but, yet, still, however;
only, but;
now, then.
ԱՅԼ, կամ ԱՅ՛Ղ. որպէս յն. ա՛լլ, ալլա՛.. ἁλλά, ἁλλ’. եւ արաբ. իլլա. sed. Ստորասութիւն որոշիչ ի բացասութեանցս ո՛չ, մի՛. իբրու՝ այսպէս յաւէտ. մանաւանդ ասելի՛ է. հապա. եա՛. անճագ. Ո՛չ գրով, այլ՝ հոգւով։ Մի՛ իբրեւ ակամայ, այլ՝ կամաւ։ Ոչ հացիւ միայն կեցցէ մարդ, այլ՝ ամենայն բանիւ, որ ելանէ ի բերանոյ Աստուծոյ։ Ո՛չ եկի լուծանել, այլ՝ լնուլ։ Մի՛ կալ հակառակ չարին, այլ՝ եթէ եւ այլն։ Մի՛ յաղթիր ի չարէն, այլ յաղթեա՛ բարեաւն չարին. եւ այլն։
Որպէս որոշիչ ստոյգ գրութեան, յենթագրութենէ իմեմնէ բացատրելոյ բառիւս թէպէտ եւ, կամ թէ եւ, զօրութեամբ կամ ներգործութեամբ. վասն որոյ նոյն լինի ընդ Բայց, սակայն. այսու ամենայնիւ. ամմա. էմմա. լաքին. վէ լաքին. եինէ. δέ, ἁλλ’. sedtamen, autem, vero.
ԱՅԼ ԵՒ ԱՅԼ. Որպէս մի բառ հոլովական, զանազան. պէսպէս. տարբեր. կերպ կերպ. ἔτερος, διαφέρων, διάφορος. differens, diversus, varius.
Զայգի քո մի՛ վարեսցես այլ եւ այլ. (Ղեւտ. ԺԹ. 19։ Օր. ԻԲ. 9.) սոյնպէես եւ յն. διάφορον. diverse. կամ δίφορον իբր կրկին բերս քաղել, կամ երկիցս սերմանել.
Այլք ասին, որք չեն նորին էութեան, այլ՝ զանազանին ի միմեանց ըստ իւրաքանչիւր տարբերութեան. (Անյաղթ առած.։) Բայց ա՛յլ ասի եւ թուով տարբերեալն. ուրիշ. էօզկէ. պաշգա. զայրի. գայրը. սաիր. ախեր. տիկեր.
Այլ է՝ որ սերմանէ, եւ այլ է՝ որ հնձէ։ Այլ եւս եօթն երինջք ... արածէին առ այլ երնջովքն։ Զգեցցի այլ պատմուճան։ Ե՛կ ընդ իս յայլ տեղի։ Տարայց զքեզ յայլ տեղի։ Ընդ այլ ճանապարհ։ Այլ առակ։ Այլ ծառայս։ Այլոց մշակաց։ Եղիցի առն այլում։ Ազգի այլում։ Զայլս ապրեցոյց, զանձն ոչ կարէ ապրեցուցանել։ Եւ այլ բազում կանայք։ Կէսքն ասէին ... այլք ասէին։ Այլք այլ իմն աղաղակէին։ Այլ ոք, այլ ոմն, այլք ոմանք։ Յայլմէ ազգէ։ Յայլոց թագաւորաց եւ յայլոց քաղաքաց։ Յայր յայլ. յազգ յայլ. եւ այլն։
Այլովք պատերազմական գործեօք։ Այլով կազմածովք. (Պիտ.։ )
Անհոլով մնայ երբեմն՝ զօրութեամբ հոլովելի գոյականի.
Այլով օրինակաւ խօսել ընդ մանուկն, եւ ա՛յլ ընդ ծերն. ա՛յլ ընդ յանցաւորն, եւ ա՛յլ ընդ բարեգործն. (Լմբ. պտրգ. եւ Սղ. ՁԵ. ՂԲ։ )
Երբեմն հոլովի ՅԱՅԼՈՅ, ԶԱՅԼՈՅ, իբր յայլմէ, զայլմէ. այլ անսովոր ե՛ւս է ասել, ՅԱՅԼՄԱՆԷ, իբր յայլմէ կամ յայլոց։ (Ոսկ. յհ.։ Վրք. հց.։) Իսկ ԶԱՅԼՄԷՑ, որպէս զայլոց, է անպէտ։ (Անյաղթ արիստ.։)
Մեք երանեմք այլոց։ Քանզի նա զայլոյն ապականէր։ Զի մի՛ իբրեւ յայլոյ հիման վերայ շինիցեմ. (Մաղ. Գ. 15։ Առակ. ԻԷ. 13։ Հռ. ԺԵ. 20։ )
Ընդ այլով նուաճեալ թագաւորութեամբ. (Խոր.։)
Ոչ պճնեցայց այլով պածառութեամբ. (Նար.։)
Յարոյց ինձ Աստուած զաւակ այլ փոխանակ Հաբիլի։ Փորեաց այլ ջրհոր։ Զեօթն ամ եւս այլ։ Ի թագաւորութենէ ի ժողովուրդ յայլ։ Զայցելութիւն նորա զայն այլ տարցի։ Այլով կերպարանաւ. եւ այլն։
ՅԱՅԼՍՆ. ἁλλαχῆ, ἅλλοθι, ἑν ἐτέροις. alibi. Այլուր. յայլում վայրի կամ նուագի. գայրը եէրտէ.
Զոմանս ի նոցանէ կարէվէրս առնելով, եւ զայլս այլովք հանդերձ. (Պիտ.։)
Սամոստացի զքեզ գրելովն, եւ այլն եւս. (Շ. թղթ.։)
Իւրաքանչիւր ոք ի նոցանէն այլ առ այլով ի մէջ միմեանց մտեալ (ժամանակ թագաւորելոյն). (Եւս. քր. Ա։)
Ցուցանելով նոցա այլ ընդ այլ (կամ այլ ընդ այլոյ) ստութեամբ. (Եղիշ. Դ։)
Նախ հոգին իջանէր, եւ ապա ձայնն հօր գայր ի վերուստ, զի մի՛ ա՛յլ ընդ այլոյ կարծիցեն. (Շ. մտթ.։)
Սովորութիւնք այլ ընդ այլոյ յեղանակեցան. (Նար. խչ.։)
Այլ ընդ այլոյ ի միմեանց մոլորեալք՝ այր յեղբօրէ իւրմէ անջատելով ցրուեցան. (Ագաթ.։)
Զմեզ բանիւ այլ մի՛ հարցաներ։ Մի՛ այլ վասն այդպիսի իրաց հարցանէք ցմեզ. (Եղիշ. Բ. Ը։)
Եւ նոքա այլ հասին անողորմք ի վերայ թշուառականացս. (Լմբ. սղ.։)
Կենդանի եմք մարմնով, այլ տկար երկոքումբք. (Շ. թղթ.։)
Զի՛նչ շահեսցի յաշխարհականաց, այլ կա՛մ զվիշտս, եւ կամ զհանգիստ մարմնոյ. (Վրք. հց. Բ։)
ԱՅԼ. իբր այլ եւ. այլ գլխովին իսկ, անգամ. հա՛պա, ալ. հէմ. պիլէ. տէ. որպէս եւ ի լտ. փոխանակ ասելոյ sed etiam, առընտիր մտենագիրս երբեմն գրի sed.
Ոչ միայն ռաբբի կոչեմ, այլ տէր երկնի։ Ո՛չ ձեռինդ միայն ձգմամբ, այլ ի բացեայ գոլով. (Նար. ԺԷ։)
Ոչ միայն յոլովիլ (բազմանալով) այլ աճել յուղղութիւնս. (Մխ. երեմ.։)
Այլ ես ասեմ ձեզ։ Այլ ես վկայ կոչեմ զԱստուած անձին իմոյ։ Այլ եկեսցեն աւուրք։ Այլ իբրեւ լցան. եւ այլն։
Այլ ինձ ո՞վ տայր հաւասարել։ Այլ աւա՜ղ։ Այլ դու նայեա՛ յիս. (Լմբ.։)
Այլ ի վախճանելն Վաղենտիանոսի՝ թագաւորէ անօրէնն Վաղէս. (Յհ. կթ.։)
Միտքն ա՛յլ երբեմն այլապէս յեղլով, եւ հաստատութիւն ոչ առնու. (Փիլ. ել.։)
Հոգեւոր ախտից այլ եւ այլ գոլով վնասքն՝ այլ եւ այլ ունին եւ զբժշկութիւնսն. (Վրք. հց. Դ։)
Ծաղկեցան այլ եւ այլ եւ պէսպէս գունովք. (Նար. երգ.։)
Ոմանք կա՛մ յայլում եւ յայլում ժամանակս, եւ կամ այլովք պատուհասիւք տանջեալք եղեն. (Փիլ. նխ. բ.։)
Այլեւայլս քան զարժանաւորն դէպ եղեւ կրել վարուց հետեւմունս. (Պիտ.։)
Զայս հազարամեայ ժամանակս վարդապետք այլ եւ ա՛յլ տեսին։ Այլ եւ այլ զառ նա հայելն ուսուցից առնել. (Լմբ. յայտն. եւ Լմբ. ատ.։)
Մի՛ անաչառ վարդապետութիւնն այլ եւս լիցի աչառանօք մարդկան պատրուակեալ. (Լմբ. ատ.։)
ԵՒ ԱՅԼ ԵՒՍ. Եւ այլն. այլովքն հանդերձ։ (Եփր. համաբ. ստէպ։)
Այլ զի սիրեաց զմարդիկ, վասն այնորիկ եղեւ իբրեւ զմեզ։ Ոչ եթէ ի խնդրել ապաստան, այլ զի լուիցեն արարածք. (Ագաթ.։)
ԱՅԼ ԸՆԴ ԱՅԼՈՅ. Տե՛ս ի վերջէ բառիդ ԱՅԼ։ շ. ԱՅԼ ԹԷ, կամ ԱՅԼ ԵԹԷ. Կրկին բառ, իբր՝ իսկ եթէ. եւ այլ զի.
besides, moreover, more.
ՅԱՅԼՍՆ. ἁλλαχῆ, ἅλλοθι, ἑν ἐτέροις. alibi. Այլուր. յայլում վայրի կամ նուագի. գայրը եէրտէ.
ԱՅԼ ԵՒ ԱՅԼ. Որպէս մի բառ հոլովական, զանազան. պէսպէս. տարբեր. կերպ կերպ. ἔτερος, διαφέρων, διάφορος. differens, diversus, varius.
ԱՅԼ, կամ ԱՅ՛Ղ. որպէս յն. ա՛լլ, ալլա՛.. ἁλλά, ἁλλ’. եւ արաբ. իլլա. sed. Ստորասութիւն որոշիչ ի բացասութեանցս ո՛չ, մի՛. իբրու՝ այսպէս յաւէտ. մանաւանդ ասելի՛ է. հապա. եա՛. անճագ. Ո՛չ գրով, այլ՝ հոգւով։ Մի՛ իբրեւ ակամայ, այլ՝ կամաւ։ Ոչ հացիւ միայն կեցցէ մարդ, այլ՝ ամենայն բանիւ, որ ելանէ ի բերանոյ Աստուծոյ։ Ո՛չ եկի լուծանել, այլ՝ լնուլ։ Մի՛ կալ հակառակ չարին, այլ՝ եթէ եւ այլն։ Մի՛ յաղթիր ի չարէն, այլ յաղթեա՛ բարեաւն չարին. եւ այլն։
Որպէս որոշիչ ստոյգ գրութեան, յենթագրութենէ իմեմնէ բացատրելոյ բառիւս թէպէտ եւ, կամ թէ եւ, զօրութեամբ կամ ներգործութեամբ. վասն որոյ նոյն լինի ընդ Բայց, սակայն. այսու ամենայնիւ. ամմա. էմմա. լաքին. վէ լաքին. եինէ. δέ, ἁλλ’. sedtamen, autem, vero.
Զայգի քո մի՛ վարեսցես այլ եւ այլ. (Ղեւտ. ԺԹ. 19։ Օր. ԻԲ. 9.) սոյնպէես եւ յն. διάφορον. diverse. կամ δίφορον իբր կրկին բերս քաղել, կամ երկիցս սերմանել.
Այլք ասին, որք չեն նորին էութեան, այլ՝ զանազանին ի միմեանց ըստ իւրաքանչիւր տարբերութեան. (Անյաղթ առած.։) Բայց ա՛յլ ասի եւ թուով տարբերեալն. ուրիշ. էօզկէ. պաշգա. զայրի. գայրը. սաիր. ախեր. տիկեր.
Այլ է՝ որ սերմանէ, եւ այլ է՝ որ հնձէ։ Այլ եւս եօթն երինջք ... արածէին առ այլ երնջովքն։ Զգեցցի այլ պատմուճան։ Ե՛կ ընդ իս յայլ տեղի։ Տարայց զքեզ յայլ տեղի։ Ընդ այլ ճանապարհ։ Այլ առակ։ Այլ ծառայս։ Այլոց մշակաց։ Եղիցի առն այլում։ Ազգի այլում։ Զայլս ապրեցոյց, զանձն ոչ կարէ ապրեցուցանել։ Եւ այլ բազում կանայք։ Կէսքն ասէին ... այլք ասէին։ Այլք այլ իմն աղաղակէին։ Այլ ոք, այլ ոմն, այլք ոմանք։ Յայլմէ ազգէ։ Յայլոց թագաւորաց եւ յայլոց քաղաքաց։ Յայր յայլ. յազգ յայլ. եւ այլն։
Այլովք պատերազմական գործեօք։ Այլով կազմածովք. (Պիտ.։ )
Անհոլով մնայ երբեմն՝ զօրութեամբ հոլովելի գոյականի.
Այլով օրինակաւ խօսել ընդ մանուկն, եւ ա՛յլ ընդ ծերն. ա՛յլ ընդ յանցաւորն, եւ ա՛յլ ընդ բարեգործն. (Լմբ. պտրգ. եւ Սղ. ՁԵ. ՂԲ։ )
Երբեմն հոլովի ՅԱՅԼՈՅ, ԶԱՅԼՈՅ, իբր յայլմէ, զայլմէ. այլ անսովոր ե՛ւս է ասել, ՅԱՅԼՄԱՆԷ, իբր յայլմէ կամ յայլոց։ (Ոսկ. յհ.։ Վրք. հց.։) Իսկ ԶԱՅԼՄԷՑ, որպէս զայլոց, է անպէտ։ (Անյաղթ արիստ.։)
Մեք երանեմք այլոց։ Քանզի նա զայլոյն ապականէր։ Զի մի՛ իբրեւ յայլոյ հիման վերայ շինիցեմ. (Մաղ. Գ. 15։ Առակ. ԻԷ. 13։ Հռ. ԺԵ. 20։ )
Ընդ այլով նուաճեալ թագաւորութեամբ. (Խոր.։)
Ոչ պճնեցայց այլով պածառութեամբ. (Նար.։)
Յարոյց ինձ Աստուած զաւակ այլ փոխանակ Հաբիլի։ Փորեաց այլ ջրհոր։ Զեօթն ամ եւս այլ։ Ի թագաւորութենէ ի ժողովուրդ յայլ։ Զայցելութիւն նորա զայն այլ տարցի։ Այլով կերպարանաւ. եւ այլն։
Զոմանս ի նոցանէ կարէվէրս առնելով, եւ զայլս այլովք հանդերձ. (Պիտ.։)
Սամոստացի զքեզ գրելովն, եւ այլն եւս. (Շ. թղթ.։)
Իւրաքանչիւր ոք ի նոցանէն այլ առ այլով ի մէջ միմեանց մտեալ (ժամանակ թագաւորելոյն). (Եւս. քր. Ա։)
Ցուցանելով նոցա այլ ընդ այլ (կամ այլ ընդ այլոյ) ստութեամբ. (Եղիշ. Դ։)
Նախ հոգին իջանէր, եւ ապա ձայնն հօր գայր ի վերուստ, զի մի՛ ա՛յլ ընդ այլոյ կարծիցեն. (Շ. մտթ.։)
Սովորութիւնք այլ ընդ այլոյ յեղանակեցան. (Նար. խչ.։)
Այլ ընդ այլոյ ի միմեանց մոլորեալք՝ այր յեղբօրէ իւրմէ անջատելով ցրուեցան. (Ագաթ.։)
Զմեզ բանիւ այլ մի՛ հարցաներ։ Մի՛ այլ վասն այդպիսի իրաց հարցանէք ցմեզ. (Եղիշ. Բ. Ը։)
Եւ նոքա այլ հասին անողորմք ի վերայ թշուառականացս. (Լմբ. սղ.։)
Կենդանի եմք մարմնով, այլ տկար երկոքումբք. (Շ. թղթ.։)
Զի՛նչ շահեսցի յաշխարհականաց, այլ կա՛մ զվիշտս, եւ կամ զհանգիստ մարմնոյ. (Վրք. հց. Բ։)
ԱՅԼ. իբր այլ եւ. այլ գլխովին իսկ, անգամ. հա՛պա, ալ. հէմ. պիլէ. տէ. որպէս եւ ի լտ. փոխանակ ասելոյ sed etiam, առընտիր մտենագիրս երբեմն գրի sed.
Ոչ միայն ռաբբի կոչեմ, այլ տէր երկնի։ Ո՛չ ձեռինդ միայն ձգմամբ, այլ ի բացեայ գոլով. (Նար. ԺԷ։)
Ոչ միայն յոլովիլ (բազմանալով) այլ աճել յուղղութիւնս. (Մխ. երեմ.։)
Այլ ես ասեմ ձեզ։ Այլ ես վկայ կոչեմ զԱստուած անձին իմոյ։ Այլ եկեսցեն աւուրք։ Այլ իբրեւ լցան. եւ այլն։
Այլ ինձ ո՞վ տայր հաւասարել։ Այլ աւա՜ղ։ Այլ դու նայեա՛ յիս. (Լմբ.։)
Այլ ի վախճանելն Վաղենտիանոսի՝ թագաւորէ անօրէնն Վաղէս. (Յհ. կթ.։)
Միտքն ա՛յլ երբեմն այլապէս յեղլով, եւ հաստատութիւն ոչ առնու. (Փիլ. ել.։)
Հոգեւոր ախտից այլ եւ այլ գոլով վնասքն՝ այլ եւ այլ ունին եւ զբժշկութիւնսն. (Վրք. հց. Դ։)
Ծաղկեցան այլ եւ այլ եւ պէսպէս գունովք. (Նար. երգ.։)
Ոմանք կա՛մ յայլում եւ յայլում ժամանակս, եւ կամ այլովք պատուհասիւք տանջեալք եղեն. (Փիլ. նխ. բ.։)
Այլեւայլս քան զարժանաւորն դէպ եղեւ կրել վարուց հետեւմունս. (Պիտ.։)
Զայս հազարամեայ ժամանակս վարդապետք այլ եւ ա՛յլ տեսին։ Այլ եւ այլ զառ նա հայելն ուսուցից առնել. (Լմբ. յայտն. եւ Լմբ. ատ.։)
Մի՛ անաչառ վարդապետութիւնն այլ եւս լիցի աչառանօք մարդկան պատրուակեալ. (Լմբ. ատ.։)
ԵՒ ԱՅԼ ԵՒՍ. Եւ այլն. այլովքն հանդերձ։ (Եփր. համաբ. ստէպ։)
Այլ զի սիրեաց զմարդիկ, վասն այնորիկ եղեւ իբրեւ զմեզ։ Ոչ եթէ ի խնդրել ապաստան, այլ զի լուիցեն արարածք. (Ագաթ.։)
ԱՅԼ ԸՆԴ ԱՅԼՈՅ. Տե՛ս ի վերջէ բառիդ ԱՅԼ։ շ. ԱՅԼ ԹԷ, կամ ԱՅԼ ԵԹԷ. Կրկին բառ, իբր՝ իսկ եթէ. եւ այլ զի.
differently, otherwise;
allegorically, enigmatically.
Այլովք բանիւք. տարբեր եւ աննման կամ օտար բանիւ. իխթիլաֆ իւզրէ.
Այլաբանաբար զրուցաց վէպս տան։
Զարտաշիսէ եւ զորդւոց նորա յիշելով (երգողաց) այլաբանաբար։ Որք զճշմարտութիւն իրացն այլաբանաբար յինքեանս ունին թաքուցեալ. (Խոր. ՟Ա. 29. 31։)
to use allegories in speech;
to use the figures of rhetoric;
to allegorise.
Կամ յօտար միտս մեկնել. խառնակ բարբառել. օտարոտիս եւ այլ ընդ այլոյ խօսել. παρερμηνεύω. male et perverse interpretor եւ այլն. քինայէ անզլամագ. եանլըշ թէէվվիլ էթմէք.
Զերկին եւ զվայր փաղանունաբար կոչեաց՝ այլաբանելով զմիտս։ Զհայրենի օրինադրութիւնն այլաբանելով։ Այլեւ այսոքիկ բանականաբար այլաբանին։ Քանզի զգայութիւնք եւ կիրք՝ հոգւոյ են օգնականք։ Զեկուցեալ է ի ձեռն այլաբանելոցն յայլում տեղիս. (Փիլ.։)
Ոչ ինքն եկեալ այսր, այլ զհրաման նորա եւ զզօրս այլաբանելով. (Խոր. ՟Բ. 51։)
Գեղեցկապէս այլաբանեաց զմարմնաւորացս անմարմնոցն հաղորդիլ։ Որ վերլուծեալ այլաբանին՝ անմահ մնալ բանից նորին. (Շ. բարձր. եւ Յիսուս որդի.։)
Որպէս այլաբանեն նովաւ զօրացեալք. (Եղիշ. դտ.։)
Ուրուք անկարեալ դիպողս, այլաբանեալ վնասեաց. (Փարպ.։)
Մի՛ այլաբաներ՝ զքեզ խաբելով. (Ճ. ՟Ա.։)
allegory;
symbol, type;
emblem;
figure, metaphor;
enigma, riddle, rebus.
Պօղոս վասն այլաբանութեան եւ չմիաբանութեան ասացելոցն ասաց ա՛յլ աւետարան, այլ ոչ վասն թուոցն. (Ոսկ. գղ.։)
Ես խուժիկն պատճառադրելով խօսէր ընդ նմա այլաբանութիւնս, սուտ պատճառս եւ դիպողս. (Փարպ.։)
Գիտեմ հուր մաքրական՝ զոր Քրիստոս եկն արկանել յերկիր. հո՛ւր եւ ինքն այլաբանութեամբ կոչի. յն. վերածութեան բանիւ. ἁναγωγῆς λόγος. anagoge որ է համեմատութիւն։
cf. Այլաբուն.
Ասեն՝ այլագոյ գոլ Դաւթի, այլագոյ գոլով Աստուծոյ. (Աթ. ՟Բ։)
Եթէ այլագոյ է որդի ի հօրէ, զիա՞րդ հայր ի նմա երեւի, եւ որդի ի հայր։ Թէ ի հաւասարութեան հօր է, զիա՞րդ եղիցի առ նա այլագոյ։ Մատն ի ձեռին համաբուն գոլով նմա, եւ ձեռն դարձեալ ի մարմինն ո՛չ այլագոյ. (Կիւրղ. գանձ.։)
of a different colour;
unlike, different.
Ի բոյսս են այլագոյնք ե՛ւ հոտովք ե՛ւ համովք. (Յճխ. ՟Դ։)
Այլակերպ քան զամենայն գազանսն՝ վասն այլագունից կարգաց իշխանութեանցն. (Լծ. կոչ.։)
ԱՅԼԱԳՈՅՆ. Այլով օրինակաւ. այլազգաբար.
Այլագոյն իմն (կամ այլազգագոյնս) վարէ զազգահամարն. (Ոսկ. մտթ. ի ճ.։)
to discolour, to tarnish, to stain;
to turn pale.
Մի՛ ոք այլագունեսցէ զգոյն երեսաց իւրոց օտար դեղովք. (Շ. ընդհ.։)
cf. Այլագունեմ.
different, unlike, dissimilar.
Յայլազանս բարբառին լեզուս։ Որ յայլազան սեռիցն յարաբարդեալ ժողովի ի մի գոյութիւն. (Անան. եկեղ։)
of another kind, other, different;
otherwise, differently;
else.
Հրով եւ ջրով, եւ կամ այլազգ ինչ չարիւ. (Յճխ. ՟Է։)
Եթէ այլ ոք ինչ ազգ յոք վստահ լինիցի. (Ոսկ. մտթ.։)
Յովհաննէս ա՛յլազգ ինչ ասէ զկոչումն սոցա, եւ Մատթէոս՝ այլ. (Շ. մտթ.։)
in a different manner, otherwise, differently;
as an infidel, as a pagan, as a heathen.
cf. ԱՅԼԱԶԳ. ուրիշ կերպով. ἅλλως, ἐτέρως. aliter, alio modo
Այլազգաբար վասն մեր զկարծիս ունողի։ Այլազգաբար արդեօք ո՞չ կարէր ապրեցուցանել. (Բրս. հց. եւ Բրս. ապող.։)
Թէ ի նոյն չար սովորութեան կացցեն այլազգաբար։ Որ ապականեն այլազգաբար զբերանս իւրեանց. (Կանոն.։)
Ո՛չ հրով, այլ՝ ջրով զպահսն ողջակիզեաց (Եղիա). զի այլազգաբար՝ հրոյ բնութիւն ընդ ջրոյ կռուի։ Այլազգաբար՝ ունել զխաղաղութիւն ուրացեալ է ի Տեառնէ, ասելով, զխաղաղութիւն զիմ տամ ձեզ, ո՛չ որպէս աշխարհս տայ՝ ես տամ ձեզ. (Բրս. մկրտ. եւ Բրս. հց.։)
very or more different;
—ս, very differently.
Այլազգագոյնս իմն վարէ զազգահամարն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)
foreigner, stranger;
pagan, gentile, heathen;
foreign;
different, unlike.
Հանել զամենայն կանայս այլազգիս։ Արարաք զկանայս յայլազգեաց երկրիս այսորիկ։ Յամենայն հեթանոսաց երկրի եւ ի կանանց այլազգեաց։ Յամենայն որդւոցն այլազգեաց։ Առ ժողովուրդս այլազգիս։ Ամենայն այլազգի մի՛ կերիցէ ի նմանէ։ Զայլազգիսն՝ որ եկեալ յեցեալ իցեն ի տէր։ Ինձ այլազգիք հնազանդ եղեն. եւ այլն։
Ի ձեռս օտար մարդկանս եւ այլազգեաց գրաւելով. (Պիտ.։)
paganism, heathenism.
Սկիզբն արարեալ այլազգութեան եւ հեթանոսութեան։ Հասեալ ի դուռն վախճանի՝ յայլազգութիւն դարձաւ. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 13։ ՟Զ. 24։)
foreign, strange.
Այլազնեայ արձանն Փագովրայ. (Նար. ԽԸ։)
who speaks another language;
foreign.
ἁλλόγλωσσος, ἁλλόφωνος. aliena lingua, vel alia voe utens Որոյ ա՛յլ է լեզուն կամ բարբառն, եւ ազգն գլխովին. այլաբարբառ. լեզուն տարբեր.
Ազգ լիրբ եւ այլալեզու։ Առ ժողովուրդս այլալեզուս. (Բար. ՟Դ. 15։ Եզեկ. ՟Գ. 6։)
Ոչ օտարք հարաք զօտարս, եւ ո՛չ զայլալեզուս այլալեզուք։ Ժողովուրդ այլալեզու իբրեւ յիւրում գաւառի ընթանայ յօտարոտին. (Առ որս. ՟Ը. ԺԵ։)
ԱՅԼԱԼԵԶՈՒ, ուոյ կամ ի, ւով. գ. Օտար լեզու. ա՛յլ բարբառ. եւ շնորհ լեզուախօսութեան.
Որ զայլալեզուսն խօսէր, ոչ լսելի էր յայլսն, այլ՝ Աստուծոյ։ Այլալեզուով այն տուեալ եղեւ, որ նշանակէր՝ որ ինչ խորհրդոցն էր. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
of a different opinion.
Իշխանք են, որք յառաջակաց են, եւ վերակացուք են բանից այլակարծեացն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 217։)
transformed, transfigured;
changed, metamorphosed;
different, unlike;
disguised, masked;
յայլակերպս, incognito, in disguise;
յայլակերպս լինել, to be masked, to be in disguise, to disguise ones self;
to be transfigured;
to be metamorphosed, to be transformed;
— յորջորջումն, allegory, metaphor.
Հոգին Սուրբ շարժեաց զքնարս մարգարէիցն, եւ ի բարբառս այլակերպս երգեաց ի նոսա. (Լմբ. ովս.։)
Այլակերպ լինելով ( ի նմանութիւն հրեշտակի՝) ուտեն զձեզ. (Եփր. ՟բ. կոր.։)
to transform;
to disguise, to mask, to change;
to transfigure;
to metamorphose.
Այլակերպէր զինքն ձեւով աղքատութեան. (Ճ. ՟Ա.։)
to be transformed;
to be disguised;
to be transfigured.
Ծպտիլ. ընդ օտար կերպարանաւ ծածկիլ. συγκαλύπτομαι. cooperior վրայ գլուխը փոխելով՝ զինքը ծածկել. թէպտիլ գըյաֆէթէ կիրմէք.
Արի՛, եւ այլակերպեա՛ց, եւ մի՛ գիտասցեն՝ թէ դու կին յերոբովամայ իցես. (՟Գ. Թագ. ԺԴ. 2։)
Կերպարանօք աշխարհիս վարիմք, եւ այլ եւ այլ այլակերպիմք. (Բրս. հց.։)
Ոչ ի մարդկան հաղորդութենէ այլակերպեցաւ, զի մի՛ խռովեցուցանիցէ ինչ. (Ոսկ. ես.։)
transfiguration;
metamorphosis;
transformation, disguise.
Այլակերպիլն Տեառն ի Թաբովր. որ եւ ՊԱՅԾԱՌԱԿԵՐՊՈՒԹԻՒՆ. ուստի եւ տօնն Վարդավառի. μεταμόρφωσις. transfiguratio, transformatio
Ի լերինն տեսանելով զայլակերպութիւն փառացն Տեառն. (Պիտ.։)
Թուեցաւ Աքայաբու, եթէ այլակերպութիւնն ապրեցուցանէ զնա ի դատավճռէն. (Եփր. թագ.։)
Ոչ այլակերպութիւն ինչ ի բնութեան մուծանելով. (Սեբեր. ՟Բ. (որ մարթի հայել եւ ի յաջորդ նշ։))
Զի՞նչ այլակերպութիւն կարծիցեն ի միջի ընդ նովաւն եւ ի նմանէ. ցո՛յց զայլակերպութիւնն՝ որ ի միջի կայցէ. (Սեբեր. ՟Դ։)
of a different religion.
Զվայրենաբարոյ ազգս եւ զայլակրօնս նշանակէ. (Երզն. մտթ.։)
Այլյհաւատք միապէս պահեն. (Խոսրովիկ.։)
of a different belief, sectary;
pagan;
heterodox.
Զվայրենաբարոյ ազգս եւ զայլակրօնս նշանակէ. (Երզն. մտթ.։)
Այլյհաւատք միապէս պահեն. (Խոսրովիկ.։)
of a different form or figure.
παραλλάγμενος. discrepans, inusitatus, prodigiosus Այլակերպ. նորաձեւ. անսովոր, եւ անակնկալ. նորահրաշ.
of a different sentiment or opinion;
whose ideas wander, flighty, lightheaded.
Օտար մտօք, կամ նենգամիտ. եւ օտարացեալ կամ այլայլեալ ի մտաց. ուրիշ մտքի վրայ. եւ խելքը թռուցած.
changeable, variable;
various, different.
Այլայլակ գունովք երանգոց. (Նար. խչ.։)
to alter, to change;
to vary, to diversify;
to corrupt;
to disaffect, to alienate;
to discountenance;
to falsify, to counterfeit;
to distemper, to disorder.
Փոխել. փոփոխել. այլագունել. եւ խանգարել. պղտորել. վեր ի վայր առնել. իբր ἁλλοιόω, ἐτερόω. muto, altero. թէպտիլ՝ ալթիւսթ էթմէք.
Ի վերայ այլայլող եւ դիւրափոփոխ բնութեանս։ Այլայլող ի բարւոյն ի չարն. (Լմբ. սղ. ԾԹ։)
to vary, to be altered, to change;
to degenerate, to become corrupt;
to be disaffected, to be alienated;
to be indisposed.
Այսօր այլայլեցաւ սովորութիւն կարգաց հրեշտակաց. (Լմբ. համբ.։)
Որպէս ամբոխիլ. ծփիլ. պղտորիլ. խռովիլ. վեր ի վայր լինել. ալթիւսթ՝ մուզդարիպ օլմագ.
alteration, changement, variation, mutation;
emotion, perturbation;
corruption, degeneration;
falsification;
distemper, disorder, indisposition.
Ոչ փոփոխումն կամ այլայլութիւն ունելով ի միաւորութեանն. (Շ. թղթ.։) Այլայլութեան վիճակեալ. (Լմբ. սղ.։)
Զայլայլութիւնն (ընդ հրէայս եւ ընդ սամարացիս) ի ներքս ժողովէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 32։)
whimsical, odd, capricious, fanciful, fantastical, extravagant, mad, ridiculous, extraordinary, singular, strange, enormous, uncouth;
grotesque, distorted.
Գտանի գրեալ եւ ԱՅԼԸՆԴԱԿ. αλλόκοτος. alienus, inusitatus, absurdus, monstruosus Անընդել. անհեթեթ. արտօրէն. անկարգ. անվայել. ցուցանքաւոր. պէդ. մինասիպէթ. սիզ. եագըլմազ. եօլսուզ. աճալ. աճայիպ.
Այլանդակ վարուք. (Յճխ.։)
Ամբարտաւանից եւ այլանդակաց յանդիմանութիւն է բանս, որք իբրեւ ոչինչ գիտեն, զամենայն ինչ գիտել խոստովանին. (Փիլ.։)
ԱՅԼԱՆԴԱԿ. Օտար. օտարոտի. խորթաբարոյ. անկիրթ. անհարթ. գեղջուկ. անշնորհ. օտարական, վայրենի, կոպիտ, անշնորհք. եապանճի. զարիպ. խօրեաթ. եօզուն. հանդալ.
Պօղոս իբրեւ ուսուցանէր, վայրապարախօս այլանդակ կոչէին զնա. (Մծբ. ԺԹ։)
Մի՛ վասն այնորիկ սակս ճշմարտութեան այլանդակս պատմեսցեն (կամ մեկնեսցեն). (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)
Զոր յառասպել ոմանց առեալ, եւ այլանդակս բարբառեալ. (Շ. վիպ.։)
extraordinariness, uncouthness, extravagance, strangeness, oddness;
dissoluteness, irregularity of conduct.
ԱՅԼԱՆԴԱԿՈՒԹԻՒՆ Որ եւ ԱՅԼԸՆԴԱԿՈՒԹԻՒՆ. Այլընդակն գոլ ըստ ամենայն առման. Որպէս անհեթեթ եւ անվայել ընթացք եւ գործք.
of another sign or mark.
Օտար նշանաւ՝ ձեւով.
otherwise, differently, in another manner.
Այլապէս ի միմեանց վարեմք. (Յհ. իմ. ատ։)
allegorical;
— յորջորջումն, allegory.
Որ եւ ԱՅԼԱՓՈԽ, ԱՅԼԱՇՐՋԻԿ. Փոխաբերական. այլաբանական. առակաւ եւ օրինակաւ կամ նշանակաւ ասացեալ. ուստի յարակից գոյականաւ վարի որպէս այլաբանութիւն, փոխաբերութիւն, այլասացութիւն. μεταφορά կամ ἁλληγορία. metaphora, allegoria
Շրջէ զբանն յայլասացիկ յորջորջումն։ Յորժամ գիրք այլասացիկ բարբառով իրս ինչ ճառիցեն, անդէն վաղվաղակի զմեկնութիւնն այլասացիկ յորջորջմանն ի մէջ բերեն։ Վայրապար է ցանկութիւն այնոցիկ, որ զայլասացիկսն հաստատել կամին. (Ոսկ. ես.։)
cf. Այլասեր.
Ի տունս բարեկամաց սիրով ընթանամք այլասեռքս քրիստոնեայք. (Լմբ. ատ.։)
Երեք հարիւր զօրականաւ (հարեր)՝ զբիւրս բիւրուց այլասեռին (մադիանացւոց)։ Յայլասեռից զոմըն հարեալ։ Ընդ հարկաւ եւ երկիւղիւ այլասեռից։ Հաւատացեալքն սովաւ պարծին ի միջի այլասեռիցն. (Շ. յիսուս որդի. եւ Շ. վիպ. եւ Շ. ատ. եւ Շ. բարձր.։)
of a different mode, fashion, manner.
Երկիւղ Տեառն արմատանայ ի միտս քո այլատարազ հաւատով՝ որքան յառաջ էր ... Կոչէ այլատարազ պարգեւօք ի խրատս։ Են եւ այլատարազք հասակք կենդանեաց ի ծովու։ Զպարգեւս շնորհի այլատարազ լեզուախօսութեան։ Սկսան յայլատարազ խօսս զլեզուսն շարժել ... Այլատարազս խօսելով. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ստիպ.։)
heterodox.
ἐτερόδοξος. heterodoxus, aliter sentiens Այլաղանդ, այլահաւատ. իբր ունօղ զօտար փառս այս ինքն զվարկ մտաց, զկարծիս ի հաւատս. մոլորեալ մտօք. հերձուածող. դաւանանքը տարբեր, հաւատքը ծուռ, հերետիկոս. րաֆըզը.
to apostatise, to be heterodox, heretical;
to teach heresy;
to err in the catholic faith.
Այլափառեաց՝ թողլով զուղղափառ դաւանութիւն ... Այլափառեաց ընդ Սիմոնի մոգի. (ՃՃ.։)
Այլափառէր, եւ զառակս ճշմարտութեանն իւր մոլորութեանն ջատագով առնոյր. (Լմբ. առակ.։)
heterodoxy.
Յորժամ հանցէ զանձն իւր յաստուածեղէն գաւթացն որո՛վ եւ իցէ պատճառանօք այլափառութեան. (Շ. ՟գ. յհ.։)
changed, altered, converted, turned;
degenerate;
different;
allegorical;
differently.
Այլափոխ կոչմամբ ձայնելով զանունն. (Նոննոս.։)
Այլափոխ միտս ի վերայ առաջնոցն ցուցանել։ Այլափոխք են ի միմեանց խրատքն՝ զոր ածէ ի վերայ ամբարշտաց. (Գէ. ես.։)
Այլափոխ վարին. (Վրք. հց.։)
Այլափոխ՝ ելանելով եւ մտանելով. (Նիւս. կազմ. ԼԲ։)
to change, to alter;
to counterfeit;
to metamorphose;
to diversify.
Եւ ոչ զամիսն այլափոխեն. (Եսթ. ՟Թ. 27.) յն. այլազգ վարել։
Զնորագործեալսն այլափոխեաց։ Զհիւանդացն այլափոխեն զկերակուրս եւ զվայրս. (Փիլ. լին.։)
ԶՊօղոս Քրիստոս յերկնից լուսաւորելով այլափոխեաց. (Եփր. մարգ.։)
Եւ ամբոխել. վրդովել.
to change;
to grow worse, to degenerate.
Զայլափոխել ժողովրդեանն յերկեղ եւ ի դողումն. (Լմբ. պտրգ.։)
change, transmutation, conversion;
metamorphosis;
corruption, degeneration.
Ինձ թուի ոչ փոքր ինչ հիանալ ի վերայ անուանցս այլափոխութեան. (Անյաղթ բարձր.։)
Եթէ ումեք ի ձէնջ ի վերայ եկեալ հասանէ յայլափոխութեանց յայսցանէ. (Վրք. հց. ՟Բ։)
of a different doctrine;
of or belonging to a sect.
Որ այլանդակք եւ այլուսմունք են, որոշեն զնոսա ի բաց հոտով սրբով. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
elsewhere, in another place, in some other place.
ἁλλαχῆ, ἁλλαχοῦ, ἅλλο. alias, alio Յայլում վայրի, կամ ժամանակի. եւս եւ յայլ վայր. ուրիշ տեղ կամ ատեն. զայրի եէրտէ, պաշգա եէրէ.
Եւ այլուր ասէ նոյն Պօղոս։ Այլուր նոյն Յովհաննէս ասէ։ Եւ այլուր ասէ Երեմիա. (Աթ. ՟Ա. ստէպ։)
different;
differently.
ԱՅԼՕՐԻՆԱԿ ԱՅԼՕՐԻՆԱԿԱԲԱՐ. Տարբեր. այլազգ. այլպէս. ուրիշ կերպ կամ կերպով. պաշգա դիւրլիւ.
goat, she-goat.
Նովին զգեստու այծեաց. (Արշ.)
satyr.
Ազգ կապկի՝ ըստ իմիք նման այծի, եւ ըստ իմիք նման մարդոյ. որ ըստ յն. եւ լտ. σάτυρος. satyrus Բանաստեղծական կենդանի խենէշ՝ վերին մասամբ մարդակերպ, եւ ի վայր այծոտն։ (Խոր. աշխարհ։)
goat-herd, peasant who drives the goats to feed.
Հովիւ արածօղ այծից. քէլի չօպանը.
Զայծարածն կամ զհովիւն. (Մագ. ՁԱ։)
Հովիւ էի ասէ, եւ այծարած. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ.)