչել ուրախութեամբ։ Դիմեսցեն իբրեւ զառիւծունս։ Գոչեսցեն եւ յարձակեսցին։ Զոր օրինակ գոչեսցէ առիւծ։ Գոչեցին եւ խռովեցան ջուրք նոցա։ Գոչեսցեն ալիք նորա։ Ձայն նոցա իբրեւ զծով գոչեսցէ։ Մկանունք ազդաց բազմաց իբրեւ զջուր գոչեսցեն, եւ այլն։


Գոչեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to sound, to cause to sound or resound.

NBHL (1)

Խռովեմ զծով, եւ գոչեցուցանեմ զալիս նորա. (Ես. ՟Ծ՟Ա. 15։)


Գոչողական, ի, աց

See full entry →

adj.

sonorous.

NBHL (1)

Ճակնդեղ՝ սաստիկ ամենեւին է, եւ գոչող որովայնի. (Մխ. առակ. ՟Ծ։)


Գոռամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to make a great noise, to be violently angry;
to assault, to attack;
to insult.

NBHL (4)

ἑχθρεύω, φιλονικέω, ἑγκαλέω contendo, altercor եւ այլն. Իբր Մռնչելով գրգռիլ ի մարտ. գոռոզանալ. խրոխտալ. խիզախել ի կռիւ. մարտնչիլ. մաքառել. ջանալ յաղթահարել, մեծաբանել. գոչել կենդանեաց եւ տարերաց.

Գոռայր եւ հակառակէր ընդ արամազդայ զօրութեան։ Կռուոյ վասն նոցին իրաց գոռալոյ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Գոռոզանայր, եւ գոռալով հողմն հանէր ընդ չորս կողմանս երկրի. (Եղիշ. ՟Ա։ Պարծանօք իմն եւ գոռալով ասիցէ, թէ զոր ես սպանի։ Ո՛չ յախուռն ընդ ծերութեան ինչ գոռայցեմք. Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։ Ոսկ. եբր. ՟Է։)

Մռնչեն իբրեւ զառիւծ, գոռան որպէս վիշապ. (Վրդն. խրատ.։)


Գոռոզանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be proud of, puffed up, elated.

NBHL (4)

Զառաջնորդն մի՛ գոռոզանալ պատուովն։ Զն՞նչ է գոռոզանալն. ամենայն որ ոչ վասն պիտոյից, այլ վասն պաճուճանաց առեալ, գոռոզութեան ունի ամբաստանութիւն. (Բրս. հց.։)

Կարօղք են գոռոզանալ ի վերայ երկրորդացն եւ երրորդացն բարեաց. (Փիլ. լին.։)

Գոռոզանայր, եւ գոռալով հողմն հանէր. (Եղիշ. ՟Ա։)

Փքացայ, վերացայ ... գոռոզացայ, բարձրացայ. (Նար. ՟Ե։)


Դժուարաբեռն

See full entry →

adj.

very heavy, troublesome;
very tired.

NBHL (1)

Ծանրաբեռնեալ. վաստակեալ. վշտակիր.


Դժուարագիւտ, ից

See full entry →

adj.

rare, curious, difficult to find.


Դժուարագնալի

See full entry →

adj.

difficult to walk, rough, rugged

NBHL (1)

Դժուարագնաց ճանապարհ, վայրք. (Պտմ. աղեքս.։ Փիլ.։ Ասող.։)


Դժուարագնաց

See full entry →

cf. Դժուարագնալի.

NBHL (1)

Դժուարագնաց ճանապարհ, վայրք. (Պտմ. աղեքս.։ Փիլ.։ Ասող.։)


Դժուարագործ

See full entry →

adj.

difficult, painful.


Դժուարաթափ

See full entry →

adj.

that can be freed or set at liberty with difficulty.

NBHL (1)

Դժուարաթափք, եւ կամ բոլորովին անշարժք. (Արիստ. որակ. ՟Է։)


Դժուարալոյծ

See full entry →

adj.

difficult to be untied or explained.


Դժուարալուր

See full entry →

adj.

hard of hearing, rather deaf;
inexorable, hard, inflexible


Դժուարակիր, կրաց

See full entry →

adj.

burdensome, onerous, heavy;
difficult, painful, vexatious.

NBHL (5)

δυσβάστακτος importabilis, δύσφορος molestus, gravis, δυσβίοτος vix tolerabilis (իբր կր). Դժուարաւ կրելի. անտանելի. որ դժար կըվերցըւի կամ կըքաշուի.

Որոց վէրք ժանեաց դժուարակիր է ի բժշկութիւն. այսինքն դժուարաբուժելի. (Ածազգ. ՟Գ։)

Զմարմինն դժուարակիր եւ հզօրագոյն ընկալեալ։ Կողիցն դիրք ընդգրկէ զմէջն, եւ դժուարակիր գործէ. այսինքն անվնասելի. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)

Ողորմութիւն դժուարակրացն եւ վտանգելոցն եւ այլն. (Լմբ. պտրգ.։)

Դժուարակիր լինել ընդ նոսա սիրով. (Սարկ. քհ.։)


Դժուարակոխ

See full entry →

adj.

rough, trugged, impracticable

NBHL (2)

Ի դժուարակոխ վայրս. (Փիլ. իմաստն.։)

Դժուարակոխ զամենայն առնելով թշնամեացն, իսկ ի բարեկամացն մանաւանդ դիւրակոխ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Դժուարահաճ

See full entry →

adj.

discontented, disgusted, weary;
disgusting, unpleasant, disagreeable, tiresome.

NBHL (2)

Եթէ թշնամի դէպ լիցի գոլ, զդժուարահաճելի զոգւոցն զախտ յառաջագոյն զեկուցանէ (աչք)։ Դժուարահաճոյ այնոցիկ՝ որ զյապահով հանդարտութիւնն սիրեցին, դրակցութիւնքն։ Վասն որոյ եւ ծառայքն նմա դժուարահաճոյք եւ խռովարարք էին. (Փիլ.։)

Բայց այժմ ի դժուարահաճոյիցն ախտացան յոլովք. (Բրս. չար.։)


Դժուարահամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

disgut, bitterness.


Դժուարահաս

See full entry →

adj.

obscure, difficult to understand.

NBHL (2)

Քան զիմանալին դժուարահաս զսա (զնիւթն առաջին) ասելով՝ ոչ ստեսցուք. (Պղատ. տիմ.։)

Ուսցիս եւ յայնմ մատենէ, զոր ժողովեալ է մեր յաստուածայնոց գրոց առատագոյնս, եւ ոչ դժուարահաս ինչ կարի. (Սարկ. հանգ.։)


Դժուարահաւան

See full entry →

adj.

incredulous, obstinate, stubborn.

NBHL (3)

Չկարէր հաւանեցուցանել, վասն զի դժուրահաւանք էին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 11։)

Բարկանալովն ոչ շահիմք. (զդժուարահաւանս. Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)

Երիվար դժուարահաւան. (Առ որս. ՟Դ։)


Դժուարահաւատ

See full entry →

adj.

incredible, unheard of.

NBHL (1)

Դժուարահաւատ է բնութիւնս ի կարի վիշտս. (Վրդն. ել.։)


Դժուարահաւաք

See full entry →

adj.

difficult to colloot.

NBHL (1)

Զոր դժուարաւ լինի հաւաքել, ժողովել, քաղել.


Դժուարաձեռն

See full entry →

adj.

impracticable, difficult, painful.

NBHL (1)

Մի՛ զառաջիկայսդ դժուարաձեռն համարելով. եւ այլն. (Սհմ. ՟Ա. 1։)


Դժուարամահ

See full entry →

cf. Դժուարամեռ.

NBHL (2)

Ազգ քրիստոնէից դժուարամահ են եւ վիճող։ Չարիմա՛ց եւ դժուարամահ, զիա՞րդ կախարդեցեր զջուրս ծովուն. (Ճ. ՟Ա.։)

Սովեալ յիւր ի կերակրոցն՝ մաշի դժուարամահ լինելով. (Փիլ. լին.։)


Դժուարամատոյց

See full entry →

adj.

inaccessible, steep, cragged.

NBHL (1)

Վասն դժուարամատոյց նեղութեան ամրութեան վայրացն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 21։)


Դժուարամարտ

See full entry →

cf. Դժուարակռիւ.

NBHL (1)

Աղուէսք են փոքունք նենգաւորք, եւ դժուարամարտ՝ առ զօրութիւնդ հաւասարելով. (Նիւս. երգ.։)


Դժուարամարտիկ

See full entry →

cf. Դժուարակռիւ.

NBHL (1)

Գունդ զօրականաց, ժողով դժուարամարտիկ. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Դժուարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be difficult, to have trouble;
to be angry, perplexed.

NBHL (1)

δυσκολαίνω, δυσχεραίνω, βαρύνομαι indigne fero, morosus sum, gravor Դժուարին եւ ծանր համարել. դժուարիլ. դժկամակիլ. նեղասրտիլ. վշտանալ. դժար սեպել, եւ դժարը գալ, նեղանալ.


Դժուարանք

See full entry →

s.

cf. Դժուարութիւն.

NBHL (1)

Առանց դժուարանաց առնէր զբանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 23. իբր ռմկ. խաթրին չդիպչելով։)


Դժուարաշարժ

See full entry →

adj.

slow, tardy;
cold;
heavy

NBHL (1)

Յարատեւողացն եւ դժուարաշարժիցն հոգ տանելով. եւ այս են առաքինութիւնք. (Յհ. իմ. ատ.։)


Դժուարաշնչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

asthma;
suffocation.

NBHL (1)

Դժուարաշնչութիւն օդոյն որ ի նմա. (Լմբ. յովն.։)


Դժուարաշունչ

See full entry →

adj.

asthmatic;
out of breath;
broken-winded


Դժուարապատում

See full entry →

adj.

difficult to explain or narrate.


Դժուարաջինջ

See full entry →

adj.

difficult to strike out.


Դժուարաջնջելի

See full entry →

cf. Դժուարաջինջ.


Դժուարատես

See full entry →

adj.

that sees, comprehends with difficulty;
obscure.


Դժուարատեսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

difficulty or trouble of seeing, of understanding;
obscurity.

NBHL (1)

Դժուարատեսութեամբն ընդ գեր ի վերոյն քան զամենայն սքանչանայցեմք։ Որքան ինչ մեք հասու եղաք՝ փոքր չափով չափեալ զդժուարատեսութիւնն. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Է։)