Definitions containing the research վ : 10000 Results

Անանջատաբար

See full entry →

adv.

indivisibly.

NBHL (2)

Զանանջատաբար լծակցութիւն նոցա նշանակելով. (Դիոն.։)

Սեաւն անանջատաբար ագռաւու եւ եթէովպացւոյ պատահեաց. (Պորփ.։)


Անանց

See full entry →

adj.

that passes not away, eternal;
impassable.

NBHL (1)

ԱՆԱՆՑ. Որ ինչ չանցանէ ժամանակաւ. անվախճան. յաւիտենական. յաւէժական. մշտնջենաւոր. ἅπειρος, infinitus. չանցնօղ, վերջ չունեցօղ. կէչմէզ, էպէտի.


Անանցական, ի, աց

See full entry →

cf. Անանց.

NBHL (2)

Անսպառին եւ անանցականին միայն հսկելով. (Խոր. ՟Բ. 87։)

Հատուցանելոց ես զանանցական վրէժս տանջանաց. (Եղիշ. ՟Բ։)


Անանցանելի, լւոյ

See full entry →

cf. Անանց.

NBHL (2)

Հրեղէն են գետքն, անանցանելի են վտակքն. (Նար. ՟Ը։)

ԱՆԱՆՑԱՆԵԼԻ ըստ ՟Բ նշ. Անվախճան. անշէջ.


Անաշխատ

See full entry →

adj. adv.

unfatigued, fresh;
easy, not difficult;
easily, without fatigue or trouble.

NBHL (4)

ἁκάματος, indefessus, infatigabilis. Անխոնջ. անվաստակ. չիյսգնօզ, եօրուլմազ, զահմէթ չէքմեզ.

Նոքա անաշխատ, եւ մեք միշտ վաստակեալ։ Ի վաստակս առաքինութեան անաշխատ լինել. (Լմբ. սղ.։)

Պատմեսցուք անաշխատ լեզուաւ, եւ անհանգիստ բարբառով. (Ագաթ.։)

ԱՆԱՇԽԱՏ. Անմասն յաշխատութեանց. կամ ի տառապանաց. անվիշտ. հեշտալի. հանգիստ. զահմէթսիզ.


Անաշխարհիկ

See full entry →

adj.

banished or driven from his country;
captive, enslaved;
strange, foreign.

NBHL (5)

Հանեալն ի քաղաքակցութենէ. գերի վարեալ յօտար աշխարհ. վտարանդի, ստրուկ. ἁνδράποδον, mancipium.

Որ չէ այս աշխարհ, այլ՝ վերին հանդերձեալն. ախրէթ.

Անաշխարհիկ գոլով՝ կարգեցաւ ի դասս զինուորաց. (Վրք. ոսկ.։)

Անաշխարհիկս կոչեաց զնոսա՝ ասելով, դուք չէք յաշխարհէ աստի ըստ իս. (Ոսկիփոր.։)

Մի՛ ապականեսցեն զնոյն խորհուրդք չարք՝ առնելով աշխարհականս զանաշխարհիկսն. (Կլիմաք.։)


Անաչառ

See full entry →

adj. adv.

impartial, showing no respect of persons, upright, disinterested, just, fair, righteous, exact;
strict, austere, severe, rigid, rigorous;
cf. Անաչառաբար.

NBHL (4)

ἁπροσωπολήπτης, ἁδέκαστος, non accipiens personam vel munus, ἁπότομος, severus. Որ ոչն աչառէ. անակնառու. որ չառնու ակն. անկաշառ. արդարակորով. անխտիր. անխնայ. հատու. կտրուկ. խադըր կէօնիւլ պագմազ.

Անաչառ վարդապետութիւն, քննութիւն. (Լմբ.։)

Այսու բանիւք առանց կարծեաց արար զանձն իւր, եւ զվկայութիւնն՝ անաչառ. (Ոսկ. յհ.։)

Անաչառ խայտառականօք վերապատմեցից. (Նար. ԼԹ։)


Անաչառաբար

See full entry →

adv.

impartially, without respect of persons, justly;
rigorously, strictly, austerely.

NBHL (1)

Իրաւունք Արարչին անաչառ վարելով առ ամենեսեան. (Յհ. կթ.։)


Անաչառապէս

See full entry →

adv.

cf. Անաչառաբար.

NBHL (1)

Անձրեւես երկաքանչիւրոցն անաչառապէս։ Մի՛ անաչառապէս (վարեսցիս) առ ստեղծուածս. (Նար. ՀԴ. ԺԵ։)


Անաչառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impartiality, disinterestedness, uprightness, justness, sincerity;
strictness, rigour, austerity, severity.

NBHL (4)

Ոչ աչառելն. չառնուլն ակն մարդոյ. անխտրութիւն. անվրէպ արդարադատութիւն.

Մի խստութեամբ եւ անաչառութեամբ, այլ մեղմով ի կարգ ածել. (Կանոն.։)

Կամեցաւ զմեծատունսն երկեցուցանել՝ մի՛ անաչառութեամբ իբրու զտկարս վարկանել զաղքատսն. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)

Շարժեն ի բարկութիւն, անաչառութիւն զնոյն ասելով. (Լմբ. սղ.։)


Անաչեայ

See full entry →

adj.

blind;
without eyes;
blinded.

NBHL (1)

Դու հաւատա՞ս, զանաչեայն յեղեալ աչացուն հարցանէր Տէրն, յՈրդի Աստուծոյ. (Խոսրովիկ.։)


Անաչք

See full entry →

cf. Անաչեայ.


Անապական, ի, աց

See full entry →

adj.

incorruptible;
pure, chaste, inviolate.

NBHL (5)

ἅφθαρτος, ἁδιάφθαρτος, incorruptibilis, incorruptus, integer, inviolatus. Որ ոչն ապականի. անեղծ. անվթար. անարատ. անմահ. անփուտ. մաքուր. անվնաս. պօզուլմազ. եօրսելենմէմիշ. խալիս. սազ, լա՛ եէզալ.

Անապական կոյս, որովայն, տաճար, հարսանիք, առագաստ. (Շար. եւ այլն։)

Լայնաբար եւ ոճով ասի.

ԱՆԱՊԱԿԱՆ ՄԱՐՄԻՆ ասի Քրիստոսի՝ ի սուրբ խորհրդեան եւ յերկինս, զի է այժմ ի փառաւորեալ վիճակի. իսկ ըստ նախկին վիճակի յերկրի՝ որպէս անփուտ ի գերեզմանին, որպէս անախտ, կամ հեռի յանգոսնելի կամ ի հարկեցուցիչ կրից. զի զամենայն կամաւ կրեաց։

Զմարմինս զայս անապական զգենուն, եւ անապական կենցաղավարին յաւիտեանս. (Վրք. հց. ԺԴ։)


Անապականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incorruption;
purity, chastity.

NBHL (1)

Յանապականութենէ յապականութիւն ածեալ լինի վատթարն. (Փիլ.։)


Անապաշաւ

See full entry →

adj. adv.

impenitent, hardened, obdurated.

NBHL (2)

Յանապաշաւ բարս մնալով. (Համամ առակ.։)

Անապաշաւ եւ գորովագոյն խանդաղատանօք ի տածելն պատրաստականք. (Պիտ.։)


Անապաշխար, ի, ից

See full entry →

adj. adv.

cf. Անապաշաւ.

NBHL (6)

Որ գալոցն են ի վերայ անապաշխարիցն (տպ. անապաշխարողաց). (Յճխ. ԺԹ։)

Բարկութիւնն եկեալ ի վերայ անապաշխարիցն։ Անապաշխար՝ մեղօք լինին. (Շ. մտթ. եւ Յիսուս որդի.։)

Երիս վա՛յ ասելով հոգւոյն եւ մտաց եւ մարմնոյն անապաշխար անձանց. (Լծ. կոչ.։)

Որք չար խորհրդով յղացան անապաշխար. (Ճ. ՟Թ.։)

Այն իսկ է անապաշխար մեղքն, որ ոչ գայ ի խոստովանութիւն. (Եփր. քրզ.։)

Տանջանքն անվախճան, եւ ժամանակն անապաշխար. (Վրք. հց. ԻԶ։)


Անապատական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

solitary, eremitical;
hermit, anchorite.

NBHL (3)

ἑρημίτης, ἑρημικός, solitarius, eremita. Գտեալ կամ սնեալ յանապատի, եւ յանշէն վայրս. վայրենի. եւ որ ինչ ա՛նկ է անապատի. եէպանի. սահրանիշին.

Զանապատական առաքինեաց զվարս տպաւորեալ. (Փարպ.։)

Անապատական կրօնք, վարք, լռութիւն. (Փարպ.։ Վրք. հց.։ եւ Լմբ.։ Ոսկ. լուս.։)


Անապատային

See full entry →

cf. Անապատական.

NBHL (1)

Յովհաննու անապատայնոյն. (Ածաբ. պասեք.։)


Անապատանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become a desert, to be deserted;
to fall, to decay.

NBHL (1)

Իբրեւ անապատ աւերակ եւ ամայի լինել. յաւեր դառնալ. վերան՝ խարապ օլմագ.


Անապատասէր

See full entry →

adj.

loving solitude, or retired situations, retired, solitary.

NBHL (3)

Ընդ անապատասէր ցիռսն. (Նար. յովէդ.։)

Յովհաննէս անապատասէր, եւ ոչ մարդատեաց. (Կոչ. ՟Գ։ եւ Մագ. Ծ։)

Ըստ ցանկութեան անձին անապատասէր կենացն զվայրսն գտեալ. (Ասող. ՟Գ. 32։)


Անապատացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to be deserted, to lay waste, to unpeople.

NBHL (1)

Անապատացուցանել կամելով զաշխարհս Հայոց. (Ասող. ՟Գ. 7։)


Անապատաւոր, աց

See full entry →

cf. Անապատական.

NBHL (1)

Յաշխարհի գոլով՝ եւ իբրեւ զանապատաւորս ընդ կարգս աշխարհի անցանէր. (Յհ. կթ.։)


Անապաւէն

See full entry →

adj.

without refuge, destitute, unprotected.

NBHL (1)

Տեսանելով զանձինս անապաւէնս. (Արշ.։)


Անառակ, աց

See full entry →

adj.

dissolute, debauched, libertine, licentious, wanton, lewd;
prodigal, profuse.

NBHL (5)

( ի հյ. առակ. եւ թ. առ, ըրզ) անամօթ. անպատկառ. անարգել. վատնիչ ընչից. զեղխ եւ շռայլ. առսըզ. էտէպսիզ. եօսմա. շէհվէթլի. միւսրիֆ. ἁκόλαστος, luxuriosus.

Զտուն հայրենի անցուցեալ (էր) անառակ սեղանով. (Ոսկիփոր.։)

Ծով ծփմամբ եւ անառակ բախմամբ հողմոց մոլեալ վայրենաբար. (Պիսիդ.։)

Վասն անառակ վարուց. (Խոր.։)

Անառակ որովայնամոլութեամբ. (Պիտ.։)


Անառակաբար

See full entry →

adv.

dissolutely, lewdly, wantonly;
prodigally, lavishly.


Անառակիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be dissolute, to be debauched, to be a libertine;
to be prodigal or lavish.

NBHL (1)

Իբրեւ զմանուկ ոք վերացուցեալ ի համբոյր, եւ յանառակելն՝ զարկուցանէ զգետնի. (Վրդն. սղ.։)


Անառակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

debauchery, dissoluteness, libertinism, excess, disorderly life, wantonness, lasciviousness, lust;
unchastity, prostitution.

NBHL (2)

ἁσωτία, luxuria, κῶμος, comessatio Անառակ ընթացք. անկարգութիւն. եւ զեղխութիւն. շուայտութիւն. կերուխում, մսխողութիւն. նէֆսանիլիք, շէհվէթ.

Բազում անառակութեամբ վարէր զթագաւորութիւնն. (Փարպ.։)


Անառաջնորդ

See full entry →

adj.

without a guide or chief, indirected.

NBHL (3)

Առաքէ յաշխարհս Հայոց՝ իբր անառաջնորդ զսա վարկուցեալ։ Դժուարին վարկուցեալ զանառաջնորդն լիներ. (Խոր. ՟Գ. 10. 48։)

Վասն անհովուութեան եւ անառաջնորդի. (Առ որս. ՟Թ։)

ԱՆԱՌԱՋՆՈՐԴ. ըստ յն. ոճոյ, իբր անղեկավարութիւն. τὸ ἁκυβέρνητον.


Անառիկ

See full entry →

adj.

impregnable, inexpugnable

NBHL (2)

Որովք եւ տապանակին անառիկ լինել ասէ. Արշ.։ Անառիկ ամրութեամբ, կամ զգուշութեան։ Ի մէջ անառիկ ամրացեալ խաղաղութեան. (Պիտ.։)

ԱՆԱՌԻԿ որ եւ ԱՆԱՌ. ἁκαταγώνιστος, inexpugnabilis. Զոր չէ մարթ առնուլ պատերազմաւ. անմարտնչելի. անվանելի. ամենայնիւ ամրացեալ. ալընմազ, թեսխիրի միւմքին օլմայան.


Անասելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

unspeakable, ineffable.

NBHL (4)

Զոր չէ մարթ ասել. անպատում. անճառ. տէնիլմէզ. վասֆ օլունմազ.

Ընկալան անասելի սիրով։ Զանճառ եւ զանասելի շնորհս Մարիամու։ Անասելի է սիրոյն հանգամանք. (Տօնական.։)

ԱՆԱՍԵԼԻ. Զոր չէ՛ օրէն ասել. անվայելուչ. անպատշաճ. անարժան. անըլմազ. աննըլմասը նա լայըգ.

Ղովտ արբեցաւ, եւ զանասելի գործսն գործեաց. (Կիր. ՟ը. խհ.։)


Անասնաբար

See full entry →

adv.

brutally, coarsely.

NBHL (1)

ԱՆԱՍՆԱԲԱՐ որ եւ ԱՆԱՍՆԱՊԷՍ. Նման անասնոյ. ըստ անբանից. հայվան կիպի.


Անասնաբարոյ, ից

See full entry →

adj.

brutal, rude, ill-mannered.

NBHL (2)

κτηνώδης, -ες, belluinus, -um;
pecudi similis, brutus
Նմանեալն բարոյից անասնոց. ունօղ զբարս անբանից. եւ անբանական. հայվանի.

Անասնաբարոյք լինելով դատարկութեամբն. (Պիտ.։)


Անասնաբոյծ

See full entry →

adj.

that rears, breeds animals or cattle.

NBHL (1)

ζωοτρόφων, -ος, animalia nutriens, pecuarius. Որ բուծանէ զանասունս. հայվան պէսլեյէն.


Անասնագէտ

See full entry →

adj.

guilty of an unnatural crime with a beast, bestial.

NBHL (2)

Որ խառնակի ընդ անասնոյ. անասնամոլ. անասնազանց, անասնապիղծ. հայվանըլա տալաշան.

Ապաշխարութիւն անասնագիտին ի վերայ եղիցի. (Կանոն.։)


Անասնագոյն

See full entry →

adj.

more brutal or coarse.

NBHL (1)

ἁλογώτερος, irrationabilior. Անբանագոյն քան զանասուն, կամ վատթարագոյն.


Անասնական, ի, աց

See full entry →

cf. Անասնախառն.

NBHL (2)

ἅλογος, brutalis, irrationalis որ եւ ԱՆԱՍՆԱՅԻՆ, ԱՆԱՍՆԵՂԷՆ. Անբանական. հանգէտ իրաց անասնոց անբանից. հայվանի, վահշի.

Ես եղէ պատարագ վասն քո, եւ ազատեցի զքեզ յանասնական պատարագէն՝ որ ոչ ունէր զփրկութիւն. (Եփր. քրզ.։)


Անասնակերպ

See full entry →

adj.

having the form of a beast, brutish.


Անասնաձեւ

See full entry →

cf. Անասնակերպ.


Անասնամոլ

See full entry →

cf. Անասնագէտ.

NBHL (1)

Վասն անասնամոլաց։ Անասնամոլացն պղծութիւնք։ Զայնպիսի մոլեգնութիւնսն՝ զոր (այս ինքն որով) անասնամոլքն պղծին. (Մանդ. ԺԹ։)


Անասնամոլութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անասնագիտութիւն.


Անասնամիտ

See full entry →

adj.

having the understanding of a brute, stupid, dull.

NBHL (1)

Գրաստամիտ. թանձրամիտ. անմիտ. պէօն, հայվան.


Անասնային

See full entry →

cf. Անասնական.

NBHL (1)

Մարմնովս այսու անասնային. (Յիսուս որդի.։)


Անասնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become quite a brute, to lead the life of a brute;
to be clownish or churlish, to be besotted.

NBHL (3)

ἁποκτήνομαι, obbrutesco. Նմանել կամ հաւասարիլ անասնոց անբանից. հայվանա պէնզէմեք.

Ոչ եւս խոտով ճարակեցուցանէ, որ է անասնացեալ մարդոց կերակուր. (Նար. երգ.։)

Մի՛ անասնանալ ախտիւք։ Ծովահեղձ արար զանասնացեալ եւ զգազանացեալ ազգս մարդական։ Խաչիւ եւ եկեղեցեաւ փրկեաց զանասնացեալ եւ զգազանամիտ ազգս մարդկան. (Տօնական.։)


Անասնասնոյց

See full entry →

adj.

cf. Անասնաբոյծ.

NBHL (2)

Երկիր անասնասնոյց է. (Թուոց. ԼԲ. 4. (յօրինակս ինչ վրիպակաւ, անասնոց է։))

κτηνότροφος. Որ ինչ քաջ սնուցանէ զանասունս. խոտաւէտ եւ պարարտ (վայր). անասնաբոյծ, խաշնադարման.


Անասնիկ

See full entry →

s.

a small beast;
animalcule;
a lean beast.

NBHL (1)

Անասուն փոքրիկ կամ տառապեալ՝ ստացուած աղքատի ուրուք. հայվանճըգ.


Անասնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

nature of the brute creation;
brutality, bestiality.

NBHL (1)

ἁλογία. rationis privatio, brutalitas. Անասնային բնութիւն կամ բարք. անբանութիւն. գազանութիւն. հայվանլըգ.


Անասուն, սնոյ, սնոց

See full entry →

adj. s.

irrational;
animal, brute.

NBHL (7)

κτῆνος, ζῶον, jumentum, armentum, animal. Կենդանի չորքոտանի՝ ընտանի եւ վայրի. արջառ, ոչխար. գրաստ. դուար. էրէ. անբան կենդանի. հայվան, հայվանաթ, պէհիմէ, ճանվէր, ճանավար.

Զգազանս, եւ զանասունս։ Ամենայն անասնոց, եւ ամենայն թռչնոց երկնից, եւ ամենայն գազանաց վայրի։ Մեծատուն յոյժ՝ անասնով եւ արծաթով։ Արդարն ողորմի անասնոյ իւրում։ Որոց անասնոց մատչէր արիւնն։ Իբրեւ զանխօս անասունս. եւ այլն։

Բեռնակիր անասնովք. (Պիտ.։)

Ընտանի անասնոց եւ վայրենեաց. (Սարգ.։)

Ո՞ ի վեր իցէ, մա՞րդն՝ որ անասնոյն տիրէ, թէ անասունն՝ որ մարդոյն ի հարկի կայ. (Եզնիկ.։)

Իբրեւ զանբան անասունս ի գերութիւն վարէին։ Իբրեւ անբան անասուն՝ ժանեօք մանրեալ ուտէին. (Յհ. կթ.։)

Ի բանաւորականէն եւ յանասուն մասնէն ի մի գոյացեալք։ Որպէս խոտդ անասնոյ կերակուր է, այսպէս զգալին՝ անասուն մասին հոգւոյն վիճակ հասեալ է։ Կին՝ զոր ոչ յաղագս անասուն ցանկութեան ածես, այլ զօրէն բնութեան լնլով հարկաւոր. (Փիլ.։)


Անաստառ

See full entry →

adj.

without lining.

NBHL (1)

Նկանն լինէր այսպէս. սալ ջեռուցանէին, յորոյ վերայ զճարպն թացեալ անաստառ անդ դնէին, եւ ապա մաղմաղ ի վերայ արկանէին. (Կիւրղ. թագ.։)


Անաստուած, ից

See full entry →

adj.

atheistic, atheist;
ungodly, irreligious.

NBHL (2)

Որք անանաստուածք են, հոգւով մեռան։ Անաստուած ոմն ես։ Առ անաստուածիւդ (այս ինքն անաստուած գոլով՝) ե՛ւ աւերես զերդումն։ Անաստուածի կարծիք են ոչն կարծել զաստուածային ակնն զամենայն տեսանել. (Փիլ.։)

Որ անաստուած հերեսիովտացն իշխանք են. (Կոչ. ԺԵ։)


Անաստուածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

atheism;
ungodliness, irreligion.

NBHL (3)

ἁθεότης, ἁθεία, atheismus, impietas in deum. Ուրանալն զԱստուած՝ գոնէ գործովք հեթանոսութեան. օտարութիւն յԱստուծոյ. ամպարշտութիւն. տինսիզլիք, իլհատ, քեաֆիրլիք.

Չարեացն՝ անաստուածութիւնն եւ անձնասիրութիւնն է կառավար. (Յճխ. ՟Ե։)

Կարճել կամելով զնոցա անաստուածութեանն յանդգնութիւն. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Գ։)