Your research : 14 Results for փ

Entries' title containing փ : 2455 Results

Փոխեմ (եցի)

va.

to change, to convert, to transform, to modify;
to remove, to displace, to transfer, to transport;
to succeed;
to translate;
— զհրամանս or զիրաւունս տեառն, to transgress God's commandments;
— զհանդերձս, to change one's clothes;
— զշապիկ, to shift one's shirt or shift;
— զբնակութիւն, to shift one's quarters, to remove;
— զկարծիս, to alter or change one's mind;
— զպատիժ (ամոքել), to commute a punishment;
— զաչս յերկինս, to raise the eyes to heaven;
— ի հայ լեզու, to translate into Armenian;
cf. Լեզու.


Փոխընդեայք

s.

food made of the flour of parched corn, as helva, etc.


*Փոխընդխաշ

s.

hasty-pudding;
— կաթանէ, frumenty.


Փոխիմ (եցայ)

vn.

to change, to be changed or modified;
to be transported, to leave, to remove;
to go, to pass;
— յաշխարհէ, — յաստեացս, to depart this life, to cease to live, to die;
— ի կատաղութիւն, to break or fall into a fit of rage;
— մտօք ի, to transport oneself in thought to.


Փոխինդ (խնդոյ)

s.

flour of parched corn;
hasty-pudding made of butter and honey.


*Փոխնորդ

s.

change of clothes.


Փոխորդ (ի, աց)

cf. Փոխորդի.


Փոխորդի (դւոյ, դոյ)

s.

interest, fruit of loans.


Փոխորդութիւն (ութեան)

s.

tradition.


Փոխումն (ման)

s.

change, mutation;
— յաշխարհէ, passing from this world to the next, exit, decease, death;
— Ս. Կուսի, Assumption.


Փոծորեմ (եցի)

va.

cf. Պղտորեմ.


Փոկ (ոյ, ոց, ի, աց)

s. mech. zool.

thong, leather thong, strap, girth;
leather whip;
— գօտի, leather belt;
— անվախճան, endless strap;
phoca, seal, sea-calf.


Փոկակապ

adj.

bound with thongs.


Փոկահանութիւն (ութեան)

s.

cf. Փոկաձեւութիւն.


Փոկաձեւութիւն (ութեան)

s.

art or calling of a cordwainer, saddler or harness-maker.


Փոկեայ

adj.

leathern.


*Փոկէմաղ

adj.

leather-sieve.


Փոկոտն

adj.

web-footed.


Փոկուռի

s. bot.

s. bot. black-alder, frangula.


Փող (ոց)

s. fig. bot.

trumpet, horn;
apostle;
tube, pipe;
conduit, canal;
reed;
asper, mite, sou, halfpenny;
money;
— ականջաց, ear-trumpet;
ձայնատար —, speaking-trumpet;
հնչիւն —ոյ, blast of trumpet;
ի ձայն —ոյ, by sound of trumpet;
— հարկանել, հնչեցուցանել, to trumpet, to sound the trumpet, to wind or blow the horn, to play on the horn;
— երգեհոնի, organ-pipe;
— ծխաքարշի, shank of a tobacco-pipe;
— գրչի, barrel;
— հրազինուց, gun-barrel;
— կապարեայ, lead-pipe, conduit-pipe;
cf. Խողովակ;
cf. Եղէգն;
հովուի —, water-plantain, alisma.

• , ո հլ. «մանը դրամ, ստակ» Սմբ. դատ. 49. Սամ. անեց. 73. Վրք. հց. Ոսկիփ. «դրամի ամենամանր ստորաբաժանումը» Անսիզք 43, 47. որից փողեան «դրամներ» Վրք. հց. լումափող Ոսկիփ. նոր գրականում փողերանոց «դրամ կտրելու յատուկ հաս-տատութիւն» (արդէն գործածուած է 1792 թուին՝ Քերականութիւն Թօսքանեան լեզ-ուի, Վենետ. էջ 40), փողասէր, փողապաշտ, փողաւոր, փողատէր, անփող ևն. (վերջին-ներս գործածական են միայն արևելեան գրականում, ուր սովորական է նաև փող «դրամ» բառը, որ անծանօթ է արևմտեա-նին)։

• = Պրս. [arabic word] pul «մանր դրամ, լումայ», որ Արևելքի մէջ շատ տարածուած բառ է. հմմտ. վրաց. უოლი փոլի, უული փուլի «դը-րամ», քրդ. pūl «մէկ ստակ», արևել. թրք. և չաղաթ. [arabic word] pul «5 փէնս արժող դրամ և ընդհանուր առմամբ՝ դրամ», թրք. [arabic word] «'/︎ ստակ=1/շ2օ դահեկան= /ვo կոպէկ. որ հին ժամանակ գործածական դրամ էր», ատրպ. pul «դրամ». գնչ. polia «մի քանի տեսակ ոսկեդրամներ» ևն։ Այս բոլորի մայ-րը պրս. pūl բառն է, որի հնագոյն և առա-ջին իմաստն է «ձկան թեփ», նմանութեամբ յետոյ դարձել է «դրամ»։ Այս իմաստը պա-հում են դեռ թրք. pul «ձկան թեփ», պրս. նուազական [arabic word] putak «ձկան թեփ» և յատ-կապէս Ղրբ. փօղ «ձկան թեփ», որի ղ ձայ-նո ցոյց է տալիս՝ որ բառիս այս իմաստը հայերէնի մէջ էլ շատ հին է։ Տե՛ս նաև վերը փիւղ։ Նշանակութեան գարգացման համար հմմտ. պրս. pišiz «թեփ. 2. դրամ» > հյ. փշիտ։

• Աւգերեան, Բցտր. չփ. և կշռ. 182 յն. φόλλις «մանր դրամ» բառից։ ԳԴ

• պրս. pml բառից։ ՆՀԲ «որպէս ըմե, փուլ, ֆուլ, ֆիւլիւզ, յն. ֆօ՜լլիս, օվօլօ ս, լտ. օպօ՜լուս»։ Հիւնք. պրս. pul, Հիւբշ, 387 դրած է յն. φόλλις «մանր դրամ» բառից, որ փոխառեալ է լտ. follis «կաշիէ քսակ, մի քսակ դրամ» բառից (կապ չունի յն. φολίς «սողունների թեփ» բառի հետ որին ուրիշ ծագում է տալիս Boisacq 1033). բայց այս յոյն ձևը հազուագիւտ ու անսովոր մի բառ է և հառիւ թէ մինչև Հայաստան տարա-ծուած լինի։ Միւս կողմից փող բառի արդի գործածութիւնը միայն Կովկասի հայոց մէջ՝ նշան է թէ բառը իրանեան է։

• ԳՒՌ.-Ջղ. փող «'/2 շահի դրամ», Սլմ. փող. Շմ. Երև. Ղրբ. փօղ, Տփ. Ագլ. փուղ, Մրղ. փրէղ «դրամ», Սեբ. փէօղ «բաղնիսին վճարելու դրամը!»-Նոր բառեր են փողա-քսակ, փողականչ, փողակապ, փողահաջ ևն։


Փող (ից)

s.

throat;
neck;
street;
corridor, lobby, passage, gallery;
— սրուակի, neck or gullet of a bottle;
ունել զոք զ—ից, to seize or take one by the throat, to arrest.


Փողաբար

adv.

like a tube.


Փողագոչ

adj.

sonorous as a trumpet.


Փողակ (աց)

s. anat.

tube-shaped shrine;
bronchia.


Փողական (ի, աց)

adj.

pertaining to the trumpet.


Փողակապ (ի)

s.

cravat, neck-cloth, stock.


Փողակարդաց

adj.

warning by sound of trumpet;
cf. Փողահար.


Փողակացաւ

s. med.

s. med. bronchitis.


Փողակցութիւն (ութեան)

s.

band of trumpets.


Փողահար (աց)

s.

trumpeter, hornblower, cornetter.


Փողահարութիւն (ութեան)

s.

trumpet sounding.


Փողաձեւ

adj.

trumpet-shaped;
tube-shaped, cilindrical.


Փողանշան

s.

trumpet-signal;
—ս հարկանել, to signal with the trumpet.


Փողապատ (ից)

s.

comfort, comforter.


Փողար (աց)

s.

minstrel;
cf. Փողահար.


Փողարական արուեստ

sn.

trumpeter's vocation.


Փողացաւ (ի)

s. med. adj.

s. med. angina, quinsy, mumps, the croup, diphtheria;
attended with angina, having a quinsy.


Փողաւոր

adj.

gluttonous.


Փողեան

s. pl.

s. pl. pence, moneys.


Փողեմ (եցի)

va. vn.

to trumpet, to announce with the trumpet, to sound the horn, to intimate or warn by sound of a trumpet;
to cause to march on to the sound of the trumpet;
cf. Հորդան տամ.


Փողերակ

s. anat.

s. anat. jugular vein, aorta.


Փողերանոց

s.

the Mint;
ոստիկան ի, Master of the Mint.


Փողերգեմ

va.

cf. Փողեմ.


Փողնոց

s.

neck-chain, necklace, collar.


Փողոշ

s. zool.

s. zool. lamprey, murena, suck-stone.


Փողոշուկ

s.

hair-net, hair-bag.

• «կանացի մի գլխազարդ» Թուոց լա. 50. Վրդ. Թուոց. (ըստ Հացունի, Պատմ. տարազի 127 մազերը գլխի վրայ բռնելու համար)։ Այս բառն է որ Բռ. երեմ. 325 գրում է փողորշուկ և մեկնում է «ման-եալ» (թերևս աղբիւրն էր «մանեակ») և քիչ յետոյ էլ փողոր «շուրջ մանեակ»։-Սրանցից դուրս ունինք փողփողոշաձև, փո-ղողոշաձևաբար, փողոշաձևաբար, որոնք ըստ ՆՀԲ «ի Նիւս. կազմ. երկիցս դնի իբր յն. σωληνοειδως «խողովակատետակ» և αύλοει-ῶς «փողաձևաբար»։ Այս պարագային յիշեալ ձևերը ծագած պէտք է դնել փող «խողովակ» բառից՝ -ոշ մասնիկով (հմմտ. գոլոշի, լայնշի)։-

• ՆՀԲ ռմկ. լծ. ֆիւլիզիկ, զիւլիւֆ կամ թէլլի փուլլու։ Հացունի, անդ, յն. φλόος «կճեպ»։


Փողոտեմ (եցի)

va.

to cut the throat, to behead, to slaughter, to kill;
— զմիմեանս, to cut each other's throats.


Փողոտիչ

s.

cut-throat.


Փողոտումն (ման)

s.

murdering.


Փողորակ

cf. Ագուգայք.


Definitions containing the research փ : 2012 Results