wickedness, iniquity, malice, flagitiousness, villainy.
Գարշելի իսկ ապիրատութիւնն եւ անիրաւութիւնն. (Պղատ. մինովս.։)
who is united to God.
Աստուածախառն մարմնով, եւ այլն. (Յճխ. ՟Թ։ Ագաթ.։ Նար. ՟Ծ՟Գ։ Շար.։ Եպիփ. թաղմ.։)
Ասի յալնաբար եւ զմարդոյ սիրով միացելոյ ընդ Աստուծոյ. եւ զայլոց իրաց՝ որք միաւորեն զմեզ ընդ Աստուծոյ.
ԱՍՏՈՒԱԾԱԽԱՌՆ (մարմին). Ի լատին գիրս բացատրի, deo mixtum, divinum. իսկ ի յն. թէպէտեւ լինի բարդութիւն հանգէտ հյ. այլ ի բանն Եպիփ. խչ. դնի միով բառիւ θεώσωμος , որպէս թէ Աստուածամարմին. որ չէ ի դէպ հայկաբանօրէն։
cared for by God;
— տեսչութիւն, divine Providence.
Աստուածախնամ տեսչութեամբ իւրով տնօրինեալ զամենայն կիրս. (Ճշ.։)
who speaks of God;
declared by God.
Մովսէս աստուածախօս. (Շար.։)
Ընդ մեծին Մովսեսի ընդ աստուածախօսին. (Կորիւն.։)
Առաքեաց զմարգարէն Եսայիաս աստուածախօս բարբառովն Մխիթարութիվն վշտացելոցս. (Լծ. կոչ.։)
ԱՍՏՈՒԱԾԱԽՕՍ. Աստուածով խօսեցեալ.
Աստուածախօս վարդապետութիւն, կամ բան. (Ագաթ.։ Գր. տղ.։)
Խօսօղ ընդ Աստուած, եւ ի դիմաց նորա առ մարդիկ. խօսօղ ՟Ավ զԱտուածոյսն. Աստուածամերձ եւ ատուածաբան. իբր յն. θεολόγος , եւ θεολογικός
to speak, to discourse of God or with God;
to talk divinely.
Թագաւորն հիանայր ընդ լուսափայլ իմաստս հոգւոյն, որով աստուածախօսէրն (գր. աստուածաբանն). աստուածաբ։
ԱՍՏՈՒԱԾԱԽՕՍԵԼ. Խօսել Քրիստոսի աստուածապէս եւ տիրապէս, կամ աստուածային բերանով իւրով.
Վասն ամենայնի Աստուածախօսեալ եւ վարդապետեալ աշակերտացն իւրոց. (Ագաթ.։)
produced by, born of or proceeding from God.
Ատուածածագ լոյս, կամ աստղ, կամ հուր. (Անան. եկեղ.։) (Տօնակ.։) Խոր. վրդվռ.։
who has the knowledge of God.
knowledge of God.
Զրկեալ էաք ի վեհագունին բնութեան ատուածածանօթութենէն. (Պրպմ. ձ։)
Mother of God.
Զանշունչ զգերեզմանն աստուածածածին աուանէ. (Խոսծովիկ։)
divine.
Ածական անուն, կամ իշխանութիւն, վայելչութիւն, փառք, զօրութիւն, եւ այլն. (Ագաթ.։)
Պարգեւացն աստուածականաց։ Պարգեւօք աստուածկանօք Լուսով աստուածականաւ. (Նար.։ Յորս նոյն է թէ գնիւր Աստուծոյ։ Որպէս եւ յասելն.)
Գործովքն բարութեան լուսաւորեալք ի հանգիստ նորոգական վայելչութեան դրախտին ընդ աստուածական փեսային. իմա՛, ընդ Աստուծոյ՝ երկնաւոր փեսային։
who lives with God or according to the will of God.
Այն՝ որով լինի կեալ յԱստուած, կամ ըստ Աստուծոյ.
godlike, in the form of God, divinely.
Աստուածատեսակ. աստուածանման. ստուածավայելուչ. աստուածաին.
Եւ ադամ վերստին աստուածակերպ ճոխանայ. (Շար.։ Նովին ոճով ասին.)
made or built by God.
Աստուածակերտ շինուած, կամ աթոռ տուն, խորան խաչ. փարախ (եկեղեցի կամ վանք), քաղաք. (Ագաթ.։ Յհ. կթ.։ Արծր. ՟Բ 3։)
that bears God.
Գալստեանն ծննդեանն աստուածկիր մարմնովն յաշխարհս. յն. ներմարմնաւոր գալստեանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա 6։)
that participates in the divine nature or grace.
Ոչ փոփոխելով բնութեան, կամ խառնակելով ասելի է աստուածանալ զամարմինն տեառն, որ աստուածակից եւ Աստուած եղեւ. այլ որպէս ասէ աստուածբան, յորոց մինն աստուածացոյց, եւ մին աստուածցաւ, եւ վստահանամք ասել՝ ընդ Աստուծոյ եւ Աստուած. (Դամասկ.։)
where God has walked or placed his foot.
Կոխեալ յԱստուծոյ. ուր Աստուծոյ կացեալ իցէ, կամ շրջեալ մարմնով.
side or part of God
Դու եղիցիս նման յաստուածակոյս կողմանէ։ Հաւատարիմ քահանայապետ յաստուածակոյս կողմանէ անտի։ Ամենայն քահանայապետ վասն մարդկան կայ յաստուածակոյս կողմն անդր. (Ել. ՟Դ 16։ Երբ. ՟Բ 17։ ՟Ե 1։)
ՅԱՍՏՈՒԱԾԱԿՈՅՍ. իբր Առ Աստուած. դէպ յԱստուծոյ. Յաստուածակոյս, եւ յետ Աստուծոյ ի նախագործն քահանայապետութիւն վերագրեաց. (Դիոն. երկն.։)
cf. Աստուածակողմն.
Դու եղիցիս նման յաստուածակոյս կողմանէ։ Հաւատարիմ քահանայապետ յաստուածակոյս կողմանէ անտի։ Ամենայն քահանայապետ վասն մարդկան կայ յաստուածակոյս կողմն անդր. (Ել. ՟Դ 16։ Երբ. ՟Բ 17։ ՟Ե 1։)
ՅԱՍՏՈՒԱԾԱԿՈՅՍ. իբր Առ Աստուած. դէպ յԱստուծոյ. Յաստուածակոյս, եւ յետ Աստուծոյ ի նախագործն քահանայապետութիւն վերագրեաց. (Դիոն. երկն.։)
called by God;
where Godwas invited.
Աշակերտօղ աստուածակոչ ժողովոյ. (Կլիմաք.։)
Աստուածակոչ վկայն ստեփաննոս. (Տօնակ.։)
agreeable to or pleases God.
Աստուածահաճոյ կանոն, կամ աղօթք, արտասուք, վարք։ Հեծութիւնս աստուածահաճոյս. (Ագաթ.։ Կորիւն.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։ Յհ. կթ.։ Նար. ՟Գ։)
father of God.
Կղէովպաս այս եղբայր է Յովսեփայ, որ աստուածահայրն անուանեցաւ. (Ւկեւռ. յար։)
Մեծ աւետիք են այսօր աստուածահօրն ադամայ. մեծ աւետիքեն այսօր աստուածահօրն Յովսեփայ. (Գանձ.։)
θεόπατωρ dei pater, vel progenitor Նախահայր Քրիստոսի Աստուոյ մերոյ՝ ըստ մարմնոյ. մանաւանդ դաւիթ. եւ հայր անուանեալ Յիսուսի՝ արդարն Յովսէփ խօսնայր կուսի.
that calms or appeases the anger of God.
chastised or punished by God.
Ի ժամանակին ղովտայ ոչ ունէին անկ աստուածահար բարկութեան. (Ոսկ. յհ. ՟Ա 44։)
θεόπληκτος divinitus ictus, θεήλατος a deo actus, imissus ՅԱստուծոյ հարեալ հարուածովք. եւ ՅԱստուծոյ իբր հարուած առաքեալ. աստուածասաստ. աստուածառաք.
done by a miracle or divinely.
Աստուածային եւ հրաշալի. աստուածավայելուչ. գերահրաշ. գերաբուն.
Mother of God.
Հանդերձեալ էր ելանել յաշխարհէ տարփողական հոգւով սիրով աստուածամայրն. (Դիոն. թղթ. ՟Ժ՟Ա։)
God and man conjointly.
Ընդ միոյ վարդապետի եւ հովուի աստուածամարգոյն կարգեսղք Յիսուսի։ Յանրաժանելի եւ անշփոթ աստուածամարգոյն. (Թղթ. ման. առ Շ։ Լմբ. յայտն.։)
that wars against Heaven, that is repugnant to God;
յ— մատչել, to declare against Heaven.
Դատապարտեցից զաստուածամարտիցն ժողովբ. (Ոսկ. նոր կիր.։)
Աստուածամարտացն վրէժխնդրող լինել. (Ճ. ՟Ա.։)
Որով եւ պարտեցան իսկ աստուածամարտ մարտուցեալքն. (Յհ. կթ. նոյն ընդ յաջորդ բայիդ։)
that is near God.
Ի վեհից եւ յոյժ աստուածամերձաց. (Անյաղթ բարձր.։)
who is profoundly learned or versed in divine things;
who is familiar with God;
hardened by God.
Միջամուխ յԱստուած. աստուածային իրօք որպէս պողովատիկ. կամ թափանցանց լեալ աստուածային հրով. աստուածամերձ. սերտ միացեալ յԱստուած.
Աստուածամուխ կենացն լինել ժառանդորդ։ Զի մերձաւորս եւ աստուածամուխս պատրաստիցէ։ Աստուածամուխ լինել աստուածական վայելչութեանն. (Ագաթ.։)
Epiphany.
Մովսէս աստուածայայտնութեան ի լերինն արժանի լինէր. (Եւս. քը. ՟Բ։)
Զի թէ աստուածայայտնութիւնս վասն այս վկայիս իւրոյ միայն էր արտայայտեալ, եւ այլն. (Աթ. ի ստեփ.։)
Եւ մանաւանդ՝ մարդեղութեամբ բանին. վասն որոյ անխտիր աստուածայայտնութիւն կոչի՝ որպէս ծնունդն Քրիստոսի, որով Աստուած յայտնեցաւ ի մարմնի, եւ յայտնեաց զինքն հովուաց, նոյնպէս եւ գալուստ մոգուց՝ որ եւ ՅԱՅՏՆՈՒԹԻՒՆ ասի. որպէս նշնակաէ Ածաբ. ի ճառն ծննդ։
Ի վերայ հասանել կարիցեմք, եթէ ո՛րչափ յառաջ քան զկենարար աստուածայայտուին՝ Մովսէս եւ մարգարէքն իցեն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Զաստուածայայտնութեանն եւ ծննդեանն նորին զօր Յհ. (իմ. ատ.։ Տօնաց.։ Շար. վերնագր.։)
divine, belonging to God;
sacred, pious.
Աստուածայնովքն արուեստիւք։ Աստուածայնով իմն կենդանութեան հագագաւ։ Ճայթմամբ աստուածայնով հնչեցեալ. (Նար.։)
Ուստի ասի եւ զմարդկանէ՝ եւ զմարդկային իրաց՝ որպէս Աստուածանման, աստուածարեալ. սուրբ, աստուածայինն՝ դաւիթ, կամ Մովսէս, եւ այլն. (Պիտ.։ Յհ. կթ. եւ այլն։)
Աստուածային համբաւով՝ հզօրապէս արիոթեամբ տապալեցին. (Նար. խչ.։)
Անսովոր է ի մեզ ասելն լատին ոճով.
Եղեր վերընկալ աստուածային բանին։ Աստուածային բանին տեղի եւ զենարան։ Մերկացաւ յինքենէ զաստուածային սուրբ հոգին. (Շար.։)
Աստուածայինքն ամենայն հաւատովք իմացեալ լինին. (Իգն.։)
θεῖος, θεϊκός divinus որ եւ ԱՍՏՈՒԱԾԵՂԷՆ ԱՍՏՈՒԱԾԱԿԱՆ. Սեպհական կամ վայելչական Աստուծոյ. եւ Որ ինչ լինի ՟Ավ, կամ հայի յԱստուած.
state of a divine or sacred thing.
Ոչինչ ծանիցէ յաստուածաւանդիցն, այլեւ ոչ գործիցէ ինչ, որ ոչ զգոլն աստուածայնութեամբ։ Եւ զայս վարկանիմ նշանակել զաստուածայնութիւնսն եւ ծայրութիւնս երեւեցելոցն եւ իմացելոցն. (Դիոն.։)
Ականատես մեր ունելով զաստուածայնութիւն իւրեանց եւ զբարեվայելչութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)
divine and human conjointly.
Յաւէտ մարդավայելուչ աստուածայրական փրկագործ կրիւքն. (Ոսկ. գծ.։)
to make one's self God;
to become God;
to unite one's self, to join one's self to God;
to resemble God.
Ոչ շատ եղեւ նմա իշխանութիւն դիւաց, եւ կամեցաւ եւ ի վերայ մարդկան եւս աստուածանալ. (Եփր. ՟գ. կոր.։)
Զի ի սկզբան մարդն ցանկացաւ աստուածանալ, եւ անդ ոչ հասաւ. իսկ արարիչն եկեալ մարդացաւ, վասն այնորիկ մարդն աստուածացաւ. (Գանձ.։)
Աստուած մարդացեալ խաչի մարդացեալ խաչի մարդկեղէն մարմնով, եւ ես փառաւորեալ աստուածանամ աստուածային երկաւորութեամբ. (Կիւրղ. խչ.։)
Եկեալ միածին որդին Աստուծոյ՝ վերհամբարձեալ զաստուծացեալ մարմինն մօր իւրոյ։ որ եւ ասի ԱՍԻՈՒԱԾԱԶԳԵԱՑ, ԱՍՏՈՒԱԾԱԿԻՐ, ԱՍՏՈՒԱԾԱԿԻՐ, ԱՍՏՈՒԱԾԱՐԵԱԼ։
Իսկ զմարմնոյն Քրիստոսի, կամ զՔրիստոսի, ըստ որում մարդ՝ ասի աստուածացեալ, վասն գոլոյն միացեալ ընդ աստուածութեան յանձին բանին.
Աստուած մարդացաւ, եւ մարդիկ աստուածացան։ Խորագոյնս խօսի ըստ աստուածաբանաց Մանդակ. ի ծն. Քրիստոսի, ասելով.
that resembles God, godlike.
Լինելով աստուածանման. (Պիտ.։)
Ծնօղ հոգեւոր աստուածանման սիրով. (Շար.։)
Խոնարհութիւն նորին, եւ ունկնդրութիւն աստուածանման։ Զնոցին առաքինութիւնսն, եւ զաստուածանման վարսն. (Կլիմաք.։)
inspired by God, divine, holy;
Bible, holy Scripture.
Այսօր աստուածաշունչ քնարն Յովհաննէս ի գլուխ ահաւոր եւ հրակէզ մերձենայր. (Թէոդոր. կուս.։)
θεόπνευστος divinitus inspiratus, mentemdivinam redolens Շնչեալ կամ ազդեալ առ յԱստուծոյ. գրեալ հոգւով սրբով. մակդիր սուրբ գրոց՝ մանաւանդ հին կտակարանի.
preserved or protected by God.
who worships God, pious, religious, devout, spiritual.
Ասստուածապաշտ ծառայութիւն. (Ըստ աստուածապաշտ սովորոեաց. Ագաթ.։)
θεοσεβής, εὑσεβής deum colens, pius Որ պաշտէ զԱստուած ճշմարիտ հաւատով եւ գործովք բարեաց. կամարար այ. բարեպաշտ. աստուածահաճոյ։ (Ել. ՟Ժ՟Ը 21։ Յուդթ. ՟Ժ՟Ա 14։ Յոբ. ՟Ա 1 եւ 8։ ՟Բ 3։ Յհ. ՟Բ 51։ Ես. ՟Ի՟Զ 7։ ՟Բ. Պետ. ՟Բ 9։)
honoured hy God, who has divine honour.
Յաստուածապատիւ եւ ի հոգեւոր տեառն յովակիմայ սիւնեաց եպիսկոպոսի յիշատակի. (Ուռպ. ՟Ծ՟Բ։)
θεοτίμητος, θεότιμος a deo honoratus Պատուեալ առ ի յայ, մանաւանդ սրբազան պատուով.
who relates, narrates, speaks of God.
Աստուածապատում Յովհաննու հնազանդեալ ունկնդիր լերուք, ի սկզբանէ էր բանն. (Կոչ ՟Ժ՟Բ.)
Որպէս ասէն յաստուածապատում իմաստութեան անդ, թէ զարթիցեն, եւ այլն։ Զաստուածապատում վարդապետութեւիւն միածնին. (Ագաթ.։)
cf. Աստուածաբար.
Աստուածապէս տիրաբար ետ զայն վճիռն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Աստուածապէս վերակենցաղեաց։ Աստուածապէս նուիրեալ. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Ժ՟Գ։)
sent by God.
that loves God, pious.
Աստուածասէր առաքինութիւն, կամ քաղաքավարութիւն, պաշտօն, հնազանդութիւն, երկիւղածութիւն, օրէնք, միտք, խորհուրդ. (Փիլ. քհ. ՟Ա. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։ Բուզ. ՟Գ 3։ Կորիւն.։ Փարպ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա 2։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)
Քաջայարմար գոլով (աղն հաղորդութեան այնմիկ՝ որ առ բերանոյն զգայութեան աղոց ըստ համեմատութեան օրինի՝ աստուածասէր մարմին եղեւ. (Պղատ. տիմ.։)
ԱՍՏՈՒԱԾԱՍԷՐ. θεόφιλος, θεοφιλής, θεοφιλέστατος deo gratus, dilectissimus Սիրելի Աստուծոյ. հաճոյ յաչս Աստուծոյ. Յայս միտ զսուրբն անտոնիոս կոչէին աստուածասէր, ասէ աթանաս ի վարս նորա. նոյնպէս իմաէ եւ զասելն.
that has put God to death.
Յուդա աստուածավաճառ, հրէայքն աստուածասպանք. (Ուռպ. թղթ.։)
Առնեմ դատաստան աստուածասպան քահանայիցն (քրմաց). (վրք դիոն։)
created by God.
Մինչեւ ի վայր մի աստուածաստեղծիցն հպարտութիւն կռոց յաջողի. (Փիլ. ել. ՟Ա 20։)
cf. Աստուածահրաշ.
Իսկ Դանիէլ հոգւովն զաստուածասքանչն տեսանէր տեսիլ. (Լմբ. հանգ.։)
that hates God.
Զայսպիսիս ասել՝ ոչ միով իւիք արդարագոյնք, այլ՝ աստուածատեացք. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)
that has seen, that sees God.
Իսրայէլ աստուածատես թարգմանի. եւ նա հաւատովք տեսանէր զԱստուած. (Կիւրղ. ծն.։)
Յաստուածատես երեսսն (Մովսեսի). (Հ. կիլիկ.։)
θεόπτης qui deum videt Տեսօղ Աստուծոյ՝ ո՛ր եւ է օրինակաւ. Ի նոյն միտս թարգմանի սովորաբար անունս ԻՍՐԱՅԷԼ, որպէս եւ Տեսանօղ կոչիլն մարգարէից. զԱստուած տեսնօղ, Աստուծոյ հետ տեսնուօղ.
Մանաւանդ զանձինս մեր բարեգործիցեմք՝ աստուածատեսս առնելով. (Ածաբ. յայտն.) θεοειδής
cf. Աստուածտեսութիւն.
Սլանան առ աստուածատեսութիւն անճառելեացն խորհրդոց. (Նար. յովէդ.։)
hatred, aversion of God.
Յաստուածատեցութեանն զկեանս իւրեանց վարեցին. (Բուզ. ՟Գ 19։)
Զի՞նչ ասէք. աստուածասէրք լինելով՝ աստուածատեցութեա՞ն յանդգնէին ցուցանել գործ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Զգործով աստուածատեցութիւնս՝ պիտակ բանիւ աստուածասիրութիւն առդնեմք. (Լմբ. ատ.։)