Definitions containing the research վ : 10000 Results

Անձրեւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to fall like rain.

NBHL (1)

Հաց անձրեւասցի, եւ վէմ աղբիւրասցի։ Ծովն բաժանեցաւ, հացն անձրեւացաւ. (Ածաբ. պասեք. եւ Ածաբ. կիպր. եւ Ածաբ. մակաբ.։)


Անձրեւաշիթք

See full entry →

cf. Անձրեւաթիւք.

NBHL (1)

Որ հանէ զամպս, եւ արգելու զհողմս ... եւ գալարեցուցանէ զչոր գօսացեալս, եւ ժողովէ զանձրեւաշիթս. (Ագաթ. ա՛յլ ձ. զանձրեւաթիւս։)


Անձրեւաջուր

See full entry →

s.

rain-water.

NBHL (1)

Թէ ո՛րպէս պարտ է ժողովել զանձրեւաջուրն. (Վստկ. ՟Ե. ՟Ճ՟Լ։)


Անձրեւեմ, եցի

See full entry →

vn.

to rain, to shower, to pour down;
անձրեւէ, it rains.

NBHL (1)

Գեդէոն նկարեաց անձրեւովն ի գեղմն ... զցամաքիլն հրէիցն, եւ զանձրեւիլն աշխարհի. (Նախ. դտ.։)


Անճահ

See full entry →

adj. adv.

inconvenient, unbecoming;
անճահս, unseemly.

NBHL (4)

ἅτοπος, ἅκαιρος. absurdus, importunus, ineptus. Ո՛չ ի ճահ. անպատշաճ. անվայելուչ. անտեղի. տարադէպ. անշուք. անպիտան. ուսլուպսուզ, օրանսըզ, եագըլըգսըզ.

Եւ է՛, որպէս վարկանիմ, ոչ անճահ իրն. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)

Անճահ եւ վնասակար միաբանութիւն. (ՃՃ.։)

ԱՆՃԱՀ. ԱՆՃԱՀՍ. Յանպատշաճս. անվայելչաբար. տարադէպ. անշնորհք կերպով.


Անճաճանչ

See full entry →

adj.

not brilliant, gloomy.

NBHL (2)

Անճաճանչ անգիտութիւն, կամ չարութիւն։ Ուսուցանելով հրաժարել յանճաճանչիցն՝ ի լուսաւորականսն ածել. Դ(իոն. եկեղ.։)

Եւ անճաճանչ խաւարային, իբրեւ ըզտուն գոլով մըթին. (Յիսուս որդի.։)


Անճանապարհ

See full entry →

cf. Անշաւիղ.

NBHL (4)

Ի դժուարագնաց յանճանապարհ վայրս։ Ընդ անկոխ հետեւել, եւ ընդ անճանապարհ. (Փիլ. իմաստն. եւ Բագն։)

ԱՆՃԱՆԱՊԱՐՀ. ἁνοδία, ἁνοδίαι. iter impervium, invia, devia. Անճանապարհ վայր. անկոխելի տեղի կամ շաւիղ. զարտուղի ճանապարհ. սարփ եէր.

Ամենայն ջրայնոց կառավարեալ՝ ընդ անճանապարհն հետաձգէր. այս ինքն ընդ ծով. (Ճ. ՟Ա.։)

Վրիպեալ՝ յանճանապարհ խոտորեսցիս։ Անուղղելի բարքն ընդ անճանապարհ վարին։ Ընդ անճանապարհս մոլորեալ։ Յանճանապարհս զարտուղեալք. (Փիլ.։)


Անճաշակ

See full entry →

adj. adv.

that fasts, fasting;
without eating.

NBHL (2)

Անճաշակ լինելով՝ զճաշակաց պտղոյն քաւեալ զպարտիս։ Որ անճաշակ լինելով զբազմաժամակեայ աւուրբք. (Շար.։)

Անճաշակ ի բարեացն վայելմանէ։ Ի կէս աւուրցն ելանեն ի կենցաղոյս՝ անճաշակք ի ծերութենէ. (Պիտ.։)


Անճառ, ից

See full entry →

adj.

ineffable, unspeakable.

NBHL (3)

ἅρρητος, ἁμύθητος, ἁνέκφρατος , ἁνεκλάλητος. ineffabilis, infinitus. Զոր չէ մարթ բանիւ ճառել՝ վասն մեծութեան, անհասութեան, գաղտնութեան. անպատմելի. անպատում. անթարգմանելի. անբաւ. գաղտնի. խորին. վասֆ օլունմազ. տիլէ վասֆէ կելմէզ.

Շնորհաց անճառից։ Հնարիւք անճառիւք։ Գովեստս անճառս։ Անճա՛ռ է ասել։ Անճառ է քան զօրինակ։ Հոգւոյդ անճառի։ Անճառ ես բանից։ Անճառ ի սերովբէից։ Զանճառիցն իմոց իբր զճառելեաց գիտողին։ Որ ինձ անճառն է, քեզ համարեալ է։ Խորութիւնք անճառիցն կնքեցելոց։ Յանդիմանեսցին անճառք։ Սերք սերմանց անճառից. (Նար.։)

Զանճառսն եւ զանասելին ի հարկէ ի վեր հանեն։ Անճառ անիրաւութիւնք։ Հիւանդութեանց անճառից. (Փիլ.։)


Անճառագայթ

See full entry →

adj.

without rays, without light.

NBHL (1)

Անճառագայթ է տեղին այն, եւ ստռուցեալ միշտ կայ մնայ։ Զանճառագայթաձեւն եւ զերկրայինն (մասն զմրխտոյ) յեսանաւն մաշելով. (Նիւս. երգ.։)


Անճառելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անճառ.

NBHL (3)

Անուամբդ անճառելեաւ։ Անճառելեաւ քո սիրովդ. (Նար. ՟Ի՟Ե. ՟Ծ։)

Ծամեաց զլեզուն ... վասն եւ ոչ բնաւին ասելոյ զանճառելիսն։ Զամուսնութեան զանճառելիսն. (Նիւս. բն. եւ Նիւս. կուս.։)

Ո՞վ ոք զանճառելիսն (յիշեաց), եւ ոչ խռովեցաւ. (Նար. ՟Ի՟Թ։)


Անճառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ineffability;
unspeakableness.

NBHL (3)

ἁφραστότης. ineffabilitas. Անճառն գոլ վասն գերազանցութեան. առաւելութիւն անպատմելի.

Յաղագս Աստուածութեան բանին զանփոփոխութիւն եւ անճառութիւն խոստովանին. (Աթ. ՟Դ։)

Անճառութիւնքն ի վերայ աստուածայնոցն ճշմարիտ են։ Զաստուածայինսն պատուել ճշմարիտ անճառութեամբ. (Դիոն. երկն.։)


Անճար

See full entry →

adj.

unskilful, incapable;
irreparable, irremediable.

NBHL (3)

ἁμήχανος, χαλεπός. impossibilis, difficilis. Ուր չիք ճար. անհնար անհնարին. դժուարին եւ անվրէպ. ջարէսիզ. պ. նաջար.

Անճա՛ր է ինձ՝ մարդասէր գոլով՝ անմարդի ինչ խորհել. (Ոսկ. ղկ.։)

Ի վերայ ցաւցած տեղացն անճար սպեղանի դի՛ր. (Մխ. բժիշկ.) իմա՛ հարկաւ, անվրէպ. եւ կամ յանհնարս մտեալ. ...


Անճարակ

See full entry →

cf. Անճար.

NBHL (3)

Անճարակ գտեալ յելս հնարից։ Կիրք երկանց անճարակ ճեպոյ։ Անճարակ վիրացն. (Նար. ՟Բ. ՟Ի՟Զ. ՟Ղ՟Գ։)

ռմկ. ոճով, տկար. անկած.

ռմկ. իբր հարկաւ. անվրէպ.


Անճարակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

inability, incapacity.

NBHL (1)

Անճարութիւն. անհնարութիւն. անհրաժեշտ վիճակ.


Անճարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անճարակութիւն.

NBHL (1)

Դատօղքն ի մեծ իմն անճարութեան վտանգէին. (Ոսկ. գծ.։)


Անճետ

See full entry →

adj.

without posterity;
— առնել cf. Անճիտեմ.

NBHL (1)

Եւ այլ ոչ եղեւ անդ վաղամեռ եւ անճետ. (Եփր. թագ.։)


Անճողոպրելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

inextricable.

NBHL (1)

Անճողոպրելի վիշտք զկանայսն պաշարէին. (Ոսկ. ՟ժ. կուս.։)


Անմահ, ից

See full entry →

adj.

immortal.

NBHL (1)

Պտղովք անմահիւք. (Փիլ.)


Անմահական, ի, աց

See full entry →

adj.

immortal;
— ճաշակ, ambrosia.

NBHL (3)

Քերթողահայրն ասէ, մեռաւ անմահականն՝ տակաւին անմահ ի մեռելութեան մնալով. (Սանահն.։)

Յանմահականն վիճակ։ Փրկութեամբ անմահականաւ։ Անմահականացն վեհից, կամ ահեղից. (Նար.։)

Յանմահական բաժակէն, կամ ի յայգւոյն։ Անմահական պտղովն. (Շար.։)


Անմահանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be immortalized.

NBHL (3)

Եւ անվնասելի մնալ.

Անդէն վաղվաղակի եւ ձեռքն անմահացան. (Եղիշ. հայր մեր.։)

Անմահացեալ գարշապարացն Մովսեսի, ոչ երկնչէր յօձէն. (Արշ.։)


Անմահացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to immortalize, to eternize.

NBHL (1)

Զբովանդակ բնութիւնս անմահացուցանել զմարդոյն. (Արշ.։)


Անմայր

See full entry →

adj.

motherless.

NBHL (3)

Ուրա՛խ լեր անմայր յառաջնումն ահա որդին գայ առ քեզ. իմա՛ անմայր յառաջնումն որդին գայ առ քեզ ո՛վ Եկեղեցի. կամ թէ եկեղեցիդ երբեմն չէիր մայր զաւակաց այնպէս՝ որպէս այժմդ ես. ըստ (Եսայ. ՟Ժ՟Դ. 1։)

ասի նմանութեամբ՝ ԿՈյս անուանեալ թիւն եօթներորդ, որպէս եւ մին. եւս եւ իմաստութիւնն հոգեւոր որպէս ուսումն առանց վարդապետի, եւ բոյս ինքնածին առանց մշակելոյ.

Շուշան (հովտաց) անմայր. (Ճ. ՟Ա. ի պետր. պօղ.։)


Անմասն

See full entry →

adj.

without share or portion, that does not participate;
bereft, destitute;
— լինել, to be destitute, to be bereft;
— առնել, to deprive.

NBHL (4)

ἁμερής. partium expers. Որ ոչն ունի մասունս բաղադրիչս. պարզ ամենեւին. անմասնիկ. անբաժանելի ի մասունս. (հոգին, եւ կէտն, եւ վայրկեանն, եւ այլն). պէօլիւն մեզ.

(հանդերձ խնդրով). ἅμειρος, ἁμέτοχος. expers, carens, non particeps. Ոչ մասնակից. անկցորդ. անբաժ. հեռի. առանց. ազատ. անընդունակ. զրկեալ. լագասըզ. մահրում.

Անմասն յամենուստ բարեկարգութեանց։ Ի ժամ վարձուն անմասն ելանեմ։ Միայն դու անմասն ստութեան խաւարի. (Նար. ՟Կ՟Ա. ՟Հ՟Ա. ՟Հ՟Թ։)

Յամենայն զգայական կենաց անմասք են վարուք. (Նիւս. երգ.։)


Անմարդ

See full entry →

adj.

uninhabited;
uninhabitable, desert, unfrequented, lonely.

NBHL (3)

ἁοίκητος. inabitabilis, ἁπάνθρωπος, hominum frequentia carens, ἕρημος, desertus, desolatus. Ուր ոչ գոյ մարդ. թափուր ի մարդոյ. անբնակ. ամայի. աւերակ. վիրան. խարապ.

Զերկիրն անմարդ առնել ի մարդկանէ. (Լմբ. ովս.։)

ἁνάνθρωπος. inhumanus. իբր Անմարդի, տմարդի. ոչ գրելի ի համար մարդկան. վատատոհմիկ, եւ անագորոյն.


Անմարդաբնակ

See full entry →

cf. Անմարդ.

NBHL (1)

Անմարդաբնակ տեղիք կամ վայրք. (Վրք. հց. ՟Ը։ Ի գիրս խոսր.։ Ուռհ.։ Ոսկիփոր.։)


Անմարդագոյն

See full entry →

adj.

more or very inhuman, — fierce, — unkind.

NBHL (1)

Այս վաճառ անմարդագոյն գոլ թուի ինձ քան զյուդային. (Լաստ. ՟Ժ։)


Անմարդացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to depopulate, to dispeople, to desolate.

NBHL (1)

Սրով եւ գերութեամբ անմարդացոյց զգաւառն։ Անմարդացուցանել խոստանայր զաշխարհն ամենայն. (Ասող. ՟Գ. 14. եւ 19։)


Անմարդի

See full entry →

adj.

inhuman;
unkind, uncivil, brutal;
desert, uninhabited;
— կացուցանել, յ— դնել, to unman, to divest of humanity;
to depopulate.

NBHL (3)

Եթէ յաչաղես զփրկութիւն ողորմելոցն, անմարդի ես. (Փիլ. յովն.։)

Ոչ իբրեւ զանմարդիս հատանէին զվճիռ մահուն. (Անան. ի յովնան.։)

Քանզի անմարդիքն են, վաղվաղակի մատնի քաղաքն ի պարտութիւն. (Ոսկ. ես. ՟Գ.) ըստ ա՛յլ յն. αὕτανδρος. իւրովք արամբք. իբր անօգնական յայլոց ի մարդկանէ. որ հայի ի ՟Ա նշ։


Անմարդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

depopulation;
inhumanity, barbarity;
incivility, brutality.

NBHL (1)

Ո՛վ իմոյ թշուառութեանս եւ անմարդասիրութեանս. (լմբ. պտրգ։)


Անմարմին, մնոց

See full entry →

adj.

incorporeal, immaterial.

NBHL (6)

Որ անմարմին է, անմարմնովն (պիտի սրբել). (Կոչ. ՟Գ։)

Ուսունաբար Անմարմին ասին՝ զոր ինչ լինի վերացուցանել մտօք ի նիւթոյ.

Սեռք անմարմինք են՝ ընդհանուր գոլով։ Յայտ է թէ անմարմին են (ընդհանուրք ամենայն). ուստի յայտ եղեւ, թէ՝ եւ բաղազանութիւնքն անմարմինք են. (Անձ. պորփ։)

Եւ են անմարմինք՝ թիւք։ Զձեւս եւ նոքա անմարմինք խոստովանին գոլ։ Գիծ անմարմին գոլով եւ այլն. (Նիւս. բն. ՟Բ։)

Ի վեր համբարձեալ յանմարմնոցն ուրախակցութիւն. (Պիտ.։)

Սատանայ վիշապ կերպարանի անմարմին, եւ մարմնապէս. (Լմբ. սղ.։)


Անմարմնական, ի, աց

See full entry →

cf. Անմարմին.

NBHL (1)

Անմարմնական վարք. (Շար.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։)


Անմարմնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incorporality.

NBHL (2)

Անբաժանութիւնն ի վեր է քան զամենայն անմարմնութիւն։ Միութիւն կոչէ զէութեանցն նոցա պարզութիւնս եւ անմարմնութիւնս եւ աննիւթութիւնս. (Մաքս. ի դիոն.։)

Ոչ Փոխելով զմարմինն յանմարմնութիւն։ Անդ յանմարմնութեան, աստ ի մարմնաւորութեան. (Յհ. իմ. երեւ.։ եւ Սարկ. հանգ.։ եւս եւ Շ. թղթ.։) (Լմբ. սղ.։)


Անմարտ

See full entry →

adj.

impregnable, invincible

NBHL (1)

Անհակառակ եւ անմարտ բերելով ըստ բնութեան. (Եղիշ. դտ.։)


Անմարտնչելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անմարտ.

NBHL (1)

ԱՆՄԱՐՏՆՉԵԼԻ որ եւ ԱՆՄԱՐՏ. ἅμαχος, ἁκαταγώνιστος. inexpugnabilis, insuperabilis. Անյաղթելի. անկռուելի. անվանելի. անառիկ.


Անմաքուր

See full entry →

adj.

impure, filthy, indecent, obscene, vile.

NBHL (4)

ἁκάθαρτος, ἁκαθάρτης. immundus, impurus. Ոչ մաքուր. անսուրբ՝ ըստ օրինաց կամ ըստ վարուց. աղտեղի. պիղծ. փիծ. աղտոտ. նափաք. մուրտար.

Գիտասցէ զինքն, զի փիծ է, եւ անմաքուր։ Յանմաքուր վայրս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Կեանս անմաքուրս ունին։ Յանմաքրոցն տակաւին։ Արեամբ անմաքրով. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։ Ածաբ. ծն.։ ՃՃ.։)

Անմաքուրդ յընտրելով։ Բաժակ անմաքուր։ Ի կուսութեան անմաքուր։ Իբր զանմաքուրս ի սրբութենէ։ Ի զարմէ անմաքրի։ Անմաքրից եւ պարտաւորաց։ Ձիոյ կամ քառոտնեաց անմաքրից. (Նար.։)


Անմաքրական, ի, աց

See full entry →

cf. Անմաքուր.

NBHL (1)

Անմաքրական ստեւովն ծածկեալ ըստ տխրագոյն զգեստու նախահօրն. (Շար.։)


Անմաքրապէս

See full entry →

adv.

impurely, indecently.

NBHL (1)

անմաքուր գոլով. անսրբութեամբ. պղծութեամբ.


Անմեկնելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

inseparable, indivisible;
inexplicable, inexpressible.

NBHL (1)

Անմեկնելի սիրով. (Շար.։)


Անմեղ, աց

See full entry →

adj.

impeccable;
innocent;
harmless, silly;
— կացուցանել, to acquit.

NBHL (5)

Մատաղ մանկտովք անմեղօք. (Ագաթ.։)

Եւ Անպարտ. անարատ. անվնաս. ἁθῷος, ἁναίτιος. nnocens, insons. սուչսուզ. տե՛ս (Երեմ. ՟Բ. 34. 35։ ՟Ժ՟Թ. 4։ Դան. ՟Ժ՟Գ. 53։ Մտթ. ՟Ժ՟Բ. 5։)

Նենգաւորութեամբ վաճառել անմեղ գնողաց. (Շ. ընդհանր.։)

Եւայ անմեղ ետ զպատասխանին (ցօձն). ասէ. վասն միոյ առաք մեք պատուէր հրամանի. զի մի՛ կերիցուք, եւ մի՛ մեռցուք. (Եփր. ծն.։)

Ասի եւ ՅԱՆՄԵՂՈՒՑ ռմկ. այսինքն Անմեղ գոլով։ (Ոսկիփոր.։)


Անմեղաբար

See full entry →

adv.

innocently.

NBHL (1)

Անմեղաբար ոչ գիտելով ասէր զայն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Անմեղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be innocent.

NBHL (1)

Իբրեւ զձագս աղաւնեաց անմեղացեալք. (Նար. յովէդ.։)


Անմեղանչական, ի, աց

See full entry →

adj.

impeccable;
innocent.

NBHL (1)

ԱՆՄԵՂԱՆՉԱԿԱՆ ԱՆՄԵՂԱՆՉԵԼԻ. Որ ոչ մեղանչէ ումեք. անվնաս.


Անմեղացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to acquit, to declare innocent, to clear.

NBHL (1)

Ջրով մկրտութեան զօրացոյց զմեզ եւ անմեղացոյց. (Կանոն.։)


Անմեղկելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

not to be softened, hardhearted, inflexible, inexorable.

NBHL (2)

Անմեղկելի վարուք քաղաքավարել. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

Անմեղկելի որպէս վերինքն. (Խոսր.։)


Անմեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

innocence;
impeccability.

NBHL (3)

Օծանի մարդկօրէն ըստ մեզ որդի՝ անմեղութեանն գովութեամբ. (Պրպմ. ՟Ա։)

Փոփոխելով զմեղանչական մարմինն անմեղութիւն. (Շ. թղթ.։)

Վարին յաւազակութիւնս ի վերայ խաղացելոց անմեղութեան. (Պիտ.։)


Անմեռուկ

See full entry →

s. bot.

purslain.

NBHL (2)

ἁνδράχνη. portulaca. Բանջար պարարտ եւ զով, դժուարին ի մեռուցանել՝ այսինքն ի մարսել. որ եւ ՓՐՓՐԵՄ, ՓԵՐՓԵՐԱՆ. կոճկորակ. սէմիզ օթու. ֆէրֆէհէն. պագլէթ իւլ համգա.

Անմեռկի ջուր. Անմեռկի ջրովն. (Վստկ. ճ. ՟Մ՟Ի՟Ա։)


Անմերձենալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

not to be accosted, inaccessible;
untouched.

NBHL (1)

Պաշտամանց անօթս, որք յոլովից անմերձանալիք էին. (Առ որս. ՟Ը։)


Անմիջնորդ

See full entry →

adj. adv.

without mediator.

NBHL (3)

Եւ վասն է՞ր անմիջնորդաբար որդի աստուծոյ շարադասի՝ ոչ ուրուք ընդմիջեցելոյ. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)

Ի հօրէ առանց միջնորդի (այսինքն անմայր) ... Ի մօրէ՝ անմիջնորդաբար (այսինքն անհայր). (Խոսրովիկ.։)

Յեղելոցս ոչ ինչ է՝ զոր կամելն աստուծոյ ոչ միջնորդեաց. ո՛չ ուրեմն վասն անմիջնորդաբար լինելոյն՝ վասն այսորիկ միածին, այլ վասն միայն գոլոյն նորա պտուղ հայրական. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անմիտ, մտի, աց, ից

See full entry →

adj.

mad, silly, brainless, senseless, stupid, foolish, irrational, crazy.

NBHL (5)

(Ապողինար) մարդ անմիտ ընդունելով զտէրունականն։ Եթէ յանմիտ մարդ յուսացաւ, առանց մտաց արդարեւ է. զի եւ ո՛չ անմիտ կենդանի մարդն է. (Առ որս. ՟Թ։)

Անմիտ գոլով (ասէր ապողինար) զմիաւորեալն ընդ բանին մարմին։ Մարմին անանձն (անհոգի) եւ անմիտ ոչ ընդունի յինքն տրտմութիւն։ Ոչ զանանձն եւ անմիտ մարմին առեալ. (Պրպմ. ՟Լ՟Ե։)

Մտաց մասն թուելով ոչ ունել ամենեւին՝ անմիտ թուիս ինձ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 28։)

Ո՛վ անմիտդ ի մտաւորաց. (Նար. ՟Ը։)

Զանմտացն վկայութիւն։ Անմիտ են մտօք։ (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2. եւ 3։)