Definitions containing the research վ : 10000 Results

Աստուածարար

See full entry →

adj.

made by God;
that deifies.

NBHL (1)

Ի պարզն ժողովեսցէ միութիւն, եւ աստուածարար մաքրութիւն. (Երզն. մտթ.։)


Աստուածացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make a god of any thing, to deify, to admit into the number of gods, to idolize.

NBHL (7)

Աստուածային հաղորդութիւն աստուածացուցանելով զամենեսին՝ որք ի նայն յարձակին. (Դիոն. եկեղ. ։)

Հաւատովք որդիս ըստ շնորհաց աստուածացոյց ... որ եւ զիս աստուածացուսցէ. ըստ այսմ օրինակի սուրբքն Աստուած, այլ ոչ ըստ անզուգական արարչութեան. (Եղիշ. մկրտ.։)

Ես աստուածացուցի զձեզ, մարմնովս իմով ընդ Աստուած խառնեցի։ Յետ քո աստուածացուցանելոյ շնորհիդ. (Լմբ. սղ.։)

Աստուած մեր ի սկզբանէ աստուածացուցանել կամեցաւ զմարդն ի ձեռն պատուիրանին պահպանութեան. եւ իւրով մարմնանալովն եւ մկրտութեամբն աստուածացոյց զմարդն. (Լաստ. ըթիերց։)

Եկեալ Աստուած հանդերձ առեցելովն, յորոց մինն աստուածահանդերձ առեցելովն, յորոց մինն աստուածացոյց, եւ միւսն աստուածածացաւ. (Ածաբ. ծն.։)

Միացուցանէ ընդ ինքեան զմարդկային բնութիւնս՝ աստուածացուցանելով զնա. (Շ. թղթ.։)

Ո՞վ ոք ոչ աստուածացոյց զորովայնն. (Սարգ. յկ. ՟Գ։)


Աստուածաւանդ

See full entry →

adj.

given, transmitted or taught by God.

NBHL (1)

Աստուածաւանդ կրօն, կամ գործ, կրթութիւն, պատուիրան, կանոն, աւետարան։ Զպատգամսն աստուածաւանդս. (Յհ. իմ. պաւլ. եւ եկ։ Նար. ՟Ղ՟Բ։ Խոսրովիկ.։ Լմբ. հանգ.։)


Աստուածափախոյց

See full entry →

adj.

that drives away, that causes God to remove far off;
unpleasant to God.


Աստուածափայլ

See full entry →

adj.

bright, brilliant, that shines divinely.

NBHL (1)

Աստուածով փայլեալ. սրբափայլ. աստուածանման փայլեալ.


Աստուածգիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

knowledge of God, theodicy.

NBHL (1)

Որ զխորհուրդս փրկականս աստուածագիտութեան շնորհեցեր մեզ ի ձեռն քահանայապետին քո եւ վկային. (Շար.։)


Աստուածեան

See full entry →

adj. s.

divine;
deist.

NBHL (1)

Աստուածութեան աջ, կամ վճիռ, հարուած, լոյս, խնամք եւ այլն. (Նար.։)


Աստուածեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj.

divine.

NBHL (1)

Աստուածեղէն վարդապետն (Քրիստոս). (Բուզ. ՟Դ 15։)


Աստուածըմպելի, լւոյ

See full entry →

s.

drink of the gods, nectar.

NBHL (2)

Սփռեալ եհեղ ի վայելչութիւն օգտակարագոյն՝ աստուածըմպելւոյն, եւ այլն. (Փիլ. բագն.։)

νέκταρ nectar Աստուածավայելուչ ըմպելի. գինի ազնիւ, դիւցազան կամ դից եւ ուրուականաց մեռելոց արժանի.


Աստուածընտիր

See full entry →

adj.

chosen of God.

NBHL (2)

Վերահռչակեն աստուածընտիր պատուով (գիրք զՄովսէս). (Դիոն. թղթ.։)

Աստուածընտիրն նոյ հաւատով կազմէր զտապանն. (Եպիփ. ծն.։)


Աստուածխօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

oracle;
cf. Աստուածախօսութիւն.

NBHL (2)

ԱՍՏՈՒԱԾԽՕՍՈՒԹԻՒՆ. Խօսք կամ վարդապետութիւն զԱստուած. աստուածաբանութիւն.

Ոչ խնդայ ընդ Աստուած խօսելովն, խթեալ ի խղճէ մտացն, որ դատէ զնա անարժան աստուածխօսութեան՝ վասն զբաղանացն. (Լմբ. պտրգ.։)


Աստուածորդի, դւու

See full entry →

s.

Son of God.

NBHL (2)

Զաստուածորդին ի գիրկս իւր բարձեալ մարմնով։ Խայտայր ալեօքն ծերունին աստուածորդւովն ի գիրկս իւր. (Շար.։)

Հսկայս կորովիս՝ աստուածորդիս իւրեանց անուանեցին. (Լաստ. ՟Ի՟Դ։)


Աստուածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

divinity;
deity;
God.

NBHL (5)

Պարեգօտք Յոսեփու թաթաւեցաւ արեամբ, բայց մարմին նորա ինչ ոչ վնասեցաւ. սոյնպէս եւ զմարմին տեառն մերոյ կալան, եւ ոչ զաստուածութիւն նորա. (Եփր. ծն.։)

Առ ձգեաց նախ աստուածութիւնն զյակովբ առ ջրհորն։ Ետես Մովսէս, թէ զօրագոյն է զէնն՝ զոր ետ աստուածութիւն։ Աստուածութիւն յայտնեցաւ ի վերայ զոհից։ Քրիստոս բան Աստուծոյ գոլով, ի Մարիամայ մարդ ծնանի ... յԱստուծոյ, եւ ի կուսէ Քրիստոս։ Մարիամ ծնաւ զաստուածութիւն՝ ամենայն արարծոցս զանհամեմատելին. (Եփր. ծն.։ Եփր. ել.։ Եփր. ղեւտ.։ Եփր. աւետար. եւ այլն։)

Շրջէր հոգի աստուածութեան ի վերայ ջուրցն. (Ագաթ.։)

Դու ինքն աստուածութիւնդ մարդացեալ ըթներցար։ Գովաբանի առ ի նոցանէ սուրբ աստուածութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. կուս.։)

Յարմարապէս աստուածութեան որովայնի սպաս տանին. (Ածաբ. ծն.։)


Աստուածուհի, հւոյ, հեաց, հեանց

See full entry →

s.

goddess.

NBHL (2)

Նոքա եւ զյարութիւնն Աստուած ոմն գոլ կարծէին, իբրու սովորեալք արուս ոմանս աստուածս, եւ էգս աստուածուհիս պաշտել. (Ոսկ. գծ.։)

Ո՛չ աղեղանց՝ իբրու ոմանք ամազոնք, արհեստիւ հնարաւորելով, եւ ոչ վահան եւ նիզակ առնելով՝ նմանել աստուածուհոյն (աթենասայ). (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Աստուածուսոյց

See full entry →

adj.

instructed by God.

NBHL (1)

θεοδίδακτος. a deo edoctus. ՅԱստուծոյ ուսուցեալ, ուսեալ, վարդապետեալ.


Աստուածուստ

See full entry →

adv.

heavenly, by God, of God, divinely.

NBHL (2)

Երկնաւոր աստուածուստ պսակօք պատուեալ։ Յերկնից աստուածուստ վկայեալ. (Կիւրղ. եէմի առ կոստանդ.։)

Սպասելով յաստուածուստ խաղաղութեան. (Յհ. կթ.։)


Աստուածուրաց, ից

See full entry →

adj. s.

atheist;
apostate.

NBHL (1)

Աստուածուրաց ժողով. (Լաստ. ՟Ի՟Բ. ՟Ի՟Գ։)


Աստուածպաշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

piety, religion, love or worship of God.

NBHL (3)

Լցաւ երկիր աստուածպաշտութեամբ քով. (Ագաթ.։)

Որովք միանգամ աստուածապաշտութեանս մերոյ կատարին կամք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

θεοσέβεια, εὑσέβεια dei cultus, pietas Պաշտելն զԱստուած. պաշտօն ճշմարտին Աստուծոյ՝ ուղիղ հաւատով, եւ բարի գործովք. բարեպաշտութիւն. երկիւղածութիւն. տե՛ս (Ծն. ՟Ի 11։ Յոբ. ՟Ի՟Ը 28։ Բար. ՟Ե 4։ ՟Ա. Տիմ. ՟Բ 10։ ՟Դ 7 եւ այլն.) որպէս եւ Աստուածապաշտութեամբ. իբր յն. բարեպաշտաբար. (՟Բ. Տիմ. ՟Գ 12։)


Աստուածպետական, ի, աց

See full entry →

adj.

theocratical.

NBHL (1)

θεαρχικός summae divinitatis, divinissimus Սեպհական պետութեան Աստուծոյ. աստուածավայելուչ. եւ Ունակ աստուածային պետութեան, ամենիշխան. որ ասի զԱստուծոյ եւ զաստուածայնոց. ԶԱստուծոյ, զոր օրինակ,


Աստուածսիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

love of God, charity, piety.

NBHL (1)

Կառավար վարուց բարութեան աստուածասիրութիւնն է. (Յճխ. ՟Ե։)


Աստուածտեսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

vision of God, divine intuition.

NBHL (2)

Աստուածտեսութեանն Յակովբայ կցորդ. (Լմբ. սղ.։)

Յաստուածտեսութեանցն բարձրութեանց. (Մաքս. ի դիոն. (իբր տեսական կամ հոգեւոր քաղաքավարութիւն։))


Աստուածօրէն

See full entry →

adv.

divinely, godly.

NBHL (3)

Իբր Աստուարաբար. աստուածավայելչաբար.

ԱՍՏՈՒԱԾՕՐԷՆ. ա. Աստուածակերպ. աստուածավայելուչ. աստուածային.

Աստուածօրէն իմն պատուով պատուեցին. (Յհ. իմ. պաւլ.)


Աստուճ

See full entry →

cf. Աշտուճ.

NBHL (1)

Ուխտն թանահատի վանից՝ միայն աստուճ հացիւ, եւ լոկջրով վճարէին զպէտս իւրեանց. (Ուռպ.։)


Աստուստ

See full entry →

adv.

hence, thence

NBHL (7)

Ողջանդամ աստուստ ճողոպրել։ Զաստուստն առնելով զրաւումն. (Պիտ.։)

Ի վերուստ խօսի ընդ մեզ, եւ ոչ աստուստ յաշխարհէս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա։)

Աստուտստ եւ անդուստ վնասեալ. (Նար. ՟Ի՟Գ։)

ԱՍՏՈՒՍՏ. իբր Աստ. աստանօր. յայսմ վայրի. յայսմ կողման կամ յայս կոյս.

Աստուստ վերստին առ նոյն հեծութիւն մատուցեալ։ Բեւեռեալ աստուստ ընդ հոգւոյս։ Խոնարհեալ ի վերուստ՝ աստուստ ի ստորինս։ Աստուստ ապշեալ, եւ անդանօր լքեալ։ Զաստուստ պարարեալս անդ ձգեալ հալեն. (Նար.։)

Որ յաղթէ ցանկութեան չարի, ե՛վ նախ քան զարքայութիւնն արդէն իսկ աստուստ կթէ զպտուղն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ 26. 46։ էԲարձեալ զկրտսեր մանուկն յուս իւր, զմիւսն աստուստ թոզոյր. Ճ. ՟Ա.։)

ἕνθεν, ἑνθένδε, ἑντεῦθεν hinc, inde Աստի. ի տեղւոջէ աստի. յայսմ վայրէ. ի կենաց աստի. եւ Յայսմ կողմանէ. աստից, ասկից.


Աստստին

See full entry →

adv.

hence;
here.

NBHL (2)

Աստ եւ աստուստ կամ աստէն. տստանօր. յայսմ վայրի, եւ այժմէն. եւ Այժմու.

Նա եւ մեր իսկ բանս աստստին սմին վկայեալ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Ասր, րու, րոյ, սու

See full entry →

s.

fleece, wool.

NBHL (2)

Զգոյն սպիտակութեան ասուն առանձնակի յիշել. (Խոսրովիկ.։)

Ասրով եւ կաթամբ. (Շ. բարձր.։)


Ասրագործ

See full entry →

adj.

dealer in wool.

NBHL (1)

Ասրագործ ոմն գործէր ի տան նորա։ Մղեալ ընկէց զասրագործն ի վերուստ ի վայր. (Նիւս. բն. ՟Ժ՟Գ։)


Ասք

See full entry →

cf. Ասացուած.

NBHL (1)

Ներբողականց ի մէնջ արժանիեղեն ասից։ Ո՞վ մեզ օգնեսցէ, ախտակցելով ասիցս. (Խոր. ՟Ա 2։ ՟Գ 68։)


Ատակեմ, եցի

See full entry →

va.

to be capable, to be clever.

NBHL (1)

Ոչ այնչափ զսա փրկութիւն քաղաքին ուրախ առնել ատակէր. (Փիլ. յովն.։)


Ատամացի

See full entry →

cf. Ատամնացի.

NBHL (1)

որ եւ ԱՏԱՄՆԱՏԻ. Ատամամբք. ակռաներով.


Ատամն, ման, մունք, մանց

See full entry →

s.

tooth;
պարք, շարք ատամանց, set, row of teeth;
յօրինել ատամունս, to indent;
խորտակել, փշրել զատամունս, to break the teeth, to notch, to break off;
— ածել, bite;
առնուլ ատամանց, to set the teeth on edge;
հանել զ—, to extract or draw out a tooth;
ցաւ ատամանց, tooth-ache;
ցաւէ — իմ, I have the toothache;
փուտ —, carious tooth;
մաքրել զատամունս, to brush or clean the teeth;
կրճտել զատամունս, to gnash, to show the teeth.

NBHL (3)

Յատամանց վիշապաց։ Զատամունս օձից. (Նար. ՟Ձ՟Բ. եւ առափ։)

Ընդ ատամունսն տալով պատասխանի. (Սեբեր. ՟Ժ՟Ե։ Քերթողական է հոլովս.)

ԱՌՆՈՒԼ ՅԱՏԱՄՈՒՆՍ. իբր նովին մտօք.


Ատամնառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

setting on edge.


Ատեան, տենից

See full entry →

s.

tribunal, court, audience, auditory, assembly of judges, seat, bar;
magistrate;
senate;
յ— մատնել, to call before a tribunal or council;
գումարել զ—, to convoke, to call together an assembly.

NBHL (7)

Հան զժանտն յատենէ, եւ ելցէ ընդ նմա եւ հակառակութիւն. զի յորժամ նստիցի յատենի, զամենեսեան անարգէ։ Եթէ հարկանես զանզգամ ի մէջ ատենի։ Այր երկխօս յայտնէ զխորհուրդս յատենի։ Ոչ նստայց յատենի այպանողաց։ Պարտաւոր լիցի յատենի։ Մատնեսցեն զձեզ յատեան։ Քահանայապետքն եւ ամենայն ատեանն։ Ժողովեցին քահանայապետքն եւ փարիսեցիքն ատեան։ Հրամայեցին նոցա արտաքս քան զատեանն ելանել։ Կոչեցին միաբան զատեանն։ Ածեալ զնոսա կացուցին յատեանն։ Գնացին խնդալով յերեսաց ատենին։ Զգացուցէ՛ք հազարապետին հանդերձ ատենիւ, եւ այլն։

Մինչ նստէր յատենին (պիղատոս)։ Նստէր յատենի (հերովդէս)։ Ածէին զնա յատեանս։ Մերժեաց զնոսա յատենէ անտի։ Հարկանէին առաջի ատենին։ Յատենի կայսր հասեալ կամ։ Ամենեքին կալոց եմք առաջի ատենին Քրիստոսի. եւ այլն։

Ժողովուրդ (այսինքն ժողովարան) աստ զերբրայեցւոց ատեանն կոչէ. (անդ։)

Հրամայեաց ի վաղիւն ատեան մեծ լինել։ Արձակեցին զատեանն. (Փարպ.։)

Անսովոր է հոլովդ՝ ատեանաւ. իբր ատենիւ.

Մտին երկոքեան ի նաւն, եւ եղեւ ատեան հողմոյ. եւ վաղվաղակի եհասն նաւն յեզրն ծովուն. (ՃՃ.։)

Տեղի կամ ժողովարան դատաստանի. բեմ. հրապարակ. դատաստան. եւ Նոյն ինքն ժողովն դատողաց. բազմութիւն ժողովելոց. ... Որպէս յն. κριτήριον tribunal եւ judicium


Ատելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

hateful, odious;
tiresome, disagreeable, unpleasant;
that bears hatred, malevolent.

NBHL (1)

μισητός qui odio habetur, odiosus, odibilis, invisus Որ ինչ ոչ է սիրելի. ատեցեալ. կամ արժանի ատելոյ. արաբ. ատիւ, ատիւվվ


Ատելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hate, aversion, horrour, rancour, enmity, dislike.

NBHL (3)

Ատելութիւն կատարեալ ատել. (Յհ. իմ. երեւ.։ յորմէ եւ Խոսրովիկ.։)

Ի յայնմանէ՝ վաշխառութիւն, եւ ըզմիմեանս ատելութիւն. (Շ. այբուբ. ՟Ա։)

μίσος odium Ատելն. զզուումն. ոխակալութիւն. թշնամութիւն. հակառակութիւն. արաբ. ըտվէգ. ադավէթ


Ատեմ, եցի

See full entry →

va.

to hate, to abhor, to detest;
to become tired of, to take a dislike to.

NBHL (2)

Որով ատեցաւ յԱստուծոյ, եւ ատեաց զնա. (Լմբ. սղ.։)

Ուստի բարկութեամբ ատեալ՝ ետու զնոսա գերի. (Լմբ. ովս.։)


Ատենաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to harangue, to speak in public, to declaim.

NBHL (1)

Որպէս սուրբն ոնեսիմոս ի վկայութեան իւր հանդէս զսոյն ի նախատինս կռապաշտութեան ատենաբանեաց. (Լմբ. իմաստ.։)


Ատենադպիր, պրաց

See full entry →

s.

secretary;
chancellor.


Ատենական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

that belongs to courts of justice, judicial;
public, oratorical;
orator;
magistrate;
judge;
practitioner.

NBHL (3)

Ատենական խօսք. (Վերնագր. Լմբ. ատ.) որպէս Ժողովական. synodalis

Ճարտասանականն սեռ գոլով՝ յերիս բաժանի տեսակս. յատենականն, եւ այլն։ Ատենականն վասն անցեալ ժամանակին ունի զգոյութիւն. վասն զի ամենայն որ դատէ, վասն այնոցիկ դատէ զորս գործեաց. (Սահմ. ՟Ժ՟Թ։)

δικανικός judicialis, forensis Մին յերից ճարտասանական հանդիսից յատենի՝ ի ջատագովել կամ յամբաստանել փաստաբանին զոք կամ զգործ ինչ.


Ատոքանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to fill, to be full, fertile or fat.


Ատոքացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to fill, to make full or fat.

NBHL (2)

Ատոքացո՛ բարերարութեամբ քով, պարարտացո՛ սիրւով. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)

Որպէս կորդ երկիր, զի ատոքացուցանէ զսէզն. (Լմբ. ովս.։)


Ատոքութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fulness, abundance, fertility, ripeness.


Ատտիկեցի

See full entry →

cf. Ատտիկական.

NBHL (2)

Ատտիկեցիս ըստ վատթարութեան, այլ ոչ ըստ բարեբաստութեան. (Նար. ՟Կ՟Ե։)

Ատտիկեցի եւ ողբերգական առասպել ասես, ո՛վ վեհագոյն. (Պղատ. մինովս.։)


Արագագիր, գրի, աց

See full entry →

adj.

that writes quick.


Արագագնաց

See full entry →

adj.

that walks or goes quick, swift, rapid.

NBHL (2)

Արագ ի գնացս. արագընթաց. եւ վաղանցուկ.

Արագագնաց երիվար. (ՃՃ.։)


Արագագոյն

See full entry →

adj.

very quick, quicker.

NBHL (2)

Արագագոյն քան զարծւիս երիվարք նորա. (Երեմ. ՟Դ 13։)

Ընդ երկար (այսինքն վասն հեռաւոր ժամանակի) էին խնդրուածքն, այլ արագագոյն էին շնորհքն. (Կոչ ՟Ժ՟Գ։)


Արագազ, ից

See full entry →

s.

toil, net to catch animals;
cf. Ցանց;
cf. Վարմ.


Արագալուր

See full entry →

adj.

that hears, understands easily or readily;
that has fine ears.

NBHL (1)

Սրատես քան զարծուի, եւ արագալուր ես քան զմի ի հանդարտ անասնոց. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)


Արագախաղաց

See full entry →

adj.

that moves, stirs quick.

NBHL (3)

Արագախաղաց լինել հոլով մամբ. (Պիտ.։)

Արագախաղաց վայրկեանք ժամուց. (Վեցօր. ՟Զ։)

εὑκίνητος. mobilis, agiis. Որ արագ յառաջ խաղայ. արագաշարժ. վաղանցուկ. սրընթաց.


Արագախամուր

See full entry →

adj.

that fades, withers or dries soon.

NBHL (1)

Ըստ վայելչութեան վաղահասուկ եւ արագախամուր ծաղկանցն են վայելչութիւնք մարդկութեան մերոյ. (Վեցօր. ՟Ե։)