Definitions containing the research վ : 10000 Results

Արժէք, էից, ժեօք

See full entry →

s.

value, price.

NBHL (1)

Եթէ ագաւ եւ մաշեաց, առնու զարժեքն՝ մինչնոր էր, ըստ որում ասեն վաճառականքն. (Մխ. դտ.։)


Արի, րեաց

See full entry →

adj.

valiant, valorous, courageous, manly, strong, bold, intrepid, brave;
Արիք, the Persians.

NBHL (4)

(լծ. ընդ այր, արու, եւ առաքինի. եւ յառնել, արի՛, թ. է՛ր, էրփէկ. եւ յն. ա՛րիս, արէս չԱստուած մարտի. իսկ ա՛րի. ա՛րիստօս. լաւ, ամենալաւ, եւ քաջ). ἁνδρεῖος fortis, ἅριστος optimus vel egregius (sicut Mars), strenuus, γενναῖος generosus Քաջ. հզօր. անմեղկելի. կորովի. իբր կանգուն յոտս, եւ տոկուն իբրեւ զայր. քաջասիրտ.

Զմեծ արին սամփսովն. (Բրս. պհ.։)

Այնպիսին ի հարկէ եւ արի գոյ՝ զախտսն ստորադասելով. (Սահմ. ՟Ժ։)

Արի զօրութիւն։ Արի վաստակ. (Նար. ՟Ծ՟Ը. ՟Ձ՟Ե։)


Արիաբար

See full entry →

adv.

valiantly, valorously, courageously, manly, bravely, strongly, vigorously;
resolutely, generously, magnanimously.

NBHL (2)

Արիաբար ընդդէմ կալ, վարժիլ, կամ յաղթել, շահատակել, ելանել. (Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Նար. ՟Ձ՟Բ։)

Վատն եւ դանդաղն բնակեալ ի մէջ վատացն եւ խօթիցն. (Հց. աթ. կիւրղ. ստէպ։)


Արիական, ի, աց

See full entry →

adj.

masculine, manly, strong;
valiant, courageous;
— ազդ, the Persian nation.

NBHL (1)

ἁνδρικός, νεανικός virilis, generosus, strenuus Սեպհական եւ մեծ փութով։ Պիտոյ է քաջ եւ արիական անձն ունել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ 8։)


Արիանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to have courage, energy, to be strong, to be notable for courage.

NBHL (2)

որ գրի եւ ԱՐԻԱՆԱԼ, ԱՐԱՆԱԼ. Արի լինել. զօրանալ. քաջանալ. անվեհեր բուռն հարկանել.

Արիանամ զօրապէս, եւ վատթարագոյն ընկրկիմ. (Նար. ՟Հ՟Ա։)


Արիանոս, աց

See full entry →

s.

Arian.

NBHL (1)

Սաբելիանոսացն պարտ էր երիս խոստովանել պատկերս, իսկ արիանոսացն՝ մի աստուածութիւն երրորդութեան. (Լծ. ածաբ.։)


Արիացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to encourage, to embolden, to strengthen.

NBHL (2)

Ի գուպարս ատենիցն արիացուցանելով։ Պսակեն զյաղթողս, եւ առաւել արիացուցանեն. (Պիտ.։)

Յանդիմանելովն արիացուցանել. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)


Արիութիւն, ութեան

See full entry →

s.

valour, courage, bravery, boldness, firmness, steadiness.

NBHL (2)

ἁνδρεία fortitudo, γενναιότης enerositas որ գրի եւ ԱՐՒՈՒԹԻՒՆ, ԱՐՈՒԹԻՒՆ. (քանզի եւ ըստ յն. է այրութիւն). Քաջասրտութիւն. անվեհեր ոգի.

Գործով արիութեան զհանդէս գեղեցիկն իրի կատարեն. (Պիտ.։)


Արիւն, րեանց

See full entry →

s.

blood, kin;
— խաղողոյ, unpressed wine, must, wine;
արեամբ ներկել՝ շաղախել, to imbrue with blood, to spot with blood;
— հեղուլ, to shed blood, to kill, to wound;
— հանել, to bleed;
հոսումն արեան, hemorrhage;
կցորդ արեան, who sheds blood with another, consanguineous, of the same blood, related;
cf. Ապաժոյժ.

NBHL (5)

Թէ ոք ՛տ վերայ մեռելոյ կոծ դնէ, եւ արիւն հանէ. (Կանոն.։)

ԱՐԻՒՆ, իբրեւ Սպանութիւն, կոտորած, պէսպէս ոճով ըստ յարակից բայից եւ բառից.

Վասն եղբարից իւրեանց գրգռութեանն, զի արիւն մեծ անկեալ է ի վերայ. այսինքն արիւնհեղութիւն բազում է լեալ. (Բուզ. ՟Ե 37։)

Արիւն եւ հարազատութիւն արտաշիսի։ Արիւն վաղարշակայ են, այսինքն զարմ արշակայ մեծի։ Որպէս մտերմաց եւ արեանց կցորդաց. (Խոր. ՟Բ 26. 27. 35. 39։)

Կանխագոյն է ծաղիկն հինգ ամսովք քան սկիզբն լինել արեանն որթոյ. (Եփր. համաբ.։)


Արիւնագոյն

See full entry →

adj.

of a blood colour, red, sanguine.

NBHL (2)

որ եւ ԱՐԻՒՆԵՐԱՆԳ. ունակ կարմրութեան արեան. կարմրորակ. արունի գունով, կաս կարմիր.

Արիւնագոյն երեւէր երկնայնոցն Քրիստոսի, զի յայտ արասցէ թէ ի պատերազմէ եկն ... զոր տեսեալ երկնայինքն արիւնագոյն մարմնով. (Վահր. յար.։)


Արիւնաթաթաւ

See full entry →

adj.

bloody, dyed, stained with blood.

NBHL (1)

Մերկ յարմրութենէ, եւ արիւնաթաթաւ խայտառակեալ. (Լմբ. ովս.։)


Արիւնախանձ

See full entry →

adj.

bloody, bloodthirsty, sanguinary, cruel, that delights in shedding human blood;
that loves blood.

NBHL (2)

Իբրեւ զգազանս վայրենիս արիւնախանձս։ Չեմ գազան արիւնախանձ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Արիւնախանձ վիրագ. (Պիտ.։)


Արիւնախառն

See full entry →

adj.

bloody, mixed with blood.


Արիւնահան

See full entry →

adj. s.

sanguinary;
murderous, bloodshedder.

NBHL (2)

Որ հանէ զարիւն յանձնէ՝ կամ յայլոց՝ վիրաւորելով, սպանանելով. արուն հանօղ.

Այդպիսի ողբովք, եւ զազրալի խայտառականօք արիւնահան եւ արիւնահեղ լինիք։ Հալածեցէ՛ք զարիւնահանսն. (Մանդ. ՟Ի՟Գ։)


Արիւնահեղ

See full entry →

cf. Արիւնահան.

NBHL (1)

Ամենայն որ նենգութիւն ունի առ ընկերն, արիւնահեղ է. (իսկ ոչ եհեղ զարիւնն վասն ոչ լինելոյ ձեռնհաս. Լմբ. սղ.։)


Արիւնահեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bloodshed, slaughter, massacre, carnage, bloodiness.

NBHL (1)

Աւազակն զամենայն վարս իւր յարիւնահեղութեան ծախեաց. (Ճ. ՟Ժ.։)


Արիւնայեղցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

abundance of blood.

NBHL (1)

Արիւնայեղութեամբն զբոլորն լնլով կենդանիս ուժեղագոյնս գործէ. (Պիտ.։)


Արիւնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be turned or changed into blood;
to become rod.

NBHL (1)

Հանին զհացն սրբութեան, եւ զգինին արիւնանալ պատարագին՝ ի վերայ սեղանոյն. (Բուզ. ՟Ե 28։)


Արիւնաներկ

See full entry →

adj.

coloured with blood.

NBHL (1)

Տեսեալ զնա արիւնաներկ մարմնով. (Վահր. յար.։)


Արիւնասէր

See full entry →

adj.

that loves blood, sanguinary.

NBHL (2)

ներկաւ մարմին նորա ի գոյն արեան, արիւնասէր գոլով. (Վրդն. դան.։)

Եւ էր այր բռնաւոր եւ արիւնասէր. (Պտմ. վր.։)


Արիւնարբու

See full entry →

adj.

blood-sucking, bloody, sanguinary, bloodthirsty.

NBHL (1)

Արիւնարբուք գաղանցեալ. (Շ. վիպ.։)


Արիւնացայտ

See full entry →

adj.

who emits blood, bloody.

NBHL (2)

Երբեմն վառեալ, եւ երբեմն արիւնացայթ երեւեսցի. (Ոսկ. ես.։)

Զվերամբարձ բագնին արիւնացայտ լինել. (Անան. եկեղ։)


Արիւնեմ, եցի

See full entry →

va.

to bleed.

NBHL (1)

Ծառայից չարաց վասն ի զրկօղսն յարենալ. (Սիր. ՟Խ՟Բ 6.) ըստ յն. գրելի է, զկողսն արիւնել։


Արիւներանգ

See full entry →

adj.

colour of blood, red, bloody.

NBHL (1)

Արիւներանգ մարմնով ունի զգեցեալ պատմուճան գղեցիկ. (Վահր. յար.։)


Արիւնհեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Արիւնահեղութիւն.

NBHL (1)

Բազում ոճիրս արիւնհեղւթեան գործեաց։ Առնուլ վրէժս զսաստիկ արիւնհեղութեանցն զքրիստոնէից. (Արծր. ՟Բ 2։)


Արիւնոտ

See full entry →

adj.

sanguine, full of blood.


Արիւնռուշտ

See full entry →

adj.

bloody, full of blood;
sanguinary, bloodthirsty.

NBHL (1)

(Աչք ի բարկութե) շառագոյն արիւըռուշտ լինին։ Արիւնըռուշտ աչօք հայելով (շան ի թշնամին՝) փրփրով բերանն լի. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լիւս.։)


Արծաթագին

See full entry →

adj. s.

bought for money;
slave.

NBHL (1)

ἁργυρώνητος emptus pecunia, emptitius Արծաթով գնեալն. ըստկով գնած, գնծու


Արծաթագործ, աց

See full entry →

s. adj.

silver-smith;
silver.

NBHL (1)

Ամբարտաւանէր գործովն եւս ի վերայ արծաթագործաց. (Մխ. առակ.։)


Արծաթագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

trade of a silversmith.


Արծաթազօծ

See full entry →

adj.

silvered.

NBHL (2)

Օծեալ կամ պատեալ արծաթով.

Դրունս ձուլածոյս ի յոսկեգոյն պղնձոյ արծաթազօծս. (Մաթին.) ուր վրիպակաւ գրի՝ ԱՐԾԱԹԱԶՕԹՍ, զոր կարէ ոք ընթեռնուլ եւ Արծաթազօդ։


Արծաթահանք, հանաց

See full entry →

s. pl.

mine of silver.

NBHL (1)

ἁργυροποκεῖον argenti officina Հանք կամ բովք, ուստի արծաթն հատանի կամ ելանէ.


Արծաթապատ

See full entry →

adj.

silvered.

NBHL (1)

περιαργυρόμενος, καρταργυρώμενος եւ այլն. argento obductus Արծաթի թիթղամբ պատեալ. արծաթով զարդարեալ. արծթով պատած. կիւմիշ իլէ գափլը.


Արծաթառու

See full entry →

adj.

that has received or borrowed money.


Արծաթեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj. s.

silvery, made of silver;
silver plate.

NBHL (3)

Ընդ ինքեան ունելով զխաչն արծաթեղէն ոսկեխաղաց տեսակաւ. (Կաղանկտ.։)

Անօթով արծաթեղինաւ. (Մխ. դտ.։)

Ոչ ապականացու արծաթեղինօք. (՟Ա. Պետ. ՟Ա 18.) իմա՛, դրամովք, ընչիւք։


Արծաթեմ, եցի

See full entry →

va.

to silver.

NBHL (1)

Առաւել ոռկ. որ եւ արծթել. Արծաթով պատել կամ օծանել.


Արծաթսիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

love of money, avarice.


Արծաթքաղցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Արծաթսիրութիւն.

NBHL (1)

Որ կցորդն եղեւ օտարացն մեղաց վասն արծաթքաղցութեան. (Սարկ. քհ.։)


Արծարծանեմ, ծի

See full entry →

va.

to stir, to poke, to blow the fire;
to incense, to animate, to irritate;
to revive, to renovate, to renew.

NBHL (8)

ԱՐԾԱՐԾԱՆԵՄ ԱՐԾԱՐԾԵՄ. ἁναζωπυρέω exsuscito, ἕξω πύροω excito, accendo, φυσάω sufflo, spiro Իբրու Արթնացուցանել կամ զարթուցանել ստիպաւ. այն է Կրկին վերսին բորբոքել զառկայծեալ հուրն՝ փչմամբ կամ փքովք. հրահրել, վառել.

Որ փքովք կայծակունս արծարծանէ. (Ես. ՟Ծ՟Դ 16։)

Հուրն՝ որ երբեմն արհամարհեցաւն եւ շիջաւ, սկսաւ վերստին արծարծիլ զճառագայթս ճրագի. (Զքր. կթ.։)

Նմանութեամբ՝ որպէս Վառ ի վառ նորոգել, շարժել. գրգռել. զօրացուցանել. կազդուրել. ստէպ ի կիր արկանել. վերանորոգել. եւ պայծառացուցանել զիրս ո՛ր եւ է օրինակաւ, իբրու զարթուցանելով ի թուլութենէ կամ ի թմրութենէ, եւ այլն։

Վերստին արծարծել զառաջին մասն։ Արծարծեաց, եւ զարգացոյց։ Արծարծելով յառողջութիւն։ Արծարծէ ընդ առողջութեանն կարողապէս զխորհրդոցն տեսութիւն։ (Պիտ.։)

Արծարծեալ զմնացեալ իշխանսն գնալ ի վերայ արքային. (Զենոբ.։)

Արծարծել արդեն ի ձեռն ապաշաւանաց զվրիպանացն կորուստ. (Արծր. ՟Ա 1։)

Զքեզ իմով իսկ առասութեամբք արծարծեմք։ Ի կենդանութիւն դարձեալ զիս արծարծեաց։ Սոքա արծարծեցին զկարգ եւ զօրէնսդրութիւն մեծին սահակայ. (Մագ.։)


Արծիւ

See full entry →

cf. Արծուի.

NBHL (1)

Արծիւ սրաթեւ։ Քաջութիւն կամ տեսութիւն արծուի. (Մագ. ՟Լ՟Ի. ՟Ծ՟Ե։ Նար. յովէդ.։ Լմբ. սղ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Արծնեմ, եցի

See full entry →

va.

to enamel.

NBHL (1)

Որպէս թէ Արթնացուցանել կամ արծարծանել փայլմամբ կամ պայծառ գունով. փայլեցուցանել հրով.


Բազմաբուրեան

See full entry →

adj.

that spreads much good scent.

NBHL (1)

Ոչ յոլովից խառնից՝ զանազան ծաղկանց՝ ըստ հնոյն բազմաբուրեան այլայլութեան. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Բազմագէտ

See full entry →

adj.

very learned.

NBHL (2)

Չզօրեմ ուսանել զիմաստս նոցա, վասն զի եւս հին են քան զիս, եւ բազումք, եւ բազմագէտք. (Ոսկիփոր.։)

Կամ Ու՞ր բովանդակի գիտութիւն բազում բազմիմաստ տեսութեամբ.


Բազմագթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

abundance of mercy or clemency.

NBHL (1)

φιλοστοργία amor vehemens Առաւելութիւն գթոյ եւ սիրյ. գորով գթութեան առ ընտանիս եւ սիրելիս.


Բազմագին, գնի

See full entry →

adj.

very dear, precious.

NBHL (2)

Մատանեաւ բազմագնով (կամ բազմագնեաւ) շքեղացոյց զնա. (Ճ. ՟Ա. եւ Ճ. ՟Բ.։)

Աւուրոք իցեմ ես բազմագին, ամաց յոլով եմ ծեր եւ հին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)


Բազմագնի

See full entry →

cf. Բազմագին.

NBHL (1)

Մատանեաւ բազմագնով (կամ բազմագնեաւ) շքեղացոյց զնա. (Ճ. ՟Ա. եւ Ճ. ՟Բ.։)


Բազմագլուխ

See full entry →

cf. Բազմագլխեան.

NBHL (2)

πολυκέφαλος multa habens capita Որոյ են բազում գլուխք. որ եւ ասի ԲԱԶՄԱԳԼԽԵԱՆ, ԲԱԶՄԱԳԼԽԻ. շատ գլխով, գլուխը շատ.

Բազմագլուխ վիշապ. (Ճ. ՟Ա.։)


Բազմագոյն, գունից, աց

See full entry →

adj.

of many colours;
more, much, various.

NBHL (2)

Թէպէտեւ վկայք բազումք էին ասացելոցն, սակայն եւ թշնամիքն ե՛ւս բազմագոյն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։)

Լինելով ընդ ձեզ Աստուած՝ բազմագոյնս զձեզ ցուցանէ նոցա. (Փարպ.։)


Բազմագութ

See full entry →

adj.

very mild, merciful, full of fondness, compassionate.

NBHL (1)

Բազմագութ խնամով սնուցանէին (տարերք բանիւ տեառն) զիմաստիցն զարմն. (Պիտ.։)


Բազմագումար

See full entry →

adj.

of a great assembly.

NBHL (1)

Յոքնախումբ. բազմաժողով. յոքնաթիւ. շատւոր, շատ.